I SA/Op 110/23

I SA/Op 110/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Anna Komorowska-Kaczkowska
Grzegorz Gocki /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone zarządzenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1327
art. 13 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 2i
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska Protokolant: Referent Dagmara Jugo po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023 r. sprawy ze skargi L. w Z. na zarządzenie Wójta Gminy Polska Cerekiew z dnia 30 stycznia 2023 r., nr 0050/14/2023 w przedmiocie wyboru podmiotów i wysokości dotacji dla organizacji pozarządowych oraz podmiotów prowadzących działalność pożytku publicznego biorących udział w otwartym konkursie ofert na dotację z budżetu Gminy Polska Cerekiew w 2023 r. I. uchyla zaskarżone zarządzenie, II. zasądza od Wójta Gminy Polska Cerekiew na rzecz strony skarżącej kwotę 797 zł (słownie złotych: siedemset dziewięćdziesiąt siedem 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem wniesionej do tut. Sądu - na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40) oraz art. 50, art. 53 § 2 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej p.p.s.a.) - skargi L. (dalej: skarżący) jest Zarządzenie Wójta Gminy Polska Cerekiew z 30 stycznia 2023 r. Nr 0050/14/2023 w sprawie wyboru podmiotów i wysokości dotacji dla organizacji pozarządowych oraz podmiotów prowadzących działalność pożytku publicznego biorących udział w otwartym konkursie ofert na dotację z budżetu Gminy Polska Cerekiew w 2023 r. (dalej "Zarządzenie") w przedmiocie przyznania:
1) "E" w Z. dotację w wysokości 24.000,00 zł. /słownie: dwadzieścia cztery tysięcy złotych/;
2) "L2" w P. dotację w wysokości 19.000,00 zł /słownie: dziewiętnaście tysięcy złotych/;
3) "A." w P. dotację w wysokości 6.000,00 zł /słownie: sześć tysięcy złotych/.
W skardze zaskarżonemu Zarządzeniu zarzucono naruszenie:
1) art. 41 ust. 2c Karty Praw Podstawowych UE z dnia 7 grudnia 2000 r., a także art. 18 wykonawczego wobec niej Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji z dnia 6 września 2001 r., poprzez naruszenie zasady uzasadniania rozstrzygnięć z urzędu - a przez to w szczególności dokonanie przez organ rozstrzygnięcia w sposób dowolny, arbitralny oraz niedochowanie zasady jawności postępowania;
2) art. 13 ust. 2 pkt 6 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1327 z późn. zm., zwanej dalej także jako u.d.p.p.w.) przez niedookreślenie w ogłoszeniu konkursowym kryteriów oceny ofert uniemożliwiające obiektywną weryfikację oceny, a przez to dokonanie przez organ oceny dowolnej i arbitralnej;
3) art. 15 ust. 1 pkt 6 u.d.p.p.w. poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez nieuwzględnienie w ogłoszeniu konkursowym (punkt V.3 ogłoszenia konkursowego) przy rozpatrywaniu ofert analizy i oceny realizacji zleconych zadań publicznych w przypadku organizacji pozarządowej lub podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3, które w latach poprzednich realizowały zlecone zadania publiczne, biorąc pod uwagę rzetelność i terminowość oraz sposób rozliczenia otrzymanych na ten cel środków;
4) naruszenie zasady równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz art. 11 ust. 4 u.d.p.p.w. przez dokonanie rozstrzygnięcia dyskryminującego skarżącego posiadającego profesjonalne zasoby kadrowe z wieloletnim doświadczeniem na rzecz faworyzowania oferenta nie posiadającego doświadczonych zasobów kadrowych;
5) art. 13 ust. 2 pkt 6 u.d.p.p.w. w zw. z punktem V. 1 ogłoszenia konkursowego w brzmieniu "oferty złożone na niewłaściwych drukach, niekompletne, lub złożone po terminie zostaną odrzucone z przyczyn formalnych" - przez naruszenie trybu i odrzucenie oferty konkursowej złożonej przez skarżącego z powodu "braku wskazania w ofercie działań polegających na organizacji zawodów w Z., na terenie Gminy Polska Cerekiew., co jest sprzeczne z celem zadania publicznego polegającego na upowszechnianiu sportu, kultury fizycznej i rekreacji wśród mieszkańców Gminy Polska Cerekiew" - który to powód odrzucenia stanowi przesłankę merytoryczną, a nie formalną; a nadto nie został przewidziany w ogłoszeniu konkursowym (punkt V. 1 ogłoszenia konkursowego);
6) art. 13 ust. 2 pkt 6 u.d.p.p.w. poprzez arbitralne, dowolne i nieuzasadnione w świetle treści ogłoszenia konkursowego rozstrzygnięcie, iż skarżący nie spełnił warunków złożenia ofert wskutek "braku wskazania w ofercie działań polegających na organizacji zawodów w Z., na terenie Gminy Polska Cerekiew, co jest sprzeczne z celem zadania publicznego polegającego na upowszechnianiu sportu, kultury fizycznej i rekreacji wśród mieszkańców Gminy Polska Cerekiew".
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego Zarządzenia w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych. Do skargi przedłożył:
1) wypis z KRS:[...];
2) zarządzenie Nr 0050/14/2023 z dnia 30 stycznia 2023 r. w sprawie wyboru podmiotów i wysokości dotacji dla organizacji pozarządowych oraz podmiotów prowadzących działalność pożytku publicznego biorących udział w otwartym konkursie ofert na dotację z budżetu Gminy Polska Cerekiew w 2023 r. - celem ustalenia faktu podjęcia i treści zaskarżonego zarządzenia;
3) zarządzenie Nr 0050/4/2023 Wójta Gminy Polska Cerekiew z dnia 5 stycznia 2023 r. w sprawie przyjęcia regulaminu przyznawania dotacji z budżetu Gminy Polska Cerekiew organizacjom pozarządowym oraz podmiotom prowadzącym działalność pożytku publicznego na realizację zadań publicznych - celem ustalenia treści zarządzenia jako podstawy prawnej wydania zaskarżonego zarządzenia;
4) ogłoszenie Wójta Gminy w Polskiej Cerekwi otwartego konkursu na dotacje z budżetu gminy Polska Cerekiew na wspieranie realizacji zadań z zakresu upowszechniania sportu, kultury fizycznej i rekreacji wśród mieszkańców Gminy Polska Cerekiew w 2023 r. - celem ustalenia treści ogłoszenia konkursowego, w szczególności określonego rodzaju zadania, zasad przyznawania dotacji, terminu i warunków realizacji zadania, terminu składania ofert, trybu i kryteriów stosowanych przy wyborze ofert oraz termin dokonania wyboru ofert; celem ustalenia faktu, iż w punkcie V. 1 Ogłoszenia zawarto postanowienie, iż "oferty złożone na niewłaściwych drukach, niekompletne, lub złożone po terminie zostaną odrzucone z przyczyn formalnych"; celem ustalenia przesłanek oceny ofert zawartych w punkcie V. 3 Ogłoszenia; celem ustalenia faktu, iż w punkcie I Ogłoszenia nie wskazano, iż oferta ma zmierzać do realizacji łącznie wszystkich zadań wskazanych w punkcie I 1. - I.4.; celem ustalenia faktu, iż skarżący spełnił wszystkie wymogi wskazane w punkcie II Ogłoszenia oraz złożył ofertę we wskazanym terminie;
5) ofertę realizacji zadania publicznego złożona przez skarżącego - celem ustalenia treści i terminu złożenia oferty przez skarżącego; interesu prawnego i uprawnień skarżącego naruszonych skarżonym zarządzeniem;
6) pismo wójta gminy Polska Cerekiew z 30.01.2023 r. - celem ustalenia faktu i przyczyny odrzucenia oferty skarżącego;
7) pisma organu z 06.06.2022 r. i 28.06.2022 r. - celem ustalenia faktu, iż mocą pism pt. "wypowiedzenie umowy użyczenia" z 28.06.2022 r. Wójt Gminy Polska Cerekiew wypowiedział skarżącemu umowę użyczenia zawartą 6.05.1997 r., ze skutkiem na dzień 31.07.2022 r. a także pisma z 6.06.2022 r. wzywającego skarżącego do zwrotu przedmiotowej nieruchomości;
8) potwierdzenia przelewów z: 11.02.2016 r.; 23.02.2017 r.; 15.02.2018 r.; 6.02.2019 r.; 3.02.2020 r.; 24.03.2021 r. i 4.03.2022 r. - celem ustalenia faktu, iż skarżący od 2006 r. otrzymywał dotacje na realizację zadania publicznego, w związku ze swoją, niezmienną od lat, działalnością statutową;
9) dokumentacji dotyczącej osiągnięć sportowych zawodników "L." w latach: 1991 r. - 2022 r., celem ustalenia osiągnięć sportowych zawodników klubu w tych latach w kontekście oceny kryteriów rozstrzygnięcia konkursu i możliwości realizacji zadania publicznego przez organizację pozarządową, proponowanej jakość wykonania zadania i kwalifikacji osób, przy których organizacja pozarządowa będzie realizować zadanie publiczne.
Jednocześnie skarżący wskazał, że z powodu braku uzasadnienia zaskarżonego Zarządzenia oraz niedoręczenia mu na dzień złożenia niniejszej skargi [w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902)] oferty "E" w Z. (złożonej w otwartym konkursie ofert na dotacje z budżetu Gminy Polska Cerekiew na wspieranie realizacji zadań z zakresu upowszechniania sportu, kultury fizycznej i rekreacji wśród mieszkańców Gminy Polska Cerekiew w 2023 r.) oraz protokołu z posiedzenia Komisji konkursowej (oceniającej złożone oferty na otwarty konkurs ofert na dotację z budżetu Gminy Polska Cerekiew na wspieranie realizacji zadań z zakresu upowszechniania sportu, kultury fizycznej i rekreacji wśród mieszkańców Gminy Polska Cerekiew w 2023 r.), nie jest w stanie sformułować dalszych zarzutów w przedmiocie ewentualnego naruszenia art. 15 ust. 1 u.d.p.p.w., w szczególności w zakresie w zakresie oceny obiektywności i rzetelności weryfikacji ofert pod względem przyjętych kryteriów; oceny przez organ potencjału realizacyjnego (zasobów osobowych) pozostałych oferentów; w zakresie przyjęcia przez organ ocen punktowych pozostałych oferentów; w zakresie prawidłowości zastosowania obiektywnego miernika pozwalającego na różnicowanie punktacji; w zakresie oceny, czy rozstrzygnięcia konkursu dokonała kompetentna komisja, czy w skład komisji nie wchodziła osoba podlegająca wyłączeniu.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Polska Cerekiew wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi podniósł, że wbrew podniesionej argumentacji organ uzasadnił swoją decyzję, wskazując, iż skarżący nie otrzyma dotacji, bowiem pismem z 30 stycznia 2023 r. podał powód odrzucenia oferty skarżącego. Podkreślił przy tym, iż konkurs ofert nie służy "przyznaniu wsparcia", lecz wyłonieniu podmiotu, który będzie realizował określone w ogłoszeniu zadanie publiczne. Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie nie zawiera przepisu, który stanowiłby podstawę materialnoprawną do wydawania (przy ogłaszaniu, czy w toku procedury konkursowej) przez organ administracji publicznej ogłaszający konkurs, bądź też powołaną przez niego komisję konkursową, decyzji administracyjnych, czy też innych aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. Ustawa nie zawiera także przepisu szczególnego, w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a. przewidującego sądową kontrolę rozstrzygnięcia samego konkursu. Z art. 13 ust. 2 pkt. 6 u.d.p.p.w. wynika, że ogłoszenie konkursu powinno zawierać informacje o kryteriach wyboru ofert. Kryteria te powinny być znane wszystkim oferentom zgodnie z zasadą jawności działania władzy publicznej oraz konieczności respektowania konstytucyjnej zasady równego traktowania. Z kolei przesłanki oceny merytorycznej, którą będzie dokonywał organ wykonawczy w konkretnym przypadku powinny być dookreślone, tak aby nie były uznane za dowolne, czy dyskryminujące wskutek nierównego traktowania. W przekonaniu organu oferta konkursowa zawierała informacje o kryteriach wyboru, a informacje te były przejrzyste i nie powinny budzić wątpliwości. Sam fakt niezadowolenia skarżącego z powodu braku wybrania jego oferty nie może być podstawą uznania skargi. Nie stanowi też naruszenia art. 15 ust. 1 pkt. 6 u.d.p.p.w. negatywna ocena dotychczasowej współpracy. Organ ocenił dotychczasową współpracę negatywnie z obiektywnych przyczyn. Dlatego też wypowiedział umowę użyczenia nieruchomości. Gdyby współpraca pomiędzy stronami nadal pozostawała na takim samym poziomie, jak jeszcze kilka lat wcześniej, zapewne nie doszłoby do wypowiedzenia w/w umowy, a co za tym idzie, również natywnej oceny współpracy. Zdaniem organu skarżący nie gwarantuje wykonania zadania na najwyższym poziomie. Organ ocenił wszystkie oferty zgodnie z tymi samymi, obiektywnymi kryteriami, nie faworyzował żadnej z organizacji. Warunki przyznania dotacji były jasno określone i pozostawały takie same dla wszystkich organizacji. Organ nie wie zatem, na czym miałoby polegać domniemane faworyzowanie innych organizacji, w sytuacji, gdy skarżący został oceniony negatywnie przez komisję. Zwrócono uwagę, że celem objętego konkursem zadania było promowanie zdrowego stylu życia, sportu i kultury fizycznej wśród mieszkańców Gminy Polska Cerekiew w 2023 r. Już z samej nazwy tego zadania wynika wprost, iż wszelkie działania podejmowane przez organizacje w ramach zlecenia winny zmierzać do upowszechniania zdrowego stylu życia wśród mieszkańców gminy. Skarżący do 2022 r. organizował zawody sportowe w Z., tj. na terenie Gminy Polska Cerekiew. Jednakże w 2023 r. zawody te odbędą się w miejscowości M., tj. w gminie S. w powiecie [...]. Ciężko zatem uznać, iż zawody, które odbędą się nawet nie w sąsiedniej gminie, ale innym powiecie, będą promowały zdrowy styl życia wśród mieszkańców gminy Polska Cerekiew. W tym roku na terenie gminy Polska Cerekiew skarżący nie planuje zorganizować żadnego wydarzenia sportowego, w przeciwieństwie do innych oferentów. Skarżący uparcie twierdzi, że jego oferta wpłynie na promowanie sportu i zdrowego stylu życia wśród mieszkańców gminy Polska Cerekiew, jednak nie sposób się z tym twierdzeniem zgodzić. W chwili obecnej skarżący ma jedynie swoją siedzibę na terenie gminy i w żaden sposób nie angażuje mieszkańców w prowadzeniu zdrowego stylu życia. Również zainteresowanie młodzieży jeździectwem wskutek postępowania skarżącego znacząco spadło. Sam fakt brania udziału w zawodach międzynarodowych nie wpływa korzystnie na zwiększenie zainteresowania jeździectwem wśród mieszkańców gminy.
Organ wskazał również na protokół posiedzenia komisji, z którego wynika, iż komisja konkursowa kierowała się obiektywnymi kryteriami w wyborze oferty. Każda z ofert została oceniona przez pryzmat tych samych kryteriów. Nie może zatem stanowić podstawy uwzględnienia skargi sam fakt niezadowolenia skarżącego, gdyż jego oferta nie została wybrana. W ocenie organu wszystkie zarzuty są chybione i nie mają odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy. Organ rozumie niezadowolenie skarżącego, bowiem przez wiele lat otrzymywał dotacje na swoją działalność, jednak organ utracił zaufanie do skarżącego wskutek jego niewłaściwego postępowania, co spowodowało, że współpraca została oceniona negatywnie. Dodatkowo organ nadmienił, że niepoprawne stosunki pomiędzy organem, a skarżącym również nie rokują dobrej współpracy w przyszłości.
Do odpowiedzi na skargę dołączono całościową dokumentację dotyczącą przeprowadzonego otwartego konkursu ofert na dotację z budżetu Gminy Polska Cerekiew w 2023 r.
Na rozprawie strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska przedstawione w skardze oraz udzielonej na nią odpowiedzi.
W tym stanie sprawy Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 (decyzje administracyjne, postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków, wynikających z przepisów prawa (...). Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt (...) albo stwierdza bezskuteczność czynności.
Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt SK 12/20 orzekł w punkcie 1: "Art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), rozumiany w ten sposób, że nie obejmuje rozstrzygnięcia organu władzy publicznej w przedmiocie otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego, rozpisanego w trybie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1057), jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wszczęcie, przeprowadzenie oraz rozstrzygnięcie otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego, o którym mowa w art. 13 u.d.p.p.w., niewątpliwie stanowi przejaw władczego działania organów administracji publicznej. Końcowy wynik postępowania konkursowego (tj. wybranie konkretnej oferty, niedokonanie wyboru, unieważnienie konkursu) jednostronnie kształtuje sytuację prawną oferentów. Okoliczność, że samo postępowanie konkursowe jest prowadzone na podstawie przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a nie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), nie odbiera aktom wydanym w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu, charakteru rozstrzygnięcia organów administracji publicznej w rozumieniu art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji. Według TK nie sposób bowiem nie zauważyć, że treść przedmiotowych aktów jest adresowana do oferentów. Akty te wydane w następstwie przeprowadzenia konkursu nie mają charakteru aktów wydawanych w sferze wewnętrznej administracji. Już sama redakcja art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. świadczy o tym, że ustawodawca dążył do objęcia kognicją sądów administracyjnych jak najszerszej kategorii aktów i czynności z zakresu administracji publicznej. Procedura wprowadzona w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma na celu ochronę praworządności, a środek prawny w postaci skargi do sądu administracyjnego jest jednym z instrumentów gwarantujących jej ochronę. Rozstrzygnięcia konkursów, o których mowa w art. 13 u.d.p.p.w., stanowią akty przesądzające w sposób władczy kwestię rozdysponowania środków publicznych na realizację zadań zleconych, a zatem nie są to akty (zdarzenia) prawnie irrelewantne; przeciwnie - dotyczą sfery finansów publicznych (a więc gospodarowania środkami finansowymi, których źródłem są w szczególności podatki i inne daniny publiczne). Po stronie oferentów tworzą zatem prawo do skutecznego domagania się (z prawem do sądu włącznie), by właściwe organy władzy publicznej przeprowadzające postępowanie konkursowe działały zgodnie z prawem.
Wprawdzie Trybunał zauważył, że w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie brak jest przepisu wyraźnie wyłączającego wniesienie skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie konkursu ofert, a w związku z powyższym stwierdził, że postępowanie konkursowe, o którym mowa w art. 13 u.d.p.p.w., ma charakter "sprawy" w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. Tym samym interpretacja (wykładnia) art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wyłączająca kontrolę rozstrzygnięć organów administracji publicznej, wydanych w następstwie przeprowadzenia konkursu, sprawowaną przez niezależny sąd administracyjny, podważa konstytucyjne prawo do sądu.
Bez wątpienia w/w wyrok TK, zasadniczo zmieni dotychczasową linię orzeczniczą prezentowaną przez sądy administracyjne w tego rodzaju sprawach. Dodatkowo orzeczenie to będzie miało kluczowe znaczenie dla organizacji biorących udział w otwartych konkursach ofert na realizację zadania publicznego prowadzonych na mocy przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W stanie prawnym ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego rozstrzygnięcie organu władzy publicznej, czyli np. zarządzenie prezydenta miasta/ Burmistrza Miasta / Wójta Gminy w przedmiocie zatwierdzenia wyników otwartego konkursu ofert będzie podlegało kontroli sądu administracyjnego, jako mieszczące się w kategorii innych niż określonych w art. 3 § 2 pkt 1–3 p.p.s.a. aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).
W konsekwencji Sąd przyjął, że skarga strony złożona w obecnej sprawie na Zarządzenie Nr 0050/14/2023 Wójta Gminy Polska Cerekiew z dnia 30 stycznia 2023 r. w sprawie wyboru podmiotów i wysokości dotacji dla organizacji pozarządowych oraz podmiotów prowadzących działalność pożytku publicznego biorących udział w otwartym konkursie ofert na dotację z budżetu Gminy Polska Cerekiew w 2023 r. powinna podlegać rozpoznaniu na podstawie art. 53 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Po otrzymaniu takiej skargi i sprawdzeniu jej warunków formalnych sąd administracyjny jest zobowiązany przejść do kontroli rozstrzygnięcia organu jednostki samorządu terytorialnego pod względem merytorycznym. Zatem będzie obowiązany sprawdzić, czy postępowanie danego organu było zgodne z przepisami ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Wobec stwierdzenia, że zaskarżony akt – Informacja o rozstrzygnięciu konkursu podlega kontroli sądu administracyjnego, istotnego znaczenia nabiera uzasadnienie do ww. Informacji. Powyższe jest szczególnie istotne w kontekście granic działania sądu administracyjnego. Sąd działa w granicach kompetencji przyznanych art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2020 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2022, poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 2 p.p.s.a., które sprowadzają się do kontroli legalności, a zatem Sąd nie może zastąpić organu w uzasadnieniu zajętego stanowiska .
Uzasadnienie aktu organu administracji publicznej spełnia zasadniczą rolę w procesie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, umożliwiając poznanie motywów, którymi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie konkursu ofert w sprawie powierzenia organizacji pozarządowej realizacji zadania publicznego. Uzasadnienie, stanowiące integralną część każdego aktu, jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości podjętych przez organ działań. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym.
Zwraca Sąd uwagę, że obowiązek uzasadniania niedecyzyjnych rozstrzygnięć organów wykonujących administrację publiczną wynika również wprost z art. 41 ust. 2 lit. c Karty Praw Podstawowych UE z dnia 7 grudnia 2000 r., a także z wykonawczego wobec niej Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji z dnia 6 września 2001 r., który zasadę uzasadniania rozstrzygnięć formułuje w art. 18. Zgodnie z zaleceniami Parlamentu Europejskiego, Rady UE i Komisji Europejskiej zasady procesowe sformułowane w Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji powinny być bezpośrednio stosowane w postępowaniach przed organami administracji publicznej państw członkowskich wówczas, gdy dają większe gwarancje procesowe niż prawo krajowe (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Op 33/22 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W konsekwencji brak uzasadnienia zaskarżonego aktu uniemożliwił Sądowi odniesienie się do zarzutów sformułowanych w skardze, a dotyczących procedury konkursowej i dokonanej oceny zgłoszonych ofert.
Na tą okoliczność zwrócił też uwagę sam skarżący, podnosząc w skardze, że z powodu braku uzasadnienia zaskarżonego Zarządzenia nie jest w stanie sformułować zarzutów w przedmiocie ewentualnego naruszenia art. 15 ust. 1 u.d.p.p.w., w szczególności w zakresie: oceny obiektywności i rzetelności weryfikacji ofert pod względem przyjętych kryteriów; oceny przez organ potencjału realizacyjnego (zasobów osobowych) pozostałych oferentów; przyjęcia przez organ ocen punktowych pozostałych oferentów; prawidłowości zastosowania obiektywnego miernika pozwalającego na różnicowanie punktacji; oceny, czy rozstrzygnięcia konkursu dokonała kompetentna komisja, czy w skład komisji nie wchodziła osoba podlegająca wyłączeniu.
Jednocześnie podkreślić trzeba, że obowiązek organu sporządzenia z urzędu uzasadnienia podjętego aktu i zakomunikowania go uczestnikom procedury konkursowej ofert na realizację zadania publicznego jest niezależny od realizacji obowiązku uzasadnienia z art. 15 ust. 2i u.d.p.p.w. który to przepis przewiduje, że każdy, w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia wyników otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego, może żądać uzasadnienia wyboru lub odrzucenia oferty. Zakres podmiotowy uprawnienia do żądania uzasadnienia obejmuje "każdego". Żądanie takie może zatem złożyć nie tylko uczestnik procedury konkursowej, który takie uzasadnienie powinien otrzymać wraz z informacją o podjętej przez organ czynności, ale przede wszystkim każdy inny podmiot, który nie był uczestnikiem procedury konkursowej, ale z takich czy innych względów jest zainteresowany motywami wyboru lub odrzucenia konkretnej oferty.
Już sam brak uzasadnienia zaskarżonego aktu - Informacji o rozstrzygnięciu otwartego konkursu oznacza jego wadliwość w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i uchylenie tego aktu na podstawie o art. 146 § 1 p.p.s.a.
Ponieważ organ przedłożył Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę dokumentację dotyczącą dokonanej przez powołaną Komisję oceny poszczególnych ofert złożonych w ramach ogłoszonego przez Wójta Gminy w Polskiej Cerekwi otwartego konkursu na dotacje z budżetu gminy Polska Cerekiew na wspieranie realizacji zadań z zakresu upowszechniania sportu, kultury fizycznej i rekreacji wśród mieszkańców Gminy Polska Cerekiew w 2023 r.- w tym ofert skarżącego - Sąd podał ocenie także te dokumenty, stwierdzając istnienie w nich istotnych rozbieżności, co do rzeczywistych przyczyn nieuwzględnienia w procedurze konkursowej oferty złożonej przez skarżącego.
Z formularza Kart Oceny Oferty L. w zakresie Kryteriów oceny formalnej (pkt II Karty) wynika, że oferta ta nie spełnia wszystkich formalnych kryteriów, a mianowicie negatywnie zostało ocenione kryterium "Oferta jest złożona na właściwym druku, jest kompletna i posiada wszystkie wymagania" (pkt II.3 Karty).
Z kolei z zawartych na tej samej Karcie Oceny Oferty uwag pkt 1 i 2 wynika, że oferta spełniającą wszystkie kryteria oceny formalnej poddawana jest dalszej ocenie merytorycznej (pkt 1), natomiast oferta nie spełniająca wszystkich kryteriów formalnych nie jest dalej rozpatrywana (pkt 2).
Jednakże pomimo tych uwag o niespełnieniu wymogów formalnych złożonej oferty L. w dalszej części formularza Karty Oceny Oferty w jej części IV - Kryteria oceny formalnej, pomimo zaznaczenia uprzednio braku spełnienia przez nią wszystkich kryteriów formalnych, ofertę tą poddano ocenie merytorycznej, oceniając tym razem negatywnie kryterium oznaczone nr 4 "Proponowana jakość wykonania zadania oraz kwalifikacje osób, przy udziale których będą realizowane zadania publiczne" a także kryterium oznaczone nr 7 "Uwzględniono dotychczasową współpracę oferenta z gminą Polska Cerekiew w latach poprzednich, biorąc pod uwagę rzetelność i terminowość oraz sposób rozliczania otrzymanych środków".
Z kolei w skierowanym do skarżącego piśmie Wójta Gminy Polska Cerekiew z 31 stycznia 2023 r., jako powód odrzucenia oferty podano "brak wskazania w ofercie działań polegających na organizacji Zawadów w Z. na terenie Gminy Polska Cerekiew, co jest sprzeczne z celem zadania publicznego polegającego na upowszechnianiu sportu, kultury fizycznej i rekreacji wśród mieszkańców Gminy Polska Cerekiew".
Natomiast w udzielonej odpowiedzi na skargę jako przyczyny nieuwzględnienia oferty skarżącego organ wskazywał na negatywną ocenę dotychczasowej współpracy, ponosząc dodatkowo, że z tego powodu wypowiedziano stronie umowę użyczenia nieruchomości. Gdyby współpraca pomiędzy stronami nadal pozostawała na takim samym poziomie jak jeszcze kilka lat wcześniej, zapewne nie doszłoby do wypowiedzenia w/w umowy, a co za tym idzie, również natywnej oceny współpracy. Zdaniem organu, skarżący nie gwarantuje też wykonania zadania na najwyższym poziomie. Organ wskazał również na protokół posiedzenia komisji, z którego wynika, iż komisja konkursowa kierowała się obiektywnymi kryteriami w wyborze oferty. Każda z ofert została oceniona przez pryzmat tych samych kryteriów. Nie może stanowić natomiast podstawy do uwzględnienia skargi sam fakt niezadowolenia skarżącego, tylko z tego powodu że jego oferta nie została wybrana.
Sąd przytoczył te powyższe wywody organu zawarte w udzielonej odpowiedzi na skargę, albowiem potwierdzają one brak jasnego stanowiska organu, czy oferta skarżącego nie spełniała wymachów formalnych, a tym samym podlegała odrzuceniu, czy też o jej nieuwzględnieniu zdecydowały przesłanki merytoryczne. Czym innym jest bowiem odrzucenie oferty z powodów formalnych, a czym innym jej nieuwzględnienie ze względów merytorycznych.
W tym miejscu należy przypomnieć, że w przypadku organów jednostki samorządu terytorialnego podstawą do ogłoszenia konkursu jest uchwalony przez radę gminy, powiatu lub sejmik województwa program współpracy z organizacjami pozarządowymi. Organy administracji publicznej (np. wójt, burmistrz, prezydent miasta) mają obowiązek ogłoszenia konkursu ofert z co najmniej 30-dniowym wyprzedzeniem. Ogłoszenia konkursowe mogą wskazywać krótszy termin składania ofert - 21 dni. Ogłoszeń nie trzeba publikować w prasie (wystarczy tablica ogłoszeń, BIP oraz strona internetowa właściwego urzędu). Ogłoszenie o konkursie powinno zawierać informacje o rodzaju zadania, które ma być dotowane, oraz wysokość środków publicznych przeznaczonych na realizację zadania. Co więcej, w takim ogłoszeniu należy również wskazać termin rozstrzygnięcia konkursu. W ogłoszeniu muszą być również wyszczególnione kryteria, które będzie brała pod uwagę komisja. Kryteria te powinny być znane wszystkim oferentom, zgodnie z zasadą jawności działania władzy publicznej oraz konieczności respektowania konstytucyjnej zasady równego traktowania. "Przesłanki oceny merytorycznej ofert, którą będzie dokonywał organ wykonawczy w konkretnym przypadku powinny być więc dookreślone, by nie były uznane za dowolne, czy dyskryminujące wskutek nierównego traktowania" (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 8.05.2013 r., III SA/Wr 125/13, LEX nr 1330074).
Sąd administracyjny bada również, czy komisja należycie i starannie oceniła oferty, czy wzięła pod uwagę przesłanki wskazane w ustawie, czyli między innymi możliwość realizacji zadania publicznego, oceniła przedstawioną kalkulację kosztów realizacji zadania publicznego, w tym w odniesieniu do zakresu rzeczowego zadania, proponowaną jakość wykonania zadania i kwalifikacje osób, przy udziale których organizacja pozarządowa lub podmioty określone w art. 3 ust. 3 u.d.p.p.w. będą realizować zadanie publiczne, proponowaną jakość wykonania zadania i kwalifikacje osób, przy udziale których zadania publiczne mają być realizowane, planowany przez podmiot biorący udział w konkursie udział środków finansowych własnych lub środków pochodzących z innych źródeł na realizację zadania publicznego, planowany wkład rzeczowy, osobowy, w tym świadczenia wolontariuszy i pracę społeczną członków ubiegającego się podmiotu, analizę i ocenę realizacji zleconych zadań, jeżeli podmiot biorący udział w konkursie w latach poprzednich realizował zlecone zadania publiczne, biorąc pod uwagę rzetelność i terminowość oraz sposób rozliczania otrzymanych na ten cel środków (art. 15 ust. 1 u.d.p.p.w.).
Co więcej, na co zwraca się też uwagę w doktrynie (patrz - Myślińska Katarzyna, Kontrola konkursu ofert na powierzenie zadania publicznego przez sąd administracyjny . opubl LEX/el. 2020), ocenie sądu powinien również podlegać sposób działania komisji konkursowej. Z art. 15 ust. 2a u.d.p.p.w. wynika, że organ administracji publicznej ogłaszający otwarty konkurs ofert powołuje komisję konkursową w celu opiniowania złożonych ofert. Z treści tej normy prawnej wynika jednoznacznie, że uprawnienie komisji konkursowej dotyczy tylko i wyłącznie opiniowania złożonych ofert i żadne inne uprawnienie nie może zostać nadane takiej komisji konkursowej. Wskazać należy, że stanowisko co do charakteru kompetencji komisji konkursowej w orzecznictwie sądów administracyjnych jest ugruntowane (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 27.03.2013 r., III SA/Wr 40/13, LEX nr 1330088; wyrok WSA we Wrocławiu z 11.06.2013 r., III SA/Wr 124/13, LEX nr 1330073). Rola komisji konkursowej polega tylko na opiniowaniu.
Ponadto stanowisko komisji konkursowej powinno znaleźć odzwierciedlenie w protokole, do którego będą również miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jedynie prawidłowo sporządzony protokół jest podstawą późniejszej uchwały lub zarządzenia organu administracji publicznej o przyznaniu dotacji podmiotowi, którego oferta została wybrana (podkreśl. Sądu).
W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy, a na co wskazano już powyżej, wypełniana przez komisje konkursową Karta Oceny oferty skarżącego zawiera wewnętrzną sprzeczność, albowiem z jednej strony wskazuje na brak dopełnienia przez oferenta wymogów formalnych, a z drugiej zaś strony zwiera jednocześnie negatywną jej ocenę merytoryczną. Również w argumentacji samego organu, co do zasadności nieprzyznania skarżącemu dotacji, przywoływane są zarówno argumenty formalne, jak i merytoryczne.
W tym stanie rzeczy tym bardziej istotnym staje się - na co zwrócono już uwagę we wstępnej części rozważań Sądu - prawidłowe uzasadnienie zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, umożliwiające poznanie motywów, którymi kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie konkursu ofert w sprawie przyznania/odmowy przyznania dotacji organizacji pozarządowej. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Ponownie rozpoznając sprawę organ podejmie rozstrzygnięcie przedmiotowego konkursu i w zakresie oceny oferty skarżącego z urzędu wyczerpująco je uzasadni.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżony akt na podstawie o art. 146 § 1 p.p.s.a., oraz na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., orzekł o kosztach postępowania sądowego (wpis od skargi oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego).