I SA/Op 162/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2006-08-09
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPITżołnierzesłużba poza granicamizwolnienie podatkowenależności pieniężneuposażeniekontyngent wojskowynadpłata podatkuinterpretacja przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że należności żołnierzy pełniących służbę poza granicami kraju w 2001 r. były zwolnione z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o PIT.

Skarżący, żołnierze Polskiego Kontyngentu Wojskowego, domagali się stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego za 2001 r., argumentując, że ich uposażenia i inne należności otrzymywane podczas służby poza granicami kraju były zwolnione z podatku na mocy art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o PIT. Organy podatkowe odmówiły, interpretując przepis wąsko i wskazując, że zwolnienie nie obejmuje uposażeń z tytułu służby na ostatnio zajmowanym stanowisku w kraju. Sąd uchylił decyzję organów, uznając, że przepis w brzmieniu obowiązującym w 2001 r. obejmował wszystkie należności pieniężne wypłacane żołnierzom pełniącym służbę poza granicami państwa, a późniejsza nowelizacja jedynie doprecyzowała zakres zwolnienia.

Sprawa dotyczyła wniosku skarżących, A. i S. N., o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. w związku z ich służbą w Polskim Kontyngencie Wojskowym poza granicami kraju. Skarżący złożyli korektę zeznania podatkowego, wykazując nadpłatę, jednak Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu odmówił stwierdzenia nadpłaty. Organ I instancji uznał, że zwolnienie podatkowe z art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o PIT nie miało zastosowania do uposażeń żołnierzy wynikających ze stosunku służbowego, które zachowywali na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu. Organy podatkowe argumentowały, że zwolnienie dotyczyło jedynie należności bezpośrednio związanych z użyciem poza granicami państwa i wynikało z celów określonych w zwolnieniu, a nie obejmowało wynagrodzeń z tytułu pełnienia dotychczasowych obowiązków w kraju. Skarżący odwołali się do późniejszej nowelizacji art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy, która od 1 stycznia 2003 r. wyłączyła z zakresu zwolnienia wynagrodzenia za pracę oraz uposażenia i inne należności pieniężne przysługujące z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym, co ich zdaniem potwierdzało ich pierwotną interpretację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpoznając skargę, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że przepis art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym w 2001 r. obejmował wszystkie należności pieniężne wypłacane żołnierzom pełniącym służbę poza granicami państwa, a późniejsza nowelizacja miała charakter doprecyzowujący, a nie wprowadzający nowe ograniczenia. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące zwolnień podatkowych należy interpretować ściśle, ale w tym przypadku ścisła wykładnia prowadziła do wniosku, że stanowisko organów podatkowych było nieprawidłowe. Sąd odniósł się również do zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych, uznając je za nieistotne dla wyniku sprawy, gdyż terminy załatwiania spraw przez organy podatkowe mają charakter instrukcyjny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, należności te były zwolnione z podatku dochodowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym w 2001 r. obejmował wszystkie należności pieniężne wypłacane żołnierzom pełniącym służbę poza granicami państwa, a późniejsza nowelizacja jedynie doprecyzowała zakres zwolnienia, nie wprowadzając nowych ograniczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.p.d.o.f. art. 21 § 1 pkt 83

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

W brzmieniu obowiązującym w 2001 r. obejmował wszystkie należności pieniężne wypłacane żołnierzom pełniącym służbę poza granicami państwa. Późniejsza nowelizacja z 2003 r. wyłączyła z tego zwolnienia wynagrodzenia za pracę oraz uposażenia i inne należności pieniężne przysługujące z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 12 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Reguluje kwestie przychodów ze stosunku służbowego.

u.p.d.o.f. art. 32

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Reguluje opodatkowanie przychodów ze stosunku służbowego.

Ordynacja podatkowa art. 233 § 1 pkt 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Ordynacja podatkowa art. 139

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Terminy załatwiania spraw przez organy podatkowe.

Ordynacja podatkowa art. 140

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie.

PPSA art. 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

PPSA art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego.

PPSA art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

PPSA art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o PIT w brzmieniu z 2001 r. obejmował wszystkie należności pieniężne wypłacane żołnierzom pełniącym służbę poza granicami państwa. Nowelizacja art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o PIT z 2003 r. miała charakter doprecyzowujący, a nie wprowadzający nowe ograniczenia.

Odrzucone argumenty

Zwolnienie podatkowe z art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o PIT nie miało zastosowania do uposażeń żołnierzy wynikających ze stosunku służbowego, które zachowywali na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów. Zwolnienie dotyczyło jedynie należności bezpośrednio związanych z użyciem poza granicami państwa i wynikało z celów określonych w zwolnieniu, a nie obejmowało wynagrodzeń z tytułu pełnienia dotychczasowych obowiązków w kraju. Zmiana art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy od 1 stycznia 2003 r. miała charakter doprecyzowujący, a nie wprowadzający nowe ograniczenia.

Godne uwagi sformułowania

przepisy dotyczące zwolnień podatkowych nie mogą być przedmiotem wykładni rozszerzającej dokonując interpretacji przepisów dotyczących wszelkiego rodzaju ulg i zwolnień podatkowych, stanowiących niewątpliwie odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, należy dokonywać ich ścisłej interpretacji ustawodawca pominął użyty wcześniej zwrot dotyczący zwolnienia jedynie tych należności pieniężnych wypłacanych żołnierzom i pracownikom cywilnym wyznaczonym do składu osobowego polskiego kontyngentu wojskowego w ramach misji specjalnych organizacji międzynarodowych, które pozostawały "w związku" z realizacją tego zadania wolą (zamierzoną czy też niezamierzoną) ustawodawcy, zakres powyższego zwolnienia uległ rozszerzeniu na wszystkie składniki należności pieniężnych otrzymywanych przez te osoby, w okresie w jakim pełnią one służbę poza granicami państwa Nie można przy tym, co próbują czynić w niniejszej sprawie organy podatkowe, interpretować wolę ustawodawcy, wbrew wyraźnemu zapisowi uchwalonej przez niego ustawy. Prowadzi to bowiem do nadinterpretacji prawa. wprowadzona z dniem 1 stycznia 2003r. zmiana dotychczasowego brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy, poprzez dodatnie zwrotu, że zwolnienie to nie ma zastosowania do wynagrodzeń za pracę oraz uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym, miała jedynie charakter uściślający i precyzujący zakres ustawowego zwolnienia. przepisy dotyczące zwolnień podatkowych nie mogą być przedmiotem wykładni rozszerzającej, a zatem zakres wszelkiego rodzaju ulg i zwolnień podatkowych, jako odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, winien być ściśle interpretowany. skoro z dniem 1 stycznia 2003r. wprowadzono to wyłączenie to znaczy, że przedtem go nie było precyzyjne określenie w ustawie podatkowej przedmiotu opodatkowania to jedna z fundamentalnych zasad prawa podatkowego w demokratycznym państwie prawnym. Jeżeli przepis, jak ten omawiany, budzi wątpliwości prawne, powinien być interpretowany na korzyść podatnika.

Skład orzekający

Joanna Kuczyńska

przewodniczący

Marzena Łozowska

sprawozdawca

Tomasz Zborzyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym w 2001 r. w kontekście należności żołnierzy pełniących służbę poza granicami państwa oraz charakteru nowelizacji przepisów podatkowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2001 r. i interpretacji przepisów sprzed nowelizacji z 2003 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego ze służbą żołnierzy poza granicami kraju i interpretacją przepisów podatkowych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym i wojskowym.

Czy żołnierze służący za granicą byli zwolnieni z podatku PIT w 2001 roku? WSA rozstrzyga spór o interpretację przepisów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 162/06 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2006-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Joanna Kuczyńska /przewodniczący/
Marzena Łozowska /sprawozdawca/
Tomasz Zborzyński
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Sygn. powiązane
II FSK 1555/06 - Postanowienie NSA z 2008-01-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marzena Łozowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi A. N. i S. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu solidarnie na rzecz skarżących kwotę 162 zł (sto sześćdziesiąt dwa) tytułem zwrotu kosztów postępowania przed tutejszym Sądem.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 7 października 2005r. skarżący wystąpił do Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2001-2002, w związku z pobytem w okresie od dnia 1 kwietnia 2001r. do dnia 31 marca 2002 r. poza granicami kraju, w ramach Polskiego Kontyngentu Wojskowego Sił ONZ [...] w X. Równocześnie z wnioskiem złożono zaświadczenie o pełnieniu w okresie od dnia 12 marca 2001 r. do dnia 20 marca 2002 r. służby poza granicami kraju, a także zaświadczenie z Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego dokumentujące wysokość potrącanego podatku w latach 2001-2002, w okresie pełnienia służby poza granicami państwa.
Jednocześnie, skarżący złożyli korektę zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w roku podatkowym 2001 (PIT 37), w którym wykazano dochód w wysokości 24.201,55 zł, należny podatek po odliczeniach w wysokości 1.231,38 zł oraz nadpłatę w kwocie 4.108,70 zł.
Decyzją Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu decyzją Nr [...] z dnia [...] w wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku odmówiono stronie skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r.
Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, iż przewidziane w ramach art. 21 ust 1 pkt 83 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. nr 14, poz.176 z zm.) zwolnienie podatkowe nie miało zastosowania do wynagrodzeń (uposażeń) żołnierzy wynikających ze stosunku służbowego lub stosunku pracy, jakie zachowywali oni na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2000r. w sprawie uposażenia i innych należności pieniężnych otrzymywanych przez żołnierzy wyznaczonych do pełnienia służby wojskowej poza granicami państwa (Dz. U. nr 115, poz.1198).
Ponieważ objęte wnioskiem strony świadczenia dotyczyły uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących jej z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym, w tym zakresie miał zastosowanie przepis art. 12 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych regulujący kwestie przychodów ze stosunku służbowego. W takim zatem zakresie, w jakim otrzymywanie przez żołnierza oddelegowanego do pełnienia służby poza granicami państwa świadczenia pieniężne stanowiły przychody ze stosunku służbowego, podlegały one opodatkowaniu w wysokości i na zasadach określonych w art. 32 powołanej ustawy.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podtrzymali swoje stanowisko, co do przysługującego skarżącemu ustawowego zwolnienia wszelkich należności otrzymanych za okres, w którym był on oddelegowany do pełnienia służby wojskowej poza granicami państwa, wskazując przy tym na zbieżne z jego stanowiskiem rozstrzygnięcia sądów administracyjnych. Podnieśli, iż przepis art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w 2001 r. - odnosił się ogólnie do należności pieniężnych wypłacanych żołnierzom i innym osobom, a za taką interpretacją wyżej wymienionego artykułu ustawy, przemawia również fakt, że ustawodawca dopiero z dniem 1 stycznia 2003 r. dokonał jego zmiany, poprzez uzupełnienie tego artykułu o stwierdzenie, iż "zwolnienie nie ma zastosowania do wynagrodzeń za pracę oraz uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym".
Zarzucili również niedotrzymanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Opolu ustawowych terminów i nie zajęcie stanowiska zgodnie z obowiązującymi przepisami, gdyż wniosek w sprawie stwierdzenia nadpłaty złożony został w dniu 7 października 2005 r. natomiast decyzja organu I instancji wydana została dopiero w dniu [...].
Decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] nr [...], wydaną w oparciu o art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. nr 8, poz.60 ze zm.) utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy podzielając w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji zważył, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym w roku 2001, wolne od podatku dochodowego były należności pieniężne wypłacone policjantom, żołnierzom i pracownikom cywilnym jednostek wojskowych użytych poza granicami państwa w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom, a także należności pieniężne wypłacone żołnierzom, policjantom i pracownikom pełniącym funkcje obserwatorów w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych i sił wielonarodowych. Zastosowanie tego przepisu uzależnione było w ocenie organu odwoławczego od dwóch warunków, a mianowicie, wypłacone należności musiały być bezpośrednio związane z użyciem wymienionych w tym przepisie osób poza granicami państwa oraz należności te muszą wynikać z celów określonych w zwolnieniu.
Z tych też względów zwolnienie zawarte w art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych będzie miało zastosowanie wyłącznie do należności pieniężnych określonych w § 3 i § 15 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2000r. w sprawie uposażenia i innych należności pieniężnych otrzymywanych przez żołnierzy wyznaczonych do pełnienia służby poza granicami państwa (Dz. U. nr 115, poz. 1198). Zwolnienie to nie obejmowało natomiast wynagrodzeń (uposażeń i innych należności) przysługujących z tytułu pełnienia dotychczasowych obowiązków w kraju, do których osoby oddelegowane do pełnienia służby poza granicami kraju, zachowują prawo na podstawie § 2 powołanego rozporządzenia. W tym zakresie uzyskiwane przychody do których zastosowanie miały uregulowania art. 12 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, podlegały opodatkowaniu na ogólnych zasadach przewidzianych w art. 32 cytowanej ustawy.
Zdaniem organu podatkowego, ustawodawca określając zakres zwolnienia wskazał jednoznacznie na "należności pieniężne" jako podlegające zwolnieniu, nie wymienił natomiast uposażenia. Przy tym podkreślono, iż ustawodawca wyraźnie różnicuje te dwie kategorie wynagrodzenia. Zatem owo uposażenie, do którego żołnierz zachowuje prawo w trakcie wykonywania swej służby poza granicami kraju, przez cały ten okres jest opodatkowane jako przychód ze stosunku służbowego. Nie obejmuje go bowiem zwolnienie określone w powoływanym art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy.
Równocześnie wskazano, iż zajęte w niniejsze sprawie stanowisko organów podatkowych pozostaje także w zgodności ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów zawartym w piśmie z dnia 14.12.2001r. nr PB5/RB-033-165-2967/02, którego celem było zapewnienie jednolitej wykładni prawa w zakresie stosowania przez organy podatkowe zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dodatkowo podkreślono także, iż wprowadzona z dniem 1 stycznia 2003r. zmiana dotychczasowego brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy, poprzez dodatnie zwrotu, że zwolnienie to nie ma zastosowania do wynagrodzeń za pracę oraz uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym, miała jedynie charakter uściślający i precyzujący zakres ustawowego zwolnienia. Podkreślono przy tym, że przepisy dotyczące zwolnień podatkowych nie mogą być przedmiotem wykładni rozszerzającej, a zatem zakres wszelkiego rodzaju ulg i zwolnień podatkowych, jako odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, winien być ściśle interpretowany.
Wskazano przy tym na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku o sygn. I SA/Bk 59/05 i I SA/Bk 60/05, w których wyrażono pogląd prawny zbieżny ze stanowiskiem organów podatkowych zajętych w niniejszej sprawie.
W odniesieniu do powołanych w odwołaniu wyroków stwierdzono, iż pozostają one bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż zostały wydane w indywidualnych sprawach, wiążą jedynie strony tego konkretnego postępowania i nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa.
