I SA/OP 138/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OpoluOpole2005-01-19
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowysprzedaż nieruchomościryczałtdata nabyciatermin 5 latzwolnienie podatkowekoszty uzyskania przychoduOrdynacja podatkowaKodeks cywilnyWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę podatnika w sprawie opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od sprzedaży nieruchomości, uznając, że ponowne nabycie nieruchomości w celu zwolnienia z długu stanowiło nowe nabycie, od którego należy liczyć termin 5 lat.

Podatnik skarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości. Spór dotyczył daty nabycia nieruchomości, od której liczyć należy 5-letni okres pozwalający na zwolnienie z podatku. Podatnik twierdził, że pierwotna umowa sprzedaży z 1999 r. nie została skonsumowana, a kolejna umowa z 2000 r. anulowała poprzednią, co oznaczałoby, że od daty pierwotnego nabycia (1993 r.) minęło ponad 5 lat. Sąd uznał jednak, że umowa z 2000 r. o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego i własności budynków w celu zwolnienia z długu stanowiła nowe nabycie nieruchomości, od którego należy liczyć termin 5 lat, a sprzedaż dokonana w 2000 r. podlegała opodatkowaniu.

Sprawa dotyczyła opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych przychodu ze sprzedaży nieruchomości. Podatnik, M. B., sprzedał prawo użytkowania wieczystego i własność budynków w dniach 21 i 22 listopada 2000 r. Organ podatkowy I instancji określił wysokość zobowiązania w podatku, uznając, że sprzedaż nastąpiła przed upływem 5 lat od daty nabycia nieruchomości i podatnik nie udokumentował wydatkowania uzyskanych kwot na cele mieszkaniowe. Kluczowym elementem sporu była interpretacja daty nabycia nieruchomości. Podatnik powoływał się na umowę sprzedaży z 23 grudnia 1999 r., która jego zdaniem nie została skonsumowana, a następnie na umowę z 10 czerwca 2000 r. o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego i własności budynków w celu zwolnienia z długu, która miała anulować poprzednią umowę. Twierdził, że od pierwotnego nabycia nieruchomości w 1993 r. minęło ponad 5 lat. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że umowa z 10 czerwca 2000 r. stanowiła nowe nabycie nieruchomości, od którego należy liczyć 5-letni termin. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę podatnika, podzielając stanowisko organów podatkowych. Sąd uznał, że umowa z 23 grudnia 1999 r. była umową sprzedaży przenoszącą własność, a nie przyrzeczeniem zbycia, zgodnie z art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego. Umowa z 10 czerwca 2000 r. była kolejną umową przenoszącą własność w celu zwolnienia z długu, co oznaczało ponowne nabycie nieruchomości przez skarżącego i jego wspólnika. W związku z tym, sprzedaż dokonana w listopadzie 2000 r. nastąpiła przed upływem 5 lat od daty ponownego nabycia, co skutkowało obowiązkiem zapłaty podatku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, umowa o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego i własności budynków w celu zwolnienia z długu stanowi nowe nabycie nieruchomości, od którego należy liczyć 5-letni termin.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umowa z 23 grudnia 1999 r. była umową sprzedaży przenoszącą własność zgodnie z art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego. Kolejna umowa z 10 czerwca 2000 r. o przeniesienie własności w celu zwolnienia z długu oznaczała ponowne nabycie nieruchomości przez skarżącego i jego wspólnika, od którego należy liczyć 5-letni termin.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.d.o.f. art. 10 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Źródłem przychodów jest sprzedaż lub zamiana nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli sprzedaż lub zamiana dokonana została przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie.

u.p.d.o.f. art. 28 § 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Podatek od dochodu uzyskanego w drodze sprzedaży nieruchomości lub ich części i prawa wieczystego użytkowania gruntów ustala się w formie ryczałtu w wysokości 10 % uzyskanego przychodu.

Ord.pod. art. 21 § 1

Ordynacja podatkowa

Określa sposób powstania zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym.

k.c. art. 155 § 1

Kodeks cywilny

Umowa sprzedaży rzeczy oznaczonej co do tożsamości przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

k.c. art. 158

Kodeks cywilny

Wymóg formy aktu notarialnego dla umów przenoszących własność nieruchomości.

k.c. art. 157 § 1

Kodeks cywilny

Własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu.

PPSA art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wskazuje cele, na które wydatkowanie przychodu ze sprzedaży nieruchomości może zwolnić podatnika z podatku.

Ord.pod. art. 207 § 1

Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna decyzji organu I instancji.

Ord.pod. art. 213

Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna żądania uzupełnienia decyzji.

Ord.pod. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji.

k.p.c. art. 777 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa poddania się egzekucji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa z 10 czerwca 2000 r. o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego i własności budynków w celu zwolnienia z długu stanowi nowe nabycie nieruchomości, od którego należy liczyć 5-letni termin. Umowa sprzedaży z 23 grudnia 1999 r. przeniosła własność nieruchomości zgodnie z art. 155 § 1 k.c., a nie była jedynie przyrzeczeniem zbycia.

Odrzucone argumenty

Pierwotna umowa sprzedaży z 23 grudnia 1999 r. nie została skonsumowana i została anulowana umową z 10 czerwca 2000 r., co oznacza, że od daty pierwotnego nabycia (1993 r.) minęło ponad 5 lat. Organy podatkowe naruszyły zasady postępowania (art. 121, 122, 187 Ord.pod.).

Godne uwagi sformułowania

umowa o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości i własności budynków w celu zwolnienia się z długu umowa sprzedaży rzeczy oznaczonej co do tożsamości przenosi własność na nabywcę własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu

Skład orzekający

Joanna Kuczyńska

przewodniczący

Marta Wojciechowska

sprawozdawca

Tomasz Zborzyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nabycia' nieruchomości w kontekście opodatkowania sprzedaży, zwłaszcza w sytuacjach skomplikowanych transakcji z elementami zwolnienia z długu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, gdzie kluczowe jest ustalenie daty ponownego nabycia nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii podatkowej związanej ze sprzedażą nieruchomości i interpretacją daty nabycia, co jest istotne dla prawników i doradców podatkowych.

Kiedy ponowne nabycie nieruchomości liczy się na nowo dla celów podatkowych?

Dane finansowe

WPS: 37 662,1 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Op 138/04 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2005-01-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Joanna Kuczyńska /przewodniczący/
Marta Wojciechowska /sprawozdawca/
Tomasz Zborzyński
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Sygn. powiązane
II FSK 1028/05 - Wyrok NSA z 2006-07-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant ref. stażysta Iwona Drzewiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 21 § 3 i art. 207 § 1 Ordynacja podatkowa, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu określił M. B. wysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 w kwocie 37.662,10 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w dniu 21 listopada 2000 r. M. B. wspólnie z J. M. sprzedał prawo użytkowania wieczystego działki nr a położonej w O. w obrębie [...] wraz z posadowionym na tej działce budynkiem stanowiącym odrębną nieruchomość Przedsiębiorstwu Usługowo- Handlowemu "A" spółka z o.o. w O. za kwotę 388.500 zł. Kwota ta obejmowała cenę prawa wieczystego użytkowania gruntu wynoszącą 175.000 zł i cenę prawa własności budynku wynoszącą 213.500 zł.
Nadto w dniu 22 listopada 2000 r. M. B. wspólnie z J. M. sprzedał Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowemu "B" spółce z o.o. w O. prawo użytkowania wieczystego działek nr b, c, d, e i f położonych w O. w obrębie [...] wraz z prawem własności posadowionych na nich budynków. Łączna cena sprzedaży wynosiła 440.000 zł, w tym wartość prawa użytkowania wieczystego gruntów wynosiła 342.600 zł, a wartość budynków 97.400 zł.
Wskazane wyżej nieruchomości M. B. i J. M. nabyli w dniu 10 czerwca 2000 r., jako wspólnicy Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo-Usługowego "C" spółki cywilnej w O., na podstawie umowy o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości i własności budynków w celu zwolnienia się długu.
W dniu 5 grudnia 2000 r. M. B. złożył w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w Opolu oświadczenie, że pieniądze uzyskane ze sprzedaży nieruchomości zainwestuje na własne potrzeby mieszkaniowe. Ponieważ podatnik w wyznaczonym przez Urząd terminie nie przedłożył dokumentów potwierdzających wydatkowanie kwot uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości w 2000 r. na własne potrzeby mieszkaniowe, Urząd wszczął w powyższej sprawie postępowanie podatkowe, w toku którego M. B. powołał się na informację uzyskaną z Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu dotyczącą stosowania przepisów prawa podatkowego w związku z dokonaną sprzedażą nieruchomości.
Jak wskazał organ I Instancji, podatnik zwrócił się w dniu 30 grudnia 2000 r. o udzielenie pisemnej informacji w trybie art. 14 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa podając, iż w grudniu 1999 r. dokonano przyrzeczenia zbycia nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania określając w akcie notarialnym, że wydanie nieruchomości nastąpi w dniu dokonania zapłaty umówionej ceny. Ponieważ cena nie została zapłacona, w czerwcu 2000 r. strony zawarły w formie aktu notarialnego umowę przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntów i własności budynków w celu zwolnienia z długu. Jednocześnie podatnik wskazał, że spółka cywilna "C" nie złożyła deklaracji PIT 23 uznając, że podatek nie jest należny, gdyż nie uzyskano dochodu z tytułu umowy sprzedaży nieruchomości. W oparciu o przedłożone dowody Pierwszy Urząd Skarbowy w Opolu wyjaśnił, że skoro nieruchomość nabyto w 1994 r., to jej sprzedaż dokonana w dniu 23 grudnia 1999 r. podlega opodatkowaniu. Nadto wskazano, że umowa z dnia 10 czerwca 2000 r. o przeniesieniu prawa własności użytkowania wieczystego nieruchomości i własności budynków, nie powoduje unieważnienia umowy sprzedaży z dnia 23 grudnia 1999 r.
Dodatkowo organ I instancji podkreślił, iż prowadzone było postępowanie w sprawie określenia zryczałtowanego podatku dochodowego w związku ze sprzedażą nieruchomości w dniu 23 grudnia 1999 r. i w związku z ustaleniem innej daty nabycia nieruchomości, tj. w dniu 13 sierpnia 1993 r., postępowanie w tej sprawie umorzono. Natomiast w niniejszej sprawie zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 a i c oraz z art. 21 ust. 1 pkt 32 a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.) organ ustalił, że sprzedaż nieruchomości nastąpiła przed upływem 5 lat od daty jej nabycia i podatnik nie udokumentował, iż przychody uzyskane z tej sprzedaży wydatkował na nabycie w kraju, nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży: budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, gruntu albo prawa użytkowania wieczystego gruntu pod budowę budynku mieszkalnego, lub na nabycie wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowej prawa do jednorodzinnego domu mieszkalnego, prawa do lokalu mieszkalnego w małym domu mieszkalnym oraz na budowę, rozbudowę albo remont lub modernizację własnego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego.
Organ I instancji dokonał zatem ustalenia przychodu podlegającego opodatkowaniu, przyjmując do wyliczenia cenę uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości pomniejszoną o podatek VAT i wyliczył przypadający na M. B. udział w sprzedaży wynoszący. ½. Tak wyliczoną kwotę w wysokości 380.051 zł pomniejszono o wydatki poniesione przez podatnika w latach 2001 i 2002 na remont własnego mieszkania w kwocie 3.429,56 zł, a następnie zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyliczono należny podatek w kwocie 37.662,10 zł. Dodatkowo organ I instancji podkreślił, że wskazana przez podatnika interpretacja przepisów prawa podatkowego dokonana przez Pierwszy Urząd Skarbowy w Opolu, nie dotyczy niniejszej sprawy. Interpretacja ta dotyczyła sprzedaży dokonanej w 1999 r. i prowadzonego w tym zakresie postępowania. Natomiast niniejsze postępowanie dotyczy umów sprzedaży nieruchomości z dnia 21 i 22 listopada 2000 r.
W dniu 17 grudnia 2003 r. M. B. zwrócił się do Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z żądaniem uzupełnienia co do rozstrzygnięcia opisanej wyżej decyzji, wskazując jako podstawę art. 213 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu swojego żądania podatnik wskazał, że umowa z dnia 23 grudnia 1999 r. nie została skonsumowana, gdyż nieruchomość nie była wydana nabywcy. Zdaniem podatnika, kolejna zawarta w tej sprawie w dniu 10 czerwca 2000 r. umowa przenosząca prawo wieczystego użytkowania i własności budynków w celu zwolnienia z długu, anulowała umowę zawartą 23 grudnia 1999 r. W tej sytuacji umowy sprzedaży z dnia 21 i 22 listopada 2000 r. zostały zawarte po upływie 5 lat od daty nabycia nieruchomości tj. 13 sierpnia 1993 r. Jednocześnie podatnik powołując się na te okoliczności wniósł o wydanie decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję.
Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2003 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu odmówił M. B. uzupełnienia decyzji w żądanym przez niego zakresie, gdyż nie stwierdzono braków w uzasadnieniu decyzji. Naczelnik stwierdził także, iż żądanie podatnika jest polemiką z interpretacją dowodów i może być przedmiotem odwołania od decyzji.
M. B. w dniu 15 stycznia 2004 r. złożył w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w Opolu kolejne pismo zatytułowane "odwołanie" i zarzucił w nim wadliwe powołanie podstawy prawnej decyzji, naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 23 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 21 ust. 1 pkt 32 a, 10 ust. 1 pkt 8 litera a –c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz naruszenie art. 21 § 1 pkt 1, 121, 122, 187 ustawy Ordynacja podatkowa.
W uzasadnieniu odwołania M. B. wskazał na błędne ustalenie przez organ I instancji daty nabycia nieruchomości, które w dniu 21 i 22 listopada 2000 r. zostały sprzedane przez M. B. i J. M. jako wspólników Spółki Cywilnej "C".
Zdaniem podatnika zbycie nieruchomości nastąpiło po upływie 5 lat od dnia uzyskania prawa do nieruchomości tj. od dnia 13 sierpnia 1993 r. Zatem zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt. 8 a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych sprzedaż nieruchomości dokonana w dniach 21 i 22 listopada 2000 r. nie podlega opodatkowaniu. Jednocześnie M. B. podkreślił, że postępowanie podatkowe nie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, organy nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrano i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego.
Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Dyrektor podzielił argumenty organu I instancji i podkreślił, że zarzut błędnego ustalenia daty nabycia nieruchomości nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Jak wynika bowiem z przedłożonych aktów notarialnych, w dniu 23 grudnia 1999 r. M. B. i J. M., jako wspólnicy spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "C" w O., sprzedali prawo wieczystego użytkowania działki nr g z mapy nr [...] położonej w O. obrębie [...] wraz z zabudowaniami stanowiącymi odrębną nieruchomość. Umowa ta była podstawą wpisu w księdze wieczystej nabywcy Przedsiębiorstwa Produkcji, Handlu i Usług "D" spółki z o.o. w O. Wobec nie wywiązania przez nabywcę z warunków płatności w dniu 10 czerwca 2000 r. strony zawarły umowę aktu notarialnego o przeniesieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości i własności budynków w celu zwolnienia się z długu. W wyniku zawartej umowy M. B. i J. M. jako wspólnicy spółki cywilnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "C" nabyli ponownie prawo użytkowania wieczystego działki i prawo własności zabudowań znajdujących się na tej nieruchomości. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu od tego momentu należy liczyć nabycie wskazanych nieruchomości. Zatem zawarcie kolejnych umów sprzedaży w dniach 21 i 22 listopada 2000 r., dotyczących tej samej nieruchomości (która uległa podziałowi), nastąpiło przed upływem pięciu lat od dnia nabycia i podlega opodatkowaniu w formie ryczałtu w wysokości 10 % uzyskanego przychodu, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 a, art. 28 w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 32 a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dyrektor stwierdził także, że nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 121, 122, 187 Ordynacji podatkowej, gdyż podjęte rozstrzygnięcie ma oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Organ I instancji przed wydaniem decyzji podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Wydając decyzję organ uwzględnił wszystkie posiadane informacje i dowody, dokonując ich oceny, a znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Nadto Dyrektor stwierdził, że zarzut naruszenia art. 9 ust. 3 a pkt 2 jest bezpodstawny, gdyż przepis ten nie ma zastosowania do przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości i nie obowiązywał w 2000 r. Również chybione są zarzuty dotyczące naruszenia art. 21 § 1 pkt 1 i 23 § 3 Ordynacji podatkowej, bowiem przepisy te nie były stosowane przez organ podatkowy i nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił także, że decyzja Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 20 lutego 2001 r. wydana w sprawie [...] nie ma wpływu na niniejsze postępowanie, gdyż dotyczyła postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego od dochodu z tytułu sprzedaży nieruchomości w dniu 23 grudnia 1999 r.
Nie godząc się z powyższą decyzją M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia o jej niezgodności z prawem. Skarżący powołał się jednocześnie na zarzuty podniesione odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi M. B. podkreślił, że sprzedaż nieruchomości dokonana w dniu 23 grudnia 1999 r. miała charakter warunkowy. W § 4 umowy zastrzeżono bowiem, że zapłata pozostałej kwoty nastąpi najpóźniej w dniu 28 stycznia 2000 r., a wydanie nieruchomości nastąpi w dniu dokonania przez kupujących zapłaty umówionej ceny, nie później jednak niż w dniu 28 stycznia 2000 r.
Ponieważ kupujący nie zapłacili umówionej ceny, strony w dniu 10 czerwca 2000 r. zawarły umowę aktu notarialnego "o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości i własności budynków w celu zwolnienia się z długu". Przed zawarciem wskazanej umowy sprzedający zostali zawiadomieni przez Sąd Rejonowy Wydział VI Ksiąg Wieczystych w Opolu o wpisie w księdze wieczystej nr 78165 w miejsce dotychczasowego właściciela i użytkownika wieczystego kupującego - czyli spółkę z o.o. "D". Po zawarciu umowy w dniu 10 czerwca 2000 r. M. B. i J. M. jako wspólnicy spółki cywilnej "C" złożyli wniosek o ich wpis jako użytkowników wieczystych i właścicieli budynku w księdze wieczystej nr 78165. Sąd Rejonowy Wydział VI Ksiąg Wieczystych w Opolu wydał w tej sprawie stosowne postanowienie w dniu [...]. Zdaniem skarżącego opisane wyżej fakty wskazują, że sprzedaż nieruchomości w dniu 23 grudnia 1999 r. nie została skonsumowana i aktem notarialnym z dnia 10 czerwca 2000 r. anulowano umowę z dnia 23 grudnia 1999 r., zatem organy powinny wziąć pod uwagę pierwotną datę nabycia nieruchomości tj. 13 sierpień 1993 r. Od tej daty do dnia sprzedaży tj. 21 i 22 listopada 2000 r. upłynęło ponad 5 lat. Skarżący podkreślił również, że z dniem podpisania aktu notarialnego w dniu 23 grudnia 1999 r. nie nastąpiło zbycie nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania, a jedynie zawarto przyrzeczenie zbycia nieruchomości po spełnieniu warunków. Jednocześnie skarżący zarzucił organom podatkowym rażące naruszenie zasad ogólnych postępowania, w szczególności art. 121, 122, 187 § 1 i 188 Ordynacji podatkowej i powołał się na informacje udzielone przez organ I instancji w sprawie [...] oraz wydaną w tej sprawie decyzję.
Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 a i c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), źródłem przychodów jest sprzedaż lub zamiana nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli sprzedaż lub zamiana dokonana została przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie.
W myśl art. 28 ust. 2 wskazanej ustawy, podatek od dochodu uzyskanego w drodze sprzedaży nieruchomości lub ich części i prawa wieczystego użytkowania gruntów ustala się w formie ryczałtu w wysokości 10 % uzyskanego przychodu. Podatek ten jest płatny bez wezwania na rachunek właściwego urzędu skarbowego w terminie 14 dni od dokonania sprzedaży, chyba, że podatnik w tym samym czasie złoży oświadczenie, że przychód uzyskany ze sprzedaży wyda w okresie dwóch lat od dokonania sprzedaży na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt 32 a wskazanej ustawy.
Zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Warunkiem skorzystania ze zwolnienia od podatku dochodowego ze sprzedaży nieruchomości jest wyłącznie wydatkowanie otrzymanych środków pieniężnych na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt. 32 a.
Z powyższego wynika, że jeżeli sprzedaż lub zamiana nieruchomości bądź prawa wieczystego użytkowania gruntów została dokonana po upływie pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości bądź prawa wieczystego użytkowania, to nie powstaje zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Nadto podatnikowi przysługuje zwolnienie z mocy prawa jeżeli spełni określone przepisami warunki, a mianowicie wydatkuje przychód na cele określone w art. 21 ust. 1 pkt. 32 a i dokona tej czynności przed upływem dwóch lat.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarżący złożył stosowne oświadczenie w przypisanym terminie i jak ustaliły organy podatkowe, tylko częściowo przeznaczył uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania kwotę na cele wskazane w przepisie. Wydatkowana przez skarżącego kwota nie jest sporna. Poza sporem pozostają również ustalenia poczynione przez organy podatkowe dotyczące sprzedaży nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania gruntu dokonane w dniu 21 i 22 listopada 2000 r. Natomiast przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są ustalenia dokonane przez organy, a dotyczące umowy sprzedaży nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania gruntu, zawartej w dniu 23 grudnia 1999 r. oraz umowy o przeniesieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości i własności budynków w celu zwolnienia się z długu zawartej w dniu 10 czerwca 2000 r.
Obie umowy zawarto w formie aktu notarialnego. Spełnione zostały zatem wymogi co do formy czynności prawnej przewidzianej dla umów przenoszonych własność nieruchomości, zgodnie z art. 158 kodeksu cywilnego.
W umowie z dnia 23 grudnia 1999 r. nr Repertorium A: [...] w § 3 zapisano, że J. M. i M. B. sprzedają Przedsiębiorstwo Produkcji, handlu i Usług "D" spółce z ograniczoną odpowiedzialnością prawa: użytkowania wieczystego działki nr g oraz własności znajdujących się na działce tej budynków, budowli i urządzeń za cenę w łącznej kwocie netto 760.000 zł. Z kolei w § 4 wskazanej ustawy znalazły się uregulowania dotyczące zapłaty ceny. Na poczet czy wpłacono kwotę 152.000 zł, a pozostała kwota miała być wpłacona najpóźniej w dniu 28 stycznia 2000 r. Nabywca co do zapłaty pozostałej kwoty poddał się dobrowolnej egzekucji w trybie art. 777 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania cywilnego. Jednocześnie w § 6 strony ustaliły, że wydanie nieruchomości będącej przedmiotem sprzedaży nastąpi w dniu zapłaty umówionej ceny, nie później niż w dniu 28 stycznia 2000 r. W zakresie obowiązku wydania M. B. i J. M. poddali się egzekucji w trybie art. 777 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania cywilnego.
Z treści przywołanych zapisów umowy wynika, że strony zawarły umowę przenoszącą własność budynków i prawo wieczystego użytkowania gruntów. W myśl art. 155 § 1 kodeksu cywilnego umowa sprzedaży rzeczy oznaczonej co do tożsamości przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo, że strony inaczej postanowiły. Z treści przywołanej umowy sprzedaży, a w szczególności cytowanych wyżej zapisów wynika jednoznacznie, że dokonano sprzedaży, a zatem nastąpiło przeniesienie własności budynków i prawa użytkowania wieczystego gruntów, a nie jak twierdzi skarżący, przyrzecznie zbycia nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania
Artykuł 155 kodeksu cywilnego określa w § 1 sposób przeniesienia własności rzeczy oznaczonych co do tożsamości. Jeżeli przedmiotem zbycia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, to przeniesienie własności następuje z chwilą zawarcia umowy. Artykuł 155 § 2 kodeksu cywilnego określa natomiast sposób przeniesienia rzeczy oznaczonych co do gatunku. W przypadku rzeczy oznaczonych co do gatunku do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy (por. Stanisław Rudnicki Komentarz do Kodeksu Cywilnego, Księga druga, wydanie 5 Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis warszawa 2003 str. 125 i następne).
W niniejszej sprawie przedmiotem sprzedaży były rzeczy zindywidualizowane, a więc rzeczy oznaczone co do tożsamości. Zatem zawarta umowa sprzedaży przenosiła własność budynków i prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. W żadnym z zapisów umowy strony nie wyłączyły skutku rozporządzającego, wobec czego zawarta umowa ma skutek obligacyjny i rozporządzający, co oznacza, że zobowiązuje do przeniesienia własności rzeczy i własność tą przenosi na nabywcę.
Zapisy umowy dotyczące zapłaty pozostałej kwoty tytułem ustalonej przez strony ceny sprzedaży i wydania nieruchomości dotyczą tylko uregulowania wzajemnych obowiązków objętych stosunkiem sprzedaży, natomiast nie uzależniono od nich przeniesienia własności nieruchomości.
W tym miejscu godzi się zauważyć, iż zgodnie z art. 157 § 1 kodeksu cywilnego własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu.
Jeżeli zatem strony w umowie sprzedaży nie wyłączyły jej skutku rozporządzającego, to zawarta umowa przenosi własność z mocy art. 155 § 1 Kodeksu Cywilnego. Treść zapisów wskazanej umowy sprzedaży z dnia 23 grudnia 1999 r. nie zawiera wyłączenia skutku rozporządzającego, a zatem nie ulega wątpliwości, że nastąpiło przeniesienie prawa własności budynków i prawa użytkowania wieczystego gruntów wskazanych w umowie. Konsekwencją takiego stanu rzeczy, było zawarcie między stronami w dniu 10 czerwca 2000 r. kolejnej umowy, przenoszącej własność budynków i prawo użytkowania wieczystego gruntów w celu zwolnienia się z długu. Z tą chwilą skarżący i jego wspólnik ponownie nabyli prawo własności budynków i prawo użytkowania wieczystego gruntów, a zatem organy podatkowe słusznie przyjęły jako datę nabycia nieruchomości dzień 10 czerwca 2000 r. Data ta zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości. Zarzuty podnoszone przez skarżącego w tym zakresie są bezzasadne i nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów art. 121, 122, 187 i 188 Ordynacji podatkowej. Organy w sposób prawidłowy zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego przy rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy, dopuściły dowody przedkładane przez strony i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zarzut naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów państwa jest chybiony, bowiem przywołane rozstrzygnięcie dotyczy innego postępowania prowadzonego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego od dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości w dniu 23 grudnia 1999 r., a informacje udzielone podatnikowi przez Pierwszy Urząd Skarbowy dotyczyły tego właśnie postępowania. Należy jednak zauważyć, że Urząd odpowiadając na pismo z 30 grudnia 2000 r. podkreślił, że umowa przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości i własności budynków z dnia 10 czerwca 2000 r. nie powoduje unieważnienia umowy sprzedaży zawartej w dniu 23 grudnia 1999 r.
Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i nie uchybia przepisom postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI