I SA/Op 157/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2020-07-08
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneubezpieczenie OCopłataUFGbrak ubezpieczeniazarzut egzekucyjnykontroladowód ubezpieczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymujące w mocy decyzję o zarzutach na postępowanie egzekucyjne dotyczące opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC pojazdu.

Skarżący kwestionował postępowanie egzekucyjne dotyczące opłaty za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC pojazdu w 2014 roku. Zarzucał brak jednoznacznego dowodu na niespełnienie obowiązku oraz nieprawidłową kontrolę przez UFG. Sąd uznał, że UFG prawidłowo ustalił brak ochrony ubezpieczeniowej w spornym okresie, opierając się na danych z Ośrodka Informacji UFG i braku przedstawienia przez skarżącego dowodów potwierdzających zawarcie umowy OC. Sąd podkreślił, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku, a sam sąd bada prawidłowość tego stanowiska.

Sprawa dotyczyła skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG) w celu wyegzekwowania opłaty za niespełnienie w 2014 roku obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, podniósł zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku, argumentując, że brak danych w bazie UFG nie jest równoznaczny z niespełnieniem obowiązku, a także że mógł być wynikiem braku "zaraportowania" przez firmę ubezpieczeniową. Podkreślał, że poinformował UFG o sprzedaży pojazdu i przedłożył kopię umowy sprzedaży. UFG uznał zarzut za nieuzasadniony, co zostało następnie utrzymane w mocy przez Radę UFG. Naczelnik Urzędu Skarbowego również uznał zarzut za niezasadny, wskazując na związanie stanowiskiem wierzyciela. Po uchyleniu przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej pierwszego postanowienia Naczelnika z powodu braku uzasadnienia, sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie odmówił uwzględnienia zarzutu, wskazując, że zobowiązany zawarł umowę ubezpieczenia OC z B S.A. na okres do 11 grudnia 2013 r., która rozwiązała się z powodu nieopłacenia składki, a kolejną umowę zawarł z C S.A. dopiero 3 czerwca 2014 r., w dniu sprzedaży pojazdu. Wierzyciel nie zidentyfikował innych umów. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podkreślając, że rolą organu egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, a zarzuty są środkiem obrony opartym na katalogu art. 33 u.p.e.a. W przypadku zarzutu nieistnienia obowiązku, stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę. Sąd zważył, że kontrola sądu administracyjnego dotyczy legalności zaskarżonego aktu. Wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz UFG wynika z braku spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC. Podkreślił, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 34 § 1 u.p.e.a.), jednak sam sąd nie jest związany tym stanowiskiem i bada jego prawidłowość. Sąd analizował ustalenia UFG, które wykazały brak ochrony ubezpieczeniowej w okresie od 1 stycznia do 2 czerwca 2014 r., mimo posiadania pojazdu przez skarżącego. Sąd uznał, że UFG prawidłowo ustalił brak obowiązku ubezpieczeniowego, opierając się na danych z Ośrodka Informacji UFG i braku przedstawienia przez skarżącego dowodów potwierdzających zawarcie umowy OC w spornym okresie. Sąd podkreślił, że przeszukanie bazy danych UFG jest formą kontroli spełnienia obowiązku ubezpieczeniowego, a skarżący nie udokumentował posiadania ochrony ubezpieczeniowej w wymaganym okresie. W konsekwencji, sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sam brak danych nie jest jedynym dowodem, ale w połączeniu z brakiem przedstawienia przez zobowiązanego dowodów potwierdzających zawarcie umowy OC w spornym okresie, stanowi podstawę do uznania obowiązku za istniejący.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że UFG prawidłowo ustalił brak ochrony ubezpieczeniowej, opierając się na danych z Ośrodka Informacji UFG oraz na braku przedstawienia przez skarżącego dowodów potwierdzających zawarcie umowy OC w spornym okresie. Podkreślono, że przeszukanie bazy danych UFG jest formą kontroli, a skarżący nie udokumentował posiadania ochrony ubezpieczeniowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.u.o. art. 88 § 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

u.u.o. art. 23

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

u.u.o. art. 86

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

u.u.o. art. 105 § 2

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Pomocnicze

u.u.o. art. 28 § 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

u.u.o. art. 28 § 2

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

K.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.u.o. art. 91 § 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

u.u.o. art. 85

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie rodzaju i zakresu dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego

u.u.o. art. 102 § 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

u.u.o. art. 98 § 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku. Brak przedstawienia przez zobowiązanego dowodów potwierdzających zawarcie umowy ubezpieczenia OC w spornym okresie. Przeszukiwanie bazy danych UFG jest formą kontroli spełnienia obowiązku ubezpieczeniowego.

Odrzucone argumenty

Brak jednoznacznego dowodu na potwierdzenie niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia pojazdu. Bezpodstawne uznanie, że przeszukanie bazy danych Ośrodka Informacji UFG jest równoznaczne z kontrolą.

Godne uwagi sformułowania

stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu sąd administracyjny nie jest związany stanowiskiem wierzyciela

Skład orzekający

Aleksandra Sędkowska

sędzia

Gerard Czech

sprawozdawca

Marta Wojciechowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, oraz kontroli spełnienia obowiązku ubezpieczenia OC przez UFG."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku ubezpieczenia OC i postępowania egzekucyjnego w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność postępowania egzekucyjnego i znaczenie dowodów w kwestii obowiązku ubezpieczenia OC. Pokazuje, jak organy administracji są związane stanowiskiem wierzyciela, ale sąd bada jego prawidłowość.

Czy brak danych w bazie UFG oznacza brak ubezpieczenia OC? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 157/20 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2020-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska
Gerard Czech /sprawozdawca/
Marta Wojciechowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 3192/21 - Wyrok NSA z 2023-11-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 33 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2020 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 16 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 marca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz. U. z 2020 r., poz. 256) – dalej w skrócie "K.p.a." oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) - dalej w skrócie "u.p.e.a.", po rozpoznaniu zażalenia S. S. (dalej też jako: skarżący, strona, zobowiązany) – utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach z dnia 19 sierpnia 2019 r. w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Głubczycach prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 25 sierpnia 2016r. Nr [...], wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w Warszawie (dalej też: "wierzyciel", "UFG"), a obejmującego opłatę za niespełnienie w 2014 r. obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC.
Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 8 września 2016 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A. Oddział w [...]. Wraz z zawiadomieniem o zajęciu, w dniu 13 września 2016 r. doręczono M. S. ojcu zobowiązanego, będącym równocześnie jego pełnomocnikiem – odpis tytułu wykonawczego.
W odpowiedzi na powyższe zajęcie, pismem z dnia 19 września 2016 r. M. S., podniósł oparty na treści art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. W uzasadnieniu wskazał, na okoliczność powiadomienia zobowiązanego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny o przeprowadzeniu czynności kontrolnych, polegających na sprawdzeniu bazy danych w zakresie spełnienia obowiązku ubezpieczenia samochodu marki [...] o nr rej. [...]. Powołując się na treść pisma z dnia 14 stycznia 2015 r. pełnomocnik zwrócił uwagę, że brak danych w bazie UFG nie jest równoznaczny z niespełnieniem obowiązku ubezpieczenia, co może być wynikiem braku "zaraportowania" tj. przekazania stosownej informacji do UFG przez firmę ubezpieczeniową. Podniósł też, że o fakcie sprzedaży przedmiotowego pojazdu poinformował UFG, na dowód czego przedłożył kopię umowy sprzedaży. Dodatkowo wyjaśnił, że nie dysponuje danymi dotyczącymi ubezpieczenia pojazdu z uwagi na fakt przekazania ich nabywcy.
W związku z powyższym, organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, jednocześnie postanowieniem z dnia 27 września 2016 r. (Nr [...]), zawieszając postępowanie egzekucyjne.
W odpowiedzi Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017r. uznał zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem z dnia 3 grudnia 2018 r. wydanym przez Radę UFG, działającą jako organ II instancji.
Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2019r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach działając na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 oraz art. 34 § 4 u.p.e.a., uznał zarzut nieistnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego Nr [...] za niezasadny. Organ egzekucyjny przytaczając treść przepisów ustawy egzekucyjnej wskazał, na fakt związania stanowiskiem wierzyciela. Wyjaśnił, że w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 2 czerwca 2014 r. zobowiązany pozostawał wbrew obowiązkowi bez ochrony z tytułu ubezpieczenia o odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu marki [...] o nr rej. [...].
W zażaleniu wniesionym na postanowienie organu egzekucyjnego pełnomocnik zobowiązanego ponownie podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wskazując na błędne założenie, że wystarczającą kontrolę stanowi przeszukanie bazy danych, gdyż może być ona obarczona błędem z powodu niezaraportowania do UFG faktu zawarcia umowy przez zakład ubezpieczeń. W ocenie pełnomocnika postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostało bez merytorycznej oceny okoliczności sprawy i jako nieuzasadnione winno zostać uchylone.
Rozpatrując złożone zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, postanowieniem z dnia 6 marca 2019 r. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach z dnia 9 stycznia 2019 r. uznając, że rozstrzygnięcie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 124 K.p.a.), poprzez nie zawarcie w nim uzasadnienia faktycznego i prawnego tj. że organ nie przedstawił okoliczności, które przesądziły o uznaniu wniesionego przez pełnomocnika zobowiązanego zarzutu za nieuzasadniony. Zwrócono również uwagę, że stanowisko organu egzekucyjnego winno znaleźć oparcie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy.
Postanowieniem z dnia 29 marca 2019 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach ponowienie zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec S. S. Następnie pismem datowanym na ten sam dzień zwrócił się do wierzyciela o przesłanie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, na podstawie których UFG zajął stanowisko w zakresie zgłoszonego zarzutu, tj. nieistnienia obowiązku uregulowania opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC.
W związku z odpowiedzią przez UFG udzieloną pismem z dnia 17 kwietnia 2019r., a wskazującą na brak uprawnienia organu egzekucyjnego do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach podjął czynności zmierzające do ustalenia spełnienia przez zobowiązanego obowiązku ubezpieczenia OC. I tak organ dokonał przeglądu danych dotyczących przedmiotowego pojazdu w Systemie Informatycznym Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Uzyskano również kartę informacyjną ww. pojazdu. W wyniku dodatkowych czynności Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach zwrócił się do pełnomocnika strony o udokumentowanie spełnienia obowiązku ubezpieczenia (posiadania ochrony ubezpieczeniowej w okresie od 1 stycznia 2014r. do 2 czerwca 2014r.) ewentualnie o przekazanie informacji, z którym zakładem ubezpieczeń umowa ubezpieczenia została w danym roku zawarta oraz o przedstawienie dokumentów potwierdzających zbycie ww. pojazdu.
Dwukrotnie też organ egzekucyjny zwracał się do G. S. będącego - zgodnie z umową sprzedaży z dnia 3 czerwca 2014 r. - nabywcą pojazdu marki [...] o nr rej. [...], o przedstawienie dokumentów potwierdzających zawarcie przez poprzedniego właściciela umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC, które otrzymał od sprzedającego lub przekazania informacji, z którym zakładem ubezpieczeń została zawarta ww. umowa przez poprzedniego właściciela.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach, postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2019 r. odmówił uwzględnienia zarzutu na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego zaległość z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC za okres od 1 stycznia 2014 r. do 2 czerwca 2014 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał za wierzycielem, że wykonując obowiązki wynikające z ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2060 ze zm. - dalej w skrócie: "u.u.o") z analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że w związku z posiadaniem pojazdu marki [...] nr rej. [...], zobowiązany zawarł z B S.A. umowę ubezpieczenia OC na okres od dnia 11 grudnia 2012 r. do dnia 11 grudnia 2013 r. Ponieważ druga rata składki z tytułu ww. umowy nie została opłacona, zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 1 u.u.o. umowa uległa rozwiązaniu z ostatnim dniem jej obowiązywania, tj. w dniu 11 grudnia 2013 r. Kolejną umowę ubezpieczenia OC zobowiązany zawarł z C S.A. na okres od dnia 3 czerwca 2014 r. do dnia 2 czerwca 2015 r., przy czym w dniu 3 czerwca 2014 r. sprzedał przedmiotowy pojazd. Wierzyciel nie zidentyfikował innych umów obowiązkowego ubezpieczenia OC niż powyżej wskazane.
W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach – związany na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. stanowiskiem wierzyciela stwierdził, że S. S. pozostawał bez ochrony z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej OC w okresie od dnia 1 stycznia 2014r. do 2 czerwca 2014r. Dodatkowo, organ egzekucyjny wskazał, że wszelkie próby udokumentowania zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC przez zobowiązanego w okresie od 1 stycznia 2014r. do dnia sprzedaży przedmiotowego pojazdu, tj. do dnia 3 czerwca 2014 r. podejmowane zarówno przez wierzyciela jak i organ egzekucyjny, nie przyniosły pozytywnych efektów.
W złożonym zażaleniu pełnomocnik podtrzymał wcześniejszą argumentację, zarzucając, że wierzyciel nie przedstawił jednoznacznego dowodu, by przedmiotowy pojazd w spornym okresie pozostawał bez ubezpieczenia. Zdaniem żalącego bezpodstawnym jest uznanie, że podjęte w styczniu 2015 r. przez UFG działania, w zakresie przeszukiwania bazy danych Ośrodka Informacji było równoznaczne z kontrolą.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 marca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu nie znalazł podstaw do uwzględnienia podniesionych w zażaleniu zarzutów i utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że rolą organu egzekucyjnego jest doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy - dokument urzędowy, stwierdzający istnienie i wymagalność obowiązku. Z kolei zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym obrony zobowiązanego, a ich podstawą mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w art. 33 u.p.e.a. Dalej organ zwrócił uwagę, że na mocy przepisów art. 34 § 1 u.p.e.a., w zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.
W rozpatrywanej sprawie zobowiązany podniósł zarzut wymieniony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienie egzekwowanego obowiązku, a w takim przypadku stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Wierzyciel - Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego - postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017 r. zajął stanowisko w sprawie i uznał wniesiony przez stronę zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku za nieuzasadniony. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji – Radę Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i stało się ostatecznym w administracyjnym toku instancji (postanowienie z dnia 3 grudnia 2018 r.). Oznacza to, że organ egzekucyjny nie może ocenić wniesionego zarzutu inaczej niż uczynił to wierzyciel, a stanowiskiem tym związany jest również organ odwoławczy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając w ramach sprawowanego nadzoru nad egzekucją administracyjną nie ma kompetencji do merytorycznej kontroli stanowiska wierzyciela.