Nadto stwierdzono, iż w prowadzonym postępowaniu podatkowym nie zostały naruszone przepisy proceduralne. Organ I instancji zgodnie z art. 140 Ordynacji podatkowej pismem z dnia 7 listopada 2005 r., a następnie pismem z dnia 7 grudnia 2005 r. zawiadomił o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin jej załatwienia. Powyższe wynikało z konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego ustalenia okresu pełnienia służby poza granicami kraju oraz ustalenia czy poza wynagrodzeniami ze stosunku służbowego na ostatnio zajmowanym stanowisku w kraju, skarżący otrzymywał inne dochody o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący A. i S. N. podtrzymali swoje uprzednie stanowisko oraz jego argumentację, co do zakresu ustawowego zwolnienia przewidzianego w ramach uregulowania art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w brzmieniu obowiązującym w spornym 2001r. podkreślając, że wyłączenie z zakresu powyższego zwolnienia wynagrodzeń za pracę oraz uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym nastąpiło dopiero w wyniku nowelizacji powyższego uregulowania dokonanej z dniem 1 stycznia 2003r.
Skoro zatem dopiero w ramach dokonanej nowelizacji, ograniczono zakres przedmiotowy zwolnienia, uprzednie jego brzmienie obejmowało wszystkie świadczenia pieniężne otrzymywane przez skarżącego w czasie, gdy był on oddelegowany do pełnienia służby wojskowej poza granicami kraju.
Dodatkowo skarżący powołali się na zbieżne z ich stanowiskiem wyroki sądów administracyjnych.
Skarżący zarzucili również niedotrzymanie przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu oraz Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu ustawowych terminów i nie zajęcie stanowiska zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. art. 139 Ordynacji podatkowej, gdyż termin rozpatrzenia odwołania przez organ odwoławczy upłynął - według skarżących - w dniu 27 marca 2006 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał w całości uprzednie stanowisko wraz z szeroką jego argumentacją faktyczną i prawną przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo wskazał, iż o słuszności zajętego przez ograny podatkowe stanowiska świadczy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt El FSK 766/06.
Ponadto stwierdził, iż w prowadzonym postępowaniu podatkowym nie zostały naruszone przepisy proceduralne, w szczególności art. 139 ustawy Ordynacja podatkowa. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu w postanowieniu z dnia 20 marca 2006r. zawiadomił skarżących - zgodnie z art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej - iż wyżej wymienione odwołanie zostanie rozpatrzone nie później niż do dnia 3 kwietnia 2006 r.
W tym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne czy postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym.
W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja czy postanowienie narusza przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd uchyla decyzję lub postanowienie (art.145 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy). Jeżeli natomiast zachodzą w sprawie przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy).
W rozpoznawanej sprawie z uwagi na stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa materialnego - art. 21 ust 1 pkt 83 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r., nr 14, poz.176 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w 2001r., które miało wpływ na wynik sprawy, skarga podlegała uwzględnieniu.
Zaistniały w niniejszej sprawie między stronami spór, przy bezspornym stanie faktycznym, dotyczy kwestii prawidłowości dokonanej przez organy podatkowe interpretacji zakresu zwolnienia na podstawie art. 21 ust 1 pkt 83 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym w 2001r.) zgodnie, z którym wolne od podatku dochodowego były należności pieniężne wypłacone policjantom, żołnierzom i pracownikom cywilnym jednostek wojskowych użytych poza granicami państwa w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom, a także należności pieniężne wypłacone żołnierzom, policjantom i pracownikom pełniącym funkcje obserwatorów w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych i sił wielonarodowych.
