I SA/Op 167/04

I SA/Op 167/04 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2005-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Anna Wójcik
Grzegorz Gocki /przewodniczący/
Krzysztof Bogusz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Asesor sąd. Anna Wójcik Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2005 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie postępowania restrukturyzacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez T. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Opolu z dnia [...] w sprawie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego z uwagi na niespełnienie przez podatnika warunków restrukturyzacji.
Wydanie powyższych orzeczeń przez organy poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu i ustaleniach:
Wnioskiem z dnia 15 listopada 2002r., powołując się na ustawę z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287 ze zm.) dalej zwana "ustawą o restrukturyzacji", podatniczka T. C. zwróciła się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o restrukturyzację należności publicznoprawnych, w szczególności zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, przedkładając wymagane wymienioną ustawą informację i załączniki.
Skarżąca oświadczyła we wniosku, że jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej i ma status małego przedsiębiorcy. Poinformowała, że poza zaległym podatkiem od towarów i usług zalega z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne i na fundusz pracy a także wobec Gminy [...] z tytułu podatku od nieruchomości. Wnioskodawczyni deklarowała ratalną spłatę zaległości nieobjętych restrukturyzacją oraz wnioskowała o rozłożenie na raty zrestrukturyzowanych należności publicznoprawnych.
Do wniosku strona załączyła informacje o bieżącej działalności finansowej za pierwsze trzy kwartały 2002r.
Wynikało z niej, że strona prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A w [...]. – C. T. Z tytułu prowadzonej działalności strona podała, że osiągnęła:
- przychody ogółem 15 579,97 zł
- koszty uzyskania przychodu 15 402,46 zł
- dochód 177,51 zł
Dalej podniosła, że działalność firmy polega na świadczeniu usług parkingowych dla osób fizycznych i podmiotów gospodarczych korzystających z przejścia granicznego w [...] na granicy Polski i Czech.
Aktualnie firma nie zatrudnia pracowników. Posiada majątek trwały składający się z ogrodzonej działki gruntowej o powierzchni 1 ha 45 arów wyposażonej w instalację oświetleniową. Jako majątek trwały wskazała też dwa spychacze.
Wnioskodawczyni podała, że nie posiada zapasów towarów i materiałów do świadczenia usług. Zwróciła uwagę, że dochody pochodzą przede wszystkim z opłat za świadczone usługi parkingowe, oraz z dzierżawy posiadanego terenu. Sporadycznie świadczy usługi wynajmu spychaczy. Dodała, że wielkość przychodów zależy od lokalnego ruchu granicznego.
Dalej podniosła, że wydatki na koszty utrzymania parkingu nie zawsze pokrywane są z wpływów za świadczone usługi. Znikomy dochód nie wystarcza na terminowe regulowanie wszystkich zobowiązań. Nie ma też możliwości inwestowania w dalszy rozwój firmy.
Zwróciła końcowo uwagę, że czyni starania o rozszerzenie zakresu usług (oddanie w dzierżawę dalszej części działki, elektrownia wiatrowa). Zakończyła, że tylko oddłużenie pozwoli na planowanie rozwoju firmy oraz szybszą spłatę zaległych zobowiązań.
Organ I instancji działając z mocy art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. 2002, Nr 155, poz. 1287 ze zm.) wydał w dniu 24 grudnia 2002r. decyzję nr [...] o warunkach restrukturyzacji. Decyzją tą ustalił kwotę należności objętych restrukturyzacją w wysokości 10.484,80 zł z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za VI 1999r., VIII, X, XI i XII 2000r., III, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI i XII 2001r., I, II, III, IV i V 2002r., 5.681,40 zł z tytułu odsetek za zwłokę od tych zaległości naliczonych na dzień złożenia wniosku o restrukturyzację, opłatę restrukturyzacyjną w wysokości 1.572,72 zł oraz wskazał warunki restrukturyzacji określone w ustawie o restrukturyzacji, w tym m.in. konieczność przedstawienia urzędowi skarbowemu informacji o bieżącej sytuacji finansowej przedsiębiorcy na 30 dni przed upływem terminu do wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji - stosownie do uregulowań art. 10 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji. Jednocześnie wymieniając warunki restrukturyzacyjne, organ pouczył stronę, iż podjęcie pozytywnego rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia zaległości uzależnione jest od ich spełnienia. Decyzja o warunkach restrukturyzacji została doręczona stronie w dniu 27 grudnia 2002r.
W motywach decyzji organ podatkowy I instancji powołał się na złożony przez stronę wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego. Dalej podał, że do złożonego wniosku zostały załączone wszystkie wymagane dokumenty tj.:
- obciążenie hipoteką gruntów,
- wykaz długów z harmonogramem,
- wykaz wierzytelności,
Na podstawie zebranych dowodów Urząd Skarbowy stwierdził, iż wniosek strony kwalifikuje się, w świetle art. 1 ust. 2 ustawy, do przeprowadzenia restrukturyzacji. W stosunku do strony zastosowano 15% stawkę opłaty restrukturyzacyjnej, gdyż podatnik nie spełnia kryteriów uprawniających do skorzystania z 1,5% stawki opłaty restrukturyzacyjnej.
Stosownie do przepisów art. 19 ust. 2 powołanej ustawy o restrukturyzacji termin płatności opłaty wynosi 30 dni od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, chyba że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przedsiębiorcy, w tym szczególnie niskim poziomem bieżącej płynności finansowej, na wniosek przedsiębiorcy, urząd skarbowy w formie decyzji może rozłożyć opłatę restrukturyzacyjną na raty (art. 20 ust. 1 ustawy), co w przypadku strony zostanie rozstrzygnięte odrębną decyzją.
Wpłata ostatniej raty opłaty restrukturyzacyjnej następuje nie później niż w terminie 11 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji (art. 20 ust. 2 ustawy). W przypadku spełnienia określonych decyzją o warunkach restrukturyzacji wymogów, organ po upływie roku od dnia doręczenia decyzji wyda decyzję, w której stwierdzi umorzenie należności objętych restrukturyzacją wraz z odsetkami (art. 21 ust. 1 ustawy).
Jednocześnie organ wskazał, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt. 3 ustawy w dniu wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji strona nie może posiadać zaległości z tytułów wymienionych w art. 6 ustawy nie objętych restrukturyzacją. Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 2 winna strona dodatkowo na 30 dni przed upływem terminu do wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji przedstawić Urzędowi Skarbowemu informację o swojej bieżącej sytuacji finansowej.
Pouczono podatniczkę, że jeżeli warunki określone w powołanym wyżej przepisie art. 10 ust. 1 pkt. 3 nie zostaną spełnione organ podatkowy, stosownie do art. 21 ust.1 pkt 2 ustawy o restrukturyzacji, umorzy postępowanie restrukturyzacyjne.
Pouczono, że w przypadku umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego z tych przyczyn, zgodnie z art. 21 ust. 5 ustawy, opłatę restrukturyzacyjną wpłaconą przez przedsiębiorcę zalicza się, w dniu wydania o zakończeniu restrukturyzacji, na poczet zaległości wraz z odsetkami za zwłokę. Opłatę rozlicza się na należności z poszczególnych tytułów proporcjonalnie do udziału tych należności w kwocie będącej podstawą określenia opłaty restrukturyzacyjnej.
Decyzją nr [...] z 16 stycznia 2003r. Urząd Skarbowy rozłożył płatność opłaty restrukturyzacyjnej na 10 rat, określając jednocześnie wysokość opłaty prolongacyjnej.
W toku postępowania restrukturyzacyjnego, pismem z dnia 8 września 2003r. (k. 24), organ I instancji, załączając stosowne druki, wezwał stronę do przedłożenia informacji dotyczącej pomocy publicznej udzielonej w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz wskazania czy ubiega się o pomoc publiczną z innych źródeł.
Odrębnym pismem z tego samego dnia (k. 24) wezwano stronę do dokonania weryfikacji wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego i uzupełnienie go o niezbędny w ramach planu restrukturyzacyjnego zakres informacji. W odpowiedzi na wezwanie organu restrukturyzacyjnego strona złożyła w dniu 22 września 2003r. wymagane dokumenty.
Pismem z dnia 15 grudnia 2003r. organ I instancji wezwał stronę na podstawie art. 10 ustawy o restrukturyzacji do przedłożenia informacji zawierającej podstawowe dane o bieżącej sytuacji finansowej firmy (tj. wynikające z art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji w zakresie m.in.: zdolności konkurowania na rynku, wielkości obrotów, wielkości zapasów, zyskowności, zadłużenia oraz możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji) oraz o spełnieniu warunków restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ustawy o restrukturyzacji. Jednocześnie poinformował stronę, że wymienione informacje należy przedłożyć po upływie 11 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, jednak nie później niż przed upływem 14 miesięcy od dnia doręczenia tej decyzji. Strona nie przedłożyła żądanych informacji w zakreślonym jej terminie.
Przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie restrukturyzacyjne, organ I instancji wyznaczył stronie, postanowieniem z dnia 1 i 19 kwietnia 2003r., zgodnie z art. 200 Ordynacji podatkowej, termin do wypowiedzenia się co do zebranego w trakcie prowadzonego postępowania materiału dowodowego. Z tego prawa strona skorzystała w dniu 28 kwietnia 2004r. i nie wniosła zastrzeżeń.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Opolu, działając na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o restrukturyzacji umorzył postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte wnioskiem strony z dnia 15 listopada 2002r. z uwagi na niespełnienie warunków restrukturyzacji.
Organ restrukturyzacyjny stwierdził bowiem, że strona nie spełniła wszystkich warunków restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji, tj. nie przedłożyła wymaganej w pkt 1 w/w przepisu informacji zawierającej podstawowe dane o bieżącej sytuacji finansowej przedsiębiorcy w terminie określonym w art. 10 ust. 2 cyt. ustawy.
W odwołaniu z dnia 12 maja 2004r. strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji wskazując, iż w toku postępowania restrukturyzacyjnego złożyła wszystkie konieczne dokumenty do zrestrukturyzowania jej długu publicznego. Ponadto wskazała, że zapłaciła terminowo opłatę restrukturyzacyjną, uregulowała należny podatek VAT oraz kredyt bankowy. Dodatkowo strona złożyła dokumenty związane z przekształceniem bieżącej działalności polegającej na prowadzeniu parkingu na działalność z zakresu produkcji prądu elektrowni wiatrowych. Tym samym zdaniem strony spełnione zostały wszystkie warunki dotyczące restrukturyzacji. Zaniechanie przez Urząd Skarbowy restrukturyzacji narazi firmę na olbrzymie straty, nie wyłączając upadłość, gdyż zablokuje realizowaną inwestycję, która w założeniu miała poprawić kondycje finansową firmy T. C.
Decyzją z [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) dalej zwana Ordynacją podatkową, Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu.
W motywach wydanej decyzji organ odwoławczy przedstawił najpierw przebieg postępowania wszczętego wnioskiem strony z 15 listopada 2002r. następnie omówiono przepisy prawa w szczególności ustawy o restrukturyzacji, które mają w sprawie zastosowanie.
Na podstawie tego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów organ odwoławczy wywodził, że strona nie dopełniła jednego z podstawowych warunków przewidzianych ustawą o restrukturyzacji. Względy celowościowe ustawy o restrukturyzacji i ustalone w niej warunki, od spełnienia których uzależniono prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego, zobowiązywały stronę jako przedsiębiorcę, do podjęcia od momentu otrzymania decyzji o warunkach restrukturyzacji, działań mających na celu przeciwdziałanie zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej, prowadzących do odzyskania płynności finansowej, a następnie systematycznej poprawy sytuacji ekonomiczno-finansowej prowadzonej firmy.
Sprawdzeniu czy strona wywiązała się z powyższego służyć miała informacja o bieżącej sytuacji finansowej firmy złożona po upływie 11 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, nie później niż przed upływem 14 miesięcy od tej daty.
W rozpatrywanej sprawie okres ten przypadał między 28 listopada 2003r. a 28 lutego 2004r. Organ odwoławczy jednocześnie nie podzielił twierdzeń T. C., że złożyła wymagane ustawą o restrukturyzacji dokumenty, opisując ich rodzaj i treść. Dalej podniósł, że w wyniku analizy tych dokumentów organ odwoławczy stwierdził, że po pierwsze strona nie dochowała terminów przewidzianych ustawą o restrukturyzacji, a po drugie złożone przez nią dokumenty nie mogą zostać uznane za spełniające wymogi z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem w informacji o bieżącej sytuacji finansowej winny znaleźć się dane wymienione w art. 1 ust. 2, tj. dane o obrotach, zdolności produkcyjnej, zyskowności lub stratach, zadłużeniu, możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji.
Zauważono, że złożone przez stronę dokumenty dotyczą wyłącznie zamiaru podjęcia w przyszłości realizacji nowej inwestycji, tj. budowy elektrowni z wyszczególnieniem parametrów i zalet potencjalnej elektrowni wiatrowej. Informacje te natomiast nie odzwierciedlają bieżącego stanu finansowego firmy, o którym mowa w cytowanym art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji.
Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że jako informacji o bieżącej sytuacji finansowej, do przedstawienia której zobowiązuje podatnika ustawodawca, nie można traktować jedynie lakonicznego opisu problemów i działań zapobiegawczych bez równoczesnego poparcia w konkretnych danych ekonomicznych, które są faktycznym wskaźnikiem oceny kondycji firmy. Brak tych danych uniemożliwia - zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej - wyciągnięcie wniosków co do stanu firmy i jej możliwości konkurowania na rynku. Pozwala jedynie na stwierdzenie o ewentualnym rozpoczęciu nowej działalności w zakresie elektrowni wiatrowych oraz o charakterze problemów, z jakimi podatnik się boryka.
Końcowo zauważył organ odwoławczy, że całe postępowanie restrukturyzacyjne zostało wszczęte z wniosku strony. Skoro tak, to składając taki wniosek T. C. była zdecydowana na wypełnienie zobowiązań nałożonych na nią przez organ restrukturyzacyjny a mających uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Dlatego winna mieć świadomość konsekwencji ich niewykonania.
Jedną z konsekwencji przewidzianych przez przepisy ustawy o restrukturyzacji było umorzenie postępowania. W szczególności niezachowanie wymogu z art. 10 ust. 1 i ust. 2 prowadziło do umorzenia postępowania. Dlatego w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu umarzająca postępowanie restrukturyzacyjne, z uwagi na niespełnienie warunków restrukturyzacji, była zasadna.
Powyższa decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu została zaskarżona przez T. C. skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z jej treści wynikało, że strona skarżąca wnosi o uchylenie decyzji organów obu instancji. Mimo specyficznego sformułowania uzasadnienia skargi należy wskazać na zarzuty w niej sformułowane w następujący sposób. Skarżąca akcentując brak wykształcenia prawniczego jednocześnie zaznacza, że w jej rozumieniu przepisów wypełniła wszystkie zobowiązania organu I instancji, będąc przekonana w toku trwania postępowania restrukturyzacyjnego, że zmierza ono do uwzględnienia wniosku i oddłużenia firmy. Zarzuciła organom, że wydały decyzję o warunkach restrukturyzacji oraz decyzję o rozłożeniu na raty opłaty restrukturyzacyjnej znając szczegółowo sytuację finansową podatnika oraz warunki w jakich przyszło jej działać. Znały także organy stan majątkowy T. C. a zatem winny odmówić prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego jeśli w ich ocenie kondycja finansowa wnioskującej była tak słaba, że wskazywała na brak możliwości sprostania warunkom restrukturyzacji. Nie zwracając podatnikowi na to uwagi naraziły organy na dodatkowe, zbędne, w świetle późniejszego umorzenia postępowania, koszty.
W szczególności skarżąca podniosła bezpodstawność naliczenia opłaty restrukturyzacyjnej i pobierania jej wraz z dodatkowymi kosztami przelewu i odsetek za zwłokę.
W dalszej części skargi skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu uniemożliwienie zrealizowania projektu montażu elektrowni wiatrowych, w szczególności nieuwzględnie warunków działania podatnika po 1 maja 2004r. i konieczności oczekiwania przez inwestora na "wytyczne polskiego ustawodawcy". Ta kwestia była dla skarżącej istotna, gdyż wiązała się z zamiarem poprawy sytuacji finansowej jej firmy, do której prowadzić miała restrukturyzacja należności publicznoprawnych. Odzyskanie równowagi finansowej – zdaniem skarżącej – pozwoliłoby na poczynienie wymaganych nakładów inwestycyjnych w trakcie przekwalifikowywania rodzaju działalności. Tymczasem wykazując wyjątkową niechęć wobec podatnika organy umorzyły postępowanie restrukturyzacyjne czym naruszyły nie tylko przepisy ustawy o restrukturyzacji, ale także politykę Państwa polegającą na rozwoju małych przedsiębiorstw (przedsiębiorców).
Wreszcie skarżąca zarzucała, że wydane decyzje w żaden sposób nie nawiązują do warunków w jakich przyszło jej działać po 1 maja 2004r., w szczególności, że jako przedsiębiorca nie mogła przewidzieć utraty dochodów wywołanych likwidacją zielonych kart w ruchu granicznym. Strona zwróciła także uwagę na wierzytelności jakie posiada jej rodzina w stosunku do Skarbu Państwa z tytułu ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicami obecnego Państwa Polskiego tzn. tzw. mienie zabużańskie. Wskazując na tą ostatnia okoliczność wnosiła o dokonanie kompensaty jej zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług będących przedmiotem postępowania restrukturyzacyjnego z wymienioną wierzytelnością wobec Państwa, którą określiła kwotą 122 426zł.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie z argumentacją tożsamą do zawartej w zaskarżonej decyzji z [...] poszerzoną o te uwagi, że twierdzenia strony dotyczące sytuacji finansowej firmy, jej pogorszenia i wpływu na możliwość sprostowania wymogom ustawy o restrukturyzacji, są bez znaczenia w procedurze wynikającej z ustawy z 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Podniesiono, że ustawa ta określa warunki jakie winien spełnić przedsiębiorca celem uzyskania pozytywnej decyzji o zrestrukturyzowaniu długu oraz sposób postępowania organu w przypadku spełnienia warunków lub niesprostaniu wymogom przewidzianej procedury. Zaznaczono, że okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej i ekonomicznej skarżącej mogą być uzasadnieniem dla odrębnie złożonego żądania np. o udzielenie ulgi płatniczej. Nie wpływają one natomiast na przebieg i wynik postępowania restrukturyzacyjnego, z którym nie można także łączyć innych roszczeń, w tym wzajemnych wobec Skarbu Państwa z tytułu mienia zabużańskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1).
Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 cyt. artykułu). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Trzeba także dodać, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym i (Dz. U. nr 153 poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tego ostatniego przepisu wynika ta przed wszystkim konsekwencja, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności.
Badając zatem legalność zaskarżonych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu i Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu trzeba w pierwszej mierze powołać się na przepisy prawa mające zastosowanie do złożonego przez stronę 15 listopada 2002r. wniosku o restrukturyzację jej należności publicznoprawnych. W pierwszym rzędzie z art. 12 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji wynika, że wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego następuje na wniosek przedsiębiorcy złożony w terminie do 45 dni od dnia wejścia w życie ustawy. Treść i załączniki do wniosku określa art. 13 ustawy. Wśród tych ostatnich są, poza programem restrukturyzacji, także wykaz wierzytelności i wszelkich wymagalnych długów oraz dane o bieżącej sytuacji finansowej (por. art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Sama procedura postępowania restrukturyzacyjnego przewiduje dwa etapy postępowania. Pierwszy, rozpoczęty złożeniem wniosku kończy się wydaniem decyzji o warunkach restrukturyzacji, uzupełnionej decyzją o zasadach uiszczania opłaty restrukturyzacyjnej, o ile – jak w tym wypadku – przedsiębiorca wystąpi o rozłożenie opłaty restrukturyzacyjnej na raty (por. art. 18, art. 19 i art. 20 ustawy o restrukturyzacji).
Drugi etap postępowania kończy wydanie decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, w której możliwe jest:
- stwierdzenie umorzenia należności podlegających restrukturyzacji, jeżeli warunki restrukturyzacji zostały spełnione lub,
- umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego.
Umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego następuje z kolei w sytuacji, gdy warunki restrukturyzacji, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 nie zostały spełnione, albo w przypadku gdy wobec przedsiębiorcy zostało wszczęte postępowanie likwidacyjne lub upadłościowe (por. art. 21 ust. 1 i ust. 3 ustawy o restrukturyzacji). Trzeba także dodać, że konsekwencją umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego z przyczyn określonych w art. 21 ust. 1 pkt 2 (niespełnienie warunków restrukturyzacji) i w art. 21 ust. 3 (wszczęcie postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego) jest zaliczenie opłaty restrukturyzacyjnej, w dniu wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę.
Oceniając rozpatrywaną sprawę na tle poczynionych ustaleń faktycznych i zastosowanych przez organy przepisów prawa należy stwierdzić, że nie ma podstaw do usunięcia zaskarżonych aktów z obrotu prawnego. Słusznie zwraca uwagę organ odwoławczy, że procedura postępowania przewidziana ustawą o restrukturyzacji jest tak sformalizowana, że nie pozostawia organowi żadnej "uznaniowości", typowej dla uznania administracyjnego w postępowaniach podatkowych o udzielenie ulg płatniczych.
Obowiązkiem organu I i II instancji, który orzeka w przedmiocie restrukturyzacji jest przestrzeganie procedury. Procedura restrukturyzacyjna wymaga nałożenia na stronę (przedsiębiorcę) obowiązków przewidzianych ustawą. Dotyczy to tak momentu wszczęcia postępowania (treść i forma wniosku oraz załączniki do wniosku), jak i opisanych wyżej dwóch etapów postępowania restrukturyzacyjnego. Słusznie zwracają organy uwagę, że ustawodawca jednoznacznie określił warunki, które musi spełnić przedsiębiorca, aby skorzystać z restrukturyzacji. Jest to celowy zabieg ustawodawcy wynikający z epizodyczności ustawy i ściśle określonego czasu jej obowiązywania. Zamiarem ustawodawcy było bowiem udzielenie pomocy podatnikowi spełniającemu określone kryteria i warunki a w konsekwencji i umożliwienie przezwyciężenia utraty zdolności do konkurowania na rynku.
Chodziło zatem o pomoc w szerszym rozumieniu niż wynikająca z ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (Dz. U. 2002 Nr 141, poz. 1177). Zatem na pomoc w warunkach przewidzianych ustawą o restrukturyzacji mogli liczyć przedsiębiorcy, których trudna pozycja na rynku wyrażała się w szczególności zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat a także wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń, lub gwarancji.
Oceniając rozpatrywaną sprawę na tle wymienionych przepisów i uwarunkowań z nich wynikających, Sąd nie stwierdza w podjętych rozstrzygnięciach organów podatkowych naruszenia procedury postępowania lub naruszenia prawa materialnego. O ile bowiem wniosek podatnika z 15 listopada 2002r. z załącznikami uzupełniony następnie pismem z 21 grudnia 2002r. (k. 5 i k. 10 akt podatkowych) zawierały treść odpowiadającą w pełni wymogom art. 13 ustawy o restrukturyzacji w zw. z art. 12 ust. 1 tej ustawy, o tyle decyzja organu I instancji z 24 grudnia 2002r. o warunkach restrukturyzacji nie została w całości wykonana. Przewidywała ona z powołaniem się na art. 10 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji przedłożenie, w stosownym okresie, informacji zawierającej podstawowe dane o bieżącej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Okres ten ustawodawca ściśle określił. Wymagane informacje podatnik musiał złożyć po upływie 11 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o warunkach restrukturyzacji, ale nie później niż przed upływem 14 miesięcy od tej daty. To z tego przepisu wynikały wezwania organu restrukturyzacyjnego z 8 września 2003r. i 15 grudnia 2003r.
O tym, że odpowiedź na pierwsze z tych pism (wezwań), w formie przedstawionej przez stronę 29 września 2003r., nie spełnia wymogów ustawowych organ jednoznacznie poinformował podatnika, wzywając do przedłożenia właściwej informacji zawierającej dane o bieżącej sytuacji finansowej w kolejnym wezwaniu z 15 grudnia 2003r. (por. wezwania organu k. 23 i k. 45 oraz odpowiedź strony k. 43). Treść wymienionych wezwań organu, a szczególnie drugiego z nich, nie powinna dla T. C. budzić wątpliwości co do tego, że jej odpowiedź udzielona 29 września 2003r. w postaci wypełnionej tabeli nie spełnia wymagań ustawowych. W tym samym bowiem czasie na inne wezwanie z 8 września 2003r. w przedmiocie przedłożenia informacji dotyczącej udzielenia podatkowi tzw. pomocy publicznej strona nie była dodatkowo zobowiązywana do uzupełniających oświadczeń, gdyż odpowiedź z 22 września 2003r. (k. 29) została potraktowana jako właściwa i wyczerpująca wymagania ustawowe.
Jeśli do tych uwag dodać, że przed podjęciem decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego w trybie art. 21 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji, organ I instancji w skutek podjętych działań z urzędu ustalił stan zaległości podatkowych podatnika oraz uiszczenie opłaty restrukturyzacyjnej, to staje się oczywistym, że zastosowana podstawa prawna umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego odpowiada okolicznościom faktycznym sprawy i jest zgodna z prawem.
Wbrew zarzutom skargi korespondencja adresowana do strony przez organy nie dawała jakichkolwiek podstaw do przyjęcia przez zainteresowaną, że wypełnia ona w całości nakładane na nią zobowiązania ustawowe i może oczekiwać "na pozytywne zakończenie restrukturyzacji". Nie można też podzielić zarzutu T. C., że organy z pełną świadomością naraziły ją na dodatkowe, zbędne koszty sprowadzające się do poniesionej opłaty restrukturyzacyjnej, w sytuacji gdy uznawały, że wykazana przez nią przy wniosku kondycja finansowa wskazuje na brak możliwości sprostania warunkom restrukturyzacji. Wbrew tak sformułowanemu zarzutowi organy nie miały podstaw do pozostawienia wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego bez rozpatrzenia, czy też odmowy prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego. W szczególności wobec treści wniosku, zaproponowanych działań naprawczych i stanu majątkowego strony nie było podstaw do zastosowania art. 12 ust. 6 lub art. 13 ust. 5 ustawy o restrukturyzacji. Dlatego decyzja o warunkach restrukturyzacji z 24 grudnia 2002r. była prawidłowa a późniejsze działania organu I instancji były tylko egzekwowaniem wynikających z niej obowiązków a nie bezprawnymi i niemającymi umocowania ustawowego czynnościami organu.
Nie można także podzielić zarzutu strony dotyczącego uniemożliwienia realizacji projektu montażu elektrowni wiatrowych i brak uwzględnienia przez organ warunków działania strony po 1 maja 2004r. Jak już wyżej podniesiono postępowanie restrukturyzacyjne związane jest ze sformalizowaną procedurą a z restrukturyzacji długów publicznoprawnych korzysta każdy podatnik spełniający wymogi ustawowe, niezależnie od warunków działania i rzeczywistości gospodarczej po 1 maja 2004r. Jest to konsekwencja tego podstawowego założenia ustawy, która z uwagi na swą epizodyczność i ograniczenie działania w czasie związana jest z restrukturyzacją należności znanych na dzień 30 czerwca 2002r.
Bieżąca sytuacja finansowa przedsiębiorcy ma według ustawy takie tylko znaczenie, że po wydaniu decyzji o warunkach restrukturyzacji (taką pozytywną decyzję wobec T. C. przecież wydano) złożenie informacji w trybie art. 10 ust. 2 ustawy stanowi warunek konieczny do wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji i stwierdzenia umorzenia należności podlegających restrukturyzacji. Podejmując zatem decyzję w trybie art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji organ sprawdza uiszczenie opłaty restrukturyzacyjnej i spełnienie innych warunków wprowadzonych decyzją o warunkach restrukturyzacji a złożenie informacji finansowej przewidzianej w art. 10 ust. 2 ustawy jedynie kontroluje i odnotowuje. Informacja finansowa strony w tym rozumieniu nie podlega wyłącznym ocenom organu lecz ewentualnej opinii Prezesa Urzędu Kontroli Konkurencji i Konsumentów w myśl art. 21 ust. 2 ustawy. Organowi służyć może także do poczynienia ustaleń, czy nie zachodzi podstawa umorzenia z art. 21 ust. 3 ustawy o restrukturyzacji.
Na tle okoliczności sprawy trudno zatem przyjąć by wynikające z przepisów prawa czynności organów obu instancji były "działaniem na szkodę" podatnika lub sprzeczne z polityką gospodarczą Państwa. Co do konstytucyjnych norm prawnych stwierdzić należy, że działania organów nie naruszają, ani zasady wolności działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji), ani też nie wprowadzały jakichkolwiek ograniczeń w tej wolności (art. 22 Konstytucji). Czynności organów nie stanowiły także przejawu dyskryminowania strony w życiu gospodarczym (art. 32 Konstytucji).
Co do narażenia strony na zbędne koszty, rozumiane jako uiszczenie opłaty restrukturyzacyjnej, to zwrócić należy uwagę, że opłata ta w trybie art. 21 ust. 5 ustawy o restrukturyzacji w dniu wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji podlega zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych. Zrealizowanie tego obowiązku przez organ restrukturyzacyjny nie jest zatem działaniem na szkodę podatnika, lecz wypełnieniem wymogu ustawowego nawiązującym do konstytucyjnej normy, że każdy jest zobowiązany do ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie (por. art. 21 ust. 5 ustawy o restrukturyzacji i art. 84 Konstytucji RP).
Wreszcie końcowo trzeba zwrócić uwagę, że nie było możliwe w postępowaniu opartym na przepisach ustawy o restrukturyzacji kompensowanie wzajemnych wierzytelności Skarbu Państwa i podatnika. Roszczenia z tytułu tzw. mienia zabużańskiego są realizowane w zupełnie innym trybie a w prawie podatkowym brak unormowania pozwalającego na takie wzajemne potrącenie wierzytelności osoby fizycznej i Skarbu Państwa.
Z tych wszystkich względów, w oparciu o powołane przepisy prawa, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku oddalając skargę.