W rezultacie, gdy w obrocie prawnym znajduje się ostateczne postanowienie Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 3 grudnia 2018 r., którym uznano za niezasadny zgłoszony przez zobowiązanego zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku, wiąże ono zarówno Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach, jak i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu.
Odnosząc się do kwestii podniesionych w zażaleniu, organ wyjaśnił, że przed wydaniem niniejszego postanowienia, pismem z dnia 9 stycznia 2020 r. w celu rzetelnego ustalenia stanu sprawy, w toku postępowania zażaleniowego zainicjowano postępowanie wyjaśniające, pozyskując od wierzyciela możliwe do uzyskania dowody. Wynikało z nich, że w bazie danych Ośrodka Informacji UFG, do której zgodnie z art. 105 ust. 2 u.u.o. zakłady ubezpieczeń mają obowiązek przekazać informacje o zawartych umowach ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, w terminie 14 dni od daty ich zawarcia, znajduje się informacja, że S. S. w 2014r., jako posiadacz pojazdu [...] nr rej. [...] zawarł umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC dopiero w dniu sprzedaży przedmiotowego pojazdu, tj. w dniu 3 czerwca 2014 r. Wierzyciel podkreślił, że zobowiązany nie udokumentował, by w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 2 czerwca 2014 r. objęty był ochroną ubezpieczeniową w zakresie OC w związku z posiadaniem przedmiotowego pojazdu, jak również nie wykazał braku istnienia takiego obowiązku. Przywołując treść art. 86 u.u.o. UFG wyjaśnił, że osoba kontrolowana jest obowiązana okazać na żądanie organu obowiązanego lub uprawnionego do kontroli dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego lub dowód opłacenia składki za to ubezpieczenie. W załączeniu wierzyciel przesłał umowę kupna - sprzedaży z dnia 3 czerwca 2014 r., na podstawie której zobowiązany sprzedał przedmiotowy pojazd i do tego dnia winien posiadać umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC.
Dyrektor Izby zaznaczył, że UFG wykonując obowiązki związane z kontrolą spełnienia obowiązku ubezpieczenia poddał ocenie, czy posiadacz pojazdu zawarł umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej OC zgodnie z warunkami określonymi w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych i czy przez cały okres posiadania pojazdu, był objęty ochroną ubezpieczeniową wynikającą z przedmiotowej umowy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Korzystając z uprawnień określonych bezpośrednio w przepisach ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, w dniu 4 grudnia 2014 r. UFG przeprowadził czynności kontrolne, które polegały na weryfikacji danych w bazie Ośrodka Informacji UFG. Ponieważ nie zidentyfikowano umowy ubezpieczenia OC przypisanej do przedmiotowego pojazdu w okresie od 1 stycznia do 2 czerwca 2014 r. wierzyciel zwrócił się pismem z dnia 14 stycznia 2015 r., a następnie wezwaniem z dnia 29 lutego 2016 r. do S. S. o przedstawienie dokumentu potwierdzającego spełnienie w 2014 r. obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, wykazania braku istnienia takiego obowiązku, bądź uiszczenia właściwej opłaty. Wierzyciel podjął też dodatkowe czynności sprawdzające, m.in. w B S.A., skąd otrzymano potwierdzenie, że zobowiązany zawarł umowę ubezpieczenia OC na okres od dnia 11 grudnia 2012 r. do dnia 11 grudnia 2013 r., lecz umowa rozwiązała się z ostatnim dniem jej obowiązywania, z uwagi na nieopłacenie w całości określonej w umowie składki. Wierzyciel ustalił, że kolejną umowę ubezpieczenia OC zobowiązany zawarł w C S.A. dopiero w dniu 3 czerwca 2014 r. na okres od dnia 3 czerwca 2014r. do dnia 22 czerwca 2015 r., przy czym w dniu 3 czerwca 2014 r. doszło do sprzedaży przedmiotowego pojazdu.
W konsekwencji poczynionych ustaleń, wierzyciel pismem z dnia 27 kwietnia 2016 r. poinformował stronę o konieczności udokumentowania faktu zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC w ww. okresie. Wezwanie to pozostało jednak bez odpowiedzi, co skutkowało skierowaniem przez wierzyciela upomnienia przedegzekucyjnego (doręczonego stronie w dniu 26 lipca 2016 r.), a następnie wystawieniem tytułu wykonawczego o Nr [...].
Próbę udokumentowania zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC podjął się również organ I instancji, kierując w tym zakresie zapytania do pełnomocnika strony (pismo z dnia 9 maja 2019 r.). Zwrócono się także do nabywcy pojazdu – G. S. o przedstawienie dokumentów zawarcia umowy ubezpieczenia OC, które według oświadczenia pełnomocnika zostały mu przekazane w związku z nabyciem pojazdu. Pozyskano też informacje z bazy CEPiK. Dane te nie potwierdziły jednak faktu zawarcia przedmiotowej umowy w spornym okresie
W konkluzji zaskarżonego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że zebrane w sprawie dowody potwierdzają zasadność wszczęcia wobec strony postępowania egzekucyjnego. W sprawie dochowano wszelkiej staranności w zakresie przeprowadzenia kontroli dotyczącej spełnienia obowiązku ubezpieczenia przez zobowiązanego. Tym samym zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a organ egzekucyjny, związany stanowiskiem wierzyciela, prawidłowo uznał, że zgłoszony zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, reprezentujący skarżącego pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia 25 sierpnia 2016 r., zarzucając brak jednoznacznego dowodu na potwierdzenie niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia pojazdu oraz bezpodstawne uznanie, że przeszukanie bazy danych Ośrodka Informacji UFG jest równoznaczne z kontrolą. Uzasadniając stawiany zarzut, pełnomocnik podkreślił, że przepis art. 85 u.u.o. jednoznacznie wskazuje na jakiej podstawie ustala się, czy doszło do spełnienia obowiązku ubezpieczenia pojazdu. Zdaniem pełnomocnika niemożność przedstawienia dowodu potwierdzającego ubezpieczenie pojazdu z powodu jego wcześniejszego zbycia nie może stanowić podstawy uznania, że pojazd nie był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem OC.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2019.2167) w związku z art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019. poz. 2325 j.t.) – dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem.
W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nadto, w myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie).
Wyjaśnić również należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa, a zatem brak było podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, wydane w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, zmierzające do przymusowej realizacji obowiązku uiszczenia przez skarżącego opłaty za niespełnienie w 2014 r. obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego został nałożony w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 2060 ze zm.) m.in. na posiadacza pojazdu mechanicznego, który nie spełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie.
Stosowanie do treści art. 91 ust. 1 tej ustawy, do egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 4 pkt 1 i 2, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym że tytuł wykonawczy wystawia Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Organem egzekucyjnym jest w takim przypadku naczelnik właściwego urzędu skarbowego.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły zatem przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Zgodnie z treścią art. 34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W świetle powyższych regulacji, pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzutu, jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast w przypadku oparcia zarzutów na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest przy tym wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie na podstawie powołanych wyżej przepisów organ egzekucyjny zobowiązany był do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonego zarzutu i był tym stanowiskiem związany.
Wierzyciel w prawomocnym stanowisku uznał zgłoszony zarzut za bezzasadny. W związku z tym, że stanowisko to było wiążące dla organu egzekucyjnego, organ po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z udziałem wierzyciela, wydał postanowienie o niezasadności wniesionego zarzutu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy.
Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze okoliczność, że związanie stanowiskiem wierzyciela nie wiąże Sądu. Zatem Sąd, dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, zgłoszonych przez skarżącego zarzutów musi dokonać oceny także stanowiska wierzyciela, a więc zbadania czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy podlegało egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z 18.01.2012 r., sygn. akt II GSK 1490/10; z 11.03.2011 r., sygn. akt II FSK 1904/09, z 28.10.2008 r., sygn. akt II FSK 1006/07, z dnia 4.02. 2011 r., sygn. akt II GSK 216/10 - publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe przytaczane w tym uzasadnieniu orzeczenia).
Przystępując do oceny wydanego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności zauważyć należy, że przedmiotem zarzutu skarżącego w niniejszej sprawie była kwestia nieistnienia dochodzonego obowiązku, tj. zapłaty zaległej opłaty za niespełnienie w spornym okresie 2014 r. obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC, a to zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W związku z tym organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. zwrócił się do wierzyciela – Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w Warszawie o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.
Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017 r. Zarząd UFG uznał zgłoszony zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym o nr [...] za niezasadny.
Stanowisko wierzyciela podzieliła Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, która ostatecznym postanowieniem z dnia 3 grudnia 2018 r. orzekła o uznaniu złożonego przez zobowiązanego zarzutu za niezasadny i wniosła o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu Rada wskazała, że nie posiada w rejestrach potwierdzenia o dopełnieniu przez S. S. obowiązku ubezpieczenia pojazdu od odpowiedzialności cywilnej. Z treści uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynikało również, że wierzyciel zwracał się do zobowiązanego z prośbą o udzielenie informacji na temat przebiegu zawartej umowy ubezpieczenia OC. Zobowiązany każdorazowo wyjaśniał, że potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia OC przekazał nabywcy pojazdu natomiast z uwagi na długi odstęp czasu od momentu sprzedaży przedmiotowego pojazdu nie jest możliwe przekazanie informacji, z którym zakładem ubezpieczeń zawarta była umowa ubezpieczeniowa. Nadto zobowiązany wywodził, iż brak informacji o umowie ubezpieczenia w bazie danych Ośrodka Informacji UFG wynikać może z faktu jej niezaraportowania przez zakład ubezpieczeń, przez co baza ta może być obarczona błędem, a więc nie może w sposób jednoznaczny stanowić o braku ubezpieczenia pojazdu.
Z poczynionych przez wierzyciela ustaleń wynika, że zobowiązany w związku z posiadaniem pojazdu marki [...] nr rej. [...], zawarł z B S.A. umowę ubezpieczenia OC na okres od dnia 11 grudnia 2012 r. do dnia 11 grudnia 2013r. Ponieważ druga rata składki do przedmiotowej umowy nie została opłacona, zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 1 u.u.o. umowa uległa rozwiązaniu z ostatnim dniem jej obowiązywania, tj. w dniu 11 grudnia 2013 r. W sytuacji bowiem, gdy należna składka nie została opłacona w całości w terminie, zawarta umowa ubezpieczenia uległa rozwiązaniu z ostatnim dniem jej obowiązywania, co skutkowało również tym, że nie nastąpiło wznowienie umowy na kolejny okres 12 miesięcy. W myśl bowiem art. 28 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (...), zawarcie następnej umowy nie następuje, pomimo braku powiadomienia, jeżeli nie została opłacona w całości określona w umowie składka za mijający okres 12 miesięcy. Zgodnie z powołanym przepisem, zobowiązany pozostawał bez ochrony ubezpieczeniowej w zakresie ubezpieczenia OC do dnia zawarcia nowej umowy ubezpieczenia, tj. do dnia 3 czerwca 2014 r. Kolejną umowę ubezpieczenia OC zobowiązany zawarł z C S.A. dopiero na okres od dnia 3 czerwca 2014 r. do dnia 2 czerwca 2015 r., przy czym w dniu 3 czerwca 2014 r. skarżący sprzedał przedmiotowy pojazd. Wierzyciel nie zidentyfikował innych umów ubezpieczenia obowiązkowego OC niż wskazane powyżej, co w postanowieniu z dnia 3 grudnia 2018 r., potwierdziła Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.
Stąd też organ egzekucyjny opierając się na stanowisku wierzyciela stwierdził, że zobowiązany pozostawał bez ochrony z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej OC w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do 2 czerwca 2014 r.
Istota podnoszonych przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie w skardze do sądu administracyjnego zarzutów sprowadza się do kwestionowania możliwości nałożenia na niego opłaty za niespełnienie w 2014 r. obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC. Stawiając zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym skarżący wywodził, że wierzyciel nie przedstawił żadnego dowodu na niespełnienie tego obowiązku. Ponadto zdaniem strony organ egzekucyjny bezpodstawnie przyjął, że przeszukanie bazy danych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny jest równoznaczne z kontrolą.
Zdaniem Sądu, zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione, a postanowienie organu egzekucyjnego, organu odwoławczego oraz wierzyciela nie naruszały prawa.
Odnosząc się do tych zarzutów w pierwszej kolejności wskazać należy, że obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wynika z przepisu art. 23 u.u.o., zgodnie z którym posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez siebie pojazdu. Co do zasady posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu mechanicznego ale nie później niż z chwilą wprowadzenia go do ruchu, jak również najpóźniej w dniu rozwiązania się dotychczasowej umowy.
Spełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych podlega kontroli, wykonywanej przez organy do tego obowiązane lub uprawnione. Jako organy uprawnione do przeprowadzania kontroli ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych wskazuje: Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, Inspekcję Ochrony Środowiska oraz inne organy uprawnione do kontroli ruchu drogowego (art. 84 ust. 2 pkt 2 u.u.o.). Organy te przeprowadzają kontrolę na zasadach i w trybie określonym w przepisach regulujących działalność tych organów. Jednakowoż sama ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych określa podstawę ustalenia przez te organy obowiązku spełnienia zawarcia umowy ubezpieczenia.
I tak, spełnienie tego obowiązku, stosownie do art. 85 u.u.o. ustala się na podstawie polisy lub innego dokumentu ubezpieczenia, potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia, wystawionego ubezpieczonemu przez zakład ubezpieczeń z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie rodzaju i zakresu dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego. Przewiduje ono, że potwierdzeniem zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego jest wydany przez zakład ubezpieczeń dokument ubezpieczenia w postaci polisy, dowodu potwierdzającego opłacenie składki ubezpieczeniowej lub innego dokumentu ubezpieczenia potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego, jeśli zawiera on wymagane informacje.
Zgodnie z przepisem art. 86 u.u.o. osoba kontrolowana jest obowiązana okazać na żądanie organu obowiązanego lub uprawnionego do kontroli dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego lub dowód opłacenia składki za to ubezpieczenie. Osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, jest obowiązana wnieść opłatę (art. 88 u.u.o.).
Jak wskazano powyżej, w odniesieniu do ubezpieczeń obowiązkowych OC posiadaczy pojazdów mechanicznych kontrolę może przeprowadzić także sam Fundusz. Jednym z fundamentalnych zadań UFG jest prowadzenie Ośrodka Informacji, który jest odpowiedzialny za zbieranie i udostępnianie uprawnionym podmiotom, przewidzianych ustawowo danych ubezpieczeniowych (art. 102 ust. 1 u.u.o.). Działalność Ośrodka Informacji ma na celu ułatwienie poszkodowanym w kolizjach i wypadkach drogowych dochodzenia roszczeń oraz likwidacji szkody.
W ramach Ośrodka Informacji gromadzone są dane, dotyczące m. in. rejestru zawartych umów ubezpieczenia komunikacyjnego OC i AC. Informacje zawarte w bazie Ośrodka Informacji UFG pozyskiwane są od zakładów ubezpieczeń, które mają obowiązek ich przekazywania zarówno w zakresie umów zawartych, jak i odnowionych umów ubezpieczenia oraz wszelkich zdarzeń komunikacyjnych rodzących odpowiedzialność odszkodowawczą zakładów ubezpieczeń. Stosownie do treści art. 105 § 2 u.u.o. zakład ubezpieczeń przekazuje do Funduszu dane dotyczące m. in. zawartych umów. UFG jest więc podmiotem, do którego spływają informacje o osobach, które nie wykazały w sposób określony w art. 86 u.u.o., że korzystają z ochrony ubezpieczeniowej. Jeżeli w odpowiedzi na wezwanie Funduszu osoba kontrolowana wykaże, że we wskazanym okresie zawarte ubezpieczenie OC było ważne, albo że w ogóle nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia, Fundusz odstępuje od dalszych czynności. W przeciwnym razie Fundusz wzywa do uiszczenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, opłaty w wysokości wskazanej w ustawie albo do przedstawienia dokumentów potwierdzających spełnienie w roku kontroli obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Jeżeli w terminie tym zobowiązany nie udokumentuje zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego lub nie wniesie do sądu powszechnego powództwa o ustalenie spełnienia obowiązku ubezpieczenia (na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych), opłata staje się wymagalna.
Upoważnienie Funduszu do kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia wynika zatem z funkcji powierzonych tej instytucji. Brak ochrony ubezpieczeniowej posiadacza pojazdu mechanicznego stanowi bowiem przesłankę odpowiedzialności Funduszu, do którego należy zaspokajanie roszczeń z tytułu ubezpieczeń obowiązkowych (art. 98 ust. 1 u.u.o.). Zapewnienie szczelności systemu obowiązkowych ubezpieczeń OC oraz ograniczenie liczby nieubezpieczonych posiadaczy pojazdów poruszających się po drogach publicznych stanowi jeden z podstawowych celów tej instytucji.
W tak ustalonym stanie sprawy, na podstawie przytoczonych przepisów, w ocenie Sądu organ słusznie uznał za nieuzasadniony zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego, stwierdzając w uzasadnieniu, że wierzyciel dochowując wszelkiej staranności w zakresie przeprowadzenia kontroli dotyczącej spełnienia obowiązku ubezpieczenia przez zobowiązanego wykazał istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Należy zaznaczyć, że obowiązek uiszczenia opłaty objętej tytułem wykonawczym z dnia 25 sierpnia 2016 r. powstał w związku z brakiem ubezpieczenia OC pojazdu marki [...] o nr rej. [...], w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 2 czerwca 2014 r., tj. w czasie, w którym S. S., co w sprawie nie jest sporne, był jego właścicielem. Nie ulega wątpliwości, że ciążący na stronie obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC powstaje z mocy prawa i jest on powiązany z posiadaniem pojazdu mechanicznego przez cały okres, w którym pojazd jest zarejestrowany.
Jak ustalono, wprawdzie przedmiotowy samochód był objęty ubezpieczeniem OC w okresie od 11 grudnia 2012 r. do dnia 11 grudnia 2013 r. i następnie od 3 czerwca 2014 r. do 2 czerwca 2015 r., to brak jest dowodu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia OC za okres od 1 stycznia do 2 czerwca 2014 r. W związku z powyższym powstał obowiązek zapłaty przez skarżącego opłaty, o której mowa w art. 88 u.u.o. Zobowiązany na wezwanie Funduszu nie przedstawił informacji z którym zakładem ubezpieczeń umowa ubezpieczenia została zawarta. Nie przedłożył też dokumentu potwierdzającego zawarcie takiej umowy w spornym okresie. Wskazał jedynie na fakt zbycia ww. pojazdu, przedstawiając na tę okoliczność umowę kupna-sprzedaży z dnia 3 czerwca 2014 r.
Skoro więc skarżący nie dopełnił formalności i nie przedstawił organom kontrolującym dokumentów wskazujących na to, że wypełnił obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC, ostateczne postanowienie Rady UFG jest logicznym następstwem ujawnionego stanu prawnego i faktycznego.
Sąd zauważa, że pomimo, iż z mocy art. 88 ust. 1 u.u.o. podstawą do nałożenia opłaty nie jest niemożność przedstawienia dokumentów potwierdzających zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, lecz niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego wobec UFG, nie można jednak dowodzić spełnienia tegoż obowiązku w dowolny sposób, lecz jedynie przedkładając owe dokumenty.
Wykonując zatem obowiązki i korzystając z uprawnień określonych bezpośrednio w przepisach ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, wierzyciel zasadnie poddał ocenie, czy posiadacz pojazdu zawarł umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) i czy przez cały okres posiadania pojazdu, w roku kontroli, był objęty ochroną ubezpieczeniową wynikającą z przedmiotowej umowy o ubezpieczeniach obowiązkowych. W tym celu, w dniu 4 grudnia 2014 r. Fundusz przeprowadził czynności kontrolne, które polegały na weryfikacji danych w bazie Ośrodka Informacji UFG, do której, zgodnie z art. 105 ust. 2 u.u.o. zakłady ubezpieczeń mają obowiązek przekazywać informacje o zawartych umowach ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, w terminie 14 dni od daty ich zawarcia.
Z niezakwestionowanych w sposób skuteczny ustaleń wskazanych w ostatecznym postanowieniu wierzyciela uznającym zarzuty za nieuzasadnione, wynika, że w bazie Ośrodka Informacji UFG nie odnaleziono żadnej zawartej w spornym okresie umowy ubezpieczenia dla przedmiotowego pojazdu. Odnosząc się zatem do zarzutu strony kwestionującego informacje ujęte w bazie danych (ich zupełność), jako dowodu zawarcia ubezpieczenia, ponownie podkreślić należy, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny realizując kontrolę spełnienia obowiązku zawarcia ubezpieczenia, działa na podstawie przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, a zakres gromadzonych przez Ośrodek Informacji UFG danych regulują przepisy art. 102 i 103 ww. ustawy. Wbrew zatem twierdzeniom pełnomocnika w sprawie zasadnie dokonano weryfikacji informacji ubezpieczeniowych zawartych w bazie danych Ośrodka Informacji UFG, w której gromadzone są m. in. historie zdarzeń drogowych, okresy ciągłości ubezpieczenia OC, jak i również dane co do zawartych umów ubezpieczenia.
W rozpoznawanej sprawie wierzyciel podjął również dodatkowe czynności sprawdzające, m.in. w B S.A. skąd otrzymano potwierdzenie, że zobowiązany zawarł umowę ubezpieczenia OC na okres od dnia 11 grudnia 2012 r. do 11 grudnia 2013 r. Umowa ta uległa rozwiązaniu z ostatnim dniem jej obowiązywania. Kolejną umowę skarżący zawarł w C S.A. dopiero w dnie 3 czerwca 2014 r. na okres do dnia 2 czerwca 2015 r. Zobowiązany nie udokumentował posiadania ochrony ubezpieczeniowej kontrolowanego pojazdu przed tą datą, tj. od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 2 czerwca 2014 r. czyli przed dokonaniem zbycia pojazdu.
Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący naruszył art. 23 u.u.o., obligujący posiadacza pojazdu do zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego pojazdu. W rezultacie na zobowiązanego jako posiadacza pojazdu mechanicznego, który nie spełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, stosownie z dyspozycją art. 88 ust. 1 u.u.o. został nałożony obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz UFG.
Podkreślić też należy, że próbę uzupełnienia zebranego materiału dowodowego podjął również Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach, inicjując postępowanie wyjaśniające z wierzycielem. W tym względzie, pismem z dnia 9 maja 2019 r., zwrócił się do strony o m. in. udokumentowanie spełnienia obowiązku ubezpieczenia lub przekazanie informacji, z którym zakładem ubezpieczeń w danym roku została zawarta umowa ubezpieczenia. Organ egzekucyjny dwukrotnie (pismem z dnia 19 czerwca i 11 lipca 2019 r.) występował do nabywcy pojazdu – G. S. o przedstawienie dokumentu zawarcia umowy ubezpieczenia OC, które według oświadczenia poprzedniego właściciela – S. S., zostały mu przekazane. W sprawie uzyskano również dane z bazy CEPiK dotyczące m.in. polis ubezpieczeniowych przedmiotowego pojazdu. Jednak postępowanie to nie potwierdziło zasadności twierdzenia strony o zawarciu umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC w zakwestionowanym okresie.
Podniesione w sprawie zarzuty zostały szczegółowo przeanalizowane przez wierzyciela z uwzględnieniem wszystkich okoliczności uzasadniających przyjęte stanowisko o braku zasadności wniesionego zarzutu nieistnienia dochodzonego obowiązku. W postanowieniu Zarządu UFG z dnia 11 grudnia 2017 r., a następnie w ostatecznym postanowieniu Rady UFG z dnia 3 grudnia 2018 r. wyjaśnione zostało, że w bazie danych nie odnaleziono umowy ubezpieczenia pojazdu samochodowego, obowiązującej w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 2 czerwca 2014 r., gdy skarżący był jego właścicielem. Funduszowi znane były umowy ubezpieczenia zarówno poprzednia, jak i następna po wskazanej dacie. Zarząd jako bezsporny uznał fakt, że zobowiązany nie przedstawił dowodu ubezpieczenia we wskazanym wyżej okresie, do czego na mocy art. 86 u.u.o był zobowiązany. Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych nie zawiera bowiem ograniczenia czasowego przechowywania wymienionych w tym przepisie dokumentów potwierdzających zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia. Powyższe niedopełnienie obowiązku doprowadziło Zarząd, a następnie organ egzekucyjny do słusznego wniosku o bezpodstawności wniesionego zarzutu. Przedstawione stanowisko wskazuje na przesłanki jakimi organy te kierowały się w podjęciu rozstrzygnięcia. Oceny tej nie może zatem zmienić zarzut skargi oparty na subiektywnym założeniu skarżącego, że brak informacji w bazie informatycznej UFG o zawarciu umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC pojazdu przez skarżącego, nie musi być tożsamy z faktem, że pojazd ten w zakwestionowanym okresie nie był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem, gdyż nie da się wykluczyć, że dane, którymi dysponował UFG były niekompletne.
Reasumując, stwierdzić należy, że kontrolowane postanowienie nie narusza prawa w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Organy prawidłowo dokonały analizy podnoszonych przez skarżącego okoliczności, a postępowanie przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Dokonaną na tym tle ocenę organów, że egzekwowany obowiązek istnieje i podlega egzekucji administracyjnej Sąd ocenia jako prawidłową, uznając tym samym zarzuty skargi w tym zakresie za nieuzasadnione.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI