I SA/OP 139/22

I SA/Op 139/22 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2022-07-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Komorowska-Kaczkowska
Marzena Łozowska
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III FSK 1401/22 - Wyrok NSA z 2023-07-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 121, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Asesor sądowy Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2022 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej L. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 lutego 2022 r., nr SKO.40.2864.2021.po w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za kwiecień 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 1.065 (słownie: jeden tysiąc sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Wspólnotę Mieszkaniową L. w K. (dalej jako: skarżąca, Strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28.02.2022 r., którą organ ten działając na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.) [dalej: O.p.] – utrzymał w mocy decyzję Zarządu Związku Międzygminnego "Czysty Region" w Kędzierzynie Koźlu z dnia 17 sierpnia 2021 r. określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] za miesiąc kwiecień 2021 r. w kwocie 4125 zł.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Zarząd Związku Międzygminnego "Czysty Region" (dalej także organ I instancji) zawiadomieniem, które wpłynęło do organu w dniu 20.04.2021 r., został powiadomiony przez podmiot odbierający odpady komunalne o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych przez właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. Niedopełnienie obowiązku miało miejsce w dniu 8 kwietnia 2021 r. i polegało na umieszczaniu w pojemnikach przeznaczonych na bioodpady odpadów stanowiących tworzywa sztuczne oraz odpadów zmieszanych. Do zawiadomienia dołączono dowody w postaci dokumentacji zdjęciowej obrazującej stwierdzone nieprawidłowości. Ponadto podmiot odbierający odpady komunalne w dniu 8 kwietnia 2021 r. powiadomił o nieprawidłowościach właściciela nieruchomości poprzez umieszczenie stosownej naklejki na pojemniku. W dniu 15 kwietnia 2021 r. odpady zostały odebrane jako zmieszane.
W związku z powyższym, Zarząd Związku Międzygminnego "Czysty Region" postanowieniem z dnia 17 czerwca 2021 r. wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ze względu na niedopełnienie przez właściciela ww. nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych za miesiąc kwiecień 2021 r. Po przeprowadzeniu przedmiotowego postępowania, organ I instancji decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r. - wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 w zw. z art. 207 O.p., art. 6q ust. 1 i art. 6ka ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1439 z późn. zm.) oraz na podstawie § 2 Uchwały NR LXX1V/16/2020 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Czysty Region" z dnia 20 października 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty za pojemnik określonej pojemności (Dz. Urz. Woj. Opolskiego poz. 2943) - określił Stronie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] za miesiąc kwiecień 2021 r. w kwocie 4125 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał m.in., iż wraz z powiadomieniem, podmiot odbierający odpady komunalne dołączył zdjęcia obrazujące stwierdzone nieprawidłowości. Organ I instancji uznał za miarodajne dowody zebrane w toku postępowania dowodowego. Wskazał, iż dowody te zostały wykorzystane w celu określenia miesięcznej opłaty. Organ przy określeniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w podwyższonej wysokości uwzględnił regulacje zawarte w Uchwale NR LXXIV/16/2020 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Czysty Region" z dnia 20 października 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty za pojemnik określonej pojemności.
Powyższa decyzja została doręczona Wspólnocie Mieszkaniowej L. na adres [...], [...] K. w dniu 2.09.2021 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach niniejszego postępowania.
W dniu 16.09.2021 r. - w terminie ustawowym (odwołanie nadane w dniu 14.09.2021 r. w placówce Poczty Polskiej) - do Zarządu Związku Międzygminnego "Czysty Region" wpłynęło odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowej L. reprezentowanej przez adw. T. P. od powyższej decyzji Zarządu Związku Międzygminnego "Czysty Region" z dnia 17.08.2021 r.
Zaskarżonej decyzji zarzucono zarówno naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenie przepisu prawa materialnego.
W uzasadnieniu odwołania wskazano m.in., iż firma C. Sp. z o.o. (dalej także jako C.) nie jest zarządcą ustawowym, jak również nie zastępuje zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej. Podkreślono, iż jest to podmiot zewnętrzny funkcjonujący na rynku gospodarczym i wykonującym czynności wchodzące w zakres zarządzania nieruchomością wspólną na podstawie umowy cywilno-prawnej, w związku z czym realizuje określone zadania wyłącznie na konkretne zlecenie Wspólnoty. Nie realizuje obowiązków wynikających z ustawy o własności lokali. Zaznaczono, iż dopiero w sytuacji pojawienia się problemu/zagadnienia Wspólnota kieruje zlecenie wykonania określonych działań. W niniejszej zaś sprawie Wspólnota nie zleciła C. zadania w postaci reprezentowania jej przed organem I instancji w postępowaniu podatkowym w sprawie określenia Wspólnocie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W konsekwencji zarzucono organowi błędne uznanie, że pełnomocnikiem Wspólnoty Mieszkaniowej L. w K. jest C., mimo że w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa szczególnego i ogólnego do reprezentowania Wspólnoty w postępowaniu objętym decyzją Zarządu Związku Międzygminnego "Czysty Region" z dnia 17 sierpnia 2021 r., co w konsekwencji doprowadziło do skierowania skarżonej decyzji do podmiotu nie posiadającego przymiotu strony w postępowaniu oraz pominięcie udziału strony w postępowaniu i w konsekwencji niedopuszczenie Skarżącej do udziału w tym postępowaniu w charakterze strony.
Mając na względzie powyższe, wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę do istoty poprzez umorzenie postępowania i wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności skarżonej decyzji z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto, z ostrożności procesowej w sytuacji uznania przez organ II instancji, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na podstawie art. 229 O.p. wniesiono o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Ewentualnie wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Po rozpatrzeniu odwołania Strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 28.02.2022 r.
W uzasadnieniu decyzji organ przywołał mające w sprawie zastosowanie poszczególne przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U z 2021 r. poz. 888 ze zm. - dalej "u.c.p.g."), tj.: art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 3, art. 6ka ust. 1, 2 i 3.
