I SA/Op 133/24

I SA/Op 133/24 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Remigiusz Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Zwrócono uiszczony wpis
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1, art. 46, art. 49 § 1, art. 86 § 1, art. 67 § 2, art. 73, art. 58 § 1 pkt 3 i § 3, art. 232 § 1 pkt 1, art. 232 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Fundacji "E." w Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 31 października 2023 r. nr SKO.40.2605.2023.oś w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić Fundacji "E." w Ś., ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Fundacja "E." w Ś. [dalej: strona, skarżąca, Fundacja] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 31 października 2023 r. nr SKO.40.2605.2023.oś utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Opola z 31 maja 2023 r. nr OŚR.6220.68.2022.MKU w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta Opola z 24 maja 2023 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. [...]. Skarżąca uiściła 7 grudnia 2023 r. wpis od skargi w kwocie 200 zł (karta 17).
Wskutek zarządzenia Przewodniczącej Wydziału, w piśmie z 15 stycznia 2024 r., Sąd wezwał stronę do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez:
- wskazanie, kto podpisał w imieniu Fundacji skargę (z imienia i nazwiska), bowiem pieczątka oraz podpis na skardze są nieczytelne, i w tym zakresie wykazanie, stosownie do art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) [dalej: ppsa], że osoba ta (podpisująca skargę) jest umocowana do działania w imieniu Fundacji oraz w tym celu przedstawienie dokumentu potwierdzającego takie umocowanie, np. aktualnego, pełnego odpisu z KRS lub odpisu z KRS aktualnego na dzień wniesienia skargi;
- nadesłanie 4 egzemplarzy odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie i prawidłowo podpisanego.
Przesyłka adresowana do strony, zawierająca powyższe wezwanie, była dwukrotnie awizowana przez Pocztę Polską w dniach: 22 stycznia 2024 r. i 30 stycznia 2024 r., a następnie - jako niepodjęta w terminie - została zwrócona nadawcy (Sądowi) 7 lutego 2024 r. (karta 38). Opisane wyżej wezwanie pozostało bez odpowiedzi, to jest - nie usunięto braków formalnych skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ppsa. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ppsa (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6).
Zgodnie z art. 46 ppsa, każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (§ 1 pkt 4). Jeżeli skargę wnosi osoba prawna, skarga powinna być podpisana w sposób czyniący zadość zasadom reprezentowania tego podmiotu ujawnionym w KRS. W przeciwnym razie jest to brak formalny skargi podlegający usunięciu w trybie określonym w art. 49 ppsa. Nieusunięcie tego braku w terminie skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa (wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04, ONSAiWSA 2005/5, poz. 91).
Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1 ppsa). Do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych (art. 47 § 1 ppsa). W uchwale 7 sędziów z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13 (ONSAiWSA 2014/3, poz. 39), Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że niedołączenie przez wnoszącego skargę wymaganej liczby jej odpisów i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 ppsa, jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 ppsa, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono w szczególności, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, co przemawia za przyjęciem ścisłej wykładni omawianych przepisów. Rolą sądu nie jest zastępowanie strony w dokonywaniu czynności procesowych, leżących w jej interesie i stanowiących jej ustawowy obowiązek (patrz też: wyrok NSA z 11 stycznia 2023 r., III OZ 772/22).
Na mocy art. 49 § 1 ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Wezwanie do uzupełnienia lub poprawienia pisma kierowane jest do strony pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim wyjątkiem jest w szczególności art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, na podstawie którego sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.
Postępowanie przewidziane w art. 49 ppsa nazywane jest naprawczym, a jego celem jest umożliwienie nadania biegu pismu niespełniającemu wymogów formalnych. Celem wezwania do usunięcia braków formalnych jest usunięcie tych braków, a sankcja z art. 58 § 1 ppsa związana jest z nieusunięciem braków formalnych. Uzupełnienie braków pisma powinno nastąpić przed nadaniem pismu biegu. Artykuł 49 ppsa nie upoważnia sądu do samodzielnego uzupełniania braków, lecz wprost zobowiązuje do wezwania strony w celu udzielenia stosownych informacji. Tryb z art. 49 ppsa znajduje zastosowanie, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych ogólnych, określonych w art. 46 i art. 47 ppsa, ale także szczególnych, przewidzianych dla niektórych pism, np. skargi (art. 57 ppsa).
Termin 7 dni na uzupełnienie lub poprawienie pisma jest terminem ustawowym, co oznacza, że nie może być skracany ani przedłużany. Jednak może zostać on przywrócony na skutek złożenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków (art. 86 § 1 ppsa). Strona narusza termin, gdy nie podejmuje czynności uzupełniających lub podejmuje je bezskutecznie, tzn. braki nie zostaną uzupełnione w całości lub części.
Niezastosowanie się do wezwania sądu wystosowanego w trybie art. 49 § 1 ppsa prowadzi do formalnego zakończenia sprawy. Skarga podlega odrzuceniu, gdy strona nie uzupełniła choćby tylko jednego z kilku braków formalnych wskazanych w wezwaniu. Podobnie dzieje się, gdy skarga została uzupełniona, ale po zakreślonym terminie. W przywołanej wyżej uchwale z 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13, NSA stwierdził, że uzupełnienie braków formalnych skargi przed jej odrzuceniem, jednak po upływie terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 ppsa, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa.
Na mocy art. 67 § 2 ppsa, pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 67 ppsa, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640), dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w art. 73 § 2 ppsa (art. 73 § 1 ppsa). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 ppsa). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w art. 73 § 2 ppsa, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej (art. 73 § 3 ppsa). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 ppsa (art. 73 § 4 ppsa).
Cytowane przepisy stwarzają możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. "fikcji" doręczenia. Oznacza to, że pismo "fizycznie" nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane powołanymi przepisami, próby doręczenia przesyłki, o czym informuje sąd w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji sąd może ustalić, że pismo zostało doręczone. Domniemanie to może zostać obalone przez stronę jeśli wykaże, że nie zostały zachowane warunki skuteczności doręczenia zastępczego (postanowienie NSA z 3 sierpnia 2022 r., III FZ 153/22). Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 § 4 ppsa jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Instytucja fikcji doręczenia w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Strona miała bowiem możliwość odebrania przesyłki, ale z niej nie skorzystała (postanowienie NSA z 9 marca 2011 r., II OSK 368/11).
Przewidziana w art. 73 ppsa instytucja doręczenia pisma rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone jego adresatowi. Norma z art. 73 § 4 ppsa wprowadza fikcję prawną doręczenia, które w tym przypadku ma charakter doręczenia zastępczego. Domniemanie, o którym mowa w art. 73 § 4 ppsa, polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby rozpoczyna swój bieg termin do uzupełnienia braków formalnych skargi (postanowienie WSA w Gdańsku z 2 czerwca 2022 r., III SA/Gd 384/22).
Jeżeli zawiadomiony we właściwy sposób adresat pisma nie odebrał go z placówki pocztowej, doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni od daty złożenia pisma w placówce pocztowej (postanowienie NSA z 25 czerwca 2008 r., II FZ 189/08). W takim przypadku za datę doręczenia pisma uważa się dzień, w którym upłynął wskazany czternastodniowy termin (postanowienie NSA z 3 grudnia 2010 r., I GSK 921/10). Termin czternastodniowy, o którym mowa w art. 73 ppsa, nie biegnie od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie (próba doręczenia przesyłki), tylko od następnego dnia (postanowienie NSA z 1 sierpnia 2014 r., II FZ 767/14), co wynika z art. 83 § 1 ppsa w zw. z art. 111 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.).
Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy - Prawo pocztowe, przesyłkę pocztową, której nie można doręczyć adresatowi, operator pocztowy, który zawarł z nadawcą umowę o świadczenie usługi pocztowej, zwraca nadawcy. W konsekwencji tego, w przypadku, gdy podmiotem doręczającym był pracownik operatora pocztowego, przesyłkę niepodjętą w terminie placówka pocztowa operatora opatruje na przesyłce adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i odsyła niezwłocznie sądowi wysyłającemu.
W sytuacji gdy adresat pisma odbierze je z placówki pocztowej przed upływem ustalonego w treści art. 73 § 1 ppsa czternastodniowego terminu, datą doręczenia będzie dzień odbioru pisma przez adresata w placówce pocztowej. Dniem doręczenia, o którym mowa w art. 73 ppsa, jest dzień, w którym bezskutecznie upłynął ustawowo przewidziany termin odbioru pisma sądowego (art. 73 § 1 i art. 73 § 4 ppsa) złożonego w pocztowej placówce oddawczej (postanowienie NSA z 28 listopada 2012 r., II FZ 942/12). Dodatkowo wskazać też należy, że na podstawie art. 83 § 3 ppsa, oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu.
Odnosząc powyższą analizę do stanu niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że strona wniosła skargę z zachowaniem trzydziestodniowego terminu z art. 53 § 1 ppsa. Jednakże skarga była obarczona opisanymi wyżej brakami formalnymi, skutkiem czego (na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału) Sąd wystosował do strony wezwanie do ich usunięcia. Przesyłka sądowa była awizowana pierwszy raz w dniu 22 stycznia 2024 r. i następnie złożona w placówce pocztowej. Stąd termin 14 dni z art. 73 § 1 ppsa zakończył bieg wraz z upływem dnia 5 lutego 2024 r. (poniedziałek). W konsekwencji termin 7 dni z art. 49 § 1 ppsa do usunięcia braków formalnych skargi upłynął wraz końcem dnia 12 lutego 2024 r. (poniedziałek).
Wobec niepodjęcia przesyłki sądowej w terminie, Poczta Polska zobowiązana była do zwrotu tej przesyłki (art. 32 ust. 1 Prawa pocztowego), co wykonała. Przesyłka zawierająca opisane wyżej wezwanie została załączona do akt sprawy (karta 38). Skarżąca nie podjęła żadnych czynności zmierzających do usunięcia braków formalnych skargi.
W takich okolicznościach faktycznych i stanie prawnym sprawy, Sąd stwierdził, że braki formalne skargi nie zostały usunięte z zachowaniem ustawowego terminu, co skutkuje koniecznością odrzucenia skargi.
Według art. 232 § 1 pkt 1 ppsa sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. W cytowanym przepisie określono przesłanki, których wystąpienie obliguje sąd administracyjny do zwrotu z urzędu całego uiszczonego wpisu. Obowiązek zwrotu wpisu powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia w przedmiocie odrzucenia pisma lub umorzenia postępowania z powodu cofnięcia pisma, pod warunkiem, że odrzucenie lub cofnięcie pisma nastąpiło do dnia rozpoczęcia rozprawy. Użycie w przepisie sformułowania "z urzędu" oznacza, że sąd jest zobligowany do dokonania zwrotu całego wpisu bez żądania lub wniosku strony w tym zakresie.
Z akt sprawy wynika, że Fundacja uiściła wpis w kwocie 200 zł (karta 17). Wobec odrzucenia skargi wpis podlega zwrotowi z urzędu na rzecz strony.
Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3, art. 58 § 3, 232 § 1 pkt 1 i art. 232 § 2 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.
Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w treści niniejszego uzasadnienia, zostały udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl.