II SA/KR 1180/23

II SA/Kr 1180/23 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. 1 pkt 6 w zw. z art. 58 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Kraków, dnia 21 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. K. na czynność Wójta Gminy Iwanowice w przedmiocie włączenia nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków postanawia: 1/ odrzucić skargę; 2/ zwrócić skarżącemu kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi
Uzasadnienie
Pismem z dnia 10 sierpnia 2023 r. C. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Wójta Gminy Iwanowice w przedmiocie włączenia nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II WSA w Krakowie z dnia 11 października 2023 r. wezwano skarżącego o jednoznaczne sprecyzowanie, czy jego pismo z dnia 10 sierpnia 2023 r. adresowane do Urzędu Gminy Iwanowice stanowi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na czynność Wójta Gminy Iwanowice polegającą na włączeniu jego nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, czy też wniosek do Wójta Gminy Iwanowice o wykreślenie tej nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków – w terminie 7 dni - pod rygorem przyjęcia że pismo to nie stanowi skargi do sądu administracyjnego. Ponadto w przypadku, gdyby opisane wyżej pismo z dnia 10 sierpnia 2023 r. adresowane do Urzędu Gminy Iwanowice stanowiło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o wskazanie, kiedy skarżący dowiedział się o podjęciu czynności polegającej polegającą na włączeniu jego nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków (zgodnie z art.53 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę na takie czynności wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu czynności) - w terminie 7 dni – pod rygorem przyjęcia, że skarga została złożona po terminie).
W odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżący w piśmie z dnia 25 października 2023 r. (data stempla pocztowego) wyjaśnił, że pismo z dnia 10 sierpnia 2023 r. stanowi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na czynność Wójta Gminy Iwanowice w związku z włączeniem jego nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków. Równocześnie poinformował, że o fakcie włączenia nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków dowiedział się w dniu 14 lipca 2023 r.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II WSA w Krakowie z dnia 27 listopada 2023 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez przedstawienie dowodu, że przed wniesieniem skargi skarżący wezwał właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa.
Jednocześnie wobec dostrzeżonych braków w aktach administracyjnych tym samym zarządzeniem wezwano Wójta Gminy Iwanowice o wskazanie w jakiej dacie podjęto zarządzenie Wójta Gminy Iwanowice przyjmujące Gminną Ewidencję Zabytków.
W piśmie z dnia 28 listopada 2023 r. (k-46 akt sądowych) organ poinformował, że w archiwum zakładowym nie odnaleziono stosownego zarządzenia Wójta Gminy Iwanowice przyjmującego gminną ewidencję zabytków. Wyjaśniono, że na podstawie zatwierdzonych kart adresowych został opracowany i przyjęty w dniu 22 grudnia 2014 r. gminny program opieki nad zabytkami Gminy Iwanowice. Jednocześnie organ stwierdził, że przed wniesieniem skargi C. K. nie wzywał Wójta Gminy Iwanowice na piśmie do usunięcia naruszenia prawa.
W piśmie z dnia 12 grudnia 2023 r. (data stempla pocztowego) skarżący wskazał, że cyt. "nie pisałem żadnych pism do gminy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., zwanej dalej - "P.p.s.a."), sądowa kontrola działalności publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w punkcie 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Kontrola ta, jak zostało wskazane, sprawowana jest w oparciu o kryterium legalności, tzn. zgodności kwestionowanego skargą aktu z przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu, aczkolwiek uprzednio okoliczności sprawy wymagają wyjaśnienia.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że organ pomimo wezwania przez Sąd, nie podał dokładnej daty zarządzenia Wójta Gminy Iwanowice w przedmiocie włączenia nieruchomości skarżącego do gminnej ewidencji zabytków. Jedynie w piśmie z dnia 28 listopada 2023 r. (k-46 akt sądowych) organ poinformował, że w archiwum zakładowym nie odnaleziono stosownego zarządzenia Wójta Gminy Iwanowice przyjmującego gminną ewidencję zabytków. Wyjaśniono, że na podstawie zatwierdzonych kart adresowych został opracowany i przyjęty w dniu 22 grudnia 2014 r. gminny program opieki nad zabytkami Gminy Iwanowice.
Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że w piśmie z dnia 19 lipca 2010 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie zaakceptował przedstawione wykazy proponowanych do wykreślenia oraz ujęcia w gminnej ewidencji zabytków. W tym wykazie znajdowała się nieruchomość skarżącego. Z zestawienia powyższych informacji można wywnioskować, że zaskarżona czynność miała miejsce w 2010 r. Skarżący nie określił w skardze daty zaskarżonej czynności.
Nie budzi wątpliwości Sądu, iż włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków, jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (w brzmieniu obowiązującym w 2010 r.), wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, objętych wojewódzką ewidencją zabytków.
Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. charakteryzują się tym, że: mają charakter władczy; są podejmowane w sprawach indywidualnych; mają charakter publicznoprawny; dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa.
Niewątpliwie czynność rejestracji w gminnej ewidencji zabytków zabytku nieruchomego wyznaczonego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, gdyż w wyniku jej podjęcia przez organ administracji publicznej powstają skutki prawne, zwłaszcza w zakresie obowiązków i ograniczeń związanych z utrzymaniem obiektów zabytkowych, czy też możliwością ich rozbudowy lub rozbiórki (tak również np. w postanowieniu NSA z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II OZ 218/21).
Zaskarżona czynność została podjęta w 2010 r., a zatem kwestię terminu wniesienia skargi i wyczerpania trybu właściwego dla wniesienia skargi, należy oceniać przez pryzmat regulacji obowiązujących przed 1 czerwca 2017 r., czyli przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Wynika to z brzmienia art. 17 ust. 2 tej ustawy stanowiącego, że przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (P.p.s.a.) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r.). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (art. 52 § 3 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r.).
Natomiast zgodnie z art. 53 § 2 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r., w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
W ocenie Sądu, w stosunku do czynności dokonanej w 2010 r. wniesienie skargi musiało być poprzedzone złożeniem wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 52 ust. 3 P.p.s.a., w brzemieniu obowiązującym między 2010 r. a 2015 r., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Przepis ten następnie zmieniono i od 2015 r. do 2017 r. dodano do niego zdanie: Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Również w 2017 r. nastąpiła kolejna zmiana i nadano temu przepisowi inne brzmienie: jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Natomiast zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawa wprowadzająca pierwszą z powyższych zmian weszła w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Nadto, zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy- Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Wskazać należy, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością prawną, która przysługuje danemu podmiotowi w stosunku do określonego aktu lub czynności.
W tym miejscu przyznać przyjdzie, że zarządzenie Sądu z dnia 11 października 2023 r. wzywające skarżącego do wskazania kiedy dowiedział się o podjęciu czynności polegającej na włączeniu jego nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków (zgodnie z art.53 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę na takie czynności wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podjęciu czynności) było błędne zważywszy na datę czynności polegającej na włączeniu nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków. Błąd ten wynikał miedzy innymi z niekompletności akt administracyjnych.
Naprawiając powyższe uchybienie Sąd wystosował do skarżącego zarządzenie z dnia 27 listopada 2023 r., którym wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez przedstawienie dowodu, że przed wniesieniem skargi skarżący wezwał właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na powyższe skarżący w piśmie z dnia 12 grudnia 2023 r. (data stempla pocztowego) wskazał, że cyt. "nie pisałem żadnych pism do gminy". Tym samym stwierdził, że nie kierował do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Ze złożonych wyjaśnień, jak również treści samej skargi wynika, że skarżący nie miał początkowo świadomości o figurowaniu należącego do niego budynku w gminnej ewidencji zabytków. Tym samym z całą doniosłością należy zaznaczyć, że skarżący w chwili obecnej może wystosować do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, co będzie równoznaczne z wyczerpaniem trybu przedskargowego.
Na ten moment postepowania stwierdzić jednak należy, że skarżący nie wyczerpał przed wniesieniem skargi wymogu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, co skutkuje niedopuszczalnością skargi.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (punkt 2 sentencji).