Organ odwoławczy podniósł, że Wspólnota Mieszkaniowa L. w K. złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązującą od dnia 1 grudnia 2020 r. i określającą wysokość opłaty miesięcznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi na łączną kwotę 1072,50 zł (deklaracja uwzględniała 55 osób zamieszkujących na nieruchomości, w tym: 23 lokale zamieszkiwane przez 1 osobę, 7 lokali zamieszkiwanych przez 2 osoby, 2 lokale zamieszkiwane przez 3 osoby oraz 3 lokale zamieszkiwane przez 4 osoby). Zdaniem organu odpady komunalne na nieruchomości - pomimo selektywnego obowiązku ich zbierania - były zbierane w sposób nieselektywny. Stąd za zasadne uznano podwyższenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za ww. okres, stosownie do regulacji zawartych w ww. Uchwale Nr LXXTV/16/2020 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Czysty Region" z dnia 20 października 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty za pojemnik określonej pojemności. Z akt przedmiotowej sprawy wynika bowiem, iż organ I instancji w dniu 20 kwietnia 2021 r. został powiadomiony przez podmiot odbierający odpady komunalne o niedopełnieniu przez właścicieli przedmiotowej nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, polegającym na umieszczeniu w pojemniku przeznaczonym na bioodpady odpadów stanowiących tworzywa sztuczne i odpady zmieszane. Okoliczność ta została potwierdzona załączoną przez podmiot odbierający odpady dokumentacją fotograficzną, a właściciel nieruchomości został o powyższym fakcie powiadomiony. Nieselektywnie zebrane odpady zostały natomiast w dniu 15 kwietnia 2021 roku odebrane przez podmiot odbierający odpady komunalne jako zmieszane.
W ocenie SKO Strona niezasadnie zarzuca, że w niniejszym postępowaniu nie uznano Wspólnoty Mieszkaniowej L. w K. za stronę postępowania. Decyzja Zarządu Związku Międzygminnego "Czysty Region" z dnia 17 sierpnia 2021 r. została bowiem wydana dla Wspólnoty Mieszkaniowej L. w K., a nie dla C. Sp. z o.o. Powyższe znajduje swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wydanej przez organ I instancji decyzji oraz wynika z - załączonego do decyzji - zwrotnego potwierdzenia jej odbioru.
Organ II instancji zaakcentował, iż Wspólnota Mieszkaniowa L. za pośrednictwem Z. D., tj. Prezesa Zarządu C. ("Pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej", "Prezes Zarządu Dyrektor"), złożyła w dniu 30 grudnia 2020 r. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], [...] K. obowiązującą od dnia 1.12.2020 r. i określającą wysokość opłaty na kwotę 1072,50 zł. W deklaracji tej - jako adres siedziby Wspólnoty Mieszkaniowej L. w K. wskazano [...], [...] K. W deklaracji nie wskazano żadnego innego adresu mającego stanowić adres Wspólnoty właściwy do korespondencji, tym samym potwierdzając, iż wyżej wskazany adres siedziby jest równocześnie adresem do korespondencji Wspólnoty Mieszkaniowej L. Organ I instancji, otrzymując powiadomienie od podmiotu odbierającego odpady komunalne słusznie, zdaniem SKO, wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi doręczając stosowne postanowienie Stronie, tj. Wspólnocie Mieszkaniowej L. i zasadnie na adres siedziby Wspólnoty Mieszkaniowej wskazany w omawianej deklaracji. W orzecznictwie podkreśla się, iż organ prowadzący postępowanie podatkowe nie ma obowiązku "poszukiwania podatnika" i prowadzenia postępowania celem ustalenia zmienionego adresu siedziby podatnika (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 czerwca 2017 roku, sygn. I SA/Bk 345/17). W niniejszej sprawie organ I instancji dysponował adresem siedziby Wspólnoty wskazanym przez Z. D., który jak wynika z akt postępowania miał umocowanie do złożenia deklaracji w imieniu Wspólnoty. Powyższego umocowania Z. D. do złożenia deklaracji w imieniu Wspólnoty nie kwestionuje także Wspólnota, zarzucając jedynie uznanie C. sp. z o.o. za pełnomocnika w toczącym się postępowaniu podatkowym objętym decyzją Zarządu Związku Międzygminnego "Czysty Region" z dnia 17 sierpnia 2021 r. Niemniej jednak taka sytuacja - tj. uznanie C. za pełnomocnika w toczącym się postępowaniu podatkowym – zdaniem organu odwoławczego - nie miała w niniejszej sprawie miejsca. Na marginesie organ dodał, iż w ocenie Kolegium Strona z całą pewnością miała możliwość zapoznania się z pismami kierowanymi do niej w toku postępowania, jak i zaskarżoną decyzją. Wynika to nie tylko z zachowania przez nią terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, lecz także z treści złożonego przez nią odwołania. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 146 § 1 O.p. Strona nie powiadomiła jednak organu podatkowego o ewentualnej zmianie adresu, pod którym należy dokonywać doręczeń, podczas gdy z treści w/w przepisu wynika, iż w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń. Nadto nie wskazała "nowego" adresu w złożonym środku zaskarżenia. W świetle powyższego SKO uznało, iż organ I instancji słusznie kierował pisma procesowe, tj. postanowienie o wszczęciu postępowania i o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz decyzję podatkową na adres jakim dysponował, tj. na adres wskazany w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Co istotne, podczas postępowania podatkowego przed organem I instancji ani Strona, ani jej Zarządca nie zgłaszali obiekcji co do doręczania pism na adres do korespondencji wskazany w deklaracji, a wszystkie kierowane w toku postępowania pisma procesowe zostały odebrane za potwierdzeniem odbioru. Ponadto ze zgromadzonym materiałem dowodowym zapoznał się także - co podkreślono powyżej - członek zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej L. Dopiero w momencie zapoznania się przez Stronę z niekorzystną dla niej decyzją podatkową podjęto działania mające na celu jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Strona podnosi ponadto, iż C. Sp. z o.o. zostało wadliwie uznane za pełnomocnika w toczącym się postępowaniu podatkowym oraz że pominięto okoliczność, iż Wspólnota Mieszkaniowa L. w K. nie udzielała pełnomocnictwa szczególnego ani ogólnego na rzecz ww. C. Sp. z o.o. Taka sytuacja nie miała jednak w niniejszej sprawie miejsca, a powyższe znajduje swoje odzwierciedlenie w aktach postępowania. Żadne okoliczności nie zostały przez organ pominięte przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Ponadto dopuszczono Stronę do udziału w postępowaniu, należycie ją informowano i nie ograniczono w żaden sposób zasady jawności postępowania dla Strony.
Organ II instancji zaznaczył także, iż organ w sposób dostateczny i zrozumiały wyjaśnił stan faktyczny sprawy i motywy, którymi kierował się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Dokonał wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób zgodny z obowiązującymi zasadami postępowania stypizowanymi w Ordynacji podatkowej. Twierdzenia Strony, jakoby organ I instancji nie uwzględnił twierdzeń zarządcy nieruchomości w zakresie nieposiadania upoważnienia do działania w imieniu i na rzecz Wspólnoty w toczącym się postępowaniu, są całkowicie niezrozumiale i nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, bowiem Strona żadnych takich twierdzeń w toku postępowania nie wywodziła.
W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym dokumentacja zdjęciowa, w sposób jednoznaczny dowodzi, iż Wspólnota nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Fakt nieselektywnego zbierania odpadów komunalnych potwierdza znajdująca w aktach dokumentacja zdjęciowa, a okoliczności w jakich doszło do zmieszania odpadów obciążają Wspólnotę i osoby zamieszkujące lokale mieszkalne wchodzące w jej skład, na których spoczywa obowiązek selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych wytworzonych na terenie lokali mieszkalnych mieszczących się na przedmiotowej nieruchomości. Organ nie ma przy tym obowiązku badać jaką ilość odpadów stanowiły odpady zgromadzone w sposób selektywny i nieselektywny. Do naruszenia obowiązku dochodzi również wtedy, gdy określona (np. przeważająca, znaczna) część odpadów jest prawidłowo umieszczana w odpowiednich kontenerach, a w odniesieniu do pozostałej części wymóg ten nie jest zachowany. Selektywna zbiórka odpadów komunalnych nie jest zachowana, gdy ich część - nawet minimalna - jest zbierana z naruszeniem zasad segregacji (za: wyrok WSA w Gliwicach z 7.11.2018 r., I SA/Gl 849/18, LEX nr 2586857; zob. również: wyrok WSA w Gliwicach z 5.12.2018 r., I SA/Gl 853/18, LEX nr 2600686; wyrok WSA w Lublinie z 19.12.2014 r., I SA/Lu 556/14, LEX nr 1779224).
Z uwagi na całokształt przedstawionych powyżej okoliczności, SKO stwierdziło, że na nieruchomości Odwołującej gromadzono odpady o charakterze mieszanym, nie wywiązując się tym samym z obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych. Nieselektywna segregacja odpadów przez mieszkańców podwyższa koszt, określonego w ustawie, gospodarowania odpadami, co skutkuje koniecznością podwyższenia opłaty. Prawidłowo zatem, organ I instancji - wobec otrzymania powiadomienia o niedopełnieniu przez Wspólnotę obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych - postanowieniem z dnia 17 czerwca 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w K., przy ul. [...], a po jego przeprowadzeniu wydał zaskarżoną decyzją określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc kwiecień 2021 r. stosując stawki podwyższone w wysokościach określonych w uchwale Nr LXXIV/16/2020 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Czysty Region" z dnia 20 października 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz ustalenia stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności (Dz. Urz. Woj. Opolskiego poz. 2943). Co równie istotne - w ocenie Kolegium - organ I instancji nie naruszył żadnych przepisów postępowania. Działał legalnie (art. 120 O.p.) i podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia spraw, przez co nie została naruszona zasada prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.). Przeciwnie do stanowiska odwołania, organ I instancji w sposób wyczerpujący dokonał zebrania i rozpatrzenia w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego (art. 187 O.p.), zaś jego spójna i logiczna ocena nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Przez wzgląd na powyższe, zarzut naruszenia art. 6ka u.c.p.g. uznano za bezpodstawny.
Kolegium Odwoławcze stwierdziło także, że strona brała czynny udział w postępowaniu podatkowym i nie jest konieczne ponowne wykonanie czynności z art. 200 § 1 O.p. w postępowaniu przed organem II instancji.
We wniesionej skardze Strona podniosła zarzuty naruszenia:
I. Przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 O.p., poprzez błędną wykładnię i wadliwe uznanie, że adresem skarżącej jest siedziba firmy C. sp. z o.o., w sytuacji, gdzie organ I instancji zobowiązany był do prawidłowego ustalenia adresu do doręczeń, po otrzymaniu od zarządcy informacji o bezskuteczności doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania, w konsekwencji czego Strona została pozbawiona możliwości obrony jej praw,
2. art. 146 § 1 O.p., poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe uznanie, że skarżąca nie powiadomiła organu o zmianie adresu, w sytuacji, gdzie zarządca C. sp. z o.o., po otrzymaniu postanowienia o wszczęciu postępowania wskazała o bezskuteczności doręczenia przedmiotowego pisma,
3. art. 146 § 1 O.p., poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe uznanie, że skarżąca zobowiązana była do zawiadomienia organu o zmianie adresu, w sytuacji, gdzie prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, że strona jedynie w toku postępowania ma obowiązek zawiadomić organ o zmianie adresu, skoro jednak postanowienie nie zostało skutecznie doręczone Stronie to nie zostało również skutecznie wszczęte postępowania. Tym samym nie ziściła się przesłanka, o której mowa w przytoczonym przepisie prawa,
4. art. 151 § 1 O.p. w zw. z art. 123 O.p., przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że C. sp. z o.o. jest podmiotem upoważnionym do odbioru korespondencji kierowanej do Wspólnoty Mieszkaniowej jako strony postępowania, a w konsekwencji uznanie, że Stronie zagwarantowano prawo do czynnego uczestniczenia w toku postępowania i obrony swoich praw,
5. art. 151 O.p., przez wadliwe uznanie, że adresem do doręczeń jest adres wskazany w deklaracji złożonej przez zarządcę, w sytuacji gdzie C. sp. z o.o. zawiadamiała organ o bezskuteczności doręczenia oraz braku dysponowania przez zarządcę pełnomocnictwa do działania w imieniu i na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej, w konsekwencji czego skarżącej nie zagwarantowano prawa do czynnego uczestniczenia w toku postępowania i obrony swoich praw,
6. art. 151 oraz 144 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 oraz 200 § 1 O.p. - poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji błędną ocenę ustaleń organu I instancji, co do skuteczności doręczenia skarżącej postanowienia o wszczęciu postępowania oraz postanowienia o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie zapewnienie przez organ I instancji możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego,
7. tj. art. 151 O.p. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji niedoręczeniu skarżącej decyzji Zarządu Związku Międzygminnego "Czysty Region", nr FK.3137.2.51.2021.WM z dnia 17 sierpnia 2021,
8. art. 165 § 4 w związku z art. 151 § 1 O.p., z uwagi na niedoręczenie skarżącej postanowienie o wszczęciu postępowania jak z chwilą jego rozpoczęcia,
9. art. 169 § 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie oraz niezawezwanie Strony do wskazania adresu skarżącej, w sytuacji posiadania przez organ wiedzy co do nieskutecznego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania,
10. art. 133 O.p., z uwagi na brak prawidłowej reprezentacji Strony postępowania, tj. pozbawienie kontrolowanej Wspólnoty Mieszkaniowej brania czynnego udziału w postępowaniu kontrolnym,