Na wstępie dalszych rozważań, zgodzić się należy w pełni ze stanowiskiem organów podatkowych, że przepisy dotyczące zwolnień podatkowych nie mogą być przedmiotem wykładni rozszerzającej, a zatem dokonując interpretacji przepisów dotyczących wszelkiego rodzaju ulg i zwolnień podatkowych, stanowiących niewątpliwie odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, należy dokonywać ich ścisłej interpretacji. Właśnie taka ścisła wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 83 powołanej ustawy prowadzi do wniosku, że stanowisko organów podatkowych zajęte w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za prawidłowe.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż w odróżnieniu od zakresu przedmiotowego zwolnienia wynikającego z obowiązującego do dnia 31.12.2000r. § 9 ust 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995r w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. nr 35 poz. 173), w treści art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy, stanowiącego pewnego rodzaju odpowiednik uprzedniego uregulowania, ustawodawca pominął użyty wcześniej zwrot dotyczący zwolnienia jedynie tych należności pieniężnych wypłacanych żołnierzom i pracownikom cywilnym wyznaczonym do składu osobowego polskiego kontyngentu wojskowego w ramach misji specjalnych organizacji międzynarodowych, które pozostawały "w związku" z realizacją tego zadania. W poprzednim stanie prawnym zwolnienie to obejmowało zatem tylko te należności, których podatnik nie otrzymałby, gdyby nie uczestniczył w danej misji. Natomiast dotychczasowe uposażenia i inne należności, które wynikały z uprzednio zajmowanego stanowiska w kraju, jako pozostające bez związku z faktem wyznaczenia danej osoby do pełnienia obowiązków w polskich kontyngentach pokojowych nie były objęte zakresem ówczesnego zwolnienia wynikającego z § 9 ust 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995r. (vide: wyrok NSA z 20.12.2002r., sygn. akt III SA 206/02, wyrok NSA z 04.12.2003r., sygn. akt I SA/Gd 1594/2000, wyrok NSA z 25.03.1998r., sygn. akt III SA 1802/96).
Transponując uprzednie zwolnienie powyższych dochodów wynikające z przepisów rozporządzenia na grunt ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z dniem 1.01.2001r. ustawodawca pominął w treści art. 21 ust. 1 pkt 83 element pozostawania wypłacanego świadczenia w związku z wykonywaniem określonych obowiązków poza granicami kraju. Dokonując zwolnienia należności pieniężne wypłacanym żołnierzom i pracownikom cywilnym jednostek wojskowych użytych poza granicami państwa w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom, zrezygnowano z kryterium, które uprzednio decydowało o tym, które z części składowych otrzymywanych należności pieniężnych podlegało zwolnieniu z podatku dochodowego.
Takie ukształtowanie ustawowego zakresu zwolnienia prowadzić musi do konkluzji, iż w odróżnieniu do wcześniejszego stanu prawnego, wolą (zamierzoną czy też niezamierzoną) ustawodawcy, zakres powyższego zwolnienia uległ rozszerzeniu na wszystkie składniki należności pieniężnych otrzymywanych przez te osoby, w okresie w jakim pełnią one służbę poza granicami państwa.
Jeżeli zatem ustawodawca, jak wywodzą to organy podatkowe, zamierzał, począwszy od 1.01.2001r. ograniczyć zakres powyższego zwolnienia wyłącznie do skonkretyzowanego rodzaju należności pieniężnych, winien dać temu wyraz w treści danej normy prawnej. Nie można przy tym, co próbują czynić w niniejszej sprawie organy podatkowe, interpretować wolę ustawodawcy, wbrew wyraźnemu zapisowi uchwalonej przez niego ustawy. Prowadzi to bowiem do nadinterpretacji prawa.
Skoro zatem wolą ustawodawcy byłoby objęcie przedmiotowym zwolnieniem jedynie ściśle określonej części wypłacanej należności pieniężnej, to winien on ją wyartykułować w normie prawnej, co zresztą nastąpiło z dniem 1.01.2003r., albowiem w ramach dokonanej ustawą z dnia 27 lipca 2002r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. nr 141, poz.1182) nowelizacji brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy z dotychczasowego zakresu zwolnienia wyłączono wynagrodzenia za pracę oraz uposażenia i inne należności pieniężne przysługujące z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym.
Okoliczności dokonania przez ustawodawcę nowelizacji art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy, poprzez wyłączenie spod zwolnienia podatkowego ściśle określonej części należności pieniężnych należnych z mocy odrębnych przepisów osobom pełniącym służbę poza granicami państwa, niewątpliwie wskazuje także na to, że w ramach użytego w spornej normie prawnej zwrotu "należności pieniężne" nie były wcześniej dokonane żadne rozgraniczenia na poszczególne składniki, w zależności podstawy prawnej ich wypłacania (wyrok NSA z 20.12.2002r., sygn. akt III SA 206/02, wyrok WSA z 17.02.2004r., sygn. akt I SA/Ka 96/03, wyrok WSA z 09.12.2004r., sygn. akt III SA/Wa 425/04).
Analizując zakres wprowadzonej z dniem 1.01.2003r. nowelizacji dotychczasowego brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy, nie można również podzielić argumentacji, iż użyte przez ustawodawcę pojęcie "należności pieniężne" nie można było uprzednio utożsamiać z wynagrodzeniem czy uposażeniem żołnierza, gdyż odpowiednie uregulowania rozporządzaniu Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2000r. w sprawie uposażenia i innych należności pieniężnych otrzymywanych przez żołnierzy wyznaczonych do pełnienia służby poza granicami państwa (Dz. U. nr 115, poz. 1198) wyraźnie rozgraniczały pojęcia uposażenia, od poszczególnych innych należnych świadczeń określanych jako należności pieniężne.
Należy bowiem zauważyć, iż po dniu 1.01.2003r. zwolnieniu przedmiotowemu nie podlegają już zarówno świadczenia określane jako "uposażenia" ale także konkretnie wskazana kategoria "należności pieniężnych".
Gdyby zatem uznać, jak wywodzi organ odwoławczy, dokonana nowelizacja brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy stanowiła jedynie wyłącznie doprecyzowanie pojęcia "należności pieniężne" poprzez wyraźne wskazanie, iż w jego zakresie już uprzednio nie mieściły się pojęcia "wynagrodzenia za pracę" oraz "uposażenia", to rodzi się sprzeczność takiej argumentacji z zakresem dokonanych w wyniku nowelizacji wyłączeń spod zwolnienia podatkowego również tej kategorii świadczeń, stanowiących niewątpliwie "należności pieniężne", które przysługują z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym.
Z tych też względów, nie można zgodzić się z podnoszoną argumentacją, że w wyniku powyższej nowelizacji nie doszło do stworzenia nowego stanu prawnego, obowiązującego począwszy od 1.01.2003r., ale jedynie dokonano wyłącznie sprecyzowania dotychczasowego brzmienia ustawowego zwolnienia, pozostawiając bez zmiany jego zakres przedmiotowy. Należy w związku z tym zauważyć, że koncepcja wykładni nowo wprowadzonej normy jako normy, której celem miało być tylko "doprecyzowanie" poprzedniej jej treści, oznaczałaby w istocie ustanowienie tej normy ze skutkiem wstecznym (por. uchwała NSA z 12.10.1998r FPS 6/98, ONSA 1999/1/2, także uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 października 1992 r. sygn. III ARN 50/92, OSNAPiUS 1993, nr 10, poz. 181).
Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2006r., sygn. akt II FSK 163/06: "skoro z dniem 1 stycznia 2003r. wprowadzono to wyłączenie to znaczy, że przedtem go nie było". Sąd stwierdził, iż nie można uznać, by zmiana pkt 83 miała jedynie wyjaśniający charakter, bowiem: "precyzyjne określenie w ustawie podatkowej przedmiotu opodatkowania to jedna z fundamentalnych zasad prawa podatkowego w demokratycznym państwie prawnym. Jeżeli przepis, jak ten omawiany, budzi wątpliwości prawne, powinien być interpretowany na korzyść podatnika".
Odnosząc się do zarzutów skarżących naruszenia prawa procesowego, w szczególności art. 139 i 140 Ordynacji podatkowej, stwierdzić należy, iż nawet gdyby uznać, że organy podatkowe dopuściły się w tym względzie pewnych nieprawidłowości (brak podania przez organ odwoławczy przyczyn niedotrzymania terminu), to z uwagi na fakt, iż terminy załatwiania spraw mają dla organu podatkowego charakter terminów instrukcyjnych, niedopełnienie przez organy obowiązków wynikających z art. 139 i 140 Ordynacji podatkowej nie powoduje wadliwości decyzji administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenia (Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat., M. Nizgódka-Medek, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 450).
Biorąc powyższe pod uwagę i uznając, że zaskarżona wydana została z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Równocześnie na podstawie art. 152 cyt. ustawy określono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI