I SA/Op 12/25

I SA/Op 12/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1935
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1 art. 3 ust. 1 lit. h
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).
Dz.U. 2025 poz 214
art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. ca, art. 78 ust. 4, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 33 ust. 4 pkt 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant St. referent Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 10 grudnia 2024 r., nr PS.III.8640.18.2024.ADZ w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną we wznowionym postępowaniu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 11 października 2024 r., nr ZE-521/14808-2/BK/24 271004/0033, 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącego W. L. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez W. L. [dalej: skarżący, strona] jest decyzja Wojewody Opolskiego [dalej: Wojewoda, organ odwoławczy] z 10 grudnia 2024 r., nr PS.III.8640.18.2024.ADZ, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola [dalej: Prezydent, organ I instancji] z 11 października 2024 r., nr ZE-521/14808-2/BK/24 271004/0033, wydaną w wyniku wznowienia i orzekającą o: 1) uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta Opola z 2 listopada 2023 r., nr [...], dotyczącej uznania skarżącego za osobę bezrobotną od 2 listopada 2023 r., 2) odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną od 2 listopada 2023 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Prezydent wydał 2 listopada 2023 r. decyzję o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną od dnia 2 listopada 2023 r. Decyzję doręczono 2 listopada 2023 r. Strona nie wniosła od niej odwołania, skutkiem czego decyzja stała się ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: kpa].
Równocześnie, pismem z 2 listopada 2023 r., organ I instancji zawiadomił skarżącego o tym, że w związku z posiadaniem przez niego okresów pracy na terenie Unii Europejskiej lub EOG w okresie ostatnich 18 miesięcy poprzedzających rejestrację w Powiatowym Urzędzie Pracy w O., organem właściwym do wydania decyzji w sprawie zasiłku dla bezrobotnych jest Marszałek Województwa Opolskiego.
Następnie postanowieniem z 12 września 2024 r., nr [...], Prezydent wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie uznania skarżącego za osobę bezrobotną od 2 listopada 2023 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu 5 września 2024 r. strona przedłożyła decyzję niemieckiego organu rentowego z 23 lipca 2024 r. o przyznaniu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy zarobkowej na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2025 r. W zakresie podstawy prawnej wznowienia postępowania organ I instancji wskazał przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, to jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.
Dalej decyzją z 11 października 2024 r., wydaną między innymi na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, Prezydent orzekł o uchyleniu własnej decyzji z 2 listopada 2023 r. o uznaniu strony za osobę bezrobotną oraz orzekł o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną od 2 listopada 2023 r. W uzasadnieniu przywołał treść decyzji niemieckiego organu rentowego z 23 lipca 2024 r., a także wyjaśnił, że skarżący w okresie posiadania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy posiadał równocześnie status osoby bezrobotnej. W ocenie organu I instancji w dniu rejestracji (2 listopada 2023 r.) strona nie spełniała warunków osoby bezrobotnej, co wynika z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 214 ze zm.) [dalej: ustawa], zgodnie z którym bezrobotnym jest osoba, która nie nabyła prawa do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznanej przez zagraniczny organ emerytalny lub rentowy, w wysokości co najmniej najniższej emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy, o których mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1631 ze zm.).
Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z 10 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta. W uzasadnieniu wyjaśnił między innymi, że z decyzji niemieckiego organu rentowego wynika, iż renta została przyznana od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2025 r., a miesięczna kwota wypłacanego świadczenia wynosi 440,21 EUR. Na dzień rejestracji strony w PUP (2 listopada 2023 r.) najniższa emerytura i renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosiła 1.588,44 zł, a od 1 marca 2024 r. – 1.780,96 zł. Według obliczenia organu odwoławczego – wysokość renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, przyznana przez zagraniczny organ rentowy, w przeliczeniu na PLN na dzień rejestracji w PUP, przekracza wysokość najniższej emerytury lub renty (440,21 EUR x 4,4582 zł = 1.962,54 zł). W ocenie organu odwoławczego przepisy ustawy o promocji zatrudnienia nie dokonują rozróżnienia na rentę krajową czy zagraniczną ze względu na inne przesłanki ich nabycia. Nabycie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy przyznanej przez zagraniczny organ rentowy w wysokości co najmniej najniższej emerytury albo renty zgodnie z ustawą z emeryturach i rentach z FUS stanowi negatywną przesłankę do posiadania statusu bezrobotnego według art. 2 ust. 1 pkt 2 Iit. ca ustawy. W związku z powyższym Wojewoda uznał decyzję organu I instancji za zasadną.
Na opisaną decyzję Wojewody strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez zaniechanie podjęcia przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie oraz niedokonanie przez organ wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i w efekcie błędne uznanie, że w sprawie zasadna jest odmowa uznania skarżącego za osobę bezrobotną od 2 listopada 2023 r., jak również zasadne jest uchylenie decyzji Prezydenta z 2 listopada 2023 r. dotyczącej uznania skarżącego za osobę bezrobotną, w sytuacji, gdy w dniu rejestracji we właściwym urzędzie pracy, skarżący spełniał przewidziane przepisami prawa przesłanki warunkujące nabycie statusu osoby bezrobotnej;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. ca ustawy, poprzez błędną jego wykładnię, a tym samym niewłaściwe uznanie, iż zasadna jest odmowa uznania skarżącego za osobę bezrobotną od dnia rejestracji w urzędzie pracy, to jest od 2 listopada 2023 r.;
b) art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy, poprzez błędną ich wykładnię, a tym samym niewłaściwe zastosowanie, skutkujące uznaniem przez organ, iż przepisy prawa przewidują brak dopuszczalności wydania orzeczenia o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej, jedynie za okres, w którym nie spełniał warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, co w konsekwencji prowadzi do niezasadnego oraz nieuprawnionego uszczuplenia uprawnień przysługujących skarżącemu z tytułu posiadania statusu osoby bezrobotnej.
Skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona podniosła, że w wyniku zaistniałego stanu faktycznego wyłoniło się zagadnienie prawne dotyczące określenia charakteru świadczeń rentowych przyznanych przez zagraniczny organ rentowy oraz ich wpływu na sytuację prawną podmiotu w kontekście możliwości uzyskania statusu osoby bezrobotnej na podstawie polskich przepisów. Organ odwoławczy nie przeprowadził, w ocenie skarżącego, wszelkich niezbędnych czynności, umożliwiających dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych w sprawie. Tym samym wydana decyzja nie została oparta na wszechstronnej ocenie oraz analizie pełnego materiału dowodowego, który w sprawie powinien zostać zgromadzony.
Dalej skarżący argumentował, że Sąd Okręgowy w O., wyrokiem z 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt [...], oddalił odwołanie strony od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 12 grudnia 2022 r. odmawiającej przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Orzeczenie wskazuje, że skarżący jest zdolny do podjęcia pracy, a jego sytuacja zdrowotna nie stanowi uzasadnienia dla uznania niezdolności do pracy, choćby w stopniu częściowym. Skarżący podniósł, że stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy za osobę bezrobotną należy uznać osobę zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej. Tak rozumiane znaczenie wskazanej podstawy prawnej w zestawieniu z postępowaniem przeprowadzonym przez organy administracji publicznej prowadzi do sytuacji prawnej, w której według prawa polskiego strona uznana została za osobę zdolną do podjęcia pracy, przy jednoczesnym braku możliwości dokonania rejestracji we właściwym urzędzie pracy.
Skarżący wskazał też, że organ odwoławczy błędnie przyjął, iż odmowa uznania strony za osobę bezrobotną powinna nastąpić od dnia rejestracji we właściwym urzędzie pracy. Decyzja zagranicznego organu rentowego o przyznaniu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy została wydana 23 lipca 2024 r., to jest po rejestracji skarżącego w urzędzie pracy. Nie sposób uznać, że strona nabyła prawo do renty przyznanej przez zagraniczny organ rentowy jeszcze przed wydaniem stosownej decyzji w tym przedmiocie. Wobec powyższego, w przypadku uznania wpływu przyznania skarżącemu renty przez zagraniczny organ rentowy na niemożność posiadania statusu osoby bezrobotnej, pozbawienie statusu powinno obejmować okres od dnia wydania decyzji przez zagraniczny organ rentowy. Zatem, zdaniem strony, organ prowadzący postępowanie władny był do podjęcia decyzji w przedmiocie wydania orzeczenia o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej jedynie za okres, w którym nie spełniał warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Tym samym doszło do naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł między innymi, że datą ustania prawa do renty w przedmiotowej sprawie jest data przyszła, czyli 31 maja 2025 r. Organy administracji publicznej nie mają podstaw do wydania decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego na okres przyszły z uwagi na nieprzewidywalność stanów faktycznych i prawnych, które mogą do tego czasu zaistnieć. Nie ma również podstawy prawnej do takiego rozstrzygnięcia w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zdaniem organu odwoławczego, status bezrobotnego nie zależy od uznania organów orzekających. Jeżeli z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. ca ustawy wynika, że bezrobotnym nie może być osoba, która nabyła prawo do renty przyznane przez zagraniczny organ rentowy, to wyłącza to możliwość posiadania takiego statusu. Utrata statusu osoby bezrobotnej następuje z mocy prawa w momencie ustania przesłanek do posiadania statusu bezrobotnego bez względu na czas jego trwania, a przepisy nie dają organom dowolności do orzekania w tym zakresie. W kwestii pozbawiania statusu bezrobotnego na okres "zamknięty" za okres wsteczny Wojewoda zaznaczył, że należy mieć na względzie, iż ustawodawca przewidział sytuacje, w których może nastąpić pobawienie statusu bezrobotnego na ściśle wskazany okres i wynikają one z art. 78 ust. 4 ustawy i dotyczą zbiegu świadczeń w nim wymienionych z posiadaniem statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiłkowo z art. 76 ustawy, to jest uznania świadczenia za nienależnie pobrane w przypadku braku pomniejszenia świadczenia przez organ rentowy. Ustawodawca celowo wprowadził art. 78 ustawy i celowo zamieścił w takim brzmieniu art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. Możliwość interpretacji art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy w szeroki sposób pozwalający na pozbawianie statusu na ściśle wskazany okres czyniłaby zbędnym przepis art. 78 ustawy. Wojewoda podniósł, że decyzja wznowieniowa w sprawie została wydana w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. ca ustawy i z powodu braku podstaw prawnych do wydania decyzji w zakresie utraty uprawnień w dacie przyszłej, to jest pozbawienia statusu bezrobotnego na okres od 23 lipca 2024 r. do 31 maja 2025 r., wydanie takiej decyzji byłoby niezgodne z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz wnioski i wywody w niej zawarte. Zaznaczył, że organ wadliwie zastosował instytucję wznowienia postępowania, ponieważ decyzja niemieckiego organu rentowego zapadła w roku 2024, a więc już po wydaniu decyzji przyznającej stronie status osoby bezrobotnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: ppsa], sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 ppsa). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czyli weryfikuje, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.
Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, czy zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie znalazł w sprawie podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Nie wnosiła też o to strona skarżąca. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził jednak naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub postępowania, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i wydanie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 ppsa.
Kluczowe elementy stanu faktycznego sprawy oraz sekwencja czynności podjętych przez stronę i organy obu instancji zostały już opisane w części historycznej uzasadnienia wyroku, zatem zbędne jest ich ponowne przywołanie. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do wydania decyzji rozstrzygającej sprawę. Trafnie natomiast strona podniosła, że organy obu instancji wadliwie oceniły wynikający z dowodów stan faktyczny sprawy w kontekście skutków prawnych, które powstały na gruncie przepisów kpa oraz ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Decyzja będąca przedmiotem wniesionej skargi została wydana wskutek wznowienia postępowania administracyjnego, dlatego też podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniała przesłanka wznowienia postępowania. Organy obu instancji w podstawie prawnej wydanych decyzji wskazały art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zdaniem Sądu posłużenie się przez ustawodawcę konstrukcją alternatywy wskazuje, że nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody mogą, ale nie muszą, iść w parze. W konsekwencji oznacza to, że w art. 145 § 1 pkt 5 kpa ustawodawca zawarł dwie przesłanki wznowienia, które łączy element nowości w postępowaniu, istotności, istnienia w dniu wydania decyzji oraz ich nieznajomości organowi, który wydał decyzję. Nowość okoliczności lub dowodów jest tu utożsamiana z następczym odkryciem lub zgłoszeniem przez stronę, nie zaś z następczym ich zaistnieniem. Sfera faktyczna sprawy administracyjnej kształtuje się i może ulegać zmianom do momentu wydania decyzji ostatecznej, zatem to, co dzieje się później, już do niej nie przynależy i nie wchodzi w rachubę jako przyczyna wznowienia postępowania. Okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji ostatecznej albo pozostają z punktu widzenia jurysdykcji administracyjnej obojętne, albo – jeżeli prawo materialne wiąże z nimi taki skutek – kreują odrębną sprawę administracyjną. Pojawienie się nowej okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji może stanowić jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie podstawę do wznowienia postępowania w tej sprawie. Istnienie relewantnych okoliczności faktycznych lub dowodów, a także wiedzę o nich organu administracji, ocenia się wedle stanu na dzień wydania decyzji ostatecznej. Okoliczności faktyczne lub dowody, które są "nowe" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, muszą również być "istotne dla sprawy". Można im przypisać tę cechę tylko wtedy, gdy uwzględnione w procesie konkretyzacji normy materialnej – w czasie jej dokonywania, niekoniecznie również teraz – spowodowałyby, że jej wynik mógłby być inny albo w ogóle by do niej nie doszło (H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2023, s. 1015-1016).
Z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. ca ustawy wynika, że negatywną przesłanką uzyskania statusu bezrobotnego jest nabycie prawa do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznanej przez zagraniczny organ emerytalny lub rentowy, w wysokości co najmniej najniższej emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy, o których mowa w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zatem nabycie przez skarżącego, wskutek decyzji niemieckiego organu rentowego, uprawnienia do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy zarobkowej w kwocie 440,21 EUR jest okolicznością prawnie istotną, co nie jest w sprawie wątpliwe ani sporne. Skarżący zakwestionował natomiast dopuszczalność (po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy) uchylenia dotychczasowej decyzji z 2 listopada 2023 r. uznającej go za bezrobotnego i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, poprzez odmowę uznania go za bezrobotnego od 2 listopada 2023 r. (art. 151 § 1 pkt 2 kpa) w sytuacji, gdy decyzja zagranicznego organu rentowego została wydana 23 lipca 2024 r., a więc już po dniu zarejestrowania strony jako osoby bezrobotnej. Poza sporem pozostaje natomiast okoliczność wynikająca wprost z decyzji zagranicznego organu rentowego, iż świadczenie rentowe zostało przyznane skarżącemu na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2025 r., a więc z okres przypadający przed dniem przyznania skarżącemu statusu bezrobotnego.
W takim stanie sprawy Sąd stwierdził, że w przypadku osób, które nabyły status bezrobotnego, a którym w okresie późniejszym przyznano prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, pozbawienie statusu osoby bezrobotnej następuje w trybie art. 78 ust. 4 ustawy (zgodnie z którym w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego następuje za okres, za który przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy), nie zaś wskutek wydania, po wznowieniu postępowania, decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Artykuł 78 ust. 4 ustawy ma zastosowanie również w sytuacji, gdy renta została przyznana za okres wsteczny, nawet sięgający dnia nabycia statusu bezrobotnego. Zauważyć należy, że art. 78 ust. 4 ustawy ma całkowicie samodzielny charakter, tym samym, w przypadku niespełnienia jednej z przesłanek uznania za osobę bezrobotną spośród wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. ca ustawy, możliwe jest orzeczenie o pozbawieniu statusu bezrobotnego na podstawie art. 78 ust. 4 cyt. ustawy. Błędne jest natomiast traktowanie okoliczności przyznania, po wydaniu decyzji o uznaniu za bezrobotnego, świadczenia, jakim jest renta z tytułu niezdolności do pracy, jako nowej okoliczności istniejącej w dniu wydania decyzji. Zdaniem Sądu brak jest też możliwości uznania za "nowy" – w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa – fakt czy dowód samej decyzji rentowej (ewentualnie faktu z niej wynikającego) zapadłej po wydaniu decyzji o uznaniu za bezrobotnego, nawet wówczas, gdy decyzja rentowa przyznaje świadczenie z mocą wsteczną. Istotą zagadnienia jest tu bowiem nie tyle samo uprawnienie, co akt je potwierdzający. Niepodobna przyjmować fikcyjnie, że z uwagi na wsteczne przyznanie prawa, akt ten – nieistniejący w dniu wydania decyzji dotychczasowej – spełnia przesłanki wznowienia postępowania. Tryb nadzwyczajny, którym jest wznowienie postępowania administracyjnego, jest stosowany wyjątkowo, a normowane nim przesłanki muszą być wykładane ściśle (wyroki NSA: z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1724/15; z 2 września 2016 r., sygn. akt I OSK 168/15; z 12 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3012/14; z 21 kwietnia 2016 r., I OSK 1703/14; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 października 2017 r., sygn. akt II SA/Go 838/17; wyrok WSA w Kielcach z 6 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 94/14).
Odnosząc powyższe do stanu sprawy, Sąd zaznacza, że powołane wyżej wyroki zostały wydane na tle stanu faktycznego, w którym świadczenie wykluczające spełnienie jednej z przesłanek uznania za bezrobotnego zostało przyznane na podstawie polskich regulacji ustawowych. W ocenie Sądu pozostaje to jednak bez wpływu na regułę, zgodnie z którą następcze (to jest przypadające po dniu zarejestrowania osoby bezrobotnej) przyznanie bezrobotnemu (przez polski organ albo organ innego państwa) prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (nawet w przypadku przyznania świadczenia rentowego wstecz od daty wydania decyzji organu rentowego) nie wypełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, stanowiącej podstawę wznowienia postępowania, a następnie uchylenia decyzji dotychczasowej i w konsekwencji tego – ponownego merytorycznego orzekania przez organ administracyjny w sprawie uznania za osobę bezrobotną. Ponadto świadczenia dla bezrobotnych w ramach Unii Europejskiej objęte są koordynacją wynikającą z przepisów (patrz: art. 3 ust. 1 lit. h) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE.L. z 2004 r. Nr 166, str. 1 ze zm.). Zatem zastosowanie znajduje zasada traktowania pewnych okoliczności lub wydarzeń mających miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego tak, jak gdyby miały one miejsce na terytorium Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma w danej sytuacji zastosowanie.
Zdaniem Sądu wydanie przez niemiecki organ rentowy decyzji z 23 lipca 2024 r. i przyznanie skarżącemu świadczenia rentowego za okres od 1 czerwca 2022 r. nie są okolicznościami nowymi i nieznanymi organowi, a istniejącymi w dniu 2 listopada 2023 r., czyli w dacie wydania decyzji przez organ I instancji. Również sama decyzja niemieckiego organu rentowego nie jest dowodem nowym i nieznanymi organowi, a istniejącymi w dniu 2 listopada 2023 r. Z tego powodu organy obu instancji błędnie uznały za spełnioną w sprawie przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
W sprawie nie można jednak pominąć regulacji art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy, na mocy którego wydawanie decyzji o uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu bezrobotnego należy do zadań samorządu powiatu, a także art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 (który nie znajduje w sprawie zastosowania), pozbawia takiego statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 – a więc również tego, któremu świadczenie rentowe przyznał organ zagraniczny (lit. ca). Ponadto na podstawie art. 78 ust. 4 ustawy pozbawienie statusu bezrobotnego następuje za okres, za który przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy. W takim kontekście prawnym, Sąd zauważając, że końcowy termin (wyznaczonego przez organ rentowy) okresu świadczeniowego nie upłynął jeszcze w dniu orzekania przez organ odwoławczy oraz w dniu wyrokowania w sprawie, wskazuje jednak, że w stanie niniejszej sprawy pozbawienie skarżącego statusu osoby bezrobotnej powinno nastąpić z uwzględnieniem celu tych regulacji, a więc z przy zastosowaniu wykładni funkcjonalnej. Stąd osoba, która choćby tylko przejściowo nie spełnia kryteriów uznania za bezrobotnego określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, powinna utracić status bezrobotnego na mocy decyzji wydanej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 78 ust. 4 ustawy, czyli na podstawie regulacji innych niż te, które dotyczą wznowienia postępowania, przy uwzględnieniu stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego. Przywołane przepisy nie wykluczają możliwości pozbawienia danej osoby statusu bezrobotnego wstecz od daty wydania decyzji w tym przedmiocie, nawet poczynając od daty błędnego (jak się dopiero później okazało) uznania za osobę bezrobotną. Nieuprawnione byłoby tylko pozbawienie statusu bezrobotnego decyzją wydaną "na przyszłość". W ten sposób skarżącemu nie zostanie zamknięta droga do wnioskowania o uznanie za osobę bezrobotną w innym dniu, który nastąpi po wygaśnięciu uprawnienia do renty z tytułu niezdolności do pracy. Dokonując zatem wykładni funkcjonalnej wskazanych przepisów, nakazującej przy ustalaniu znaczenia danej regulacji prawnej uwzględniać jej cel, należy dojść do wniosku, że art. 78 ust. 4 ustawy będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie, co organ powinien mieć na względzie dokonując oceny uprawnień skarżącego i wydając rozstrzygnięcie w tym zakresie.
W takim stanie sprawy organy powinny ponownie ocenić skutki prawne przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy za okres, w którym posiadał status bezrobotnego, z uwzględnieniem powyższej analizy kompleksu regulacji wyznaczających sytuację prawną strony, zważając na treść art. 153 ppsa, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia.
Z opisanych wyżej powodów Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ppsa, przy zastosowaniu art. 135 ppsa – ponieważ decyzje organów obu instancji obarczone są tymi samymi wadami.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa, uwzględniając to, że skarżący był zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. b ppsa, jednakże był reprezentowany przez pełnomocnika, którego wynagrodzenie w kwocie 480 zł ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).