11. art. 133 § 1 w zw. z art. 138 d i e O.p., poprzez pominięcie okoliczności, iż Wspólnota Mieszkaniowa L. w K. nie udzielała pełnomocnictwa szczególnego ani ogólnego na rzecz C. Sp. z o.o. do reprezentowania jej w postępowaniu objętym decyzją Zarządu Związku Międzygminnego "Czysty Region" z dnia 17 sierpnia 2021 roku, co w konsekwencji doprowadziło do skierowania skarżonej decyzji do podmiotu nie posiadającego przymiotu Strony w postępowaniu i pominięcie udziału Strony w postępowaniu,
12. art. 138a § 1 w zw. z art. 138e § 1 O.p., polegające na wadliwym przyjęciu przez organ, że Wspólnota Mieszkaniowa L. w K. ustanowiła pełnomocnika w osobie C. Sp. z o.o., a co za tym idzie doręczenie postanowienia o wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego oraz decyzji w tej sprawie podmiotowi nie będącemu pełnomocnikiem Strony i w konsekwencji pominięcie udziału Strony w postępowaniu,
13. art. 138d § 1 O.p., polegający na błędnym uznaniu przez organ, że C. sp. z o.o. jest pełnomocnikiem Wspólnoty Mieszkaniowej L. w K., w sytuacji, gdzie w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych, nie znajduje się pełnomocnictwo ogólne do reprezentowania ww. Wspólnoty we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych,
14. art. 138e § 1 O.p., polegający na błędnym uznaniu przez organ, że C. sp. z o.o. jest pełnomocnikiem Wspólnoty Mieszkaniowej L. w K., w sytuacji, gdzie w aktach sprawy nie znajduje się pełnomocnictwo szczególne do reprezentowania ww. Wspólnoty w toczącym się postępowaniu podatkowym zwieńczonym wydaniem skarżonej decyzji, co skutkowało pominięciem udziału strony w postępowaniu,
15. art. 122 O.p. w zw. z art. 120 O.p., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że gdyby okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, nie doszłoby do wydania zaskarżonej decyzji w takim kształcie,
16. art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w:
- zaniechaniu przez organ I instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a nadto na dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego i dokładnego gromadzenia środków dowodowych,
- nieuzasadnionym nieuwzględnieniu twierdzeń skarżącej w zakresie nieposiadania upoważnienia do działania w imieniu i na rzecz Wspólnoty w toczącym się postępowaniu, co w konsekwencji doprowadziło do pominięcia Strony w postępowaniu,
- niepoczynieniu wystarczających ustaleń stanu faktycznego sprawy, w szczególności, brak udowodnienia Wspólnocie Mieszkaniowej niedopełnienia przez nią obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, który nastąpił w dniu 8 kwietnia 2021 roku,
- braku skutecznego zawiadomienia Wspólnoty Mieszkaniowej L. w K. o zmianie przepisów prawa obowiązujących od dnia 1 stycznia 2021 roku a dotyczących nowych zasad segregacji odpadów komunalnych oraz konsekwencjach braku tej segregacji, w efekcie czego brak jest podstaw do nałożenia na Wspólnotę kary administracyjnej, albowiem organ I instancji nie wywiązał się w sposób prawidłowy z ciążących na jego barkach obowiązków,
- wyjaśnienia, czy zbiórka selektywna odpadów komunalnych była rzeczywiście realizowana przez mieszkańców nieruchomości, położonej przy ul. [...] w K., zgodnie z jej deklaracją,
- niezbadaniu przez organ rzeczywistej ilości dostarczonych odpadów komunalnych zebranych w sposób selektywny i w sposób nieselektywny z terenów Wspólnoty,
- niewzięciu pod uwagę faktu, że przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie, we wcześniejszych latach operator systemu nie stawiał zarzutów wobec Wspólnoty nieprawidłowości w selektywnej zbiórce odpadów, pomimo że Wspólnota nie zmieniała przez ten okres sposobu wypełnienia deklaracji "śmieciowej",
- braku wnikliwego rozpoznania sprawy i wydaniu decyzji w oparciu o nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe i w konsekwencji całe postępowanie administracyjne i hipotetyczne założenia, a nie ustalone i podlegające weryfikacji fakty, co skutkowało wydaniem skarżonej decyzji, podczas gdy nie było podstaw do takiego rozstrzygnięcia,
17. art. 121 § 2 O.p., poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie strony postępowania, tj. Wspólnoty Mieszkaniowej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej obowiązków i praw będących przedmiotem postępowania, a w szczególności brakiem zawiadomienia Strony o czynnościach podejmowanych w trakcie trwającego postępowania jak również informowania strony o przeprowadzonych dowodach,
18. art. 192 O.p. w zw. z art. 123 O.p., polegające na uniemożliwieniu stronie postępowania wypowiedzenia się co do dopuszczonych i przeprowadzonych dowodów, uznaniu okoliczności faktycznych wynikających z przeprowadzonych dowodów za udowodnione - mimo braku podstaw, wydaniu decyzji przed upływem terminu wyznaczonego Stronie na zapoznanie się z aktami, podczas gdy obowiązkiem organu administracyjnego jest zagwarantowanie stronom możliwości wypowiedzenia się w zakresie przeprowadzanych dowód, a za udowodnione mogą zostać jedynie okoliczności, co do których strona zajęła stanowisko,
19. art. 123 O.p., poprzez błędne uznanie, że niedoręczenie przez organ I instancji skarżącej postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego i jednoczesne zakończenie postępowania, tym samym uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym nie stanowi naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy,
20. art. 123 O.p., przez ograniczenie, a nawet udaremnienie Stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania,
21. art. 127 O.p., poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 187 § 1 O.p., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, nieodpowiadające wymogom art. 210 § 1 pkt 6 O.p., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w odwołaniu zarzutów opisanych w pkt 1 i 2, a także nieustosunkowanie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w uzasadnieniu decyzji do tych zarzutów, co w konsekwencji doprowadziło do wybiórczego przedstawienia stanu sprawy oraz uchylenie się przez organ II instancji od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej,
22. art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 o.p. w zw. z art. 192, art. 180, art. 181 i art. 187 § 1 i art. 191 tej ustawy, przez brak ustaleń, co do przesłanek wynikających z interesu publicznego, oparcie się na ogólnikach bez powiązania z okolicznościami sprawy oraz dowolną ich oceną jako uzasadniającą ograniczenie zasady jawności postępowania podatkowego dla Strony i jej czynnego w nim udziału,
23. art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez niezebranie kompletnego materiału dowodowego, przez co nie wykazano istnienia przesłanki interesu publicznego,
24. art. 180 § 1 w z. z art. 187, 216 oraz 219 O.p., poprzez oparcie skarżonej decyzji na dowodach, które nie zostały dopuszczone w poczet materiału dowodowego, albowiem organ I instancji w żaden sposób nie zawiadomił Strony o dopuszczeniu w poczet materiału dowodowego dowodów o których mowa w skarżonej decyzji, w szczególności dokumentacji zdjęciowej obrazującej stwierdzoną rzekomą nieprawidłowość, w konsekwencji czego należy uznać, iż dowody na podstawie których organ oparł skarżone rozstrzygnięcie zostały przeprowadzone z rażącym uchybieniem procedury podatkowej,
25. art. 121 § 1 i art. 210 § 4 O.p., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,
26. art. 210 § 1 O.p. przez wadliwe rozstrzygnięcie skarżonej decyzji,
27. art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez podzielenie stanowiska organu I instancji i w konsekwencji utrzymanie postanowienia w mocy, w sytuacji, gdy decyzja została wydana bez formalnego wszczęcia postępowania, na niewyjaśnionym stanie faktycznym i jako taka pozostawała wadliwa w stopniu przesądzającym jego uchylenie.
II. Przepisu prawa materialnego, tj.:
1. art. 6ka u.p.c.g., polegające na zastosowaniu tego przepisu i nałożeniu opłaty podwyższonej pomimo braku przesłanek faktycznych do zastosowania tych przepisów;
2. art. 6ka u.p.c.g., poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, co skutkowało wadliwym ustaleniem, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające określenie stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w sytuacji, gdy organ nie udowodnił, że właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny,
3. art. 2 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie zasady odpowiedzialności zbiorowej, sprzecznej z zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz przez naruszenie zasady proporcjonalności w ustalaniu wysokości opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi również sprzeczną z zasadą demokratycznego państwa prawnego.
W związku z powyższym strona wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji jako wydanej z naruszeniem prawa procesowego i materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu pełnomocnik Spółki przedstawił szeroką argumentację uzasadniającą powyższe zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. SKO podniosło, że wbrew zarzutom skargi, podczas postępowania podatkowego przed organem I instancji ani strona skarżąca, ani zarządca nieruchomości, nie zgłaszali obiekcji co do doręczania pism na adres do korespondencji wskazany w deklaracji, a wszystkie kierowane w toku postępowania pisma procesowe zostały odebrane za potwierdzeniem odbioru. Dopiero w momencie zapoznania się przez Stronę skarżącą z niekorzystną dla niej decyzją podjęto działania mające na celu jej wyeliminowanie z obrotu prawnego
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 . – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także – z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że akty te naruszają prawo procesowe w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem skargi jest decyzja SKO z dnia 28.02.2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Związku Międzygminnego "Czysty Region" w Kędzierzynie Koźlu z dnia 17 sierpnia 2021 r. określającą skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] za miesiąc kwiecień 2021 r. w kwocie 4125 zł.
Kluczowym zagadnieniem, które należało rozstrzygnąć w pierwszej kolejności jest kwestia doręczenia przez organ I instancji decyzji z 17 sierpnia 2021 r. oraz wszelkich innych pism procesowych kierowanych do strony w toku postępowania przed tym organem.
Skarżąca zarzuca bowiem, że organ I instancji wadliwie uznał, że siedzibą skarżącej jest siedziba spółki: C. Sp. z o.o., a także, że podmiot ten jest upoważniony do odbioru korespondencji kierowanej do Wspólnoty Mieszkaniowej, jako strony postępowania (w szczególności postanowienia o wszczęciu postępowania i decyzji organu I instancji), a w konsekwencji uznanie, że Stronie zagwarantowano prawo do czynnego uczestniczenia w toku postępowania i obrony swoich praw. W ocenie skarżącej taka ocena była nieuprawniona, zwłaszcza, że w podobnych stanach faktycznych organ odwoławczy uchylał rozstrzygnięcie organu I instancji, co wynika z przedłożonych przez pełnomocnika strony przy skardze decyzji wydanych dla odrębnych wspólnot mieszkaniowych na terenie K. (tj. Wspólnoty Mieszkaniowej P. i Wspólnoty Mieszkaniowej K.), gdzie również w sposób nieuprawniony przyjęto, jako adres siedziby w/w wspólnot mieszkaniowych - adres siedziby zarządcy - tj. C. Sp. z o.o.
W ocenie SKO organ I instancji prawidłowo wszczął postępowanie podatkowe doręczając stosowne postanowienie Stronie, tj. Wspólnocie Mieszkaniowej L. i zasadnie na adres siedziby Wspólnoty Mieszkaniowej wskazany w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]. Organ odwoławczy zaakcentował, że w deklaracji tej, jako adres siedziby Wspólnoty Mieszkaniowej L. w K. wskazano [...], [...] K. W deklaracji nie wskazano żadnego innego adresu mającego stanowić adres Wspólnoty właściwy do korespondencji, tym samym potwierdzając, iż wyżej wskazany adres siedziby jest równocześnie adresem do korespondencji Wspólnoty Mieszkaniowej L. Organ II instancji zaznaczył, że Strona z całą pewnością miała możliwość zapoznania się z pismami kierowanymi do niej w toku postępowania, jak i zaskarżoną decyzją. Wynika to nie tylko z zachowania przez nią terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, lecz także z faktu, że przedstawiciele skarżącej brali czynny udział w postępowaniu. Stąd, w ocenie Kolegium, zarzuty niedopuszczenia Strony do udziału w postępowaniu należało uznać za oczywiście bezzasadne. Dodatkowo organ II instancji podniósł, że wbrew twierdzeniom Strony, podczas postępowania podatkowego przed organem I instancji ani Strona, ani jej Zarządca, nie zgłaszali obiekcji, co do doręczania pism na adres do korespondencji wskazany w deklaracji, a wszystkie pisma zostały odebrane za potwierdzeniem odbioru. Zatem stan faktyczny opisany w powołanych przez pełnomocnika Strony decyzjach SKO znacząco odbiega od stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do tak zarysowanej kwestii spornej przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 151 § 1 O.p. osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a stosuje się odpowiednio. W razie niemożności doręczenia pisma w lokalu siedziby pisma doręcza się za pokwitowaniem zarządcy budynku lub dozorcy, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma zarządcy budynku lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach lokalu siedziby adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której mieści się lokal tej siedziby (§ 2).
Nie ulega wątpliwości Sądu, że Stroną postępowania podatkowego w niniejszej sprawie była Wspólnota Mieszkaniowa L. w K. Decyzja Zarządu Związku Międzygminnego "Czysty Region" z 17 sierpnia 2021 r. została bowiem wydana dla Wspólnoty Mieszkaniowej L. w K., a nie dla C. Sp. z o.o., również postanowienie o wszczęciu postępowania z 17 czerwca 2021 r. zostało wydane dla Wspólnoty Mieszkaniowej L. w K., która zaliczana jest do jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej. Zatem w świetle art. 151 § 1 O.p. wszelkie pisma doręcza się takim jednostkom organizacyjnym w lokalu ich siedziby do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi.
Podkreślenia wymaga, że przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie organ powinien ustalić rzeczywisty adres siedziby podatnika (chyba, że wskazany został inny adres dla doręczeń), korzystając w tym celu z odpowiednich rejestrów, a także z wszelkich dostępnych mu danych i informacji. Wynika to z podstawowego dla postępowania podatkowego postulatu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy (art. 122 O.p.), w zakres którego wchodzi też ustalenie adresu siedziby podatnika. Podkreślić bowiem należy, że znajomość adresu siedziby podatnika jest niezbędna dla skutecznego prowadzenia postępowania, a przede wszystkim do doręczenia rozstrzygnięcia organu. Nie można także pominąć innej generalnej zasady postępowania podatkowego wynikająca z art. 121 § 1 O.p., zgodnie z którą postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Tymczasem jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie organy nie podjęły wszystkich niezbędnych czynności w celu ustalenia prawidłowego adresu siedziby Wspólnoty Mieszkaniowej. Organ I instancji niezasadnie uznał, że adresem siedziby Wspólnoty Mieszkaniowej jest [...], [...] K. podany w złożonej 30 grudnia 2020 r. deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Bezspornym jest, że taki adres siedziby wskazano w powołanej deklaracji, jednak analizując powyższy dokument nie może umknąć uwadze, że w części G. deklaracji (adnotacje organu) uwidoczniona jest pieczątka Wspólnoty Mieszkaniowej, gdzie wskazano adres: ul. [...], [...] K. z podaniem nr NIP i REGON.
W ocenie Sądu nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów, że dane zawarte w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowiły dla organu I instancji wiążącą podstawę do określenia adresu, na który należy kierować korespondencję do Wspólnoty w ramach prowadzonego postępowania. Zgodnie bowiem z powszechnie wyrażanym w orzecznictwie poglądem, podzielanym także w pełni przez skład orzekający w tej sprawie, zasadniczym narzędziem, za pomocą którego następuje identyfikacja miejsca zamieszkania/siedziby podatnika są dane zawarte w urzędowym rejestrze. Co prawda pogląd ten został wypracowany na gruncie orzeczeń zapadłych w sprawach dotyczących postępowań podatkowych i odnosił się przede wszystkim do danych adresowych ujawnionych w urzędowej ewidencji podatników CRP KEP, do której nie mają bezpośredniego dostępu organy samorządowe, niemniej jednak, zdaniem Sądu, z uwagi na rolę i funkcję rejestrów publicznych, jako instrumentów dla skutecznej realizacji zadań publicznych oraz zapewnienia sprawnego działania w sferze wewnętrznej administracji publicznej i samorządowej - uznać należy, że również organy samorządowe, ustalając dane adresowe strony postępowania, powinny to czynić co do zasady w oparciu o informacje ujawnione w rejestrze publicznym.
W realiach tej sprawy istotne jest wyjaśnienie, że ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz.U. z 1995 r. Nr 88 poz. 439 ze zm.) wymusza posiadanie przez wspólnotę mieszkaniową - jako jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej - numeru statystycznego REGON, który zostaje przyznany na skutek wpisu do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej. Zgodnie z art. 42 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, wpisowi do tego rejestru podlega m.in. nazwa i adres siedziby danego podmiotu (...). Z kolei ustęp 5 tego przepisu stanowi, że podmioty, o których mowa w ust. 1 (w tym: jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej), mają obowiązek (...) informowania o zachodzących zmianach w zakresie danych określonych w ust. 3 pkt 1-6.
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że wiążącym źródłem informacji co do adresu skarżącej winny być przede wszystkim dane zamieszczone w rejestrze REGON, do których dostęp, co ważne, nie nastręcza żadnych trudności (udostępniane na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego). Z tych względów, zdaniem Sądu, organ samorządowy, dysponując danymi adresowymi zawartymi w złożonej przez właściciela nieruchomości deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, aby mieć pewność kierowania pism urzędowych na właściwy adres, zobowiązany był co najmniej zweryfikować te informacje co do ich aktualności z zapisami ujawnionymi w rejestrach urzędowych, a w przypadku rozbieżności przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w celu ustalenia prawidłowego adresu do doręczeń. Należy przypomnieć, że przepisy regulujące doręczanie pism urzędowych pełnią funkcję gwarancyjną przede wszystkim w stosunku do strony postępowania. Te normy prawne nakładają na organ obowiązek dokonywania doręczeń pism w określonej formie i w określonym trybie. Ma to stanowić gwarancję, że strona postępowania będzie powiadomiona o wszystkich istotnych czynnościach toczącego się postępowania, w konsekwencji czego będzie mogła chronić swoje prawa. W ten sposób realizowane są dyrektywy zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Z uwagi na ochronny charakter przepisów o doręczeniach nie jest dopuszczalne, aby skutki błędu organu podatkowego w zakresie realizacji tych norm prawnych były przerzucane na stronę postępowania.
Mając zatem na uwadze treść art. 121 § 1 O.p., zgodnie z którym postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, jak i funkcje gwarancyjną przepisów regulujących sposób doręczania pism urzędowych, stwierdzić należy, że organ I instancji powinien był przeprowadzić postępowanie, którego celem byłoby ustalenie właściwego adresu siedziby Strony. Organ pierwszej instancji ograniczył się jedynie do akceptacji adresu siedziby podatnego w złożonej deklaracji, w zupełności pomijając inne narzędzia, które mogły służyć ustaleniu właściwego adresu skarżącej, w szczególności informacje zawarte w rejestrze REGON. Również organ odwoławczy zgodził się z tą oceną, akcentując, że okoliczność kierowania korespondencji na niewłaściwy adres, tj. adres pod którym siedzibę ma zarządca - nie była zgłaszana w toku postępowania na żadnym jego etapie.
W ocenie Sądu, w realiach tej sprawy podnoszony przez organ argument o braku zgłoszenia przez stronę zastrzeżeń co do doręczania pism na adres wskazany w deklaracji, nie mógł przynieść oczekiwanego skutku. Podkreślić trzeba, że z treści art. 146 § 1 O.p. wprost wynika, że obowiązek poinformowania organu podatkowego o zmianie adresu dotyczy już trwającego postępowania podatkowego. Zgodnie z tym przepisem, w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń, lub adresu elektronicznego (§ 1). W razie niedopełnienia obowiązku przewidzianego w § 1, w przypadku doręczania pisma za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 pkt 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Zasadniczo więc przed wszczęciem postępowania podatkowego to właśnie organ jest obowiązany dokonać ustaleń w zakresie aktualnego adresu strony przyszłego postępowania. Przy czym trzeba zaznaczyć, że w orzecznictwie na gruncie art. 146 O.p. podnosi się również, że trudno oczekiwać, by organ podatkowy każdorazowo przed wszczęciem postępowania prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony. Taki obowiązek powstałby dopiero wówczas, gdyby w toku postępowania organ powziął wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu (np. korespondencja wróciłaby z adnotacją, że adresat wyprowadził się). Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 stycznia 2017r., sygn. akt: II FSK 3866/14; wskazując, że błędne jest stanowisko, że w świetle art. 146 § 1-2 O.p. obowiązek zawiadamiania o zmianie adresu uruchamia się dopiero po wszczęciu postępowania podatkowego i naruszenie przepisów ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników w zakresie aktualizacji danych nie ma żadnego przełożenia na prowadzenie postępowania podatkowego.
Tut. Sąd, nie negując powyższych poglądów, zauważa jednak, że w okolicznościach analizowanego postępowania podatkowego miała miejsce zasadniczo inna sytuacja. Przede wszystkim trzeba podnieść, że w aktach sprawy brak jest informacji, by w okresie między ujawnieniem nieprawidłowości w selektywnym zbieraniu odpadów (8 kwietnia 2021 r.), a datą wszczęcia postępowania (17 czerwca 2021 r.) Wspólnota dokonała zmiany adresu swej siedziby. Nie sposób zatem uznać, by skarżąca, poprzez zmianę adresu, utrudniała czy uniemożliwiała kontakt z organem prowadzącym postępowanie. Skoro więc adres Wspólnoty ujawniony w urzędowej ewidencji REGON nie uległ zmianie, nie można - jak czyni to organ - obarczać skarżącej odpowiedzialnością, że jej działanie przyczyniło się do kierowania korespondencji na niewłaściwy adres. Tut. Sąd stoi bowiem na stanowisku, że przed wszczęciem postępowania obowiązek ustalenia właściwego adresu do doręczeń ciąży niewątpliwie na organach administracji publicznej i że podstawowe znaczenie w tym zakresie mają informacje zawarte w rejestrach urzędowych (tu: REGON). Co oczywiste, nie wyklucza to możliwości pozyskania informacji co do danych adresowych także z innych źródeł, w tym też składanych przez podatnika deklaracji, niemniej jednak aktualność danych zawartych w takich dokumentach musi być każdorazowo przed wszczęciem postępowania zweryfikowana przez organ z danymi figurującymi w dostępnym mu rejestrze publicznym. Zaniechanie w tym zakresie, zdaniem Sądu, stanowi o naruszeniu zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie, a także zaniechaniu wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej (art.122 O.p.).
Dostrzec również należy, że przynajmniej na etapie postępowania odwoławczego zaistniały okoliczności, które mogły i powinny budzić wątpliwości organu II instancji co do prawidłowości ustaleń organu I instancji w zakresie właściwego adresu skarżącej, poczynionych w oparciu o dane wskazane w deklaracji. Z załączonych bowiem do skargi decyzji SKO w Opolu z 19 stycznia 2022 r., wydanych w trybie art. 233 § 2 O.p., wynika, że organ gminy prowadził postępowanie w sprawie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec dwóch innych wspólnot mieszkaniowych w K., gdzie również kwestionowana była skuteczność doręczeń. Z opisanego w tych decyzjach stanu faktycznego wynikało, że deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składane były w imieniu tych wspólnot przez zarządcę nieruchomości (którym była ta sama spółka, jaka wykonuje również czynności zarządu na rzecz skarżącej, tj. C. Sp. z o.o.) i że zarządca w deklaracjach tych, jako adres siedziby wspólnoty każdorazowo podawał adres: K. [...] (pod adresem tym mieściła się w istocie siedziba zarządcy nieruchomości a nie siedziba wspólnoty, w imieniu której zarządca składał deklarację). Przy czym w omawianych sprawach, odmiennie niż w sprawie niniejszej, C. Sp. z o.o. w toku postępowania poinformowała organ I instancji, że nie posiada pełnomocnictwa do występowania w sprawie i że otrzymaną na w/w adres korespondencję należy kierować na adres organu wspólnoty, której postępowanie dotyczy. Uwzględniając powyższe SKO w Opolu w w/w decyzjach z 19 stycznia 2022 r. uznało, że uzasadnione wątpliwości budzi skuteczność doręczenia stronie zarówno postanowienia o wszczęciu postępowania, jak i decyzji pierwszoinstancyjnej, wobec czego uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i zobowiązało organ I instancji do przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia właściwego adresu wspólnoty.
Podkreślić zatem należy, co istotne w niniejszym postępowaniu, że organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonej decyzji dysponował wiedzą, że adres: K. [...] nie jest adresem, pod którym mieści się siedziba skarżącej lecz jest miejscem siedziby spółki C. wykonującej czynności zarządcze na rzecz Wspólnoty. Mimo to bezkrytycznie przyjął, że organ I instancji nie miał żadnych przesłanek do powzięcia wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu. W ocenie Sądu nie może mieć znaczenia podnoszona przez organ odwoławczy okoliczność, że w niniejszym postępowaniu przed organem I instancji ani skarżąca ani C. Sp. z o.o., odmiennie niż w postępowaniach, których dotyczyły w/w decyzje SKO w Opolu z 19 stycznia 2022 r. załączone przez skarżącą do skargi, nie kwestionowały skuteczności doręczenia korespondencji, w tym: postanowienia o wszczęciu postępowania i decyzji organu I instancji. Faktycznie, chociaż Strona skarżąca wskazuje na takie okoliczności, brak jest w aktach sprawy dowodów potwierdzających, że skarżąca czy zarządca informowała organ o bezskuteczności dokonywanych doręczeń korespondencji na adres siedziby C. Niemniej jednak, jak wynika z treści załączonych do skargi decyzji SKO w Opolu z 19 stycznia 2022 r. informacje takie zostały przekazane organowi I instancji w piśmie z 6 maja 2021 r. - co prawda w innych postępowaniach, dotyczących innych wspólnot mieszkaniowych, nie zmienia to jednak faktu, że zgłoszone przez zarządcę zastrzeżenia co do prawidłowości adresu, na jaki w tamtych sprawach kierowana była korespondencja organu I instancji (identycznego przecież z tym, jaki wskazano w deklaracji złożonej przez Stronę, jako adres jej siedziby) winny stanowić impuls dla tego organu do podjęcia z urzędu czynności związanych z ustaleniem prawidłowego adresu siedziby skarżącej, w tym zwłaszcza zapoznania się z danymi adresowymi Wspólnoty zamieszczonymi w bazie REGON. Zatem, skoro w tych odrębnych postępowaniach organ I instancji powziął taką informację w maju 2021 r., to zdaniem Sądu organ powinien był również na podstawie tych okoliczności, wszczynając postępowanie wobec skarżącej 17 czerwca 2021 r., a zatem miesiąc później, mieć wątpliwości, co do prawidłowości przyjętego wyłącznie na podstawie złożonej deklaracji adresu siedziby skarżącej. Okoliczność, że skarżąca ani zarządca nie kwestionowały skuteczności doręczenia, nie może mieć więc przesądzającego znaczenia. Zwłaszcza, że nie można wykluczyć, że skarżąca nie wiedziała o toczącym się postępowaniu, a Spółka, do której kierowano korespondencję mogła zaniechać informowania organ o bezskuteczności doręczenia pism na jej adres, skoro i tak informacje takie nie były brane pod uwagę przez organ I instancji w innych postępowaniach.
Wpływu na ocenę skuteczności doręczeń Stronie korespondencji urzędowej nie mają również podnoszone w zaskarżonej decyzji argumenty, że pisma (odbierane przez E. H.) były każdorazowo przekazywane członkowi zarządu Wspólnoty oraz że osoby wchodzące w skład zarządu Wspólnoty czynnie uczestniczyły w postępowaniu (składając pisma i zapoznając się z materiałem dowodowym sprawy) i że Strona wniosła terminowo odwołanie od decyzji organu I instancji.
Odnosząc się do tej argumentacji Sąd stwierdza, że ani czynny udział Strony w postępowaniu, ani zapoznanie się przez Stronę z treścią korespondencji, czy brak jej zastrzeżeń co do kierowania przesyłek na niewłaściwy adres, ani też terminowe złożenie przez Stronę odwołania - nie mogą sanować uchybień w zakresie procedury doręczeń. Skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela dominujący obecnie w orzecznictwie pogląd, że brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia (zob. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r. sygn. I FPS 4/21). W szczególności wadliwie doręczony akt nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 O.p. w zw. z art. 219 O.p. i nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności i zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia. W ocenie Sądu nie można więc podzielić stanowiska, że skutki naruszenia procedury doręczeń winny być oceniane w aspekcie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy i że wadliwe doręczenie jest skuteczne, jeżeli nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych.
W rezultacie Sąd stwierdza, że SKO dokonał w tym zakresie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego, czym naruszył przepisy postępowania, tj. art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. W okolicznościach tej sprawy należy bowiem nadać priorytet zasadom ustanowionym w art. 121 O.p., tj. zasadzie prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie i zasadzie informowania, a także zasadzie z art. 123 O.p. - czynnego udziału stron w postępowaniu podatkowym.
Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wskazane wyżej uwagi Sądu i podejmie czynności umożliwiające ustalenie prawidłowego adresu siedziby Wspólnoty Mieszkaniowej. W tym celu w szczególności sprawdzi dane Wspólnoty widniejące w bazie REGON, w której ujawniane są Wspólnoty Mieszkaniowe, a w razie wątpliwości zwróci się do Wspólnoty poprzez m.in. członków zarządu o wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości.
Końcowo Sąd zauważa, że Kolegium - odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących braku udzielenia spółce C. przez Wspólnotę pełnomocnictwa szczególnego, ani ogólnego do reprezentowania w postępowaniu w przedmiotowej sprawie - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczyło się jedynie do wskazania, że taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, a powyższe znajduje odzwierciedlenie w aktach postępowania.
Stwierdzić zatem należy, że tak powierzchowne odniesienie się do zarzutów odwołania w tej kwestii świadczy o braku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Z treści uzasadnienia skarżonej decyzji nie sposób bowiem wywieść, czy ostatecznie organ odwoławczy przyjął (bądź nie), że skarżąca w tym konkretnie postępowaniu, tj. w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za kwiecień 2021 r. (wszczętym 17 czerwca 2021 r.) była reprezentowana przez pełnomocnika. Ponownie rozpatrując sprawę organ zajmie więc jednoznaczne stanowisko w tym aspekcie. Wyjaśniająco Sąd przy tym wskazuje, że zgodnie z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, podzielaną także przez skład orzekający w tej sprawie, doręczenie pisma dokonane z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 O.p. (zob. uchwały NSA z 18 marca 2019 r., sygn. akt I FPS 3/18 i z 7 marca 2022 r. sygn. I FPS 4/21).
Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów skargi, ponieważ kwestia doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania i decyzji organu I instancji jest decydująca dla ustalenia czy skutecznie wszczęto postępowanie i czy decyzja organu I instancji weszła do obrotu prawnego.
W świetle powyższego, kierując się art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.).