I SA/Op 1092/24

I SA/Op 1092/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Remigiusz Mazur
Tomasz Judecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 303
art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 1 i ust. 2, art. 20 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i ust. 5, art. 21 ust. 3
ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na  rynku gazu (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1446
art. 27g ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 5, art. 27h
ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2020 poz 2127
art. 15 ust. 1
Ustawa z dnia 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 225,  art. 239 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 listopada 2024 r., nr SKO.40.2642.2024.ro w przedmiocie odmowy przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2024 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 30 września 2024 r., nr SSR.4007.000274.2024.MZY, 2) zwraca skarżącemu T. P. ze środków budżetowych Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej jako: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia 15 listopada 2024 r., nr SKO.40.2642.2024.ro, wydana po rozpatrzeniu odwołania T. P. (dalej: "skarżący", "strona", "wnioskodawca"), utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola (dalej jako: "Prezydent", "organ I instancji") z dnia 30 września 2024 r., nr SSR.4007.0000274.2024.MZY, odmawiającą przyznania refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2024 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Do Miejskiego Centrum Świadczeń w Opolu wpłynął w dniu 16 sierpnia 2024 r. (za pośrednictwem e-PUAP) wniosek strony o refundację podatku VAT za paliwo gazowe dla gospodarstw domowych, dostarczone w roku 2024. Wskazano w nim m.in. okres dostarczania paliw gazowych (od 31 maja do 30 czerwca 2024 r.) i ilość zużytego paliwa (206 kWh). Do wniosku dołączono fakturę VAT z dnia 6 sierpnia 2024 r. dokumentującą dostarczanie paliw gazowych w okresie od 31 maja do 30 lipca 2024 r.
Organ I instancji decyzją z dnia 30 września 2024 r. odmówił przyznania skarżącemu refundacji podatku VAT za paliwo gazowe do jego gospodarstwa domowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 15 listopada 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu prawnym przywołano i omówiono treść m. in. art. 18 oraz art. 20 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U. z 2024 r. poz. 303 - dalej jako: "ustawa") oraz art. 27a ust. 1 i art. 27g ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 1635 - dalej jako: "u.o.e.b."). Wyjaśniono m.in., że przyznanie refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych wymaga, by główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego było zasilane paliwami gazowymi. Zaznaczono, że: "(...) Co przy tym równie istotne (...) główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego musi być wpisane lub zgłoszone do CEEB, o której mowa w art. 27a ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia wejścia w życie ustawy. Po tym dniu, tylko w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do CEEB, o którym mowa w art. 27g ust. 1 ww. ustawy. Stosownie natomiast do art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, zwaną dalej: "deklaracją", w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw".
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy Kolegium dostrzegło, że dla budynku objętego wnioskiem skarżącego deklaracja - dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której jako źródło ogrzewania jednoosobowego gospodarstwa domowego znajdującego się pod ww. adresem wskazano kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy - została przez niego złożona do CEEB dopiero w dniu 20 marca 2024 r. Tym samym, nie doszło do złożenia deklaracji stosownie do regulacji zawartej art. 18 ust. 1 ustawy co oznacza, że nie są spełnione warunki do przyznania świadczenia. Tylko bowiem deklaracja złożona do dnia 21 grudnia 2022 r. (tj. do dnia wejścia w życie ustawy), albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o którym mowa w art. 27g ust. 1 u.o.e.b., stanowi podstawę do wypłaty świadczenia. Zgłoszenie lub wpisanie głównego źródła ogrzewania po raz pierwszy dotyczyć może sytuacji, gdy źródło to instalowane jest w nowym budynku, jak też sytuacji, gdy w dotychczas użytkowanym budynku zainstalowano nowe urządzenie gazowe. Co istotne nowe źródło ciepła lub spalania paliw powinno być zgłoszone w terminie 14 dni od pierwszego uruchomienia. Taka sytuacja nie miała natomiast miejsca w przedmiotowej sprawie, albowiem dostawa gazu do gospodarstwa domowego strony miała miejsce co najmniej od 8 listopada 2023 r. (faktura VAT z dnia 5 lutego 2024 r., nr [...]). Stąd należy stwierdzić, że deklaracja z 20 marca 2024 r. nie została złożona do CEEB w terminach przewidzianych przez ustawę. Mając na uwadze wskazane okoliczności Kolegium uznało, że wpływu na zasadność podjętego rozstrzygnięcia nie mogła mieć wskazana w odwołaniu okoliczność, że deklaracja nie została złożona w ustawowym terminie z uwagi na niedopatrzenie wynikające z braku wiedzy oraz niedokładnego zaznajomienia się z obowiązującymi przepisami. W świetle przepisów ustawy wypełnienie i złożenie przedmiotowej deklaracji, w zakreślonych przez ustawę terminach, stanowi bowiem podstawę do wypłaty przedmiotowego świadczenia.
Nie zgadzając się z decyzją Kolegium, strona wniosła do Sądu samodzielnie sporządzoną skargę, żądając uchylenia lub zmiany tej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania, podnosząc przy tym zarzut naruszenia art. 18 pkt 1 ustawy w związku z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji, poprzez odmowę przyznania refundacji, pomimo złożenia przez skarżącego deklaracji CEEB. W uzasadnieniu strona odwołała się do wykładni prawa przedstawionej w orzeczeniach sądów administracyjnych zapadłych w podobnych sprawach.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Decyzja poddana kontroli Sądu została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz. U. z 2024 r. poz. 303 - dalej nadal jako: "ustawa"). Decyzją odmówiono przyznania skarżącemu refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Powstały na gruncie niniejszej sprawy spór dotyczy interpretacji przepisów ustawy w zakresie warunków przyznania przedmiotowego świadczenia. Rozstrzygając tę kwestie Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały w tym zakresie nieprawidłowej wykładni art. 18 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy, czym naruszyły wskazane regulacje. W konsekwencji też nie przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowania wyjaśniającego. Nie ustaliły w sposób wyczerpujący okoliczności stanu faktycznego i nie dokonały oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej jako: "k.p.a."), które znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie stosownie do art. 21 ust. 3 ustawy stanowiącego, że w sprawach refundacji podatku VAT, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy k.p.a.
Wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 18 ustawy, w przypadku, gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne:
1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 2496), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu - w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy;
2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 1429) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę
- przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT".
Stosownie do art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy, odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwach domowych, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo energetyczne, składają wniosek o refundację podatku VAT na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, nie później niż do dnia 30 września 2024 r., lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Wniosek o refundację podatku VAT składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek.
Przepis art. 20 ust. 1 ustawy stanowi, że do wniosku o refundację podatku VAT odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo energetyczne, załącza fakturę dokumentującą dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez to przedsiębiorstwo energetyczne, obejmującą okres dotyczący wniosku oraz dowód uiszczenia zapłaty za tę fakturę. Na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Z kolei na mocy art. 20 ust. 4 ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, weryfikuje wniosek o refundację podatku VAT w zakresie:
1) zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków,
2) wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w art. 18 pkt 2, zgodnie z ust. 3
- jednorazowo przy złożeniu pierwszego wniosku o refundację podatku VAT przez odbiorcę paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy - Prawo energetyczne
Zgodnie z art. 20 ust. 5 ustawy, przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta refundacji podatku VAT nie wymaga wydania decyzji. Jest ona jednak wydawana w przypadku odmowy przyznania refundacji podatku VAT, uchylenia lub zmiany wysokości refundacji podatku VAT oraz rozstrzygnięcia w sprawie nienależnie pobranej refundacji podatku VAT.
W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że wniosek o refundację skarżący złożył w wymaganym terminie, wynikającym z art. 19 ust. 1 ustawy, tj. w dniu 16 sierpnia 2024 r.
Podstawą odmowy przyznania refundacji było natomiast ustalenie, że skarżący nie złożył, w wymaganym terminie, tj. do dnia wejścia w życie ustawy (ustawa weszła w życie z dniem 21 grudnia 2022 r.), deklaracji do centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB). Deklarację złożono bowiem dopiero w dniu 20 marca 2024 r. Kolegium uznało przy tym, że tak złożona deklaracja nie dotyczy źródła ogrzewania zgłoszonego lub wpisanego po raz pierwszy, tj. przypadku gdy w dotychczas użytkowanym budynku zainstalowano nowe urządzenie gazowe, gdyż dostawa gazu do gospodarstwa domowego strony miała miejsce wcześniej, bo co najmniej od 8 listopada 2023 r. (Kolegium powołało na znany organowi z urzędu z innych postępowań z udziałem strony i niekwestionowany przez stronę fakt wynikający z faktury VAT z dnia 5 lutego 2024 r.). Stąd należało - w ocenie Kolegium - stwierdzić, że deklaracja z 20 marca 2024 r. nie została złożona do CEEB w terminach przewidzianych przez ustawę. Brak złożenia deklaracji w wymaganym terminie uznano za brak spełnienia koniecznego warunku do przyznania przedmiotowego świadczenia.
Sąd nie podziela oceny sprawy dokonanej przez organ w tym zakresie. Podkreślić należy, że jest ona sprzeczna z wykładnią, do której odwołuje się orzecznictwo sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Podzielając poglądy orzecznictwa zauważyć przyjdzie, że regulacje dotyczące Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, o której mowa w art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy, zostały wprowadzone do u.o.e.b. na podstawie ustawy zmieniającej z dnia 28 października 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 2127). Zgodnie z dodanym art. 27g ust. 1 u.o.e.b. właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, zwaną dalej "deklaracją", w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Zakres przestawianych w deklaracji informacji określa art. 27g ust. 3 u.o.e.b. Przepis art. 27g ust. 4 u.o.e.b. stanowi z kolei, że w przypadku zmiany danych, o których mowa w ust. 3 pkt 5, właściciel lub zarządca budynku lub lokalu jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia, w którym zaistniała zmiana. Na podstawie art. 27g ust. 5 u.o.e.b. wójt, burmistrz lub prezydent miasta wprowadza do ewidencji dane i informacje zawarte w deklaracji z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego ewidencję w terminie 30 dni od dnia otrzymania deklaracji w postaci pisemnej.
Przepis art. 27g ust. 1 u.o.e.b wszedł w życie w dniu 1 lipca 2021 r. (komunikat Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 marca 2021 r. – Dz. U. z 2021 r. poz. 583). W związku z wejściem w życie nowych regulacji, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy u.o.e.b., właścicielom lub zarządcom budynków określono termin na złożenie deklaracji do 30 czerwca 2022 r., gdzie należało wskazać, m.in. używane źródła ciepła oraz paliwo w nich stosowane W przypadku nowych źródeł ciepła uruchomionych po 1 lipca 2021 r. ustalono z kolei, że termin na złożenie deklaracji wynosił 14 dni od dnia ich uruchomienia. W art. 27h u.o.e.b. ustawodawca przewidział też, że osoba, która nie złożyła deklaracji CEEB w terminie, podlega karze grzywny.
W odniesieniu do wskazanych wyżej uregulowań w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przepisy u.o.e.b. mają inne funkcje i cele, które nie są przedmiotem postępowania w sprawie refundacji podatku VAT. CEEB to ewidencja dotycząca źródeł ciepła i spalania paliw, której dane miały ułatwić organom walkę ze smogiem. Dopiero też w 2022 r. ustawodawca powiązał zgłoszone źródła ciepła w deklaracjach CEEB z możliwością otrzymania szeregu dodatków, które miały przede wszystkim gospodarstwom domowym i podmiotom użyteczności publicznej zrównoważyć wzrastające ceny energii. Wprowadził również szereg rekompensat dla przedsiębiorstw energetycznych. Weszły wówczas w życie, m.in. przepisy: ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1630 - zwanej dalej jako: "u.d.w."); ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1704); ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1772); ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967); z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku (Dz. U. z 2022 r. poz. 2243).
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy podzielić należy pogląd orzecznictwa, że wykładnia art. 18 pkt 1 ustawy powinna być dokonywana w zgodzie z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz celami tej regulacji prawnej. W związku z tym dostrzec należy, że z projektu ustawy (nr IX.2804 w pkt 2.1) wynikało, że wprowadzone przepisy miały ograniczyć wzrost kosztów dla odbiorców paliw gazowych w gospodarstwach domowych o najniższych dochodach, zużywających paliwa gazowe do celów grzewczych w tym celu zaproponowano mechanizm refundacji podatku od towarów i usług, poniesionego przez tych odbiorców za paliwa gazowe dostarczone w 2023 r., udokumentowane dokumentem potwierdzającym dostarczenie tych paliw do odbiorców. Refundacja podatku VAT miała przysługiwać gospodarstwu domowemu, które jako główne źródło ogrzewania wykorzystuje kocioł na paliwa gazowe, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a którego przeciętne miesięczne dochody, w przypadku gospodarstwa jednoosobowego, nie przekraczają 2 100 zł, lub 1 500 zł na osobę w przypadku gospodarstwa wieloosobowego.
Zgodnie zaś z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jest to zasada demokratycznego państwa prawnego. Jej elementem składowym jest zasada proporcjonalności. Państwo prawne opiera się bowiem na założeniu racjonalności prawodawcy, a warunkiem koniecznym realizacji tego założenia jest przestrzeganie proporcjonalności w procesie przestrzegania prawa. Zasada proporcjonalności kładzie nacisk na adekwatność celu i środka użytego do jego osiągnięcia. Zastosowanie w stosunku do skarżącej wymogu w postaci dopełnienia obowiązku zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do CEEB w terminie do 21 grudnia 2022 r. uznać należy, za nadmierną regulację sprzeczną z art. 2 Konstytucji RP i celem ustawy. W istocie bowiem nie daje ona możliwości spełnienia warunków przyznania świadczenia po jego wprowadzeniu tj. po wejściu w życie ustawy.
Zwrócić też należy uwagę, że zgodnie z zasadą równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. O tym z kolei, że dane widniejące w CEEB nie mają bezwzględnie obowiązującego znaczenia dla przyznania szeregu dodatków osłonowych, świadczą orzeczenia sądów administracyjnych, dotyczące dodatku węglowego oraz zmian dokonanych przez ustawodawcę w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Przy przyznaniu dodatku węglowego ważny jest stan rzeczywisty, a nie dane wynikające z CEEB. Ponadto dopuszczono do przyznania ww. dodatku również w sytuacji, gdy istniejące źródło ciepła nie zostało wpisane do CEEB, a nawet wówczas, gdy dana osoba nie złożyła wniosku o przyznanie dodatku węglowego, mimo iż spełniała przesłanki do jego przyznania (art. 2 ust. 15f i ust. 15g u.d.w.). Taką samą regulację ustawodawca przewidział dla osób uprawnionych do dodatku dla gospodarstw domowych na podstawie art. 24 ust. 25a i ust. 25b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw oraz dla osób uprawionych do dodatku elektrycznego na podstawie art. 32a ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej.
Z uregulowań art. 18 pkt 1, art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy niewątpliwie wynika, że warunkiem koniecznym do przyznania przedmiotowej refundacji podatku VAT jest uzyskanie wpisu lub zgłoszenia źródła ciepła do CEEB. Organ, rozpoznający wniosek zobowiązany jest dokonać jego weryfikacji w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w CEEB. Mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię Sąd uznał jednak w niniejszej sprawie, że warunkiem koniecznym do przyznania przedmiotowej refundacji jest sam fakt ujawnienia głównego źródła ogrzewania w CEEB, niezależnie od daty jego zgłoszenia w CEEB, który to warunek w niniejszej sprawie został przez skarżącego spełniony. Wprawdzie stosowna deklaracja została złożona w dniu 20 marca 2024 r., a więc z naruszeniem art. 27g ust. 1 u.o.e.b., jednakże kwestia odpowiedzialności właściciela budynku za naruszenie ww. przepisu nie jest przedmiotem niniejszej sprawy i stanowi przedmiot odrębnego postępowania. W ocenie Sądu, najistotniejsze w kwestii przyznania przedmiotowego świadczenia jest osiągnięcie celu regulacji ustawowej, którym jest pomoc osobom o niskich dochodach, równoważąca podwyżki cen nośników grzewczych. Zastosowanie wyłącznie wykładni językowej w niniejszej sprawie naruszyłoby natomiast art. 32 Konstytucji RP, gdyż jak wyżej wskazano, przy innych tego typu dodatkach pomocowych, ustawodawca wprowadził łagodniejsze rygory związane z ich przyznaniem.
Zaznaczyć przyjdzie, że przyjęta przez Sąd w niniejszej sprawie wykładnia jest ugruntowana w poglądach orzecznictwa wyrażanych w podobnych stanach faktycznych (por. wyroki WSA: w Krakowie z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1085/23; we Wrocławiu z dnia 7 maja 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 516/23; w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Go 51/24 oraz powołane w tych wyrokach orzecznictwo). Jej uwzględnienie prowadzi natomiast do stwierdzenia, że kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 18 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 2 i ust. 4 pkt 1 ustawy, przez dokonanie błędnej wykładni, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Sądowi jest też wiadome z urzędu, że w sprawie o sygn. akt I SA/Op 791/24 ze skargi T. P. na decyzję odmawiającą przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe został wydany przez WSA w Opolu w dniu 28 listopada 2024 r. wyrok uchylający decyzje organów obu instancji, umotywowany w podobny sposób. Podobnie też WSA w Opolu orzekł w wyroku z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt I SA/Op 647/24 oraz w wyroku z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Op 945/24.
Sąd dostrzega, że rozpoznana sprawa jest kolejną sprawą w tym samym przedmiocie zainicjowaną skargą T. P. Zdaniem Sądu brak jest jednak prawnych przeszkód do wielokrotnego składania wniosków o refundację podatku VAT przez tę samą osobę, pod warunkiem, że wnioski te odnoszą się do należności wynikających z różnych opłaconych faktur za dostawy paliw gazowych na rzecz tego samego odbiorcy. Możliwość taką przewidział wprost prawodawca, wskazując w art. 20 ust. 4 ustawy, że weryfikacja wniosku o refundację podatku VAT w zakresie głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego oraz wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, dokonywana jest jednorazowo przy złożeniu pierwszego wniosku o refundację podatku VAT przez odbiorcę paliw gazowych w gospodarstwie domowym.
Ponadto, w rozpatrywanej sprawie organy nie wyjaśniły istotnych okoliczności faktycznych i nie dokonały oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jak wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji, jedyną przyczyną odmowy przyznania refundacji podatku VAT było niezłożenie przez skarżącego deklaracji CEEB w zakreślonym prawem terminie, co jak stwierdzono wyżej, nie ma w sprawie kluczowego znaczenia. Organy nie ustaliły jednak, czy wnioskodawca spełnia pozostałe ustawowe warunki przyznania świadczenia, o które się ubiega. W tym zakresie postępowanie administracyjne wymaga więc uzupełnienia.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że stosownie do przedstawionej wcześniej wykładni, także w przypadku stwierdzenia, że źródło ogrzewania jest nowe, niezachowanie terminu do złożenia deklaracji nie mogło mieć znaczenia dla ustalenia prawa do przyznania refundacji podatku VAT. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązku złożenia deklaracji w terminie została bowiem określona art. 27h u.o.e.b. i stanowi przedmiot odrębnego rozpoznania.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - zwanej dalej jako: "p.p.s.a.") oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji o czym orzekł w pkt.1 sentencji wyroku.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych wyżej rozważań i sprowadzają się do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do ustalenia, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji zobowiązany jest do wyjaśnienia, czy wnioskodawca spełnił ustawowe warunki przysługiwania mu refundacji oraz do dokonania oceny stanu sprawy na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, w tym co do tego, czy objęte wnioskiem źródło ogrzewania jest nowym urządzeniem gazowym zainstalowanym w dotychczas użytkowanym budynku. Następnie, przy uwzględnieniu przedstawionej powyżej wykładni, należy rozpoznać wniosek skarżącego na podstawie przepisów ustawy, przy pominięciu w art. 18 pkt 1 ustawy, terminu zgłoszenia źródła ciepła do CEEB.
W rozpoznanej sprawie skarżący był zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, co wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Z tego powodu uiszczony przez stronę wpis sądowy od skargi podlega z urzędu zwrotowi na jej koszt (art. 225 p.p.s.a.) o czym Sąd orzekł w pkt. 2 sentencji wyroku. Konieczność obciążenia strony kosztami zwrotu nadpłaconej kwoty nie wystąpi w razie dokonania zwrotu na jej rachunek bankowy.
Wyżej powołane wyroki są dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.