III SA/Wa 2594/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-03-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
odpady komunalneopłata za gospodarowanie odpadamipostępowanie administracyjneOrdynacja podatkowaPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiSKOWSAProkuratordowodyuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organ odwoławczy błędnie odmówił przeprowadzenia dowodów istotnych dla sprawy, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności i obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Sprawa dotyczyła opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Spółka złożyła deklarację, a następnie była wzywana do złożenia wyjaśnień i dokumentów. Po decyzji Prezydenta, spółka odwołała się, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie procedury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu pierwszej instancji, jednak WSA uchylił tę decyzję. Następnie SKO uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na wyrok WSA. Prokurator zaskarżył tę decyzję SKO, zarzucając błędne zastosowanie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej i naruszenie art. 153 P.p.s.a. WSA uznał skargę za zasadną, uchylając decyzję SKO i wskazując na konieczność uwzględnienia oceny prawnej z poprzedniego wyroku sądu.

Sprawa dotyczyła opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, którą Spółka M. s.k.a. z siedzibą w W. złożyła w 2016 roku. Po licznych wezwaniach do złożenia wyjaśnień i dokumentów, Prezydent W. określił wysokość opłaty. Spółka odwołała się, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących odpadów komunalnych oraz naruszenie Ordynacji podatkowej i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) utrzymało decyzję Prezydenta w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję SKO do WSA, który wyrokiem z 29 listopada 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Następnie SKO, decyzją z [...] kwietnia 2023 r., uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na wyrok WSA i konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego. Prokurator Okręgowy w W. zaskarżył tę decyzję SKO, zarzucając jej istotne naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.), w szczególności błędne zastosowanie art. 233 § 2 O.p. i naruszenie związania oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku WSA (art. 153 P.p.s.a.). Prokurator argumentował, że Sąd w poprzednim wyroku nie wskazał na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości ani w znacznej części, a jedynie na potrzebę przeprowadzenia uzupełniającego materiału dowodowego, do czego organ odwoławczy jest uprawniony. WSA w Warszawie uznał skargę Prokuratora za zasadną. Sąd podkreślił, że ocena prawna i wskazania sądu wyrażone w poprzednim wyroku są wiążące dla organów. Wskazał, że SKO naruszyło art. 153 P.p.s.a., błędnie interpretując poprzedni wyrok i stosując art. 233 § 2 O.p., co skutkowało uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, zamiast przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO, nakazując ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w obu wyrokach sądowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy naruszył art. 153 P.p.s.a. poprzez błędną interpretację poprzedniego wyroku WSA i nieprawidłowe zastosowanie art. 233 § 2 O.p.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że poprzedni wyrok WSA nie nakazywał ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, lecz jedynie przeprowadzenie uzupełniającego materiału dowodowego, do czego organ odwoławczy jest uprawniony. Zastosowanie art. 233 § 2 O.p. było zatem niezasadne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

O.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu do przeprowadzenia dowodów istotnych dla sprawy.

O.p. art. 229

Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.

P.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania sądu wiążą organy.

Pomocnicze

O.p. art. 233 § § 2

Ordynacja podatkowa

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.

O.p. art. 125 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada szybkości i prostoty postępowania.

u.p.c.g. art. 6o

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Określenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy naruszył art. 153 P.p.s.a. poprzez błędną interpretację poprzedniego wyroku WSA. Organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 233 § 2 O.p., gdyż przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do odwołania stanowiło jedynie uzupełnienie postępowania dowodowego, a nie jego przeprowadzenie w całości lub w znacznej części. Organ odwoławczy był zobowiązany do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów złożonych przez stronę, gdyż miały one istotne znaczenie dla sprawy.

Godne uwagi sformułowania

ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy przeprowadzenie uzupełniającego materiału dowodowego zasada prawdy materialnej zasada szybkości i prostoty postępowania

Skład orzekający

Matylda Arnold-Rogiewicz

przewodniczący

Agnieszka Baran

członek

Jacek Kaute

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter ocen prawnych sądów administracyjnych dla organów administracji (art. 153 P.p.s.a.) oraz obowiązek organu odwoławczego do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, nawet jeśli strona wcześniej odmówiła przedłożenia dokumentów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z interpretacją art. 153 P.p.s.a. i art. 233 § 2 O.p. w kontekście postępowania w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i wiążącego charakteru orzeczeń sądowych. Pokazuje również, jak organy mogą nadużywać przepisów proceduralnych, co prowadzi do uchylenia ich decyzji.

Sąd administracyjny przypomina: organy muszą przestrzegać wyroków i prowadzić postępowania dowodowe!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 2594/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Baran
Jacek Kaute /sprawozdawca/
Matylda Arnold-Rogiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 122 w zw. z art 188, art.233 § 2, art. 229, art. 125
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Baran, sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Anna Skorupska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
M. s.k.a. z siedzibą w W. (dalej także Spółka) w dniu 22 lutego 2016 r. złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w W. przy [...], wskazując na nieselektywny sposób zbiórki odpadów oraz opróżnienia cztery raz w miesiącu pojemnika o pojemności 1100 I.
Pismem z dnia 15 marca 2019 r. Spółka wyjaśniła, że złożenie deklaracji nastąpiło niezwłocznie po otrzymaniu pozwolenia na użytkowanie i rozpoczęciu zasiedlenia, co miało miejsce w marcu 2016 r.
Pismem z dnia 3 kwietnia 2019 r. Prezydent wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień z uwagi na wątpliwości co do poprawności złożonej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jednocześnie wnosząc o złożenie kserokopii dokumentów sporządzonych na potrzeby ewidencji odpadów, poinformowania o rodzaju gromadzonych na terenie nieruchomości odpadów oraz udzielenie informacji o liczbie zatrudnionych w obiekcie.
W odpowiedzi na wezwanie Spółka wskazała, że na terenie nieruchomości należącej do niej powstają zarówno odpady komunalne, jak i odpady niemające takiego charakteru. Wszystkie odpady są zagospodarowywane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tj. odpady komunalne odbierane są przez podmiot wybrany przez W. w drodze przetargu, natomiast odbiór odpadów niekomunalnych zlecany jest innemu podmiotowi uprawnionemu do prowadzenia tego rodzaju działalności komunalnej.
Pismem z dnia 24 kwietnia 2019 r. Prezydent wezwał Spółkę do złożenia poprawnej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 7 maja 2019 r. Spółka podtrzymała dotychczasową argumentację.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2019 roku, znak: [...], Prezydent W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej przy [...] w W., za okres od 1 marca 2016 r.
Pismem z dnia 22 maja 2019 r. Prezydent wezwał Spółkę do: złożenia wykazu najemców wraz ze zgłoszoną informacją o zapotrzebowaniu na pojemniki przeznaczone do zbiórki odpadów komunalnych oraz wskazania profilu działalności stan na rok 2016, 2017, 2018. 2019, wskazania zajmowanej procentowo przez najemców powierzchni, złożenia kopii dokumentów sporządzonych na potrzeby ewidencjonowania odpadów - kart przekazania odpadów, kopii faktur za wywóz nieczystości stałych potwierdzających odbiór odpadów z nieruchomości począwszy od marca 2016 r., przedstawienia odpisu umowy zawartej z podmiotem świadczącym usługi w zakresie odbioru odpadów komunalnych.
W odpowiedzi na wezwanie Spółka w piśmie z dnia 29 maja 2019 r. wyjaśniła, że złożona deklaracja jest prawidłowa i dostosowana do potrzeb nieruchomości, bowiem uwzględnia rzeczywistą ilość powstających na nieruchomości odpadów komunalnych. Spółka wyjaśniła, że nie tworzy zestawień tego typu, gdyż dane w takiej formie nie są jej potrzebne w działalności operacyjnej, a także z tego względu, że nie jest ona zobligowana do tworzenia i przechowywania tego typu informacji, które to żądanie jest bezpodstawne. Spółka wyjaśniła również, że nie zawierała żadnej umowy na wywóz odpadów komunalnych, a żądanie przedstawienia umowy dotyczącej odbioru odpadów innych niż komunalne wykracza poza niniejsze postępowanie.
Pismem z dnia 4 czerwca 2019 r. Prezydent wezwał Spółkę do przestawienia dowodów na okoliczność wykazania niekomunalnego charakteru przekazywanych odpadów, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania.
W dniu 14 października 2019 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo Spółki wraz z opinią sporządzoną w sierpniu 2019 r. przez Zespół Gospodarki Odpadami Katedry Ochrony i Kształtowania Środowiska Wydziału Instalacji Budowlanych, Hydrotechniki i Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej pt.: "Badanie składu morfologicznego odpadów wytwarzanych i selektywnie zbieranych na terenie obiektu [...] zlokalizowanego w W. przy [...]".
Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2019 roku, znak: [...], określił M. spółce komandytowo-akcyjnej z siedzibą w W. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej przy [...] w W., w wysokości 1 215 zł począwszy od 1 marca do 31 grudnia 2016 r., w wysokości 1 215 zł począwszy od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r., w wysokości 1 215 zł począwszy od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r., w wysokości 1 215 zł począwszy od 1 stycznia do 31 października 2019 r., w wysokości 1 215 zł począwszy od 1 listopada 2019 r.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez Spółkę. Odwołująca się zarzuciła Organowi pierwszej instancji błędną wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2023 poz. 1587 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że wszystkie odpady powstające na terenie nieruchomości w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą są odpadami komunalnymi. Spółka zarzuciła organowi również naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 180 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej także "O.p.") poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 2023 poz. 1469 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i określenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi bez uwzględniania dostępnych danych i posłużeniu się metodą szacowania oraz art. 45 ust. 1 i art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. 2023 poz. 221 ze zm., dalej także "P.p.") poprzez ich niezastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia na dowodzie uzyskanym w wyniku kontroli przeprowadzonej z naruszeniem zasad określonych w ww. ustawie.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2019 r.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez Spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 293/22 orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Kolegium.
Decyzją z [...] kwietnia 2023 r. SKO uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 293/22, uchylającym decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2021 r., znak: [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż Skarżący w odwołaniu od decyzji Prezydenta wniósł o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów: tabelarycznego zestawienia obrazującego sumę powierzchni wynajętej od marca 2016 r. do października 2019 r., tabelarycznego zestawienia umów najmu powierzchni nieruchomości zarządzanej przez Skarżącego, zanonimizowanych wyciągów z umów najmu spornej nieruchomości. Skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodu z powyższych dokumentów na okoliczność użytkowania jedynie części powierzchni użytkowej nieruchomości. (...) Wnioskowane przez Skarżącego dowody dotyczą okoliczności, które są istotne dla sprawy. Zasadnie organ I instancji wskazał na ich istotność dla rozpatrywanej sprawy. Rozpoznanie tych dowodów mogłoby skutkować zmniejszeniem wysokości opłaty określonej Spółce. Dane wynikające z tych dowodów mogłoby posłużyć do oszacowania zajmowanej powierzchni, co skutkowałoby odpowiednim zmniejszeniem opłaty, która została ustalona w oparciu o metodę uzasadnionych szacunków z art. 6o u.p.c.g.
Z uwagi na zawarte w ww. wyroku wskazania, tj. konieczność przeprowadzenia dowodu z przedstawionych przez Spółkę dokumentów załączonych do odwołania na okoliczność użytkowania jedynie części powierzchni użytkowej nieruchomości, zdaniem SKO stwierdzone uchybienia wymagają zastosowania art. 233 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Przedmiotowa sprawa, aby bowiem mogła być prawidłowo rozpoznana, z zachowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania, powinna być rozpoznana przez organ pierwszej instancji.
Pismem z dnia 25 października 2023 r. Prokurator Okręgowy w W. zaskarżył w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2023 r. zarzucając jej istotne naruszenie art. 229 O.p. w zw. z art. 122 O.p. oraz art. 188 O.p. w wyniku błędnej ich wykładni i przyjęcia, że zakres dodatkowego postępowania dowodowego koniecznego do przeprowadzenia w celu rozstrzygnięcia sprawy wykracza poza ramy dopuszczalne powyższymi przepisami, co przywiodło organ do odstąpienia od przeprowadzenia dodatkowego postępowania w zakresie przedłożonych przez M. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. dokumentów, a w następstwie czego do niezasadnego zastosowania w sprawie art. 233 § 2 O.p. w wyniku uznania, że rozstrzygnięcie sprawy zapoczątkowanej odwołaniem spółki M. spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w W. od decyzji Prezydenta W. z dnia 14 listopada 2019 r. znak [...], wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, co przywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi W.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej także "P.p.s.a.") Prokurator wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
Oceniając prawidłowość procedowania SKO w niniejszej sprawie Prokurator zauważył, że organ odwoławczy zasadniczo w treści uzasadnienia orzeczenia poprzestał na przytoczeniu fragmentu uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. III SA/Wa 293/22 oraz wskazaniu na okoliczność związania jego treścią wynikającą z art. 153 P.p.s.a. Tymczasem Sąd w uzasadnieniu wyroku nie wskazał na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w powyższej sprawie w całości ani w zasadniczej części. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku, przyczyną uchylenia decyzji SKO było naruszenie prawa poczynione przez organ odwoławczy polegające na odmowie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, w wyniku czego doszło do naruszenia art. 122 O.p. oraz art. 188 O.p. W uzasadnieniu wyroku nie ma mowy o tym, aby Organ drugiej instancji nie był uprawniony do uwzględnienia wniosków dowodowych strony oraz ich przeprowadzenia. Jednocześnie zakres wnioskowanych dowodów został wyczerpująco przedstawiony w uzasadnieniu orzeczenia. Spółka B. w odwołaniu od decyzji Prezydenta wniosła o przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów: tabelarycznego zestawienia obrazującego sumę powierzchni wynajętej od marca 2016 r. do października 2019 r., tabelarycznego zestawienia umów najmu powierzchni nieruchomości zarządzanej przez Spółkę, zanonimizowanych wyciągów z umów najmu spornej nieruchomości. Spółka wnosiła o przeprowadzenie dowodu z powyższych dokumentów na okoliczność użytkowania jedynie części powierzchni użytkowej nieruchomości.
Prokurator zauważył, że gdyby Sąd uznał, iż przeprowadzenie wnioskowanych przez spółkę B. dowodów nie było możliwe na etapie postępowania odwoławczego, był uprawniony także do uchylenia decyzji Prezydenta W. z dnia 14 listopada 2019 r. znak: [...]. W niniejszej jednak sprawie, wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. III SA/Wa 293/22 uchylona została jedynie decyzja SKO. Poprzedzająca bowiem ją decyzja Prezydenta W. nie mogła zostać dotknięta stwierdzonymi uchybieniami, albowiem spółka Skarżąca nie przedłożyła pomimo żądania Organu wnioskowanych dokumentów. Stąd też Organ pierwszej instancji nie miał możliwości zapoznania się z nimi i miarkowania w oparciu o ich treść nałożonej na Stronę opłaty. Pomimo powyższych okoliczności SKO niejako automatycznie uznało, że nie jest uprawnione do przeprowadzenia wnioskowanych przez Stronę dowodów, a następnie przeniosło skutki własnych uchybień procesowych na Organ pierwszej instancji.
W ocenie Prokuratora podjęcie przez SKO inicjatywy dowodowej we wskazanym zakresie oraz przeprowadzenie dowodów było konieczne zarówno w świetle art. 153 P.p.s.a. jak i art. 229 O.p. w zw. z art. 122 O.p. oraz art. 188 O.p. Odstąpienie przez Organ Odwoławczy od przeprowadzenia ww. dowodów spowodowało błędne skorzystanie z dyspozycji art. 233 § 2 O.p. SKO bezzasadnie uznało, że zakres wnioskowanego przez Stronę postępowania dowodowego wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Tymczasem były to dowody z dokumentów załączonych przez stronę do odwołania. W sprawie nie było konieczne poszukiwanie dodatkowego materiału dowodowego, a trudno uznać, aby powyższe dowody nie były znane Stronie, a ich przeprowadzenie przez SKO prowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Powyższe rozumowanie prowadziłoby do sytuacji, w której w każdym przypadku nieprzedłożenie przez Stronę dokumentacji istotnej z punktu widzenia postępowania gwarantowało jej uchylenie skierowanej do niej decyzji Prezydenta W. Sposób procedowania przyjęty przez SKO jest także w oczywisty sposób sprzeczny z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 125 § 1 O.p. oraz w części przypadków powoduje przedawnienie najstarszych zobowiązań podatkowych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma to, że poprzednia decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. – wydana w następstwie wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta z dn. [...] kwietnia 2023 r. określającej Skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami z nieruchomości położonej przy [...] w W. – została uchylona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dn. 29 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 293/22. W efekcie organ ten ponownie rozpatrując sprawę winien był uwzględnić wskazania wynikającego z tego wyroku.
Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wskazuje się w orzecznictwie "[n]orma zawarta w art. 153 p.p.s.a. ma charakter doniosły i bezwzględnie obowiązujący. Oznacza bowiem, że ani organy administracji publicznej, ani sądy orzekające ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Jego zasięgiem oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe - ewentualne - postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Natomiast zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego" (wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 667/23).
We wskazanym wyrok (wyrok prawomocny) tut. Sąd nie tylko ograniczył się do uchylenia decyzji organu odwoławczego (nie korzystając tym samym z uprawnienia wynikającego z art. 135 p.p.s.a. uprawniającego do uchylenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji), ale również wskazał – odnosząc się do poprzednio wydanej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w sprawie określenia Skarżącej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej przy [...] w W. – m.in., że "Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie SKO dokonało naruszenia prawa poprzez odmowę przeprowadzenia uzupełniającego materiału dowodowego. (...)
Skarżący w odwołaniu od decyzji Prezydenta wniósł o przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów: tabelarycznego zestawienia obrazującego sumę powierzchni wynajętej od marca 2016 r. do października 2019 r., tabelarycznego zestawienia umów najmu powierzchni nieruchomości zarządzanej przez Skarżącego, zanonimizowanego wyciągów z umów najmu spornej nieruchomości. Skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodu z powyższych dokumentów na okoliczność użytkowania jedynie części powierzchni użytkowej nieruchomości. Natomiast SKO odmówiło ich rozpatrzenia. Zdaniem Organu II instancji, przedłożenie dokumentów na etapie postępowania odwoławczego służyło jedynie przedłużeniu postępowania administracyjnego w celu doprowadzenia do przedawnienia należności. SKO wskazało również, iż Organ I instancji występował wobec Skarżącego o przedstawienie powyższych dowodów, zaś Skarżący odmówił. Ważne jest również, iż na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego Prezydent wskazywał, iż chociażby dowód dotyczący zajmowanej procentowo przez najemców powierzchni procentowej przedmiotowej nieruchomości mógłby skutkować określeniem niższej opłaty za gospodarowani odpadami (s. 22, decyzji Organu I instancji).
Takim działaniem SKO naruszyło art. 122 O.p. oraz art. 188 O.p. Po pierwsze, oczywistym jest, iż wnioskowane przez Skarżącego dowody dotyczą okoliczności, które są istotne dla sprawy. (...)
Przechodząc zaś do następnej przesłanki, która uprawnia organ do odmowy przeprowadzenia żądanego dowodu tj. okoliczność, na którą wnioskowany jest dowód jest już wyczerpująco udowodniona, Sąd ustalił co następuje. Organy nie były w posiadaniu innych dowodów, które mogłyby przemawiać za bardziej dokładnymi informacjami dotyczącymi faktycznie użytkowanej powierzchni w nieruchomości. SKO było zatem obowiązane do rozpoznania wnioskowanych przez Skarżącego dowodów. Zdawkowa argumentacja Organu II instancji, która miałaby przemawiać za odmową dopuszczenia wnioskowanych przez Skarżącego dowodów nie zasługuje na aprobatę. Brak wskazania przez Skarżącego wszystkich dowodów, o które wnioskował Organ I instancji, jest prawnie irrelewantne z perspektywy art. 188 O.p. Jeżeli dowody mają znaczenie dla sprawy, zaś okoliczności, które miałyby zostać wskutek ich rozpoznania stwierdzone nie zostały stwierdzone innymi dowodami, muszą one być przez organ rozpoznane. Fakt, iż podatnik został wezwany przez Organ I instancji od wykazania następujących dowodów, których nie przedłożył, natomiast następnie wnioskuje o przeprowadzenie niektórych z nich w postępowaniu odwoławczym, nie może skutkować odmową ich przeprowadzenia. Odmienna interpretacja stoi w sprzeczności z zasadą prawdy materialnej. Organ w ramach postępowania powinien dążyć do dokładnego wyjaśnienia wszelakich okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Przyjęcie toku rozumowania przyjętego przez SKO skutkuje tym, iż organ nie musi uwzględniać wniosku o przeprowadzenie dowodu, jeżeli strona na wcześniejszym etapie postępowania odmówiła przekazania organowi informacji, które miałyby stanowić ten przedmiotowy dowód. Mając na względzie treść art. 122 w zw. z art. 188 O.p., nie jest możliwe wyinterpretowanie z nich takiej reguły. Skutkowałaby ona bowiem stanem prawnym, w którym organ podatkowy może nie uwzględniać dowodu zgłoszonego przez podatnika, istotnego dla sprawy, jeżeli wcześniej strona odmówiła jego dostarczenia. Zatem owo odmówienie dostarczenia dowodów, które mogłyby mieć kluczowe znaczenie dla rozpatrzenia sprawy, mogłoby nawet prowadzić do stanu, w którym organ nie dąży do pełnego wyjaśnienia okoliczności ważnych z perspektywy norm prawnych. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Organ powinien dążyć do wyjaśnienia okoliczności mogących mieć istotne znaczenie z perspektywy art. 6o u.p.c.g., jednak nie uczynił zadość temu obowiązkowi. (...)
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organ uwzględni wykładnię powyższych przepisów i ocenę wyrażoną przez Sąd w niniejszym orzeczeniu.".
Ze wskazanego wyroku tut. Sądu, którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiązały Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., wynikało, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło prawo poprzez odmowę przeprowadzenia uzupełniającego materiału dowodowego. Organ ten, dążąc do dokładnego wyjaśnienia wszelakich okoliczności mających znaczenie dla sprawy, był obowiązany do rozpoznania wnioskowanych dowodów. Z oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonej w tym wyroku wynikała zatem konieczność przeprowadzenia przez ten organ uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów dołączonych przy odwołaniu, co wyłączało w konsekwencji możliwość zastosowania w sprawie przez organ odwoławczy art. 233 §2 O.p.
Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Zauważyć należy, że tut. Sąd w ww. wyroku z dn. 29 listopada 2022 r. przesądził, że przeprowadzenie dowodu z załączonych do odwołania dokumentów stanowiło jedynie uzupełnienie dowodów i materiałów w sprawie ("przeprowadzenie uzupełniającego materiału dowodowego"), do czego organ odwoławczy jest uprawniony na podstawie art. 229 O.p. Tym samym, tut. Sąd uznał, że przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów nie jest (i nie może) być zakwalifikowane jako "przeprowadzeni[e] postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części", jak tego wymaga art. 233 §2 O.p. dla uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ i jak uznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w zaskarżonej decyzji. Na marginesie powyższych rozważań należy zwrócić uwagę na to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. pierwszą decyzję (uchyloną przez tut. Sąd w wyroku z 29 listopada 2022 r.) wydało prawie po 2 latach od złożenia odwołania i w efekcie uchylenia na mocy zaskarżonej decyzji z [...] kwietnia 2023 r., decyzji Prezydenta z [...] listopada 2019 r., w istocie w dalszym ciągu niejako przyczynia się do przedłużenie prowadzania postępowania, co leży w sprzeczności z wynikającą z art. 125 O.p. zasadą szybkości i prostoty postępowania.
Tym samym zaskarżoną decyzją naruszono art. 229 i 233 §2 O.p. – jak podnosi Prokurator w skardze, stanowiło to przy tym, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, konsekwencję naruszenia art. 153 p.p.s.a. w kontekście oceny prawnej i wskazań wyrażonych w ww. wyroku z dn. 29 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 293/22.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przyjmie ocenę prawną i wskazania wynikające z niniejszego wyroku uwzględniająca ocenę prawną i wskazania wynikające z ww. wyroku tut. Sądu z dn. 29 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 293/22, co w szczególności oznaczać będzie konieczność przyjęcia przez ten organ, że przeprowadzenie dowodu z załączonych do odwołania dokumentów stanowiło jedynie uzupełnienie dowodów i materiałów w sprawie ("przeprowadzenie uzupełniającego materiału dowodowego"), do czego organ odwoławczy jest uprawniony na podstawie art. 229 O.p.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI