I SA/OP 135/23

I SA/Op 135/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-07-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Anna Komorowska-Kaczkowska /sprawozdawca/
Grzegorz Gocki
Tomasz Judecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 710
art. 86 ust. 1 i ust. 8 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) Protokolant Referent Grażyna Sułkowska-Kosmider po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2023 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 14 lutego 2023 r., nr 1601-IOV-2.4103.86.2022 w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 317,00 zł (słownie złotych: trzysta siedemnaście 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez I. Z. (dalej jako: skarżąca, strona, podatniczka) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 14 lutego 2023 r., którą uchylono w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z 15 września 2020 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. i określono nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w kwocie 42.852,00 zł.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Skarżąca, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą E. z siedzibą w N., w deklaracji podatkowej dla podatku od towarów i usług VAT-7 za marzec 2017 r. wykazała podatek należny w kwocie 66 zł i podatek naliczony do odliczenia w kwocie 50.833 zł (w tym 33.735 zł nadwyżki z poprzedniej deklaracji), co w konsekwencji dało kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez, podatnika w wysokości 50.767zł.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie (dalej: Naczelnik US w Nysie), w wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej i wszczętego następnie postępowania podatkowego stwierdził nieprawidłowości w rozliczeniu podatku.
Uznał, że, materiały budowlane, sprzęt AGD, wyposażenie i olej napędowy, nabyte uprzednio przez Stronę do jej przedsiębiorstwa na podstawie faktur:
- nr [...] z 1 marca2017 r. (wartość netto 4.666,85 zł, VAT 1.073,38 zł) wystawionej przez E.1 sp. z o.o. w W.,
- nr [...] z 2 marca 201 7 r. (wartość netto 5.467,75 zł, VAT 1.257,58 zł) i nr [...] z 31 marca 2017 r.(w części dotyczącej poz. 30 i 31 o wartości netto 210,86 zł, VAT 48,50 zł) wystawionych przez H. w N.,
- nr [...] z 3 marca 2017 r. (wartość netto 3.381,12 zł, VAT 777,66 zł) wystawionej przez M. sp. z o.o. w B.,
- nr [...] z 4 marca 2017 r. (wartość netto 127,65 zł, VAT 29,36 zł) i nr [...] z 8 marca 2017 r. (w części dotyczącej poz. 1 o wartości netto 4,88 zł, VAT 1,12 zł) wystawionych przez C. sp.k. w N.,
- nr [...] z 6 marca 2017 r. (w części dotyczącej poz. 2 i 3 o wartości netto 54,16 zł, VAT 1 2,45 zł) wystawionej przez K. sp. z o. w N.,
- nr [...] z 6 marca 2017 r. (wartość netto 2.925,14 zł, VAT 672,78 zł) i nr [...] z 8 marca 2017 r. (wartość netto 4.288,82 zł, VAT 986,43 zł) wystawionych przez A. sp. z o.o. w N.,
- nr [...] z 10 marca 2017 r.(wartość netto 2.790,96 zł, VAT 641,91 zł) wystawionej przez C.1 sp. z o.o. w W.,
- nr [...] z 11 marca 2017 r. (wartość netto 168,93 zł, VAT 38,85 zł) wystawionej przez B. Oddział w Polsce w K.,
- nr [...] z 16 marca 2017 r. (wartość netto 227,68 zł, VAT 52,37 zł) i nr [...] z 30 marca 2017 r. (wartość netto 229,09 zł, VAT 52,69 zł) wystawionych przez L. Sp. z o.o. w G. (stacja paliw N.),
- nr [...] z 21 marca 2017 r. (wartość netto 19.412 zł, VAT 4.464,76 zł) wystawionej przez M.1 GmbH sp. z o.o. w T.,
- nr [...] z 31 marca 2017 r. (w części dotyczącej poz. 8, 13-16, 23, 32-34, 61-64, 67-70, 73-74, 78-84, 92-101 o wartości netto 5.427,73 zł, VAT 1.248,36 zł) wystawionej przez D. sp. z o.o. w N.
- zostały przekazane nieodpłatnie na cele osobiste podatniczki (remont mieszkań nabytych w Hiszpanii), co podlega opodatkowaniu, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U z 2016 r., poz. 177 ze zm., zwanej dalej "ustawa o VAT"), według reguły określonej w art. 29a ust. 2 tej ustawy.
Ponadto organ podatkowy I instancji uznał, że na powyższe cele zostały również użyte samochody dostawcze przyjęte przez Stronę w używanie na podstawie umowy najmu (faktury nr [...] z 17 marca 2017 r. na wartość netto 1.404,09 zł, VAT 323,13 zł i nr [...] z 27 marca 2017 r. na wartość netto 1.660,98 zł, VAT 382.02 zł, wystawione przez C.1 sp. z o.o. w K.1), co podlega opodatkowaniu zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT, według reguły określonej w art. 29a ust. 5 tej ustawy.
Ustalono także, że podatniczka nie uwzględniła w rejestrze sprzedaży i podatku należnego za marzec 2017 r. faktu dokonania zwrotu otrzymanej w lutym 2017 r. od J. D. zaliczki na materiały w kwocie 40.000 zł.
W konsekwencji organ podatkowy I instancji stwierdził zaniżenie wartości sprzedaży netto wg stawki 23% o 19.929,17 zł i podatku należnego o 4.583,68 zł, co wynika z:
- zaniżenia wartość sprzedaży netto o 52.449,50 zł i podatku należnego o 12.063,35 zł z tytułu nieodpłatnego przekazania towarów i usług na cele osobiste,
- zawyżenia wartości sprzedaży netto o 32.520,33 zł i podatku należnego o 7.479,67 zł z tytułu zwrotu zaliczki na zakup towarów.
Natomiast w odniesieniu do podatku naliczonego organ podatkowy I instancji stwierdził, iż w rejestrze zakupów w marcu 2017 r. ujęto fakturę nr [...] z dnia 22.10.2016 r. (duplikat z 1 marca 2017 r.) na wartość netto 610,11 zł. VAT 114,09 zł, wystawioną przez M.2 sp. z o.o. w B. i dokumentującej nabycie reklamówki (1 szt.), spodni (2 szt.), butów (1 szt.) i polaru (1 szt.). W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie, skoro zakup ten dotyczył ubrań i butów sportowych, to nie był związany z czynnościami opodatkowanymi, dlatego też stronie nie przysługuje prawo do odliczenia podatku na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. W związku z tym organ podatkowy I instancji stwierdził, że w rejestrze zakupów VAT za marzec 2017 r. zawyżono podatek naliczony o kwotę 114,09 zł.
Wpływ na rozliczenie podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. miała także decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z 14 sierpnia 2018 r., nr [...], którą w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2017 r. określono nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 22.641 zł w miejsce zadeklarowanej nadwyżki w kwocie 33.735 zł.
W tym stanie rzeczy Naczelnik US w Nysie decyzją z 14 sierpnia 2018 r. określił skarżącej za marzec 2017 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w kwocie 34.974 zł (w miejsce zadeklarowanej nadwyżki w kwocie 50.767 zł).
W wyniku rozpatrzenia wniesionego od tej decyzji odwołania, na podstawie analizy zebranego przez organ I instancji i uzupełnionego przez organ odwoławczy materiału dowodowego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wydał decyzję z 22 października 2019 r.
W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem sporu w sprawie są trzy kwestie, tj. zasadność opodatkowania czynności nieodpłatnego przekazania części materiałów budowlanych, sprzętu AGD, wyposażenia i oleju napędowego nabytych przez skarżącą w marcu 2017 r. oraz użycia towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika (samochodów dostawczych przyjętych w używanie na podstawie umowy najmu) dla potrzeb remontu dwóch nieruchomości położonych w C. (Hiszpania), a także zasadność rozliczenia dokonanego zwrotu zaliczki na materiały budowlane oraz prawo strony do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z zakupem odzieży sportowej.
Analizując to pierwsze zagadnienie organ odwoławczy zaznaczył, że według stanowiska skarżącej w stosunku do nabytych przez nią materiałów budowlanych nie ma zastosowania norma art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, ponieważ nieruchomości, w których materiały te były wykorzystane, zostały nabyte z myślą o prowadzeniu działalności gospodarczej na terytorium Hiszpanii, polegającej na wynajmie mieszkań. Zatem materiały budowlane zostały zużyte w ramach świadczenia usług budowlanych przez skarżącą (podatnika polskiego) na rzecz skarżącej (podatnika hiszpańskiego), opodatkowanych w miejscu położenia nieruchomości.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu uznał, że ustalenia faktyczne dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie w odniesieniu do części towarów przekazanych na cele osobiste strony są nieprawidłowe. Przy obliczaniu tych wartości organ odwoławczy nie uwzględnił wartości następujących towarów:
- reklamówki jednorazowej (wartość netto 0,12 zł, VAT 0,03 zł; poz. 15 faktury nr [...]),
- 144 szt. profilów ekstrudowanych [...] (łączna wartość netto 3.381,72 zł, łączny VAT 777,66 zł; faktura nr [...]),
- 2 szt. płyt ceramicznych [...] (łączna wartość netto 1.017,06 zł, łączny VAT 233,92 zł; poz. 4 faktury nr [...]),
- 5 szt. (z 9) skrzydeł [...] (łączna wartość netto 1.970 zł, łączny VAT 453,10 zł; poz. 33 faktury nr [...]).
W pozostałym zakresie podtrzymał ustalenia organu I instancji. W opinii organu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy nie potwierdzał wersji skarżącej, przeciwnie - przemawia za słusznością oceny, że pozostałe towary (zakwestionowane przez organ I instancji) zostały wykorzystane do celów osobistych podatniczki, co determinuje konieczność zastosowania art. 7 ust. 2 ustawy o VAT i opodatkowanie tej czynności według reguły określonej w art. 29a ust. 2 tej ustawy.
Przechodząc do oceny kolejnej kwestii spornej organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w odniesieniu do kwoty 40.000 zł, która stanowiła zaliczkę wpłaconą w lutym 2017 r. i zwróconą następnie w formie gotówkowej J. D. pod koniec marca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie, rozstrzygając sprawę w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2017r. (decyzja nr [...]) uznał, że strona nie rozliczyła przedmiotowej zaliczki, czym naruszyła art. 19a ust. 8 ustawy o VAT. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji nr [...] uznał ustalenia w tym zakresie za prawidłowe, czemu dał wyraz w decyzji z 26 sierpnia 2019 r., nr [...], w której szczegółowo odniósł się do zarzutów podatniczki w tym zakresie. Wskazał w szczególności, że poza sporem pozostaje fakt, iż rachunek, na który J. D. wpłaciła pieniądze jest kontem osobistym, wykorzystywanym przez I. Z. również w prowadzonej działalności gospodarczej. Strona za jego pośrednictwem zarówno rozlicza się z kontrahentami, reguluje zobowiązania wobec organów podatkowych i ZUS, jak i dokonuje opłat o charakterze prywatnym. Zatem podnoszona w odwołaniu okoliczność, że wpłata nie została dokonana na rachunek gospodarczy nie ma istotnego znaczenia, gdyż konto to było wykorzystywane również w działalności gospodarczej. Natomiast, w ocenie organu, istotna jest okoliczność, że przedmiotowa wpłata (określona przez wpłacającą jako "zaliczka na materiały") dotyczyła planowanego remontu lokalu mieszkalnego położonego w W., który nie doszedł do skutku z powodu wszczęcia kontroli podatkowej w firmie E. Nie ma przy tym znaczenia, czy planowany remont miała wykonać firma E., czy też inny podmiot. Zaliczka dotyczyła bowiem zakupu materiałów i sprzętu a zatem związana była z dostawą towarów. Niewątpliwie na wybór odwołującej do dokonania zakupu niezbędnych materiałów budowlanych i sprzętu wpłynąć musiał fakt, że działalność gospodarcza I. Z. polega m.in. na świadczeniu usług budowlanych, a zatem strona zapewnia fachowe doradztwo w tym zakresie. O tym zaś, że czynność ta miała zostać wykonana w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez podatniczkę świadczy również fakt, że do rezygnacji z inwestycji doszło w momencie powzięcia przez J. D. informacji o wszczęciu kontroli podatkowej w firmie E. W sytuacji, gdyby sporna wpłata miała charakter prywatny, to fakt wszczęcia kontroli w firmie skarżącej nie wpłynąłby w żaden sposób na realizację remontu.
Skoro zatem wpłata przedmiotowej zaliczki została słusznie uznana przez organy podatkowe za czynność rodzącą obowiązek podatkowy w lutym 2017 r., to konsekwentnie jej zwrot rodzi konieczność skorygowania podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego w rozliczeniu za marzec 2017 r., odpowiednio o kwoty 32.520,33 zł i 7.479,67 zł. Zgodnie bowiem z art. 29a ust.10 pkt 3 ustawy o VAT, podstawę opodatkowania, z zastrzeżeniem niemającym znaczenia w niniejszej sprawie, obniża się o zwróconą nabywcy całość lub część zapłaty otrzymaną przed dokonaniem sprzedaży, jeżeli do niej nie doszło.
Za prawidłowe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał także ustalenia organu podatkowego I instancji w odniesieniu braku prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury nr [...] z 22 października 2016 r. (duplikat z dnia 1 marca 2017 r.), wystawionej przez spółkę M.2 na kwotę netto 610,11 zł, VAT 114,09 zł, tytułem odzieży sportowej, tj. dwóch par spodni, jednej pary butów, jednej sztuki polaru i jednej sztuki reklamówki. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Strona nabyła odzież sportową, która - zgodnie z jej argumentacją - została wykorzystana przy nadzorowaniu prac budowlanych, co udokumentowała ręczną adnotacją na fakturze cyt. "odzież robocza służy do pracy na budowie - Proszę ująć w koszty". Jednakże w ocenie organu odwoławczego, jedynie wydatek na odzież typowo ochronną (roboczą), noszoną tylko podczas wykonywania pracy na budowach, mógłby uzasadniać odliczenie podatku naliczonego związanego z jej zakupem. Natomiast zakup spodni, butów i bluzy polarowej stanowi wydatek typowo osobisty. Nie sposób bowiem uznać tego typu odzieży za roboczą, czy ochronną, gdyż nie jest ona przeznaczona do tego celu. W konsekwencji nabycie przedmiotowej odzieży stanowiło zaspokojenie potrzeb osobistych podatniczki. Organ zauważył także należy, że strona nie przedłożyła żadnych dowodów przeznaczenia tych towarów na cele wskazane w opisie zamieszczonym na fakturze dokumentującej ich nabycie. Samo zaś określenie i opisanie w fakturze przeznaczenia zakupionego towaru, jeżeli nie zostało potwierdzone żadnym dowodem, nie świadczy o związku dokonanego zakupu z czynnościami opodatkowanymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, prawomocnym wyrokiem z 13 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Op 15/20, tę decyzję jednak uchylił. W uzasadnieniu wyroku sąd zawarł wytyczne, co do dalszego postępowania przez organy podatkowe.
W odniesieniu do kwestii charakteru wpłaty na konto skarżącej środków pieniężnych w kwocie 40.000 zł w dniu 28 lutego 2017 r. przez J. D., która następnie została jej zwrócona w formie gotówki w marcu 2017 r., sąd podzielił ustalenia i ocenę prawną przedstawioną przez organy podatkowe. Sąd podkreślał, że w analizowanym aspekcie bezsporna jest okoliczność, że wpłacona przez J. D. 28 lutego 2017 r. kwota 40.000 zł została opisana przez wpłacającą na przelewie jako "zaliczka na materiały". W wyjaśnieniach składanych podczas postępowania zarówno skarżąca, jak i J. D. zgodnie wskazywały, że wpłata miała charakter prywatny, a jej powodem było zlecenie skarżącej zakupu materiałów budowlanych, w związku z planowanym przez J. D. remontem jej mieszkania w W. przy ul. [...]. Obie strony zgodnie również twierdziły, że remont nie doszedł do skutku, z uwagi na rezygnację inwestorki, spowodowaną otrzymaniem informacji o prowadzonej w firmie E. kontroli. Mając na uwadze całokształt ustalonych w tym zakresie okoliczności sąd w pełni podzielił stanowisko organów, że przedmiotowa wpłata była związana z działalnością gospodarczą skarżącej. W tym zakresie sąd podzielił i uznał za własne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Op 487/19, odniósł się do charakteru dokonanej na rzecz podatniczki wpłaty i stwierdził, że zebrane dowody i okoliczności z nich wynikające dawały organom wystarczające podstawy do przyjęcia, iż wpłacone środki stanowiły w istocie zaliczkę na poczet dostaw towarów, podlegającą opodatkowaniu na podstawie art. 19 ust. 8 ustawy o VAT. Za uznaniem omawianej wpłaty za zaliczkę na poczet dostawy towarów przemawiała bowiem nie tylko treść opisu na przelewie lecz przede wszystkim okoliczność, że skarżąca świadczy profesjonalnie usługi w zakresie remontów lokali mieszkalnych i z racji tego z pewnością posiada doświadczenie w kwestii najlepszego doboru materiałów budowlanych służących tym celom. Nie sposób więc, zdaniem sądu, zaprzeczyć wnioskom organów, że na wybór przez J. D. I. Z. do dokonania zakupu niezbędnych materiałów budowlanych wpłynąć musiał fakt, że działa ona jako profesjonalny podmiot w branży budowlanej. W rezultacie, zdaniem sądu, potencjalne nabycie więc przez skarżącą, w imieniu zlecającej, materiałów budowlanych w sposób oczywisty wiązałoby się z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Skoro zlecenie skarżącej nabycia materiałów budowlanych, mających służyć planowanemu w przyszłości remontowi niewątpliwie wpisuje się w profil jej działalności gospodarczej, nie sposób zaakceptować odmiennych twierdzeń skarżącej, by wpłata omawianych środków miała charakter prywatny. Zwłaszcza, że brak jest jakichkolwiek wiarygodnych dowodów na poparcie tej tezy. Zamierzonego skutku, jak trafnie przyjęły organy, nie mogły wywrzeć argumenty, że wpłata nastąpiła na osobiste konto bankowe skarżącej, a nie na rachunek firmy, skoro z niekwestionowanych ustaleń wynikało, że to konto osobiste skarżąca wykorzystywała również na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Prawidłowej kwalifikacji przedmiotowej wpłaty nie zdołały też podważyć zarzuty skargi, że wpłacająca wyraźnie w złożonym oświadczeniu stwierdziła, że wpłata ma charakter prywatny. O prawidłowej kwalifikacji wpłaty nie przesądza bowiem to, jak ją nazwano, podobnie jak o tym, czy dany podatnik działa w ramach swej działalności gospodarczej nie decyduje w żadnej mierze to, jak działania te postrzega on sam lub jego kontrahent. Nietrafne są również argumenty, że organy nie stwierdziły dowodów wskazujących na istnienie stosunku prawnego między J. D. a firmą E. (brak zawartych umów). Sąd podkreślał należy, że skarżąca jest właścicielem firmy E. i przelew środków pieniężnych dokonany na jej nazwisko, jeśli ma związek z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą (a tak, zdaniem sądu, było w sprawie niniejszej), należy traktować jako równoznaczny z wpłatą na rzecz jej firmy. Sad wskazywał również,, że brak pisemnej umowy, potwierdzającej, by J. D. zlecała wykonanie usług firmie E., nie wyklucza przecież istnienia wiążących uzgodnień ustnych między stronami.
W konsekwencji sąd stwierdził, że wbrew zarzutom skargi zebrane dowody i okoliczności z nich wynikające dawały organom wystarczające podstawy do przyjęcia, iż wpłacone środki stanowiły w istocie zaliczkę na poczet dostaw towarów, podlegającą opodatkowaniu na podstawie art. 19 ust. 8 ustawy o VAT. Zdaniem sądu, skarżąca nie zdołała podważyć oceny dowodów dokonanej przez organy obu instancji, mimo, że w odwołaniu, jak i w rozpoznawanej skardze, neguje ustalenia poczynione przez organy podatkowe. Tymczasem sama negacja i ewentualna polemika z ustaleniami w sprawie, bez przedstawienia kontrdowodów nie może zostać uznana za skuteczną. Skarżąca nie podała żadnych wiarygodnych dowodów, które potwierdziłyby prawdziwość jej twierdzeń, co do prywatnego charakteru dokonanej przez J. D. wpłaty.
W odniesieniu do zakupu odzieży, Sąd także podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną przedstawioną przez organy podatkowe. Sąd dostrzegł, że skarżąca wskazywał, że skarżąca nabyła odzież sportową (2 pary spodni, polar i buty), która - zgodnie z jej argumentacją - została wykorzystana przy nadzorowaniu prac budowlanych, co udokumentowała ręczną adnotacją na fakturze cyt. "odzież robocza służy do pracy na budowie - Proszę ująć w koszty". Niemniej jednak ocenie sądu, organy prawidłowo przyjęły, że jedynie wydatek na odzież typowo ochronną (roboczą), noszoną tylko podczas wykonywania pracy na budowach, mógłby uzasadniać odliczenie podatku naliczonego związanego z jej zakupem. Natomiast zakup spodni, butów i bluzy polarowej stanowi wydatek typowo osobisty. Nie sposób bowiem uznać tego typu odzieży za roboczą, czy ochronną, gdyż nie jest ona przeznaczona do tego celu. W konsekwencji nabycie przedmiotowej odzieży stanowiło zaspokojenie potrzeb osobistych podatniczki. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że zgodnie z art. 207 i 304 Kodeksu pracy osoba prowadząca na własny rachunek działalność gospodarczą jest zobowiązana chronić zdrowie i życie przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W tym przedsiębiorca jest zobowiązany używać odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z ich przeznaczeniem. Zdaniem sądu, organy prawidłowo przyjęły, że podatnik ma prawo odliczyć podatek naliczony z faktur dokumentujących zakup odzieży i obuwia poda warunkiem wykazania, że mają one charakter odzieży roboczej i że używanie tej odzieży i obuwia jest konieczne do zachowania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że skarżąca nie wykazała takiego związku w odniesieniu do zakupu spodni i butów sportowych – skarżąca nie wykazała, że była to tego rodzaju odzież i buty, które były konieczne dla zachowania bezpiecznych o higienicznych warunków pracy przy wykonywaniu czynności związanych z pracami budowlanymi. Z uzasadnienia wyroku wynika, że skoro jednak podatniczka w skardze przyznała, że "zakupiona odzież co prawda była zakupiona na cele osobiste, ale została wykorzystana w związku z prowadzoną działalnością", to organom podatkowym nie można zarzucić dowolności odnośnie podjętego rozstrzygnięcia Słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że wykorzystanie odzieży uprzednio zakupionej na cele prywatne do późniejszych czynności opodatkowanych nie może świadczyć o ich przeznaczeniu na cele związane z działalnością gospodarczą oraz nie może stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z takiego zakupu.
W odniesieniu natomiast do kwestii związanych z remontem mieszkań położonych w Hiszpanii, sąd uznał, że ustalenia faktyczne organów są niewystarczające, a rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.
Sąd zauważył, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy pominął kwestię ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego. Natomiast z treści decyzji organu I instancji wynikało jedynie, że: "w momencie dokonania nabycia materiałów i towarów z przeznaczeniem na inwestycję w Hiszpanii, opodatkować należy dostawę tych towarów na Pani cele osobiste według stawki obowiązującej w Polsce".
Sąd wskazywał, że przepis art. 19 a ustawy o VAT normujący moment powstania obowiązku podatkowego nie zawiera szczegółowej regulacji dla określenia momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu nieodpłatnych dostaw towarów i usług. Oznacza to, że obowiązek podatkowy z tytułu nieodpłatnej dostawy towarów polegającej na przekazaniu nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele osobiste podatnika – powstaje na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 19 a ust. 1 ustawy o VAT z chwilą dokonania nieodpłatnej dostawy towarów. W niniejszej sprawie organy nie ustaliły w sposób jednoznaczny, kiedy doszło do takiej nieodpłatnej dostawy. Lakoniczne wywody w decyzji organu I instancji mogą prowadzić do wniosku (chociaż nie można tego stwierdzić w sposób definitywny), że jest to moment nabycia towarów do przedsiębiorstwa podatniczki. Takie stanowisko byłoby wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony organ twierdził, że w momencie nabycia towarów istniał niewątpliwy i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, z drugiej strony wynikałoby, że dokonane zakupy poczynione zostały w celu zaspokojenia potrzeb własnych skarżącej. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że organy nie kwestionowały prawa skarżącej do odliczenia podatku naliczonego z faktur dotyczących nabycia spornych towarów. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Jak wynika z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wyłącznie podatnikom podatku od towarów i usług, w sytuacji gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest niewątpliwy i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi. Ważne jest, aby związek ten już w chwili dokonania zakupów był oczywisty, a nabyte towary i usługi muszą służyć czynnościom opodatkowanym. Okoliczności towarzyszące konkretnej transakcji zakupu towaru lub usługi powinny wskazywać jednoznacznie, że zakup ten dokonany został w celu jego wykorzystania w ramach działalności opodatkowanej podatnika, przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej lub planowanej przez niego działalności gospodarczej. Istotne jest także, by stanowiły one element cenotwórczy produktów podatnika, pozostając w ten sposób w bezpośrednim związku z jego działalnością gospodarczą. Co do zasady więc, odliczeniu powinien podlegać taki podatek naliczony, który zawarty jest w cenie towarów nabytych w celu wykonania czynności opodatkowanych. Sąd wskazał, że jeżeli organy uważały, że podatniczka nabyła sporne towary bez związku z prowadzoną działalnością gospodarczą winny zakwestionować jej prawo do odliczenia podatku naliczonego. Jeżeli jednak uważały, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, obowiązkiem organów było ustalenie w sposób jednoznaczny momentu powstania obowiązku podatkowego. Takich jednak rozważań w zaskarżonej decyzji (jak też decyzji organu I instancji) zabrakło.
Mają na uwadze wyżej omówiony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu 13 marca 2020 r., sygn. akt 15/20, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, decyzją z 24 września 2020 r., nr [...], uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z 14 sierpnia 2018 r., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, bowiem w jego ocenie rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie wydał decyzję z 15 września 2022 r., którą określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. w kwocie 42 447,00 zł, tj. o 8 320,00 zł mniejszej, niż zadeklarowała skarżąca. Organ ten stwierdził, że:
1. skarżąca zawyżyła w tym miesiącu wartość sprzedaży o kwotę netto: 32 520,33 zł oraz wartość podatku należnego o kwotę 7 480,00 zł, w wyniku nieuwzględnienia zwrotu otrzymanej 28 lutego 2017 r. od J. D. zaliczki w wysokości 40 000,00 zł (zwrot tej kwoty nastąpił w marcu 2017 r.);
2. zawyżyła wartość zakupów i wartość podatku naliczonego o kwotę 6 006,00 zł, z tego o:
a) 5 043,12 zł - dotyczącą nabyć materiałów budowlanych zakupionych i wykorzystywanych poza działalnością gospodarczą, z tego:
- 750,45 zł, dotyczącą poz. nr 1-2 i 5 faktury nr [...] z 1 marca 2017 r., wystawionej przez E.1 Sp. z o.o., NIP [...] (lodówka - 2szt., okap komin - 1 szt., piekarnik elektryczny - 2 szt.);
- 1 257,58 zł, dotyczącą poz. nr 1-3 faktury nr [...] z 2 marca 2017 r., wystawionej przez H., NIP [...], tytułem nabycia płyt podłogowych oraz gładzi szpachlowej;
- 12,45 zł, dotyczącą poz. nr 2-3 faktury nr [...] z dnia 06 marca 2017 r., wystawionej przez K. Sp. z o.o. Sp.k., NIP [...], tytułem nabycia rur i opasek ślimakowych,
- 342,74 zł, dotyczącą faktury nr [...] z dnia 06 marca 2017 r., wystawionej przez A. Sp. z o.o., NIP [...], tytułem nabycia materiałów ([...])
- 379,50 zł, dotyczącą faktury nr [...] z dnia 08 marca 2017 r., wystawionej przez A. Sp. z o.o., NIP [...], tytułem nabycia kabin oraz [...]
- 552,99 zł, dotyczącą poz. 1, 3-10, 12-14, 16, 18-19, 21-22 faktury nr [...] z dnia 10 marca 2017 r., wystawionej przez C.1 Sp. z o.o., NIP [...], tytułem nabycia materiałów budowlanych i armatury sanitarnej
- 1 566,17 zł, dotyczącą poz. 1-6, 9-12 faktury nr [...] z 21 marca 2017 r., wystawionej przez M.1 GmbH Sp. z o.o., NIP [...], tytułem nabycia wyposażenia
- 132,74 zł, dotyczącą poz. 8, 16, 23, 67, 73-74, 78-82, 97-101 faktury nr [...] z 31 marca 2017 r., wystawionej przez D. Sp. z o.o., NIP [...], tytułem nabycia materiałów budowlanych
- 48,50 zł, dotyczącą poz. 30-31 faktury nr [...] z 31 marca 2017 r., wystawionej przez H., NIP [...], tytułem nabycia materiałów budowlanych,
- 849,00 zł - która dotyczyła faktur związanych z przewozem nabytych materiałów z Polski do Hiszpanii, z tego:
- 38,85 zł, z faktury nr [...] z 11 marca 2017 r., wystawionej przez B. Oddział w Polsce, NIP [...], tytułem nabycia oleju napędowego
- 52,37 zł, z faktury nr [...] z 16 marca 2017 r., wystawionej przez L. Sp. z o.o., NIP [...], tytułem nabycia oleju napędowego
- 323,13 zł z faktury nr [...] z 17 marca 2017 r., wystawionej przez C.1 Sp. z o.o., NIP [...], tytułem wynajmu samochodów dostawczych oraz nawigacji
- 382,02 zł z faktury nr [...] z 27 marca 2017r. wystawionej przez C.1 Sp. z o.o., NIP [...], tytułem wynajmu samochodu dostawczego;
- 52,69 zł z faktury nr [...] z 30 marca 2017 r., wystawionej przez L. Sp. z o.o., NIP [...], tytułem nabycia oleju napędowego. Wyżej wymienione nabycia dotyczył, w ocenie organu, remontu dwóch posiadanych przez skarżącą mieszkań w Hiszpanii, a zatem czynności niezwiązanych z prowadzoną w Hiszpanii działalnością gospodarczą, a w konsekwencji nieopodatkowaną, w związku z czym skarżąca naruszyła art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. c) 114,00 zł, tytułem nabycia spodni (2 szt.), butów (1 para), polaru (1 szt.) oraz reklamówki na podstawie faktury nr [...] z dnia 22 października 2016 r., duplikat z 01 marca 2017 r., wystawionej przez M.2 Sp. z o.o., czym skarżąca naruszyła art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Wpływ na rozstrzygnięcie miała także kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z poprzedniej deklaracji w wysokości 23.941,00 zł (w miejsce 33 735,00 zł, tj. o 9 794,00 zł niższej), określonej decyzją organu podatkowego I instancji z 15 września 2022 r., nr 1607- SP0.4103.13.2020.
Decyzją z 14 lutego 2023 r., nr 1601-IOV-2.4103.86.2022, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie z dnia 15.09.2022 r., nr 1607-SPO.4103.14.2020, i określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. w kwocie 42 852,00 zł, tj. o 405,00 zł więcej, niż określił organ podatkowy I instancji (suma kwot: 104,32 zł oraz 301,00 zł, po zaokrągleniu). Organ odwoławczy ustalił bowiem, że w rzeczywistości skarżąca odliczyła w marcu 2017 r. jedynie część z zakwestionowanej kwoty podatku naliczonego (w odniesieniu jedynie do nabycia wyposażenia oraz materiałów budowlanych), tj. 4 938,80 zł, a nie całą jej wartość w wysokości 5.043,12 zł (co daje różnicę w kwocie 104,32 zł) (str. 34 decyzji). Na rozstrzygnięcie miała także wpływ nadwyżka, określona w decyzji własnej organu odwoławczego z 14 lutego 2023 r., nr [...], wydanej w podatku VAT za II 2017 r., w wysokości 24 242,00 zł (str. 39 decyzji), tj. o 301,00 zł wyższej, niż wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie wydanej za ten okres.
Ww. decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej została uzupełniona decyzją z 16 lutego 2023 r., nr [...], poprzez stwierdzenie, że kwota 24 242,00 zł stanowi jednocześnie kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.
Natomiast postanowieniem z 16 lutego 2023 r., nr [...], sprostowałem oczywistą omyłkę w decyzji własnej z 14 lutego 2023 r., [...], w zakresie oznaczenia jednostki redakcyjnej powołanej podstawy prawnej.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe wynika, iż organy podatkowe ustaliły, przedmiotem działalności gospodarczej firmy E. w marcu 2017 r. było świadczenie usług budowlanych. W ramach tej działalności strona nabywała m.in. materiały budowlane wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Z wyjaśnień udzielonych przez skarżącą w piśmie z 21 marca 2017 r. wynika, że część tych materiałów, szczegółowo wykazana i opisana w tym oświadczeniu, miała zostać wykorzystana do remontu dwóch mieszkań położonych w miejscowości C. w Hiszpanii, pod adresami: [...] (p. M. G.) i [...] (p. G. C.). Natomiast z informacji uzyskanych od hiszpańskich władz podatkowych, włączonych do akt sprawy, udzielonych na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie - sformułowany na podstawie dyrektywy Rady 2011/16/UE z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania i uchylającej dyrektywę 77/799/EWG, art. 26 Umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a Rządem Hiszpanii o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku oraz Konwencji Rady Europy/OECD o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych, jak również na podstawie rozporządzenia Rady UE nr 904/2010/UE w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej - wynika, że nieruchomość położona pod adresem [...] C., [...] została 31 stycznia 2017 r. sprzedana skarżącej, posługującej się hiszpańskim numerem identyfikacji podatkowej [...], przez G. C. (zapłaty dokonano: 27 stycznia 2017 r. i 30 stycznia 2017 r.). Podobnie nieruchomość położona pod adresem [...] C., [...] została nabyta przez skarżącą 12 sierpnia 2016 r. od M. G. (zapłaty dokonano: 26 lipca 2016 r., 11 sierpnia 2016 r. i 12 sierpnia 2016 r.).
Na wezwanie organu odwoławczego m.in. o przedłożenie faktur dokumentujących wykonanie robót w ramach inwestycji dotyczącej powyższych lokali oraz dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia działalności gospodarczej w tych nieruchomościach (np. wystawione faktury, deklaracje podatkowe itp.) – skarżąca stwierdziła, że żądane dokumenty dotyczą 2018 r., który nie jest objęty przedmiotem prowadzonego postępowania i wskazała, iż kwestia, czy w lokalach jest prowadzona działalność na dzień dzisiejszy nie ma związku z przedmiotem sprawy. Zauważyła ponadto, że w myśl hiszpańskiego prawa nie jest ona zobowiązana do rejestracji działalności gospodarczej, by móc wynajmować lokale mieszkalne w celach zarobkowych - wystarczające jest wykazanie w deklaracjach kwartalnych lub deklaracji rocznej dochodu z tytułu wynajmu mieszkań. Do pisma załączono oświadczenie z 8 listopada 2018 r. o treści, cyt.: "Ja, I. Z. oświadczam, że prowadzone inwestycje przez firmę E. na nieruchomościach znajdujących się pod adresami: [...], [...] C. oraz [...] [...] C. zostały zakończone i rozliczone zgodnie z polskim prawem podatkowym fakturami sprzedaży za wykonane usługi" oraz zdjęcia obrazujące mieszkania w stanie przed i po remoncie.
Organ II instancji wystąpił z wnioskiem do hiszpańskich władz podatkowych o udzielenie informacji dotyczących prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej w Hiszpanii. W odpowiedzi z 18 stycznia 2019 r. wskazano, że podatniczka ma status podmiotu zagranicznego niezamieszkałego w Hiszpanii (nierezydenta), posiada tylko hiszpański numer identyfikacji podatkowej jako osoba z zagranicy, lecz nie jest zarejestrowana w żadnym rejestrze podatkowym, nie wnioskowała o nr VAT, ani nie wywiązuje się z obowiązków podatkowych w Hiszpanii. Nie złożyła też żadnej deklaracji podatkowej i nie płaciła podatków w Hiszpanii. Dodatkowo posiada zadłużenie z tytułu poboru podatku wynikające z nabycia nieruchomości, którego do dnia sporządzenia odpowiedzi nie spłaciła.
Organ zauważył, że numer N.I.E., który wielokrotnie przywołuje strona na potwierdzenie posiadania przez nią statusu przedsiębiorcy w Hiszpanii, to numer identyfikacyjny cudzoziemca (Número de Identificación de Extranjero), który jest nadawany każdej osobie nieposiadającej obywatelstwa hiszpańskiego, która m.in. zamierza uczestniczyć w transakcjach objętych hiszpańskim systemem opodatkowania (np. nabyć nieruchomość, czy samochód, podjąć pracę, założyć działalność gospodarczą itp.). Oznacza to, że samo posiadanie tego numeru nie przesądza automatycznie o statusie prawnym osoby, która się nim posługuje, w szczególności nie stanowi potwierdzenia zarejestrowania działalności gospodarczej w tamtym państwie.
Nadto organ wskazywał, że z informacji hiszpańskich władz podatkowych jednoznacznie wynika, że skarżąca posiada numer identyfikacji podatkowej jako osoba fizyczna, a nie przedsiębiorca i nie składa ona żadnych rozliczeń podatkowych w tamtym kraju. Fakty te przeczą zatem stwierdzeniom strony co do prowadzenia w Hiszpanii działalności polegającej na komercyjnym wynajmie nieruchomości. Strona zaś, pomimo stosownego wezwania wystosowanego na etapie postępowania odwoławczego, nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie swojej argumentacji, co czyni jej stanowisko w tej kwestii niewiarygodnym i gołosłownym. Stąd też zdaniem organu, nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja zawarta w odwołaniu, z której wynika, że przedmiotowe materiały budowlane zostały przekazane przez polskiego podatnika podatku od towarów i usług (NIP [...]) na rzecz odrębnego, hiszpańskiego podmiotu posługującego się numerem [...] w celu ich wykorzystania do remontu nieruchomości przeznaczonych na wynajem. W rzeczywistości bowiem w sprawie mamy do czynienia z podatniczką, prowadzącą w Polsce jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą E., która w Hiszpanii ma status nierezydenta. Wbrew stanowisku strony, jest to zatem ta sama osoba, a nie dwa różne podmioty.
Za bezpodstawny Dyrektor Izby uznał też zarzut zawarty w odwołaniu, że organ I instancji ingeruje w swobodę prowadzenia działalności gospodarczej z naruszeniem art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (na marginesie zauważył, że została ona zastąpiona ustawą z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców) i swobodę umów, o której mowa art.3531 kodeksu cywilnego. Sporna czynność nie była świadczeniem usług w ramach umowy pomiędzy dwoma odrębnymi podmiotami, lecz nieodpłatnym przekazaniem towarów nabytych w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej na cele osobiste skarżącej. Czynność ta podlega opodatkowaniu w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Rozważania strony w zakresie możliwości zawierania umów z samym sobą na gruncie prawa cywilnego pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że obie nieruchomości nabyte przez stronę w Hiszpanii stanowią jej majątek prywatny. Nie zostały one bowiem zaliczone do środków trwałych przedsiębiorstwa strony w Polsce, ani nie mogły zostać zakwalifikowane jako takie w Hiszpanii, gdyż w tamtym kraju skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej.
Organ przyznał, że można najpierw dokonać zakupu lokalu jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, a następnie wprowadzić go do rejestru środków trwałych prowadzonej działalności, wykorzystywać do czynności opodatkowanych i w związku z tym rozliczać wydatki ponoszone na tę nieruchomość (np. remont), niemniej jednak podkreślił również, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Pomimo że omawiane lokale zostały nabyte przez stronę w sierpniu 2016 r. i w styczniu 2017 r., to nadal, w 2019 r. nie przedstawiła ona żadnych wiarygodnych dowodów wskazujących na ich komercyjne wykorzystywanie w ramach działalności opodatkowanej czy to w Polsce, czy też w Hiszpanii.
Wobec braku innych dowodów, a jednocześnie przyjmując za prawdziwą treść oświadczenia Skarżącej z dnia 15 lutego 2021 r. organ stwierdził, że zakwestionowane towary zostały przez stronę nabyte od początku z przeznaczeniem do remontu mieszkań w Hiszpanii, tj. nie dotyczących prowadzonej w Polsce działalności gospodarczej, co wyklucza możliwość odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Organ wskazywał, że skarżąca nie posiada dokumentów, z których wynika związek pomiędzy nabyciem tych materiałów, a wykonywaniem czynności opodatkowanych poza terytorium kraju, a tym samym nie przysługuje jej prawo do odliczenia podatku naliczonego z art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT.
Organ argumentował, że zakwestionowanie Skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy było wynikiem analizy okoliczności kształtujących stan faktyczny, a przede wszystkim: kwestii realizacji zamiaru prowadzenia działalności gospodarczej; wykonywania usług na terytorium Hiszpanii; kwestii rzetelności oraz niewadliwości przedkładanych faktur za remont mieszkań; kwestii, czy w ogóle wystąpił podatek należny pozostający w związku z nabyciami. W ocenie organów podatkowych Skarżąca nie dostarczyła żadnego dowodu wskazującego na zamiar wykorzystania posiadanych nieruchomości w Hiszpanii do działalności gospodarczej. Z żadnego dokumentu, jak również z żadnej innej stwierdzonej okoliczności nie wynika zatem, by rzeczywiście miała w momencie nabycia materiałów w marcu 2017 r. zamiar prowadzenia działalności gospodarczej w Hiszpanii. Jednoczenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wskazywał, iż z perspektywy czasu można stwierdzić, że tych nieruchomości w Hiszpanii Skarżąca nigdy nie wykorzystała do wykonywania czynności opodatkowanych. Z całą pewnością nie prowadziła na terenie Hiszpanii zarejestrowanej w tym kraju działalności gospodarczej, co wynika wprost z informacji uzyskanej od hiszpańskiej administracji skarbowej (informacja SCAC, nr referencyjny: VAT_PL_[...]). Z informacji tej wynika ponadto, że działała w Hiszpanii jako osoba prywatna, a posiadane przez nią nieruchomości nie są wykorzystywane do żadnej działalności. Podkreślał, że z akt sprawy nie wynika, by Skarżąca podjęła jakiekolwiek starania w zakresie zarejestrowania działalności w Hiszpanii, czy podjęcia innych czynności takich, jak wprowadzenie nieruchomości do ewidencji środków trwałych. Także jej twierdzenie o wystawieniu jednego z mieszkań na wynajem na portalu Booking.com okazało się gołosłowne, gdyż nie potwierdziła ich jakimkolwiek dowodem. Jedynymi udokumentowanymi okolicznościami dotyczącymi obu nieruchomości jest ich nabycie oraz dalsza sprzedaż, a zatem nie stanowiącymi opodatkowanych czynności (niepodlegającymi podatkowi VAT, czy też podatkowi od wartości dodanej).
Jednocześnie Dyrektor Izby nie podzielił stanowiska Skarżącej, że prowadząc działalność gospodarczą zarejestrowaną w Polsce, wykonywała ona w jej ramach na terytorium Hiszpanii usługi podlegające opodatkowaniu. Analizując wyjaśnienia Skarżącej nie znalazł podstaw do przyjęcia, że w rzeczywistości wykonywała ona następujące czynności, powodujące powstanie obowiązku podatkowego: a) sprzedaży mieszkań; b) wynajmu mieszkań; c) remontu mieszkań. Następnie poddał szczegółowej analizie poszczególne czynności.
Uznał, że w sprawie nie jest sporna okoliczność nabycia przez Skarżącą obu mieszkań położonych w Hiszpanii, a następnie ich sprzedaż. Okoliczności, w jakich zostały nabyte, a następnie odsprzedane nie wskazują jednak, by zamiarem podatniczki był prowadzony w ramach działalności gospodarczej handel mieszkaniami, czy też pośrednictwo w sprzedaży. O tym świadczy z jednej strony brak jakiegokolwiek ujawnienia takiej woli w dokumentacji przedsiębiorstwa, ale także brak dokumentów świadczących o tym, że nabywając i sprzedając te nieruchomości działała ona pod firmą. Nie zgłosiła prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie handlu nieruchomościami. Zatem, mając także na uwadze zaprezentowaną już wyżej informację uzyskaną od hiszpańskiej administracji skarbowej, organ uznał, że zarówno nabycie jak i sprzedaż mieszkań Strona dokonała osobiście, poza prowadzoną działalnością gospodarczą, a zatem także opodatkowaną.
W tym zakresie organ wskazał na nieścisłości w wyjaśnieniach Skarżącej, zgodnie z którymi nabyła nieruchomość jedynie w celu jej dalszej, zamierzonej od razu odsprzedaży J. D., skoro jednocześnie Skarżąca twierdzi, jakoby nabyła te nieruchomości celem ich dalszego najmu.
Organ nie uwzględnił też licznych wniosków dowodowych Skarżącej, z uwagi na to, że dotyczyły one kwestii ustalonych już w sprawie zgodnie z wnioskiem dowodowym (np. faktu nabycia i odsprzedaży mieszkań), czy też nie mających znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Również jako gołosłowne organ ocenił wyjaśnienia Skarżącej co do zamiaru wynajmu mieszkań. W toku postępowania Skarżąca wskazywała na zamiar wynajmowania mieszkania nr 2 przez portal Booking.com, jednak nie przedkładając na potwierdzenie żadnego dowodu.
Odnośnie remontu mieszkań organ wyjaśnił, że remont obu posiadanych przez skarżącą w Hiszpanii nieruchomości nie jest kwestionowany, jednak Skarżąca nie udokumentowała związku nabytych materiałów z czynnościami opodatkowanymi. Organ podkreślał, że w przypadku wykorzystania tych materiałów do remontu niezbędne było sporządzenie dokumentacji remontowej w taki sposób, by bez wątpliwości można było odtworzyć przebieg remontu, w tym ustalić, jakie dokładnie materiały zostały w nim wykorzystane. Tymczasem takich dokumentów Strona nie przedłożyła. Nie wiadomo, jaki w ogóle był zakres remontu obu mieszkań, a także kiedy miał miejsce. Istotne jest także, że w przypadku obu remontów brak jest zleceniodawcy usług remontowych. W aktach sprawy brak jest niebudzących wątpliwości dowodów, wskazujących, by wykonanie usług remontowych ktoś skarżącej zlecił, a następnie rozliczył, w tym uiszczając jej należne z tego tytułu wynagrodzenie. Całokształt zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że remonty obu mieszkań wykonała ona we własnym zakresie, poza działalnością opodatkowaną, bez otrzymania zlecenia od osoby trzeciej.
Organ za niewiarygodne uznał przedłożone przez Skarżącą faktury mające potwierdzać związek nabytych towarów z czynnościami opodatkowanymi (faktury: Nr [...] z dnia 20 maja 2018 r.; Nr [...] z dnia 24 października 2018 r.; faktury korygującej Nr [...] z dnia 29 października 2021 r.; Nr [...] z 29 października 2021 r.; Nr [...] z dnia 2 sierpnia 2022 r.). Wskazał na szereg błędów i nieścisłości widniejących na tych fakturach (zob. str. 25-31 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Zwrócił też uwagę, że Skarżąca nie powołała się na wskazane faktury w momencie ich wystawienia, ale przedkładała je na kolejnych etapach postępowania, co również obniża ich wiarygodność. W konsekwencji nie mogły one stanowić potwierdzenia prawa do odliczenia przez Skarżącą spornego podatku naliczonego.
W podsumowaniu stwierdził, że przeprowadzona analiza zarówno w pod kątem oceny rzetelności i niewadliwości okazanych faktur, jak również następstwa czasowego w tworzeniu tych faktur, oraz odbiegającym od niego następstwem czasowym ich przedkładania organom podatkowym, prowadzi do wniosku, że rzeczywistym realizowanym przez stronę celem nie było należyte udokumentowanie faktycznego przebiegu transakcji gospodarczych, ale takie wykreowanie ich obrazu, by stworzyć - jedynie na potrzeby niniejszego postępowania podatkowego - pozór istnienia udokumentowanego, lecz rzekomego związku pomiędzy nabyciem okien i rolet nadokiennych, oraz czynnościami opodatkowanymi (czy to podatkiem VAT, czy też podatkiem od wartości dodanej).
W ocenie organu, słuszność takiej oceny, skutkującej odmową prawa do odliczenia podatku naliczonego od faktur dokumentujących nabycie materiałów, potwierdza także brak podjęcia przez Skarżącą realnych działań powodujących powstanie obowiązku podatkowego i związanego z nim podatku należnego, a który byłby ściśle powiązany z odpowiadającym mu, odliczonym w deklaracji VAT-7 za marzec 2017 r. podatkiem naliczonym. Przeciwnie, wystawiając kolejne faktury z nieprawidłową stawką 0%, Skarżąca usiłowała usankcjonować sytuację godzącą w podstawową zasadę unijnego systemu podatku VAT, tj. zasadę neutralności tego podatku VAT, polegającą z jednej strony na skorzystaniu z prawa do odliczenia podatku naliczonego, a z drugiej - do ominięcia obowiązku rozliczenia odpowiadającego tego odliczonemu podatkowi podatku należnego. Tymczasem zasada neutralności podatku VAT gwarantuje podatnikowi, że podatek ten w całości obciąża nie jego, lecz konsumenta. W praktyce realizowana jest właśnie poprzez system odliczenia podatku naliczonego od odpowiadającego mu podatku należnego. Podstawą do rozważania, czy w ogóle prawo do odliczenia podatku naliczonego w tym przypadku wystąpiło, jest uprzednie stwierdzenie, czy doszło do powstania podatku należnego, od którego ten podatek naliczony można było, choć uprzednio, bo już w rozliczeniu za marzec 2017 r., odliczyć. W niniejszej sprawie taki należny podatek nie zaistniał.
Opisane w decyzji działania, w tym sposób wystawiania przez Skarżącą faktur niedokumentujących w rzetelny sposób rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, a przede wszystkim odliczenie podatku naliczonego bez podjęcia rzeczywistych działań w celu wykazania i rozliczenia podatku należnego, prowadzą do wniosku, że motywem takiego działania była chęć uzyskania nienależnej korzyści finansowej, naruszając zasadę neutralności podatku VAT. Zdaniem organu odwoławczego, również przedłożona przez Skarżącą dokumentacja zdjęciowa nie potwierdza prawa do odliczenia podatku naliczonego. Wydruki tych zdjęć mogą bowiem dotyczyć różnych obiektów i różnych remontów, tj. prowadzonych w różnym czasie, niekoniecznie w tym, na który wskazuje Strona. Jednak nawet przy uznaniu, że zdjęcia dokumentują remont obu mieszkań w Hiszpanii, to nadal nie stanowią dowodu wykorzystania w nich akurat tych materiałów budowlanych, objętych sporem. Zdjęcia te nie mogą zatem zastąpić dokumentów, w których posiadaniu Strona winna była być już w momencie złożenia deklaracji VAT-7 za marzec 2017 r.
W konsekwencji Dyrektor Izby stwierdził, że Skarżąca od początku nabyła sporne towary w celach osobistych, poza związkiem z prowadzoną działalnością gospodarczą, a w konsekwencji opodatkowaną. W tej sytuacji – zdaniem organu- w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 86 ust. 1, jak i art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy, nie ma zatem możliwości zastosowania w konsekwencji zarówno art. 7 ust. 2 pkt 1, jak i art. 8 ust. 2 pkt 1 tej ustawy.
Organ przytoczył następnie treść przepisów art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 2 pkt 2 i art. 8 ust. 2 pkt 1 i ust. 6 ustawy o VAT i wyjaśnił, że z powyższych przepisów wynika, iż dla uznania nieodpłatnego przekazania towarów za odpłatną dostawę towarów, a nieodpłatnego użycia towarów za odpłatne świadczenie usług muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki: podatnik nieodpłatnie przekazuje towary należące do jego przedsiębiorstwa na swoje cele osobiste oraz podatnikowi przysługiwało w całości lub w części prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu tych towarów. Obie te przesłanki, jak to wyżej wskazano, zostały w sprawie spełnione. W takiej sytuacji, jak stanowi art. 29a ust. 2 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy tych towarów.
Przechodząc do oceny kolejnej kwestii spornej organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w odniesieniu do kwoty 40.000 zł, która stanowiła zaliczkę wpłaconą w lutym 2017 r. i zwróconą następnie w formie gotówkowej J. D. pod koniec marca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nysie, rozstrzygając sprawę w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2017r. (decyzja nr [...]) uznał, że strona nie rozliczyła przedmiotowej zaliczki, czym naruszyła art. 19a ust. 8 ustawy o VAT. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu, w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji nr [...] uznał ustalenia w tym zakresie za prawidłowe, czemu dał wyraz w decyzji z dnia 26 sierpnia 2019 r., nr [...], w której szczegółowo odniósł się do zarzutów podatniczki w tym zakresie. Wskazał w szczególności, że poza sporem pozostaje fakt, iż rachunek, na który J. D. wpłaciła pieniądze, jest kontem osobistym, wykorzystywanym przez I. Z. również w prowadzonej działalności gospodarczej. Strona za jego pośrednictwem zarówno rozlicza się z kontrahentami, reguluje zobowiązania wobec organów podatkowych i ZUS, jak i dokonuje opłat o charakterze prywatnym. Zatem podnoszona w odwołaniu okoliczność, że wpłata nie została dokonana na rachunek gospodarczy, nie ma istotnego znaczenia, gdyż konto to było wykorzystywane również w działalności gospodarczej. Natomiast, w ocenie organu, istotna jest okoliczność, że przedmiotowa wpłata (określona przez wpłacającą jako "zaliczka na materiały") dotyczyła planowanego remontu lokalu mieszkalnego położonego w W., który nie doszedł do skutku z powodu wszczęcia kontroli podatkowej w firmie E. Nie ma przy tym znaczenia, czy planowany remont miała wykonać firma E., czy też inny podmiot. Zaliczka dotyczyła bowiem zakupu materiałów i sprzętu a zatem związana była z dostawą towarów. Niewątpliwie na wybór odwołującej do dokonania zakupu niezbędnych materiałów budowlanych i sprzętu wpłynąć musiał fakt, że działalność gospodarcza I. Z. polega m.in. na świadczeniu usług budowlanych, a zatem strona zapewnia fachowe doradztwo w tym zakresie. O tym zaś, że czynność ta miała zostać wykonana w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez podatniczkę świadczy również fakt, że do rezygnacji z inwestycji doszło w momencie powzięcia przez J. D. informacji o wszczęciu kontroli podatkowej w firmie E. W sytuacji, gdyby sporna wpłata miała charakter prywatny, to fakt wszczęcia kontroli w firmie skarżącej nie wpłynąłby w żaden sposób na realizację remontu.
Skoro zatem wpłata przedmiotowej zaliczki została słusznie uznana przez organy podatkowe za czynność rodzącą obowiązek podatkowy w lutym 2017 r., to konsekwentnie jej zwrot rodzi konieczność skorygowania podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego w rozliczeniu za marzec 2017 r., odpowiednio o kwoty 32.520,33 zł i 7.479,67 zł. Zgodnie bowiem z art. 29a ust.10 pkt 3 ustawy o VAT, podstawę opodatkowania, z zastrzeżeniem niemającym znaczenia w niniejszej sprawie, obniża się o zwróconą nabywcy całość lub część zapłaty otrzymaną przed dokonaniem sprzedaży, jeżeli do niej nie doszło.
Za prawidłowe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał także ustalenia organu podatkowego I instancji w odniesieniu braku prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury nr [...] z dnia 22 października 2016 r. (duplikat z 1 marca 2017 r.), wystawionej przez spółkę M.2 na kwotę netto 610,11 zł, VAT 114,09 zł, tytułem odzieży sportowej, tj. dwóch par spodni, jednej pary butów, jednej sztuki polaru i jednej sztuki reklamówki. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Strona nabyła odzież sportową, która - zgodnie z jej argumentacją - została wykorzystana przy nadzorowaniu prac budowlanych, co udokumentowała ręczną adnotacją na fakturze cyt. "odzież robocza służy do pracy na budowie - Proszę ująć w koszty". Jednakże w ocenie organu odwoławczego, jedynie wydatek na odzież typowo ochronną (roboczą), noszoną tylko podczas wykonywania pracy na budowach, mógłby uzasadniać odliczenie podatku naliczonego związanego z jej zakupem. Natomiast zakup spodni, butów i bluzy polarowej stanowi wydatek typowo osobisty. Nie sposób bowiem uznać tego typu odzieży za roboczą, czy ochronną, gdyż nie jest ona przeznaczona do tego celu. W konsekwencji nabycie przedmiotowej odzieży stanowiło zaspokojenie potrzeb osobistych podatniczki. Organ zauważył także należy, że strona nie przedłożyła żadnych dowodów przeznaczenia tych towarów na cele wskazane w opisie zamieszczonym na fakturze dokumentującej ich nabycie. Samo zaś określenie i opisanie w fakturze przeznaczenia zakupionego towaru, jeżeli nie zostało potwierdzone żadnym dowodem, nie świadczy o związku dokonanego zakupu z czynnościami opodatkowanymi.
W konsekwencji Dyrektor Izby nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania. Dyrektor Izby stwierdził, że zastosowanie w sprawie przepisów art. 7 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 2 pkt 1 i art. 29a ust.10 pkt 3 oraz art. 86 ust.1 ustawy o VAT było uzasadnione. Konsekwencją tego była konieczność zastosowania art. 99 ust. 12 ustawy o VAT oraz art. 21 § 3a O.p.
Końcowo wskazał, że uchylenie decyzji I instancji wynikało z wydanej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, reformatoryjnej decyzji z 14 lutego 2022 r. wydanej w podatku od towarów i usług za luty 2014 r.(zob. str. 28-29 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Rozliczenie podatku VAT za marzec 2017 r., z uwzględnieniem nadwyżki z poprzedniej deklaracji, przedstawiono w tabeli znajdującej się na str. 39-42 uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
We wniesionej na powyższą decyzję skardze strona, domagając się jej uchylenia w całości, podniosła zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 122 oraz art. 123 Ordynacji podatkowej. W związku z tym Skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości oraz o uznanie złożonej deklaracji za marzec 2017 r. za właściwą w myśl przepisów prawa podatkowego. Ponadto Skarżąca wniosła rozpoznanie skargi na rozprawie w trybie posiedzenia jawnego oraz powołanie biegłego prawa podatkowego w celu:
- potwierdzenia zasadności zastosowania art. 8 ust. 2 ustawy o VAT,
- potwierdzenia prawa Skarżącej do wykonywania usług transgranicznych w ramach prowadzonej działalności na terenie Polski, bez obowiązku rejestracji działalności gospodarczej na terenie Hiszpanii,
- stwierdzenia, że wykonanie usług transgranicznych jest czynnością podlegającą opodatkowaniu;
Skarżąca wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu wg wykazu załączników potwierdzających okoliczność stanu faktycznego w niniejszej sprawie (załączone do skargi wyjaśnienia oraz dowody).
W uzasadnieniu skargi Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji nierzetelną analizę zebranych materiałów dowodowych, błędne ustalenia faktyczne, pominięcie zebranego materiału dowodowego oraz wywodzenie sprzecznych twierdzeń.
Skarżąca wskazała na treść protokołu oględzin z 9 marca 2017 r., przeprowadzonych na etapie kontroli podatkowej, prowadzonej na podstawie upoważnienia z 3 lutego 2017 r., nr [...], za okres od grudnia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., z którego wynika, że okna, sprzęt AGD, panele, drzwi, kleje, kafelki i profile zostaną przewiezione na budowy do Hiszpanii "w dniu jutrzejszym", tj. 10 marca 2017 r. Wskazała, że protokole tym odnotowano także jej wyjaśnienie, że w hurtowniach nie odebrano jeszcze innych materiałów, gdyż jednym transportem nie ma możliwości przewiezienia go za granicę. Następnie Skarżąca wyszczególniła dowody potwierdzające fakt wywiezienia zakupionego towaru, tj.
- faktura nr [...] z dnia 17.03.2017 r., której przedmiotem był najem samochodu dostawczego [...], [...] od dnia 10 marca 2017 r. do dnia 15 marca 2017 r.;
- faktura nr [...] z 27 marca 2017 r., której przedmiotem był najem samochodu dostawczego [...], [...], od 24 marca 2017 r. do 30 marca 2017 r.;
- pismo z 12 czerwca 2017 r. firmy C.1 Sp. z o.o., wynajmującej ww. samochody, w której potwierdziła przebycie trasy z N. do okolic W.1, w której znajdują się posiadane przez Skarżącą mieszkania.
Nadto Skarżą podnosiła, że okoliczność, że adresy nieruchomości ([...], [...] C. oraz [...], [...] C.) zostały wskazane również w początkowej fazie kontroli podatkowej, wynika natomiast z:
- pisma Skarżącej z 21 marca 2017 r., stanowiącego odpowiedź na wezwanie z dnia 13 marca 2017 r., nr [...], do złożenia wyjaśnień;
- imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej nr [...] z 26 maja 2017 r.
Skarżąca wskazywała, że kontrola podatkowa za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 marca 2017 r. rozpoczęła się dopiero z dniem 31 maja 2017 r. W jej ocenie, ciężko jest mówić w świetle ww. dowodów, że nie zostało udowodnione w sposób wystarczający, kiedy dokładnie miał miejsce remont mieszkań położonych w Hiszpanii, oraz że konkretny, spisany w trakcie oględzin w dniu 9 marca 2017 r. towar nie został przetransportowany do Hiszpanii.
Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem organów, jakoby w momencie złożenia deklaracji VAT-7 za marzec 2017 r. brak było materiału dowodowego, pozwalającego na stwierdzenie istnienia związku pomiędzy nabyciem materiałów a wykonaniem czynności opodatkowanych, uprawniającego do skorzystania z prawa do odliczenia podatku, o którym mowa w art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT.
Skarżąca ponosiła, że mieszkanie [...], [...] C., zostało przez nią nabyte w imieniu J. D., na jej polecenie i za jej pieniądze, a nie w celu dalszej odsprzedaży. Na zakup mieszkania J. D. przekazała w dniu 1 stycznia 2017 r. kwotę 160 000,00 zł w gotówce, z tytułu czego skarżąca wystawiła na rzecz J. D. weksel na otrzymaną wartość, stanowiący formę zabezpieczenia. Ponieważ J. D. nie mogła stawić się do czynności notarialnych, skarżąca dokonała zakupu na swoje imię i nazwisko. Podnosiła, że powyższe okoliczności zostały przez skarżącą wskazane już w piśmie z dnia 15 lutego 2021 r.
Skarżąca podnosiła, że zarówno wystawiony weksel, fakt sprzedaży jednego z mieszkań na rzecz J. D., dokument sprzedaży usług remontu mieszkania nr [...] z 20 maja 2018 r. oraz nr [...] z 24 października 2018 r., faktury wynajmu samochodów oraz potwierdzenie przez właściciela firmy C.1 Sp. z o.o. przebytej trasy z Polski do Hiszpanii, dowodzą jednoznacznie i potwierdzają istnienie związku pomiędzy nabyciem materiałów a wykonaniem czynności opodatkowanych, uprawniających do skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT, gdyż została wykonana usługa transgraniczna.
Na tę okoliczność Skarżąca wniosła o przeprowadzenie nowych dowody w postaci PrintScreen'ow (zrzutu ekranu) dokumentujących korespondencję z aplikacji WhatsApp z J. D., na okoliczność potwierdzenia wiarygodności złożonych wyjaśnień w piśmie z dnia 15 lutego 2021 r. oraz potwierdzenia faktu, że jeszcze przed zakupem nieruchomości [...], [...] C. w Hiszpanii doszło do zawarcia umowy między Skarżącą a J. D. o wykonanie usługi remontu mieszkania, które zostało zakupione przez Skarżącą w imieniu J. D. Ww. zrzuty ekranu stanowią załącznik nr 1 do skargi i mają dowodzić następujących okoliczności:
- otrzymania środków finansowych od J. D.;
- zakupu mieszkania w imieniu J. D.;
wywiązanie się z otrzymanego zlecenia wykonania usługi remontowej na rzecz J. D.;
- samodzielnego podejmowania decyzji przez J. D. w zakresie zakupu poszczególnych materiałów;
- relacjonowania przez Skarżącą przebiegu remontu mieszkania.
W ocenie Skarżącej, załączone wydruki korespondencji jednoznacznie potwierdzają, że złożone przez nią wyjaśnienia są spójne, konsekwentne, logiczne, a nadto zgodnie z prawdą.
Skarżąca bardzo mocno podkreślała, że zakupione materiały budowlane oraz wyposażenie zostało nabyte w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w Polsce, w celu wykonania usług remontowych mieszkań położonych w Hiszpanii, w ramach świadczenia usług transgranicznych, a nie w związku z planowanymi założeniami biznesowymi w późniejszym okresie, o czym świadczą wystawione dokumenty sprzedaży usług remontowych: Nr [...] z dnia 20 maja 2018 r. (wystawionej na rzecz J. D., która była zleceniodawcą usługi) oraz Nr [...] z dnia 24 października 2018 r. (gdzie zleceniodawcą w myśl wystawionego dokumentu, co do tożsamości jest Skarżąca - sprzedawcą i odbiorca jest I. Z.). Chronologicznie idąc, w pierwszej kolejności zostały wykonane remonty mieszkań.
Wyjaśniła, że faktura sprzedaży usług nr [...] z dnia 24 października 2018 r. została wystawiona w rygorze nakładanym bezpośrednio przez art. 8 ust. 2 pkt. 1 ustawy o VAT, który za odpłatne świadczenie usług uznaje użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika. A pkt. 2 tego samego artykułu stanowi, że nawet za odpłatne świadczenie usług uznaje się nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika. Zatem Skarżąca była zobowiązana po zakończeniu usługi remontu mieszkania udokumentować powyższą czynność dokumentem sprzedaży usług, co też uczyniła.
Dowodziła, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w Polsce ma prawo do wykonania usługi remontowej na własną rzecz (w tym mieszkania położonego w Hiszpanii). Podnosząc przy tym, że nielogiczne by było, że mając własną firmą budowlaną, chcąc wykonać remont we własnym mieszkaniu, Skarżąca musi zatrudnić firmę budowlaną zewnętrzną, by wykonana usługa mogła zostać udokumentowana dowodem sprzedaży usług.
Nie podzieliła zarzutów Dyrektora Izby koncentrujących się na błędach tkwiących w wystawionych fakturach sprzedaży usług i korektach faktur. Podniosła m.in.: że wystawiona faktura sprzedaży usługi VAT Nr [...] z 20 maja 2018 nie została wystawiona na potrzeby prowadzonego postępowania; że jest zgodna postanowieniami art. 106e ust. 1 pkt 8 (w rubryce "nazwa" został zamieszczony zapis "usługa remontowo-budowlana mieszkania o powierzchni 80m2", czym został wskazany zakres wykonanej usługi); że jest zgodna postanowieniami art. 106i ust. 7 pkt 1 ustawy o VAT (artykuł zabrania wystawiania faktur wcześniej niż 30 dni przed dokonaniem usługi, jednak nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż usługa remontu mieszkania rozpoczęła w dniu dostarczenia materiałów do mieszkania, a w dniu 20 maja 2018 r. się zakończyła, choć wady instalacji zostały usunięte dopiero w listopadzie 2018 r.). Z kolei błędne wskazanie na fakturach sprzedaży usług Nr [...] z 20 maja 2018 oraz [...] z 24 października 2018 stawki "0%" zamiast symbolu "np." – nie podlega opodatkowaniu, nie dyskwalifikuje tych faktur jako dowodu prawidłowo zaksięgowanych.
Wskazała na różnice uzasadnienia stanowisk pomiędzy decyzją organu I instancji a II instancji.
Zarzuciła, że przedmiotem postępowania nie jest rozlicznie podatków w Hiszpanii, a organy podatkowe nie mają ani kompetencji, ani wiedzy merytorycznej by w tym zakresie się wypowiadać. Zatem poczynione wskazanie w tym zakresie przez Dyrektora Izby należy uznać za pozostające bez związku z niniejszą sprawą.
W końcowe części skargi podniosła okoliczności kwestionujące zakwalifikowanie wpłaconej przez J. D., w dniu 28 lutego 2017 r., kwoty 40.000 zł, i następnie zwróconej w marcu 2017 r., jako związanej z działalnością gospodarczą skarżącej.
W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uznanie złożonej deklaracji za miesiąc marzec 2017 r. za właściwą w myśl przepisów prawa podatkowego. Ponadto wniosła o: 1) powołanie biegłego prawa podatkowego w celu: potwierdzenia zasadności zastosowania art. 8 ust. 2 ustawy o VAT w niniejszej sprawie; potwierdzenia prawa Skarżącej do wykonania usług transgranicznych w ramach prowadzonej działalności na terenie Polski, bez obowiązku rejestracji działalności gospodarczej na terenie Hiszpanii; stwierdzenia, że wykonanie usług transgranicznych jest czynnością podlegającą opodatkowaniu; 2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wg. wykazu załączników potwierdzających okoliczność stanu faktycznego w niniejszej sprawie złożonych wyjaśnień oraz załączonych dowodów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślił, że Skarżąca przedstawiła w skardze z dnia 28 lutego 2023 r. nową, nieznaną dotąd organom podatkowym wersję przebiegu remontu. Zgodnie z nią zakończyła remont w dniu wystawienia faktury, tj. w dniu 20 maja 2018 r., a po późniejszym stwierdzeniu niesprawności w instalacji, usuwała je jedynie, co ostatecznie nastąpiło w listopadzie 2018 r.
Skarżąca na rozprawie dodatkowo wniosła o zwrot kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm) - dalej jako: [p.p.s.a.], zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).
Kontroli Sądu podlegała decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 26 sierpnia 2019 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w kwocie 36.440 zł. Przeprowadzona w ramach sądowego wymiaru sprawiedliwości kontrola zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 . – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), dała podstawy do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Spór między stronami dotyczy przede wszystkim rozstrzygnięcia, czy w zaskarżonej decyzji zasadnie przyjęto, że w sprawie miała miejsce czynność nieodpłatnego przekazania części materiałów budowlanych i wyposażenia nabytych, przez skarżącą w marcu 2017 r. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dla potrzeb remontu dwóch nieruchomości położonych w C. (Hiszpania), które zdaniem organów podatkowych stanowiły majątek prywatny podatniczki, użycia dla tych celów samochodów dostawczych przyjętych przez stronę w używanie na podstawie umowy najmu, a także zwrotu J. D. zaliczki wpłaconej przez nią w lutym 2017 r., jak również prawo strony do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z zakupu odzieży i obuwia sportowego.
Przed przystąpieniem do omówienia zasadniczych przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby z dnia 14 lutego 2023 r. w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. w kwocie 42.852 zł, wskazać należy, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego za marzec 2017 r., co pozwala na merytoryczną ocenę sprawy.
Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. upłynąłby, co do zasady, z dniem 31 grudnia 2022 r., tj. z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 O.p.).
Z akt wynika jednak, że doszło do skutecznego zawieszenia biegu tego terminu z dniem wniesienia przez Skarżącą skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na uprzednio wydaną w sprawie decyzję Dyrektora Izby z 22 października 2019 r., tj. z dniem 6 grudnia 2019 r. Rozpoczęty bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania (art. 70 § 6 pkt 2 O.p.). Dalszy bieg tego terminu nastąpił od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 13 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Op 15/20, wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności od 9 lipca 2020 r. Nastąpiło to w dniu 27 lipca 2020 r. Zatem od dnia następnego, tj. od 28 lipca 2020 r., termin przedawnienia biegł dalej (art. 70 § 7 pkt 2 O.p.). W efekcie bieg terminu przedawnienia został zawieszony na 235 dni, a termin przedawnienia zobowiązania w związku z wystąpieniem tej przesłanki upłynie z dniem 23 września 2023 r.
W związku z powyższym nie budzi wątpliwości Sądu, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie doszło jeszcze do przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego, co pozwala na merytoryczną kontrolę decyzji.
Zaznaczyć również należy, że z uwagi na to, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, co spowoduje ponowne rozpatrzenie sprawy w postępowaniu podatkowym, zbędna stała się ocena wystąpienia opisanej w zaskarżonej decyzji przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcie postępowania karnego skarbowego. Niewątpliwym pozostaje, że do przedawnienia na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie doszło. Natomiast w ponownie prowadzonym postępowaniu organy podatkowe obowiązane będą rozważyć wystąpienie ewentualnych przesłanek zawieszenia i przerwania biegu terminu przedawnienia z uwzględnieniem wszelkich okoliczności (w tym dalszych losów wszczętego postępowania karnego skarbowego), które nastąpią do dnia ponownego orzekania przez organ.
Odnosząc się do wniosków dowodowych zawartych w skardze, Sąd nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia i oddalił je na rozprawie na podstawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. Skarżąca w skardze wniosła o:
1) powołanie biegłego prawa podatkowego w celu: potwierdzenia zasadności zastosowania art. 8 ust. 2 ustawy o VAT w niniejszej sprawie; potwierdzenia prawa podatniczki do wykonania usług transgranicznych w ramach prowadzonej działalności na terenie Polski, bez obowiązku rejestracji działalności gospodarczej na terenie Hiszpanii; stwierdzenia, że wykonanie usług transgranicznych jest czynnością podlegającą opodatkowaniu;
2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu potwierdzających okoliczność stanu faktycznego w niniejszej sprawie złożonych wyjaśnień oraz załączonych dowodów wg. wykazu załączników: PrtSc z aplikacji WhatsApp z korespondencji z J. D.; ewidencja VAT - miesiąc maj 2018 r.; ewidencja VAT - miesiąc październik 2018 r.; kserokopia faktury z ksiąg podatkowych nr [...] z 20 maja 2018 r.; kserokopia faktury z ksiąg podatkowych nr [...] z dnia 24 października 2018 r.; kserokopia faktury nr [...] z dnia 10 listopada 2016 z akt sprawy kontroli podatkowej nr [...]; kserokopia deklaracji dla podatków od towarów i usług za miesiąc maj 2018 r.; kserokopia deklaracji dla podatków od towarów i usług za miesiąc październik 2018 r.; faktura nr [...] C.1 Sp. z o.o.; PrtSc z aplikacji WhatsApp z korespondencji z J. D.; wydruk z konta bankowego z 2016 r. dokumentujący wpłaty J. D. prywatne konto strony skarżącej z adnotacją "zapłata" oraz dokumentująca wpłata strony skarżącej na rzecz J. D.
Odnosząc się do wniosku o powołanie biegłego stwierdzić należy, ze możliwości takiej nie przewiduje ustawa p.p.s.a. Zgodnie z treścią przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym samym postępowanie dowodowe przez sądem administracyjnym jest ograniczone i dopuszczalne w jego ramach jest jedynie przeprowadzenie dowodu z dokumentu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie ma natomiast możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
Brak było również podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego w zakresie dopuszczenia na rozprawie dokumentacji przedłożonej przy skardze w formie załączników.
Wskazać w pierwszej kolejności należy, że znaczna część wskazanych przez stronę załączników znajduje się już w aktach administracyjnych. Dokumenty te odnoszą się i mają uprawdopodobnić wykonanie przez skarżącą prac remontowych w dwóch mieszkaniach znajdujących się w Hiszpanii i działanie na zlecenie J. D. w zakresie nabycia w jej imieniu i wyremontowania jednego z mieszkań. Część wskazanych dowodów (zrzutu ekranu) nie są dokumentami.
Nadto w ocenie Sądu okoliczności, które Skarżąca próbuje wykazać przez ww. wnioski dowodowe wynikają w sposób dostateczny ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego, o czym szerzej będzie mowa niżej.
Tym samym wniosek dowodowy w tym zakresie podlegał oddaleniu.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji wyjaśnić na wstępie trzeba, że przedmiotem sporu w sprawie są trzy zasadnicze kwestie. Pierwsza dotyczy kwalifikacji prawno-podatkowej wpłaty 40 000 zł dokonanej przez J. D. w miesiącu lutym 2017 r. na rachunek bankowy Skarżącej, którą Dyrektor Izby uznał za zaliczkę na nabycie materiałów budowlanych podlegająca opodatkowaniu na podstawie art. 19 ust. 8 ustawy o VAT, a następnie została zwrócona w marcu. Odmienne stanowisko zajęła Skarżąca twierdząc, że wpłata ta miała charakter prywatny.
Sąd w tym zakresie jest jednak związany treścią wydanego w sprawie wyroku. Stosownie bowiem do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W sprawie wiążące oceny prawne i wskazania zostały już wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 5 lutego 2020 r. , sygn. akt I SA/Op 487/19 i z 13 marca 2020 r. syn. akt I SA/Op 15/20. W wyrokach tych, odnosząc się do kwestii wpłaconej przez J. D., w dniu 28 lutego 2017 r., kwoty 40.000 zł sąd w pełni podzielił stanowisko organów, że przedmiotowa wpłata była związana z działalnością gospodarczą Skarżącej.
W konsekwencji sąd uznał, przyjmując stanowisko wyrażone w tych wyrokach za własne, iż wbrew zarzutom skargi, zebrane dowody i okoliczności z nich wynikające dawały organom wystarczające podstawy do przyjęcia, iż wpłacone środki stanowiły w istocie zaliczkę na poczet dostaw towarów, podlegającą opodatkowaniu na podstawie art. 19 ust. 8 ustawy o VAT. Zdaniem sądu, skarżąca nie zdołała w ponownym postępowaniu podważyć oceny dowodów dokonanej przez organy obu instancji, mimo że w odwołaniu, jak i w rozpoznawanej skardze, neguje ustalenia poczynione przez organy podatkowe. Tymczasem sama negacja i ewentualna polemika z ustaleniami w sprawie, bez przedstawienia kontrdowodów nie może zostać uznana za skuteczną. Skarżąca nie podała żadnych wiarygodnych dowodów, które potwierdziłyby prawdziwość jej twierdzeń co do prywatnego charakteru dokonanej przez J. D. wpłaty.
W tym miejscu należy podkreślić, że związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organy administracyjne ani też sądy administracyjne nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Utrata mocy wiążącej ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: przede wszystkim w razie wzmiankowanej w art. 153 p.p.s.a. zmiany stanu prawnego, powodującej, że pogląd sądu stanie się nieaktualny; a ponadto w razie zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów). W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały okoliczności, które uzasadniałby odstąpienie od zasady związania, wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. Prawidłowo więc przyjęto w zaskarżonej decyzji, że skoro wpłata przedmiotowej zaliczki została uznana przez organy podatkowe za czynność rodzącą obowiązek podatkowy w lutym 2017 r., to konsekwentnie jej zwrot rodzi konieczność skorygowania podstawy opodatkowania i kwoty podatku należnego w rozliczeniu za marzec 2017 r., odpowiednio o kwoty 32.520,33 zł i 7.479,67 zł. Zgodnie bowiem z art.29a ust. 10 pkt 3 ustawy o VAT, podstawę opodatkowania, z zastrzeżeniem niemającym znaczenia w niniejszej sprawie, obniża się o zwróconą nabywcy całość lub część zapłaty otrzymaną przed dokonaniem sprzedaży, jeżeli do niej niedoszło. W tym zakresie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podobnie sytuacja przedstawia się w stosunku do zakupu odzieży wykazanej na zakwestionowanych fakturach. Sąd już w wyroku z 13 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Op 15/20, za niezasadny uznał także zarzut naruszenia art. 86 ust.1 ustawy o VAT, zgodnie z którym w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zatem organ pozostawał związany treścią wydanego w sprawie wyroku. Jak już wskazano powyżej zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W wyżej przywołanym wyroku z 13 marca 2020 r. sąd podzielił natomiast ocenę organu, że jedynie wydatek na odzież typowo ochronną (roboczą), noszoną tylko podczas wykonywania pracy na budowach, mógłby uzasadniać odliczenie podatku naliczonego związanego z jej zakupem. Sąd uznał wówczas, że zakup spodni, butów i bluzy polarowej stanowi wydatek typowo osobisty. Nie sposób bowiem uznać tego typu odzieży za roboczą, czy ochronną, gdyż nie jest ona przeznaczona do tego celu. W konsekwencji sąd uznał, że nabycie przedmiotowej odzieży stanowiło zaspokojenie potrzeb osobistych podatniczki. Sąd podkreślał, że podatnik ma prawo odliczyć podatek naliczony z faktur dokumentujących zakup odzieży i obuwia poda warunkiem wykazania, że mają one charakter odzieży roboczej i że używanie tej odzieży i obuwia jest konieczne do zachowania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sąd wskazał, że o ile podzielić należy stanowisko organów podatkowych, że skarżąca nie wykazała takiego związku w odniesieniu do zakupu spodni i butów sportowych – skarżąca nie wykazała, że była to tego rodzaju odzież i buty, które były konieczne dla zachowania bezpiecznych o higienicznych warunków pracy przy wykonywaniu czynności związanych z pracami budowlanymi, to jednak odliczenie podatku naliczonego związanego z nabyciem bluzy polarowej mogło budzić wątpliwości. Skoro jednak podatniczka w skardze przyznała, że "zakupiona odzież co prawda była zakupiona na cele osobiste, ale została wykorzystana w związku z prowadzoną działalnością", to organom podatkowym nie można zarzucić dowolności odnośnie podjętego rozstrzygnięcia Słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że wykorzystanie odzieży uprzednio zakupionej na cele prywatne do późniejszych czynności opodatkowanych nie może świadczyć o ich przeznaczeniu na cele związane z działalnością gospodarczą oraz nie może stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z takiego zakupu. Stąd zarzut naruszenia art. 86 ust. 1 ustawy o VAT okazał się chybiony. Wydając zaskarżoną obecnie decyzję, organy podatkowe uwzględniły w pełni ocenę prawną wyrażoną przez sąd w wyroku z 13 marca 2020 r. i takie działanie uznać należało za prawidłowe. Na obecnym etapie postępowania Sąd nie był już uprawniony do oceny zasadności stanowiska wyrażonego w wyroku sądu z 13 marca 2020 r., a jedynie do oceny, czy organy podatkowe zastosowały się do oceny prawnej i wytycznych co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu tego wyroku.
Trzecia sporna kwestia dotyczyła zasadność odliczenia podatku naliczonego od nabycia elementów wyposażenia oraz materiałów budowlanych nabytych przez skarżącą w marcu 2017 r., wyszczególnionych w zakwestionowanych fakturach, ujętych przez skarżącą w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w Polsce, a odnoszących się do zakupu towarów dla potrzeb remontu dwóch nieruchomości położonych w Hiszpanii. Sąd zauważa w tym miejscu, że Dyrektor Izby, za organem I instancji, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zmienił podstawę prawną decyzji administracyjnej w zakresie spornej kwestii. Pierwotnie organy obu instancji, w toku postępowania podatkowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 marca 2020 r. (I SA/Op 15/20) zgodnie uznały, że towary te zostały wykorzystane do celów osobistych Skarżącej, co determinowało konieczność zastosowania art. 7 ust. 2 ustawy o VAT i opodatkowanie tej czynności według reguły określonej w art. 29a ust. 2 ustawy o VAT. Z uwagi na odmienną prawną kwalifikację przyjętej w decyzji Dyrektora Izby z dnia 14 lutego 2023 r. (tj. art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT) nie obowiązywało w tym zakresie związanie przewidziane art. 153 p.p.s.a. Obecnie organy podatkowe zakwestionowały skarżącej prawo obniżenie podatku należnego o podatek naliczony wynikający z tych faktur, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 86 ust. 1 i art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT, przyjmując, iż zakup towarów objętych zakwestionowanymi fakturami, miał od początku, tj. już w chwili nabywania tych towarów, charakter prywatny, służący wyłącznie majątkowi prywatnemu podatniczki. Towary te nie były bowiem przeznaczone do wykonywania czynności opodatkowanych.
W tym miejscu zdaniem Sądu należy przypomnieć, że zasadnicze znaczenie dla każdego postępowania podatkowego ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy bowiem, tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe zastosowanie prawa materialnego i ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. O rodzaju i zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych decydują jednak przepisy prawa materialnego. Zakres postępowania podatkowego i obowiązków organów podatkowych wynikających z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. limitowany jest przepisami prawa materialnego, w niniejszej sprawie przede wszystkim art. 86 ust. 1 i art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Nadto zgodnie z art. 86 ust. 8 pkt 1 podatnik ma również prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, jeżeli importowane lub nabyte towary i usługi dotyczą dostawy towarów lub świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami. Sąd podziela pogląd prawny, że z art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT wynika konieczność łącznego spełnienia wymienionych przesłanek przedmiotowym: 1) nabycie towarów; 2) istnienie związku między nabytymi towarami a świadczonymi usługami przez podatnika poza terytorium kraju; 3) możliwość uznania, że gdyby czynności świadczenia usług wykonywane były na terytorium kraju, to podatnikowi przysługiwałoby prawo do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1; 4) posiadanie przez podatnika dokumentów, z których wynika związek podatku odliczonego z tymi czynnościami (podobnie NSA w wyroku z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt I FSK 1787/17).
W ocenie Sądu w zakresie wymogu istnienia związku między nabytymi towarami, przy nabyciu których powstał podatek naliczony, a świadczeniem przez podatnika usług poza terytorium kraju istotne jest, aby był to związek adekwatny oraz konieczne jest posiadanie przez podatnika dokumentów, z których ten związek wynika. Kwalifikacja nabycia towarów winna być dokonywana z uwzględnieniem logicznego ciągu zdarzeń determinujących działania podatnika pozwalający uznać, że nabyte w kraju towary wykorzystał lub może realnie wykorzystać poza terytorium kraju.
Dalej przepis wymaga, aby hipotetycznie - w przypadku wykonywania tych samych usług w Polsce - podatnikowi przysługiwało w kraju prawo do odliczenia podatku naliczonego (tak NSA w wyroku z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1762/16). W celu określenia prawa do odliczenia podatku w związku z wykonywaniem czynności poza Polska należy stworzyć hipotetyczny model. Należy ocenić, czy gdyby czynności wykonane za granicą zostały dokonane na terytorium Polski, to czy podatnikowi przysługiwałoby prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Spór w niniejszej sprawie koncentrował się wokół tego, czy skarżącej przysługuje prawo do odliczenia podatku należnego z tytułu nabycia przez skarżącą towarów, wykorzystanych (jak wskazywała i wywodziła skarżąca) do remontu mieszkań położonych w Hiszpanii, z uwagi iż zostały one wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT) lub z uwagi na to, że nabyte towary dotyczą świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami (art. 86 ust. 8 ust. 1 ustawy o VAT).
Dostrzec należy, że przepis art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT wprowadza także warunek dotyczący posiadania przez podatnika dokumentów potwierdzających dokonanie określonych czynności poza terytorium kraju i ich związek z nabyciem towarów na terenie kraju. Omawiany przepis nie wprowadza jednak odrębnej definicji pojęcia "dokument". Użyte pojęcie dokument należy rozumieć szeroko jako każdy akt pisemny, stanowiący wyrażenie określonych myśli lub wiadomości – w takim rozumieniu dokumentem jest każde pismo utrwalające wolę sporządzającego je, bez względu na treść i przyjętą konwencję. Mogą to być zatem także dokumenty prywatne opisujące te czynności, a na podstawie można będzie udowodnić związek pomiędzy podatkiem naliczonym a wykonywaniem tych czynności.
Przepis nie wprowadza także formalnego katalogu takich dokumentów. Nie może mieć wiec znaczenia przesądzającego brak "specyfikacji do wystawionej faktury", czy też "dokumentacji remontowej". Dokumenty mogą być bowiem dowolne i podlegają swobodnej ocenie organu w świetle całego materiału dowodowego.
Istotne jest by z posiadanych przez podatnika dokumentów wynikał związek nabytych towarów bądź usług z czynnościami wykonanymi poza terytorium kraju w tym m.in. opisującą wykonaną usługę, porozumienia, ustalenia czy inne notatki które wskazują na zależność między dokonanymi zakupami a wykonaną usługą, faktury czy też opis do jakich czynności będzie świadczenie wykorzystywane, korespondencja handlowa itp. Na podstawie posiadanej dokumentacji podatnik powinien mieć możliwość wykazania rzeczywistego wykorzystania nabytych towarów i usług do świadczenia usług poza terytorium kraju (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt I FSK 443/15).
Sąd zauważa w tym miejscu, że usługi budowlane są w Polsce usługami opodatkowanymi i nie zawierają się w żadnych zastrzeżeniach odnoszących się do prawa do odliczenia podatku naliczonego. Tym samym są to czynności, w przypadku wykonywania których w Polsce, w aspekcie przedmiotowym, podatnikowi przysługiwałoby co do zasady prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT od zakupu towarów związanych z tą czynnością. Jednocześnie Sąd zauważa, że w treści skargi jak i postępowania podatkowego skarżąca uwypuklała, że zakupu zakwestionowanych towarów dokonała w ramach prowadzonej przez siebie w Polsce jednoosobowej działalności gospodarczej, w celu wykonania usług budowlanych remontów mieszkań położonych w Hiszpanii. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 45 dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomością jest miejsce, w którym dana nieruchomość się znajduje. Na grunt polski przepis ten został implementowany w art. 28e ust. 11 ustawy o VAT. W tej sytuacji podstawę prawną rozważań, co do przysługiwania podatniczce prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, winien stanowić także art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT (w przypadku gdyby usługi budowlane nie podlegały opodatkowaniu w Polsce z uwagi na ich transgraniczny charakter).
Jak już wskazano powyżej, przepis ten oprócz podstawowego warunku, jakim jest istnienie związku między nabytymi towarami a dostawami towarów przez podatnika poza terytorium kraju, wprowadza dodatkowy warunek dotyczący posiadania przez podatnika dokumentów potwierdzających dokonanie określonych czynności poza terytorium kraju i ich związek z nabyciem towarów na terenie kraju. Na podstawie posiadanej dokumentacji podatnik powinien mieć możliwość ustalenia rzeczywistego wykorzystania nabytych towarów i usług do świadczenia usług poza terytorium kraju (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt I FSK 443/15).
Kluczowe zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, także w kontekście zarzutów skargi, ma w pierwszej kolejności odpowiedź na pytanie, czy skarżąca wykonała w ramach prowadzonej i zarejestrowanej w Polsce działalności gospodarczej transgraniczną usługę budowlaną niepodlegającą opodatkowaniu w Polsce, a jeśli tak, to, czy wykonywanie przez skarżącą tych samych usług co w Hiszpanii na terytorium Polski, byłoby kwalifikowane przez organy podatkowe jako w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
Sąd zauważa, że analizowany przepis nie wymaga od Skarżącej – w celu skorzystania z odliczenia na zasadzie art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy – prowadzenia działalność gospodarczej w Hiszpanii lub wykorzystywania posiadanych nieruchomości w Hiszpanii do działalności gospodarczej. Nie ma też prawnego znaczenia, czy w Hiszpanii, w wyniku świadczonej usług budowlanych, świadczonych przez Skarżącą, z wykorzystaniem towarów nabytych w Polsce, został wygenerowany w Polsce podatek należny w postaci podatku VAT, jak i czy podatek od wartości dodanej został prawidłowo rozpoznany i rozliczony w Hiszpanii.
W rozpatrywanej sprawie, kwestionując możliwość wykonania usług transgranicznych rozumianych jako usługi remontowe wykonane przez skarżąca w ramach działalności zarejestrowanej w Polsce na terytorium Hiszpanii, organy podatkowe stanęły na stanowisku, że skarżąca nie wykonała takich usług, bowiem oba mieszkania wchodziły w skład jej majątku osobistego, zatem nie doszło do wykonania żadnych usług na rzecz osoby trzeciej, a prace remontowe skarżąca wykonywała na własną rzecz, remontowała bowiem mieszkania wchodzące w skład jej majątku prywatnego, które w żaden sposób nie były związane z jakąkolwiek działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącą. Organy podkreślały, że skarżąca posiadała w Hiszpanii dwa, wskazane wyżej mieszkania, które wyremontowała, według jej wyjaśnień, z użyciem towarów, których dotyczy przedmiot sporu. Mieszkanie nr 1 Skarżąca nabyła od G. C. i jego żony na mocy aktu własności z 31 stycznia 2017 r. za 25 000 EUR. Organy dostrzegły, że zgodnie z treścią pisma z 15 lutego 2021 r., skarżąca nabyła je, gdyż J. D., która była zainteresowana jego nabyciem, nie mogła dokonać tego osobiście. Z pisma wynika nadto, że do przeniesienia własności mieszkania nr 1 ze skarżącej na J. D. doszło z dniem 11 maja 2018 r., co potwierdzać ma załączona do tego pisma kopia trzeciej strony aktu notarialnego, sporządzonego w języku hiszpańskim. Okoliczności te nie zostały zakwestionowane przez organy podatkowe i nie stanowią przedmiotu sporu. Z akt sprawy wynika zatem, że w okresie od dnia 31 stycznia 2017 r. do 11 maja 2018 r. (przez ponad rok) Skarżąca była właścicielem mieszkania nr 1.
Natomiast mieszkanie nr 2 ([...], C.) Skarżąca zakupiła od M. G. na mocy aktu własności z dnia 12 sierpnia 2016 r. (Kontrola, k. 117), ale prawo do całkowitego użytkowania nabyła w dniu 15.01.2017 r. (Akt notarialny po hiszpańsku, kontrola, k. 207). Dalsza sprzedaż mieszkania nr 2 nastąpiła w dniu 3 listopada 2021 r., a zatem po upływie ok 5 lat od jego nabycia.
W zaskarżonej decyzji organ podkreślał (str. 22), że zarówno nabycia, jak i dalszej sprzedaży obu nieruchomości, skarżącą dokonała osobiście, tj. poza prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, a zatem także poza działalnością opodatkowaną. Nie do pogodzenia było bowiem współistnienie dwóch okoliczności:
- wyremontowania obu mieszkań w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (określonych przez skarżącą jako usługi transgraniczne), a zatem także działalności opodatkowanej, skoro Skarżąca jest zarejestrowana jako podatnik VAT i korzystała z mechanizmu odliczenia podatku naliczonego, przysługującemu jedynie w przypadku wykonywania opodatkowanych czynności;
- brak opodatkowania podatkiem należnym remontu obu mieszkań.
W zaskarżonej decyzji organ podkreślił, że działalność skarżącej na terytorium Hiszpanii, w szczególności sprzedaż posiadanych nieruchomości, ich remont czy ewentualny wynajem, nie doprowadziły do powstania obowiązku podatkowego. Takiej okoliczności nie podnosiła bowiem sama skarżąca, a przede wszystkim hiszpańska administracja podatkowa wskazała, że I. Z. nigdy nie prowadziła i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej w Hiszpanii, nie rozlicza się dla potrzeb podatku VAT, a co istotne - działa jako osoba prywatna.
Zdaniem organu, wobec tego, że w związku z nabyciem przez skarżącą mieszkania nr 1, a następnie wyremontowania go oraz dalszej sprzedaży, nie powstał obowiązek podatkowy w podatku VAT, to podniesione przez skarżącą okoliczności, dla których to ona sama, a nie J. D., nabyła to mieszkanie (działając jedynie w jej imieniu), nie mają istotnego znaczenia dla przedmiotu sporu.
W zaskarżonej decyzji organ przeanalizował także kwestię najmowania obu mieszkań, na którą to okoliczność skarżąca wskazała w zastrzeżeniach z dnia 23 grudnia 2017 r. do protokołu kontroli, jak też we wcześniejszej skardze do Sądu. Ponieważ Skarżąca nie przedłożyła jednak na wezwanie z 22 grudnia 2020 r., nr [...], jakichkolwiek dowodów potwierdzających wcześniejsze twierdzenia, organ stwierdził, że są one gołosłowne (str. 25 decyzji), tzn. że taki najem nie miał miejsca.
Organ podkreślał przy tym, że sama okoliczność remontu obu mieszkań nie jest kwestionowana. Ustalenie zaskarżonej decyzji sprowadza się natomiast do stwierdzenia, że skarżąca nie wykonywała go w ramach działalności opodatkowanej. Innymi słowy organy podatkowe nie stwierdziły, w oparciu o przedłożone przez Skarżącą dowody oraz uzyskane od hiszpańskiej administracji podatkowej informacje, by wykonanie remontu obu mieszkań spowodowało powstanie obowiązku podatkowego na gruncie podatku od wartości dodanej w Hiszpanii. Analizując charakter nabycia obu mieszkań, organy podatkowe uznały, że nabycie obu mieszkań nastąpiło do majątku osobistego skarżące, co było podstawą dalszej oceny prawnej w zakresie przysługiwania skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Podsumowując, Dyrektor Izby uznał, że zakwestionowane towary te zostały przez skarżącą nabyte od początku z zamiarem ich przeznaczeniem do remontu dwóch nieruchomości w Hiszpanii. Zanegował jednak prawo do odliczenia podatku naliczonego, bo ich nabycie nastąpiło – w jego ocenie - w celach osobistych, poza związkiem z prowadzoną działalnością gospodarczą. W jego ocenie z żadnego dokumentu, jak również z żadnej innej stwierdzonej okoliczności faktycznej nie wynika, by rzeczywiście Skarżąca miała, w momencie nabycia towarów w lutym 2017 r., zamiar prowadzenia działalności gospodarczej w Hiszpanii, czy też wskazujących na zamiar wykorzystania posiadanych nieruchomości w Hiszpanii do działalności gospodarczej prowadzonej w Hiszpanii. Z kolei skarżąca podnosiła, że prowadząc działalność gospodarczą zarejestrowaną w Polsce, wykonywała w jej ramach świadczenie usług budowlanych na terytorium Hiszpanii (usługę transgraniczną).
Sąd jednak nie podzielił stanowiska organu co do oceny ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia w zakresie, w jakim organy uznały, że nabycie przez skarżącą mieszkania nr 1, którego prawo własność zostało przeniesione następnie na rzecz J. D., nastąpiło do majątku prywatnego skarżącej, we własnym imieniu i na własną rzecz skarżącej. Takie stanowisko, w ocenie Sądu, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy.
Z twierdzeń skarżącej, a znajdujących według Sąd potwierdzenie w materiale dowodowym, w odniesieniu nieruchomości położonej w C., [...], wynika, iż w przypadku tego mieszkania doszło nabycia powierniczego, którego istotą jest zlecenie przez osobę zainteresowaną nieruchomością (tzw. inwestora) jej nabycia przez inną osobę, tzw. powiernika , który nabywa nieruchomość od jej aktualnego właściciela, do swojego własnego majątku. W efekcie, inwestor pozostaje w pełni anonimowy, nie musi ujawniać swojej osoby przy transakcji nabycia nieruchomości, nie zostaje ujawniony w rejestrach, w tym w księgach wieczystych nieruchomości. Jednakże, powiernik nie zachowuje dla siebie praw do wspomnianego gruntu lub lokalu, albowiem jego zadaniem jest nabycie nieruchomości w imieniu inwestora, a następnie w dalszej kolejności przeniesienie prawa własności nieruchomości na inwestora, tak aby to on finalnie stał się jej nowym właścicielem. Powiernik nie musi jednakże od razu przenosić tytułu do nieruchomości na inwestora. W niektórych wypadkach inwestorowi może zależeć, aby przez jakiś czas jego majątek pozostawał w dyspozycji powiernika. Dający zlecenie nabycia na swój rachunek własności nieruchomości może domagać się od przyjmującego zlecenie, który nabył nieruchomość w imieniu własnym, przeniesienia na swoją rzecz własności nabytej nieruchomości (art. 740 zdanie drugie k.c.). Z treści umowy zlecenia, obejmującej tzw. fiducjarne nabycie nieruchomości, musi wynikać bezpośrednio obowiązek nabycia przez zleceniobiorcę nieruchomości, a nie musi być umową objęty obowiązek przeniesienia jej własności, jak i umowa nie musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Aby zatem przyjmujący zlecenie nabycia praw majątkowych na rachunek dającego zlecenie, stał się z chwilą wykonania zlecenia lub wcześniejszego rozwiązania umowy zobowiązany do przeniesienia tych praw na dającego zlecenie nie jest konieczne zastrzeżenie tego w umowie zlecenia, ani tym bardziej zawarcie odrębnej zobowiązującej go do tego umowy. Obowiązek przeniesienia własności wynika bowiem z ustawy, a konkretnie z art. 740 k.c..
Konstrukcja nabycia na zlecenie powiernicze znajduje szerokie zastosowanie w praktyce obrotu gospodarczego, w tym także w stosunku do obrotu nieruchomościami.
Należy podkreślić, że umowy takie okupione są powstaniem szczególnego niebezpieczeństwa, że zleceniobiorca (powiernik) nie przeniesie własności na zleceniodawcę. Wprawdzie z mocy art. 740 zdanie drugie Kodeksu cywilnego zleceniobiorca powinien wydać zleceniodawcy wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, chociażby w imieniu własnym, jest to jednak obowiązek pośredni, który wynika z samej ustawy, a ponadto powstaje nie w momencie zawarcia umowy zlecenia, lecz dopiero po jej wykonaniu (uchwała SN z dnia 27 czerwca 1975 r., III CZP 55/75, OSNC 1976/4/75, wyrok SN z dnia 13 października 1960 r., 3 CR 425/60, OSNC 1961/4/117).
Zgodnie z orzecznictwem i doktryną władztwo nad nabytymi prawami, jakie można przypisać zleceniobiorcy wykonującemu zlecenie powiernicze jest ograniczone, a to poprzez:
1. ograniczenie czasowe - zleceniobiorca obowiązany jest przekazać nabyte prawa na żądanie zleceniodawcy,
2. ustawowo wyłączoną możliwość rozporządzania tymi prawami na rzecz kogo innego aniżeli zleceniodawca lub wskazany przezeń podmiot, co powoduje wyłączenie możliwości efektywnego zwiększenia masy majątkowej zleceniobiorcy o prawa nabyte w wykonaniu powiernictwa,
3. nieekwiwalentność dla zleceniobiorcy zbycia nabytych we własnym imieniu, lecz na rachunek zlecającego praw; prawa te przenoszone są na zlecającego nieodpłatnie - zgodnie z art. 742 k.c. dający zlecenie zwraca przyjmującemu zlecenie jedynie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia, oraz zwalnia go od zobowiązań, które ten w powyższym celu zaciągnął w imieniu własnym; natomiast w przypadku przenoszenia powierniczo nabytych praw na wskazaną przez zlecającego osobę trzecią cena zbycia stanowi należność zleceniodawcy (art. 740 k.c.).
W tym miejscu należy zauważyć, iż w sprawie nie było kwestionowane samo przekazanie przez J. D. skarżącej kwoty 160.000 zł., co miało mieć miejsce 1 stycznia 2017 r. oraz równoczesne wystawienie przez skarżącą weksla na powyższą kwotę, który to weksel miał w istocie zabezpieczać interes J. D. w sytuacji, gdyby skarżąca uchylała się od przeniesienia na nią prawa własności mieszkania nabytego przez skarżącą w trybie zlecenia powierniczego nabycia nieruchomości. Środki te wskazywane były jako przeznaczone na zakup mieszkania w Hiszpanii i na taki ich charakter skarżąca wskazywała dość konsekwentnie na etapie całego postępowania podatkowego. Na taką też intencję przeznaczenia tych środków na zakup przez skarżąca w pierwszej kolejności nieruchomości w Hiszpanii za pieniądze otrzymane od J. D., a następnie przeniesienia prawa własności tej nieruchomości, po jej wyremontowaniu na rzecz J. D., świadczą też pośrednio pozostałe dowody zebrane w sprawie, w tym znajdując się w aktach sprawy korespondencja WhatsApp. Materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca informowała J. D. o postępach związanych z zakupem mieszkania, a także uzgadniała z nią kwestie związane z remontem tego mieszkania, w tym przesłała jej do akceptacji projekt remontu oraz dokonywała ustaleń w zakresie wyboru materiałów budowlanych i wyposażenia tego mieszkania. Na przyjęty przez Sąd charakter powierniczego nabycia przez skarżącą nieruchomości położonej w C., [...] na rzecz J. D., wskazują też przedłożone przez skarżącą wraz ze skargą wydruki z prowadzonej przez nią korespondencji z J. D. poprzez komunikator WhatsApp. Wprawdzie wydruki te nie mogły stanowić dowodów w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a., to jednakże stanowią one pośrednie uzupełnienie i potwierdzenie wyjaśnień skarżącej, co do zakupu omawianej nieruchomości, a następnie wykonania jej remont na rzecz J. D. Z przywołanych przez skarżącą zrzutów z ekran ( PrtSc) z komunikatora WhatsApp (z pominięciem korespondencji o charakterze osobistym wynika, że w dniu 28 grudnia 2016 r. czynione były uzgodnienia co do przekazania skarżącej kwoty 160.000 zł (uwaga Sądu - dotyczy to kwoty przekazanej następnie w gotówce w dniu 1 stycznia 2017r. oraz zabezpieczonej wekslem). Z kolejnej wiadomości z 25 stycznia 2017 r. wskazano na mający mieć miejsce na wtorek wyznaczony termin nabycia mieszkania. Dalsza korespondencja począwszy od dnia 18 lutego 2017 r., w której przedstawiono J. D. do akceptacji projekt nabytego mieszkania z możliwości wprowadzenia w nim z jej strony ewentualnych zmian, dotyczyła już kwestii zaakceptowania poszczególnych elementów wyposażenia nabywanego do tego lokalu.
Sąd przywołał te dane z przedłożonej przez samą skarżącą korespondencji prowadzonej z J. D. poprzez komunikator WhatsApp, albowiem pośrednio potwierdza ona twierdzenia skarżącej, iż nabycie omawianego mieszkania miało charakter nabycia fiducjarnego. Również wynika z niej potwierdzenie, że faktycznie przeprowadzony następnie jego remont, jeszcze przed formalnym przeniesieniem własności tego lokalu na rzecz J. D. pozostawał w realnym związku z samym kontraktem powiernictwa.
Podkreślić przy tym należy, iż organy podatkowe w odniesieniu bowiem do omawianego mieszkania położonego w C., [...] (w odróżnieniu do drugiego z nabytych przez skarżącą mieszkań) same w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazywały, że "mieszkanie nr 1 ([...], C.) skarżąca nabyła od G. C. i jego żony T. S. na mocy aktu własności z dnia 31.01.2017 r. za 25 000 EUR. Następnie przeniosła jego własność na J. D. z dniem 11 maja 2018 r. Ponadto w piśmie z dnia 15 lutego 2021 r. skarżąca wskazała , że remont tego mieszkania zakończył się w dniu 12 listopada 2018 r., natomiast fakturę nr [...] za usługę remontu wystawiła J. D. w dniu 20 maja 2018 r., tj. z ok. półrocznym wyprzedzeniem. Sąd w tym miejscu zauważa, że z wyjaśnień skarżącej wynika, że oba te zdarzenia miały mieć miejsce miesiącu maju 2018r, w którym to nastąpiło zarówno przeniesienie prawa własności omawianego mieszkania nr 1 na rzecz J. D. (z dniem 11 maja 2018 r.) jak i wystawienia na nią faktury za jego remont (w dniu 20 maja 2018 r.). Istotnym jest w tym miejscu dodatkowe zauważenie, iż z akt sprawy, w tym z treści odwołania skarżącej wynika, że żądała ona dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie i wezwania: J. D. do przedłożenia dokumentu w postaci aktu notarialnego zakupu nieruchomości położonej w Hiszpanii w miejscowości C. celem dowiedzenia, iż to ona jest właścicielem tej nieruchomości, a którego to wniosku - co przyznał sam organ odwoławczy - organ podatkowy I instancji nie uwzględnił, nie wydając jednakże w tym zakresie formalnego postanowienia.
Jednocześnie, co ma istotne znaczenie dla oceny prawa skarżącej do rozliczenia w miesiącu marcu 2017 r. podatku naliczonego ujętego w fakturach nabycia towarów, które to według skarżącej zakupione zostały z konkretnym przeznaczeniem do remontu mieszkania w C., [...], przedłożona korespondencja z komunikatora WhatsApp pozwala, w powiązaniu z zebranymi w sprawie dowodowymi, uszczegółowić, w jakich datach podejmowane były przez skarżącą przy udziale J. D. konkretne istotne w sprawie czynności dotyczące samego nabycia i rozliczenia za miesiąc marzec 2017 r. poszczególnych towarów i ich przewozu do Hiszpanii, samego nabycia mieszkania, do którego remontu miałyby zostać wykorzystane, a także czynionych uzgodnień co do samego projektu tego lokalu po wykonaniu w nim planowanego remontu.
W ocenie Sadu, wystarczającym dla udokumentowania prawa do odliczenia podatku naliczonej jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług, znajdujących oparcie w dokumentach posiadanych przez podatnika, przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te były dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności, tj. służył działalności opodatkowanej (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT) lub aby nabyte towary dotyczą świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami (art. 86 ust.8 ustawy o VAT). Natomiast oceny istnienia bezpośredniego związku między konkretną transakcją a całością działalności podatnika w celu ustalenia, czy towary i usługi są wykorzystywane "do celów zawieranych transakcji wykonywanych w ramach działalności gospodarczej tego podatnika, należy dokonywać na podstawie istoty nabywanych przez podatnika towarów lub usług, a ściślej - biorąc pod uwagę wyłączną przyczynę danej transakcji.
W tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 45 dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomością jest miejsce, w którym dana nieruchomość się znajduje. Na grunt polski przepis ten został implementowany w art. 28e ust. 11 ustawy o VAT. Zatem w ocenie Sądu, organy podatkowe niewłaściwie przyjęły, że niedoszło do wykonania transgranicznej usługi remontowej (kwestie związane z prawidłowością opodatkowanie tej usługi nie stanowią na tym etapie przedmiotu oceny Sądu).
Z racji tego, że skarżąca świadczy usługi w zakresie remontów mieszkań z pewnością posiadała doświadczenie w kwestii doboru materiałów budowlanych jak i usług budowlanych tym bardziej nie sposób zaprzeczyć, że na jej wybór, przez J. D., do remontu mieszkania w Hiszpanii wpłynąć musiał fakt, że Skarżąca działała jako profesjonalny podmiot w branży budowlanej. W rezultacie remont mieszkania z użyciem zakupionych w Polce towarów wiązał się z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą w kraju.
Przedstawiony tok opisanych czynności potwierdza realności i przebieg transakcji gospodarczych. Przedłożone przez Skarżąca dokumenty, nawet jeśli zawierały uchybienia formalne (Dyrektor Izby poświęcił znaczną część uzasadnienia decyzji na drobiazgową ich analizę i wykazanie błędów tkwiących w wystawionych faktur), to w świetle całokształtu materiału dowodowego, nie można było stwierdzić, że były stworzone jedynie na potrzeby stworzenia pozoru wykonanych transakcji gospodarczych. Dyrektor Izby wadliwie nie dostrzegł racjonalnie dającego się wytłumaczyć sensu gospodarczego zawartej pomiędzy Skarżącą a J. D. umową zlecenia, obejmującą tzw. fiducjarne nabycie nieruchomości, w sytuacji gdy nie kwestionuje, że Skarżąca faktycznie nabyła towar w Polsce i wykonała czynności związane z usługą remontu mieszkania w Hiszpanii. Wszystko to, w powiązaniu z brakiem dowodów przeciwnych, prowadziło do konkluzji, że niedopuszczalna była ocena Dyrektora Izby, że nabycie tych towarów nie pozostawało w realnym związku z prowadzonym już po nabyciu mieszkania remontem realizowanym na zlecenie J. D.
Zdaniem Sądu okoliczności takie jak: prowadzenie przez skarżącą w Polsce działalności gospodarczej polegającej m.in. na świadczeniu usług remontowych, udokumentowane nabycie mieszkania nr 1 położonego w Hiszpanii i przeniesienie prawa jego własności na rzecz J. D., faktury dokumentujące nabycie towarów, oświadczenia Skarżącej z dnia 15 lutego 2021 r. stwierdzające, że towary zostały nabyte od początku z przeznaczeniem do remontu tego mieszkań w Hiszpanii, a także zestawienie dat poszczególnych działań podjętych w celu nabycia omawianego mieszkania, a następnie przeprowadzenia jego remontu potwierdzonego dokumentacją zdjęciową oraz informacjami przekazanymi przez hiszpańską administrację podatkową, oraz nabycie towarów służących wykonaniu prac remontowych oraz elementów wyposażenia wykorzystywanych przy prowadzeniu prac remontowych, potwierdzone fakturami odnoszącymi się do transportu tych materiałów (wynajem pojazdu), a pozostającymi w bliskim związki czasowym z nabyciem zakwestionowanych towarów, wskazuje w ocenie Sądu, że jest wysoce prawdopodobne, że nabycie części towarów zakwestionowanych przez organy podatkowe pozostawało w realnym związku z prowadzonym już po nabyciu tego mieszkania remontem realizowanym na zlecenie J. D., na rzecz której skarżąca dokonała powierniczego nabycia nieruchomości. Podkreślić przy tym należy, że zdaniem Sądu w oparciu o posiadane ww. dokumenty Skarżąca przyporządkowała podatek naliczonego do czynności wykonania remontu mieszkania nabytego powierniczo na rzecz J. D. Podkreślić, przy tym należy, że przewiezienie ich na plac budowy w innym państwie unijnym może być wykonane przez samego usługodawcę lub może zostać zlecone przewoźnikowi. Jeżeli usługodawca wykonujący roboty budowlane na obszarze Polski do wykonania swego świadczenia używa materiałów budowlanych przez siebie zakupionych, mamy do czynienia ze świadczeniem kompleksowym. Polega ono na tym, że jest to działanie gospodarcze, którego elementem nadrzędnym, bez którego świadczenie nie miałoby dla inwestora sensu, jest usługa budowlana. Elementem uzupełniającym jest natomiast zakup materiałów budowlanych koniecznych do wykonania usługi budowlanej. W ocenie Sądu, fakt późniejszego przeniesienia prawa własności jednego z mieszkań na rzecz J. D., dokument sprzedaży usług remontu mieszkania nr [...] z 20 maja 2018 r. oraz nr [...] z 24 października 2018 r., faktury wynajmu samochodów oraz potwierdzenie przez właściciela firmy C.1 Sp. z o.o. przebytej trasy z Polski do Hiszpanii, zdjęcia mieszkań z przed wykonania remonty, jak i po jego wykonaniu, ocenione we wzajemnej łączności wskazują w świetle całokształtu okoliczności sprawy potwierdzają istnienie związku pomiędzy nabyciem materiałów a wykonaniem usługi transgranicznej. Podkreślić przy tym należy, że faktury wynajmu samochodów oraz potwierdzenie przez właściciela firmy C.1 Sp. z o.o. przebytej trasy z Polski do Hiszpanii są dokumentami pochodzącymi od osób trzecich, których rzetelności i wiarygodności organy podatkowe nie podważały. Przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest, aby organ ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody łącznie. Ocena ta powinna być również oparta na podstawie wiedzy i doświadczenia życiowego.
Zaznaczyć przy tym należy, już w wyroku z 13 marca 2020 r. , sygn. akt I SA/Op 15/20, Sąd dostrzegł potrzebę zweryfikowania w toku ponownego rozpoznania sprawy twierdzeń skarżącej podważających w skardze ustalenia organów w odniesieniu do przeznaczenia poszczególnych materiałów wskazanych w ww. fakturach kosztowych z marca 2017 r. Według skarżącej poszczególne towary znajdowały się np. na stanie firmy lub w garażu w N.1, podczas oględzin w dniu 21 czerwca 2017 r., Sąd w wyroku tym, iż nie jest wykluczone, by skarżąca wykazała za pomocą dodatkowych dowodów słuszność podnoszonych w tym zakresie twierdzeń. Sąd zatem w wyroku tym dopuścił możliwość wykazania dodatkowych dowodów, w celu wykazania ich związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącą i remontem mieszkania zrealizowanym w Hiszpanii.
Mając powyższe na uwadze, Sąd zauważa, że - w celu skorzystania z odliczenia na zasadzie art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT - prowadzenia działalność gospodarczej w Hiszpanii lub wykorzystywania posiadanych nieruchomości w Hiszpanii do działalności gospodarczej. Nie ma też prawnego znaczenia, czy w Hiszpanii, w wyniku świadczonej usług budowlanych, świadczonych przez Skarżącą, z wykorzystaniem towarów nabytych w Polsce, został prawidłowo rozliczony hiszpański podatek należny w postaci podatku VAT. W rozpatrywanej sprawie nie została dokonana bowiem transakcja krajowa. Wykonywane przez Skarżącą usługi na terenie Hiszpanii, nie podlegały jurysdykcji polskich przepisów z zakresu podatku VAT. Natomiast w świetle art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT, podatnikowi przysługuje prawo odliczenia podatku naliczonego, w sytuacji gdy nabyte towary dotyczą świadczenia usług przez podatnika poza terytorium kraju, jeżeli kwoty te mogłyby być odliczone, gdyby czynności te były wykonywane na terytorium kraju, a podatnik posiada dokumenty, z których wynika związek odliczonego podatku z tymi czynnościami. I taką ocenę winien przeprowadzić organ ponownie rozpatrując sprawę w tym zakresie. Za niewystarczające dla odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego Sąd uznał, oparcie się przez organy podatkowe na ustaleniach, że remont tego mieszkania nie wygenerował obowiązku podatkowego w Hiszpanii po stronie skarżącej, które to ustalenie oparte zostało wyłącznie o informację przekazaną przez hiszpańską administrację skarbową, z której wynikało, że skarżąca nie uiściła podatku VAT w Hiszpanii i nie była tam zarejestrowanym podatnikiem VAT. Tymczasem obowiązek podatkowy mógł powstać w Hiszpanii po stronie J. D., lub w określonych sytuacjach także po stronie skarżącej z tytułu wykonywania usług transgranicznych, a powstanie takiego obowiązku mogło zostać błędnie nierozpoznane przez strony transakcji. Sąd zwraca uwagę, że okoliczności te nie były ustalane przez organ i nie były przedmiotem jego pogłębionych rozważań. Jednocześnie szczegółowe kwestie związane z poprawnością rozliczenia opodatkowania usług remontowych w Hiszpanii, jak i poprawnością samych faktur pozostają poza ramami niniejszego postępowania. Kwestie związane z powstaniem obowiązku podatkowego usług remontowych mogą być rozważane wyłącznie w zakresie niezbędnym do oceny możliwości zastosowania art. 86 ust. 1 albo art. 86 ust. 1 lub 8 ustawy o VAT. Powyższe kwestie, jako wynikające z jurysdykcji hiszpańskiego prawa podatkowego, pozostają poza granicami rozpoznania sprawy przez Sąd, które wyznacza sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia, rozstrzygniętą zaskarżonym aktem, a której zakres wyznaczają normy prawa determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w tym akcie i precyzujące czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny.
Dyrektor Izby przeoczył, że gdyby przedmiotowa transgraniczna usługa remontu mieszkania zostałaby hipotetycznie wykonana przez Skarżącą na terytorium kraju, to stanowiłaby czynność opodatkowaną polskim podatkiem VAT. Usługi budowlane – jak zaznaczono powyżej – są bowiem w Polsce usługami opodatkowanymi i nie zawierają się w żadnych zastrzeżeniach odnoszących się do prawa do odliczenia podatku naliczonego. Tym samym są to czynności, w przypadku wykonywania których w Polsce, w aspekcie przedmiotowym, podatnikowi przysługiwałoby co do zasady prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT od zakupu materiałów budowlanych z nimi związanego.
Skarżącą – w spornym okresie rozliczeniowym - prowadziła działalność gospodarczą w Polsce. Świadczyła w Polsce profesjonalnie usługi budowlane w zakresie remontów lokali mieszkalnych. Z tego właśnie powodu, w poprzednich wyroku Sądu dokonano wiążącej oceny, że wpłacona na jej rzecz, przez J. D., kwota 40 000 zł, była związana z działalnością gospodarczą Skarżącej. W rezultacie, zdaniem Sądu, nabycie przez Skarżącą materiałów budowlanych i wykonania przy ich pomocy usługi transgranicznej remontowej w Hiszpanii, na rzecz zlecającej J. D., w sposób oczywisty także wiązało się z prowadzoną przez Skarżącą w Polsce działalnością gospodarczą. Wszystkie te działania mieściły w ramach nie odbiegających od typowych, w których dotąd prowadziła działalność gospodarczą w Polsce. Także zatem w aspekcie podmiotowym Skarżąca spełniała warunek do skorzystania z prawa do skorzystania z odliczenia podatku naliczonego na zasadzie art. 86 ust. 8 pkt 1 ustawy o VAT.
Tym samym, skoro wykonanie remontu mieszkania na rzecz J. D., wpisuje się w profil działalności gospodarczej Skarżącej prowadzonej w Polsce, to za uprawnione należy uznać ustalenie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że gdyby hipotetycznie usługa taka jak w Hiszpanii zostałaby przez Skarżącą wykonana w kraju, to stanowiłaby według przepisów obowiązujących na terytorium Polski czynności opodatkowane VAT, dającą pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą na terytorium kraju Mając na uwadze, iż organ podatkowy błędnie ocenił materiał dowody, Sąd nie mógł zaakceptować oceny prawnej wyrażonej w zaskarżonej decyzji, bowiem jej podstawą były błędne ustalenia faktyczne, nie znajdujące – zdaniem Sądu - odzwierciedlenia w materiale dowodowym. Za dowolne zaś należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym, gdyż zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści.
W ocenie Sądu Dyrektor Izby naruszył tym samym art. 191 O.p. W powołanym przepisie uregulowano tzw. zasadę swobodnej oceny dowodów. Oznacza ona, że organ podatkowy w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego, ważąc wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, a także wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Aby w ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice czyniąc ocenę dowolną, organ podatkowy musi między innymi kierować się prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Rozpatrzeniu podlegają więc nie tylko poszczególne dowody odrębnie, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności.
W ocenie Sądu organ sformułował wadliwe wnioski w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących nabycia mieszkania nr 1 do majątku prywatnego skarżącej i braku wykonywania remontu tego mieszkania na rzecz i zlecenie J. D., a które to ustalenia zostały następnie przyjęte przez organy jako podstawa faktyczna rozstrzygnięcia, w tym podstawa dokonanej oceny prawnej. W konsekwencji również ocenę prawną, opartą o nieprawidłowe wnioski w zakresie ustaleń faktycznych, uznać należało za wadliwą. Nieuwzględnienie opisanej powyżej newralgicznej w sprawie okoliczności powierniczego nabycia nieruchomości świadczy, że zaskarżone rozstrzygniecie zostało wydane z istotnym naruszeniem wymienionych przepisów procedury. Organ dokonywał bowiem subsumcji istotnych elementów stanu faktycznego, które to elementy zostały nieprawidłowo ocenione przez organ ( w konsekwencji nieprawidłowo ustalone). Powyższe uchybienie mogło mieć zdaniem Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał za przedwczesne i nieuzasadnione na tym etapie postępowania ustosunkowywanie się do pozostałych, dalszych zarzutów skargi i twierdzeń organu zawartych w zaskarżonej decyzji, w zakresie, w jakim nie pozostają one w związku przyjętą przez Sąd oceną ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia oraz oceną prawną tych ustaleń. Sąd kontroluje bowiem, czy zebrany w spawie materiał dowodowy został oceniony przez organy podatkowe zgodnie z przepisami tego postępowania. W związku z tym sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne prawidłowo wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy. Zdaniem Sądu, skoro zaskarżona decyzja została uchylona z uwagi na zakwestionowanie stanu faktycznego (jego błędną oceną) przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (nabycie mieszkania do majątku prywatnego skarżącej) przedwczesne i nieuzasadnione jest odniesienie się szczegółowe do wszelkich zarzutów skarżącej zgłaszanych w toku postępowania, jak i twierdzeń organu, stanowiących w istocie wzajemną polemikę w zakresie, w jakim nie odnosi się ona do istoty zaprezentowanej powyżej przez Sąd oceny zgromadzonego materiały dowodowego i ustaleń z niej wypływających. Ustalenia w zakresie powierniczego nabycia nieruchomości, której własność została następnie przeniesiona na J. D. mają także wpływ na kwestie związane z rozliczeniem kosztu transportu związanego z materiałami użytymi na potrzeby tego remontu.
Ponownie rozpatrując sprawę organ winien zatem dokonać oceny materiału dowodowego dotyczącego charakteru nabycia przedmiotowego mieszkania z uwzględnieniem wytycznych i oceny zaprezentowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a następnie dokonać oceny ustalonego stanu faktycznego przez pryzmat uregulowań art. 86 ust. 1 i/lub art. 86 ust. 8 ustawy o VAT. Taka ocena, ze względu na nieprawidłowo oceniony przez organ stan faktyczny, nie została przeprowadzona w zaskarżonej decyzji. Dopiero, w sytuacji gdy ocena tak zostanie wyrażona, sąd będzie uprawniony do oceny stanowiska organu w tym zakresie. Sąd nie może bowiem zastępować organu w rozstrzyganiu sprawy.
Odmiennie natomiast przestawia się sytuacja w odniesieniu do mieszkania do mieszkania nr 2 ([...], C.) zakupionego od M. G. na mocy aktu własności z dnia 12 sierpnia 2016 r., z prawem do całkowitego użytkowania w dniu 15 stycznia 2017 r., organ (odmiennie niż w przypadku mieszkania nr 1 gdzie mowa była o przeniesieniu własności), wskazał już konkretnie na jego sprzedaż po jego wyremontowaniu, co miało miejsce w dniu 3 listopada 2021 r., po prawie trzech latach od jego pierwotnego nabycia. Sąd podzielił ocenę organów podatkowych, że nabycie przedmiotowego mieszkania nastąpiło do majątku prywatnego skarżącej. Zresztą okoliczność nabycia przedmiotowego mieszkania do majątku prywatnego nie była co do zasady kwestionowana przez skarżąca na etapie postępowania sądowego. Kwestia sporna podnoszoną przez skarżącą była natomiast możliwość odliczenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z tytułu towarów zakupionych przez skarżącą w marcu z przeznaczeniem do wykonania przez nią remontu ww. mieszkania. Skarżąca wystawiła bowiem na samą siebie fakturę VAT nr [...], posługując się przyznanym jej hiszpańskim numerem identyfikacji podatkowej, który umieściła obok swoich danych imiennych po stronie nabywcy, zaś po stronie sprzedawcy użyła polskiego numeru identyfikacji podatkowej. Skarżąca podnosiła, iż remontując przedmiotowe mieszkanie wykonała usługę transgraniczną, której miejscem wykonania była Hiszpania. Wskazywał, że powyższe uprawnia ją do odliczenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z tytułu towarów zakupionych przez skarżącą w marcu z przeznaczeniem do wykonania przez nią remontu ww. mieszkania. Podkreślała, że nielogicznym byłoby, aby prowadząc firmę budowlaną w Polsce zatrudniała inną firmę w celu wykonania prac remontowych. Skarżąca wywodziła słuszność swoich wniosków z analizy znaczenia słowa "podmiot", oznaczającego osobę fizyczną mającą zdolność prawną, oraz wskazując, że podmiotowość prawną nadaje prawo. W konsekwencji o takich samych podmiotach możemy mówić jedynie, gdy dana osoba działa w obrębie tego samego prawa i na której spoczywają te same obowiązki. Natomiast w niniejszej sprawie, w ocenie Skarżącej, mamy do czynienia z jedną i tą samą osobą, ale z dwoma równymi "podmiotami":
- E., NIP [...], na której spoczywa m.in. obowiązek poruszania się w obrębie polskiego prawa podatkowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na terenie Polski;
- I. Z., N.I.E. [...], która jako osoba prywatna podlega tylko i wyłącznie hiszpańskiemu prawu podatkowemu, co potwierdza choćby sam fakt sprzedaży mieszkań w Hiszpanii, który odbył się w ramach przepisów hiszpańskiego prawa.
W ocenie Sądu, w przypadku mieszkania nr 2, organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że skarżąca mogła przeprowadzić go jedynie we własnym zakresie, nie świadcząc jakiejkolwiek odpłatnej usługi na rzecz osoby trzeciej. Fakturę nr [...] za remont mieszkania skarżąca wystawiła bowiem na samą siebie w dniu 24 października 2018 r., a zatem w okresie, gdy była jego właścicielem. Dalsza sprzedaż mieszkania miała miejsce w dniu 3 listopada 2021 r., a zatem znacznie później. W skardze Skarżąca podtrzymała natomiast swoje przekonanie, szczegółowo wyrażone już w odwołaniu, dotyczące określenia jej jako "podwójnego podmiotu", raz oznaczonego polskim nr NIP, a drugi hiszpańskim jego odpowiednikiem N.I.E., a które jednak nie znajduje umocowania w porządku prawnym. Kwestia ta została szczegółowo poruszona na str. 27 zaskarżonej decyzji i ocenę organu w tym zakresie Sąd uznał za prawidłową. Zdaniem Sądu, pprawidłowo organy za niedopuszczalną na gruncie prawa cywilnego uznały sytuacja, w której zobowiązanym do świadczenia oraz przyjmującym je byłaby ta sama osoba". Sąd dostrzega również, że skarżąca nie poprzestała jednak na wystawieniu faktury VAT nr [...] , lecz następnie - najprawdopodobniej z uwagi na sposób kształtowania się kolejnych rozstrzygnięć organów podatkowych obu instancji wystawiała kolejne dokumenty dotyczące tego samego remontu, jednak bez dokonywania jakichkolwiek innych czynności z nim związanych: fakturę korygującą nr [...] z 29 października 2021 r., fakturę nr [...] z 29 października 2021 r.; fakturę nr [...] z 2 sierpnia 2022 r. W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił, że w działaniu skarżącej istocie chodziło o próbę skutecznego wystawienia przez skarżącą faktury z tytułu remontu mieszkania nr 2, który miał miejsce w 2018 r., na przyszłego nabywcę mieszkania, który nabył je 3 listopada 2021 r., tj. na rzecz A. T. (oznaczonego przez Skarżącą także błędnie jako A. D.). Z dokumentów nie wynika jednak, by ten nabywca miał ze skarżącą jakikolwiek kontakt przed 3 listopada 2021 r., a w szczególności, by miał mieć jakikolwiek związek z przeprowadzonym w 2018 r. remontem mieszkania nr 2. Próba wystawienia na niego faktury z tytułu tego remontu nie znajduje zatem jakiegokolwiek uzasadnienia w świetle przepisów ustawy o VAT, lecz przeciwnie - prowadzi do wystawienia dokumentów nierzetelnych, tj. takich, które nie dokumentują rzeczywistego przebiegu transakcji. W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że remont tego mieszkania skarżąca mogła przeprowadzić jedynie we własnym zakresie, nie świadcząc jakiejkolwiek odpłatnej usługi na rzecz osoby trzeciej. Fakturę nr [...] za remont mieszkania skarżąca wystawiła bowiem na samą siebie w dniu 24 października 2018 r., a zatem w okresie, gdy była jego właścicielem. Dalsza sprzedaż mieszkania miała miejsce w dniu 3 listopada 2021 r., a zatem znacznie później.
Przede wszystkim zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, prawidłowo przyjął, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nieruchomość ta stanowiła majątek prywatny skarżącej. Nie została one bowiem zaliczona do środków trwałych przedsiębiorstwa strony w Polsce, ani nie mogły zostać zakwalifikowane jako takie w Hiszpanii, gdyż w tamtym kraju skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej, a nadto skarżąca nie wykazała w żaden sposób związku tego mieszkania z jakąkolwiek działalnością gospodarczą. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby skarżąca wykorzystywała ten lokal do jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Pomimo że omawiany lokal zostały nabyte przez stronę w sierpniu 2016 r., to nadal, nie przedstawiła ona żadnych wiarygodnych dowodów wskazujących na ich komercyjne wykorzystywanie przez Skarżąca w ramach działalności opodatkowanej czy to w Polsce, czy też w Hiszpanii. Nawet skarżąca miała jakikolwiek zamiar komercyjnego wykorzystywania tej nieruchomości, to zamiar ten nie został w żaden sposób wykazany w toku postępowania podatkowego. Podkreślić przy tym należy, iż o ile na początkowym postępowania skarżąca wskazywała na bliżej nieokreślony zamiar wykorzystywania przedmiotowego mieszkania w celach komercyjnych, to na etapie postępowania odwoławczego, ani na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, nie odnosiła kwestii związanych z prawem do odliczenia podatku należnego z zakwestionowanych faktur dotyczących zakupów towarów służących remontowi tego mieszkania z bliżej nieokreśloną działalnością komercyjną związaną z wynajmowaniem tego mieszkania, a wprost wskazywała na związek z wykonaną w ramach prowadzonej przez nią w Polsce działalnością gospodarczą - w jej ocenie - transgraniczną usługą remontową tego mieszkania. Nadto organ prawidłowo zauważył, że skarżąca mogła dokonać zakupu lokalu jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, a następnie wprowadzić go do rejestru środków trwałych prowadzonej działalności, wykorzystywać do czynności opodatkowanych i w związku z tym rozliczać wydatki ponoszone na tę nieruchomość (np. remont), niemniej jednak podkreślił również, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała.
Zdaniem Sądu, organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że w odniesieniu do tego mieszkanie nie doszło do wykonania przez skarżącą usługi w rozumieniu przepisów prawa nie doszło, bowiem czynności wykonywane przez skarżącą miały charakter jednostronny (skarżąca wykonywała je sama dla siebie). Podkreślić przy tym należy, że organy podatkowe nie kwestionowały przy tym samego wykonania remontu tego mieszkania, a jedynie wskazywały na tożsamość podmiotową wykonawcy remontu i beneficjenta remontu, którym pozostawała skarżąca.
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, wobec braku innych dowodów, a jednocześnie przyjmując za prawdziwą treść oświadczenia Skarżącej z dnia 15 lutego 2021 r. organ stwierdził, że zakwestionowane towary zostały przez stronę nabyte od początku z przeznaczeniem do remontu tego mieszkania w Hiszpanii, tj. bez bezpośredniego związku z prowadzoną w Polsce działalnością gospodarczą, co wyklucza możliwość odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, jak odliczenie na podstawy art. 88 ust. 8 ustawy o VAT. Konsekwencją natomiast przyjęcia przez organy, że zakwestionowane towary zostały przez stronę nabyte od początku z przeznaczeniem do remontu tego konkretnego mieszkania w Hiszpanii, jest wykluczenie możliwości zastosowanie w sprawie art. 8 ust 2 ustawy o VAT. Chronologia zdarzeń wskazuje bowiem, że towary, które zostały nabyte w marcu 2017 r. z przeznaczeniem do remontu tego konkretnego mieszkania, nie zaś w celu wykonywania czynności opodatkowanych w ramach firmy prowadzonej w Polsce(podatek naliczony wykazany na fakturach zakupu został rozliczony w deklaracji VAT-7 za marzec 2017 r.) , a następnie zostały wykorzystane do remontu powyższych lokali. Wobec pierwotnego nabycia tych towarów z zamiarem wykorzystania ich na cele prywatne – remont mieszkania stanowiącego majątek prywatny, który nie był wykorzystywany w działalności komercyjnej oznacza, że towar ten od początku uznać należało za zakupiony na cele osobiste. Należało w tym zakresie podzielić stanowisko organu, że o rzeczywistym i docelowym przeznaczeniu tego towaru, stanowiącym w znacznej mierze elementy wyposażenia, jak i materiały konkretne budowlane, skarżąca musiała wiedzieć już w momencie ich nabycia. Jest bowiem mało prawdopodobne, mając na uwadze zakres i rozmiar prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej, nabywała ona wyposażenie, takie jak lodówka, piekarnik, armatura łazienkowa, w tym kabina prysznicowa, bez wiedzy o ich przeznaczeniu, a dopiero po pewnym czasie stwierdziła, że nie wykorzysta ich w ramach prowadzonej działalności w Polsce. Słusznie zatem organy podatkowe przyjęły, że skarżąca od razu dokonała zakupu na potrzeby remontu mieszkania, stanowiącego jej majątek prywatny. Nabycie konkretnych materiałów, związane było z realizacją konkretnego remontu, a skarżąca już w chwili ich zakupu miała wiedzę, jakie materiały będą jej potrzebne do przeprowadzenia tego remontu. Zatem organ miał podstawy, aby przyjąć, że w tej konkretnej sytuacji nie miało miejsca przynajmniej udokumentowane nabycie wyposażenia oraz materiałów budowlanych w jakimś ogólnym niesprecyzowanym celu, w ramach prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej prowadzonej w Polsce, a dopiero następnie doszło do zmiany ich przeznaczenia. Powyższej oceny nie zmienia, zdaniem Sądu, błędne a jednoczenie nieusprawiedliwione przekonanie, iż skarżąca świadczyła sama sobie transgraniczną usługę remontowa w rozumieniu przepisów prawa, z czym skarżąca w sposób nieprawidłowy powiązała prawo do odliczenia podatku należnego. Brak jest bowiem dowodów, ażeby skarżąca zamierzała wykorzystywać przedmiotowe towary do celów zarobkowych, wręcz przeciwnie materiał dowodowy daje podstawę by stwierdzić, iż już w chwili zakupu towary te przeznaczone były do majątku prywatnego skarżącej.
Podkreślić przy tym należy, iż podstawowym warunkiem zastosowania art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy o VAT właśnie owo przesunięcie, czy rozliczenie określonych wartości ekonomicznych, które pierwotnie był powiązane z działalnością opodatkowaną do majątku prywatnego. W analizowanej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że owo przesunięcie nie wystąpiło, zatem brak było podstaw do zastosowania w spawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Słusznie jest też stanowisko organu, iż mogła zaistnieć sytuacja, w której niektóre z materiałów budowlanych zostały nabyte pierwotnie do działalności gospodarczej, a następnie zostały wydzielone celem przeznaczenia ich do pracy remontowych, tej konkretnej sytuacji (może to dotyczyć takich materiałów jak wkręty czy silikony, które znajdują szerokie zastosowanie w branży budowlanej, taka sytuacja nie wynika jednak z przedłożonych przez stronę dowodów, jak również skarżąca na taką ewentualność nie wskazywała
Sąd uchylił tylko zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Dyrektor Izby posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 §1 p.p.s.a, przy czym na koszty te składał się zwrot wpisu sądowego uiszczonego od skargi. Skarżąca w toku postępowania nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, a nadto nie wykazała poniesienia innych kosztów o których mowa w art. 205 §1 p.p.s.a