I SA/Op 1082/24

I SA/Op 1082/24 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-03-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska /przewodniczący/
Anna Komorowska-Kaczkowska /sprawozdawca/
Grzegorz Gocki
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 64 ust. 1 pkt 2a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 31 października 2024 r., nr 1601-IEW.4269.132.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia w całości należności z mandatów karnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 12 sierpnia 2024 r., nr 1609-SCM-4.4268.2712.2024.6.WG.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez P. K. (dalej jako: skarżący, strona, wnioskodawca, zobowiązany) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 31 października 2024 r., którą organ ten, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572- dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 67 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 270 ze zm. - dalej jako: "u.f.p.") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu odmawiającą umorzenia w całości należności z tytułu mandatów karnych: [...] z 19 grudnia 2023 r. w kwocie 100 zł, [...] z 19 grudnia 2023 r. w kwocie 500 zł, [...] z 19 grudnia 2023 r. w kwocie 500 zł, [...] z 27 grudnia 2023 r. w kwocie 500 zł, [...] z 13 stycznia 2024 r. w kwocie 500 zł, [...] z 2 marca 2024 r. w kwocie 50 zł.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zobowiązany wnioskiem z 10 maja 2024 r. o umorzenie mandatów karnych w łącznej kwocie 2150 zł wraz z odsetkami. Wskazał, że od 10 maja 2022 r. jest mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej (DP5) w K. Od lat choruje na zaburzenia [...]. Poinformował, że od grudnia ubiegłego roku jego stan zdrowia znacznie się pogorszył. Podał, że popadł w manię i nie kontrolował swojego zachowania. Zrezygnował z leczenia, przez co jeszcze gorzej funkcjonował. Zaznaczył, że utrzymuje się z renty oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Łączna kwota świadczenia to 1836,51 zł, z czego 70% przeznacza na opłacenie pobytu w DPS. Pozostaje mu zatem kwota ponad 500 zł, z czego musi zakupić leki, w tym leki niezbędne do tego, aby stan zdrowia psychofizycznego utrzymywał się na wyrównanym poziomie. Do wniosku Zobowiązany dołączył:
• oświadczenie o stanie majątkowym z 10 maja 2024 r.,
• kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 2 maja 2024 r.,
• potwierdzenie zapłaty opłaty skarbowej z 10 maja 2024 r.
Nadto zobowiązany szczegółowo opisał swoją sytuację życiową i zdrowotną. Wskazał, że cierpi na depresję i alkoholizm. Zaznaczył, że jest całkowicie niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji. Podkreślił, że mandaty, które otrzymał, są konsekwencją jego choroby. Wyjaśnił, że dopiero po trzecim pobycie w szpitalu psychiatrycznym dostrzegł, że jego zachowaniem kierowały urojenia.
Na potwierdzenie powyższego Zobowiązany przedłożył:
• kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności,
• kopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 27 maja 2022 r.,
• kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 2 maja 2024 r.,
• kopię decyzji Dyrektora Miejskiego Centrum Profilaktyki Uzależnień w Krakowie z 5 czerwca 2024 r. nr NF0.314.277.6.2024,
• potwierdzenia zapłaty opłat skarbowych z 24 czerwca 2024 r.
Rozpatrując powyższy wniosek Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu nie stwierdził przesłanek do uwzględnienia żądania strony i decyzją wydaną na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 3, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a i ust. 2 pkt 1 u.f.p. oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. odmówił umorzenia wnioskowanej należności, stwierdzając że w sprawie nie wystąpił ani ważny interes zobowiązanego, ani interes publiczny.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, Zobowiązany w odwołaniu podniósł, że decyzja jest niesprawiedliwa i została wydana bez wnikliwego rozpatrzenia sprawy, w szczególności w oderwaniu od sytuacji faktycznej, która uzasadnia istnienie ważnego interesu publicznego i ważnego interesu zobowiązanego. Wskazał, że w takim samym stanie faktycznym, Prezydent Miasta Krakowa w decyzji z 30 lipca 2024 r., skierowanej również do niego, stwierdził, że zachodzi ważny interes dłużnika przemawiający za umorzeniem należności, a to w kontekście jednolitości decyzji organów administracji , narusza zasadę zaufania obywateli do praw i organów państwa. Podnosił, że z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że mandaty zostały nałożone na osobę niepoczytalna w chwili czynów z uwagi na zaburzenia natury psychicznej. Okoliczność ta winna zostać uwzględniona w ramach decyzji dotyczącej umorzenia należności w ramach ważnego interesu publicznego bez angażowania sądu powszechnego w postępowaniu o uchylenie prawomocnego mandatu karnego.
W piśmie z 10 października 2024 r. Zobowiązany wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez dopuszczenie dowodów z:
• zawiadomienia Sądu Rejonowego dla Krakowa - Podgórza w Krakowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 5 grudnia 2023 r. sygn. akt III RNs 1843/23 P, w sprawie z wniosku Domu Pomocy Społecznej w Krakowie o umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym bez zgody osoby chorej psychicznie,
• postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa - Podgórza w Krakowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 28 grudnia 2023 r. sygn. akt III RNs 1843/23 P, o potrzebie przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody osoby chorej psychicznie
- na okoliczność stwierdzenia, że w czasie popełnienia czynów i nałożenia przedmiotowych mandatów karnych znajdował się w stanie głębokiej psychozy wywołanej chorobą psychiczną, tym samym w stanie wyłączonej poczytalności, co zgodnie z art. 17 § 1 Kodeksu wykroczeń wyłącza odpowiedzialność karną, co oznacza, że mandaty nie powinny być na niego w ogóle na nałożone.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wskazaną na wstępie decyzją z 31 października 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał przepisy art. 60 pkt 6a, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., które przewidują możliwość umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego - ze względu na ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Organ podkreślał, że decyzja taka jest podejmowana w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte stwierdzenie "organ może umarzać". Zatem nawet spełnienie przesłanek ustawowych nie obliguje organu do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności.
Organ wyjaśnił również, że ważny interes zobowiązanego wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania zobowiązanego. Są to np. klęski żywiołowe, czy też zdarzenia losowe, uniemożliwiające zobowiązanemu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa, które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów administracyjnych.
Następnie organ wywodził, że obowiązek uwzględnienia interesu publicznego wymaga, aby mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, a także sytuację, gdy zapłata należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego do środków pomocy Państwa.
Przechodząc do oceny zasadności wniosku organ wskazał, że ocenił na podstawie posiadanych dowodów aktualną sytuację Skarżącego i nie kwestionuje, że z uwagi na stan zdrowia i brak dochodów, w tym konieczność zamieszkiwania w DPS, Skarżący znajduje się w trudnym położeniu. Z tego powodu organ odwoławczy, inaczej niż organ I instancji, uznał, że w przypadku Skarżącego wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Jednak organ odwoławczy podkreślił, że stwierdzenie wystąpienia tej przesłanki nie oznacza automatycznie konieczności udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności z mandatów karnych.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu, sytuacja Skarżącego, choć trudna, to jednak nie uzasadnia umorzenia należności. Skarżący osiąga bowiem dochód z renty w kwocie 1 836,51 zł miesięcznie. Z tej kwoty 1 285,56 zł miesięcznie przeznacza na opłacenie pobytu w DPS. W miesięcznym budżecie pozostają więc wolne środki w kwocie 550,95 zł, które co prawda Skarżący przeznacza na zakup leków, niemniej jednak w piśmie z 20 lutego 2024 r. Skarżący poinformował, że "na rękę" pozostaje mu 300 zł. Zatem zdaniem organu, część tych wolnych środków, które pozostają Skarżącemu, może i powinien on przeznaczyć na opłacenie swoich należności z mandatów karnych. Organ odwoławczy wskazał, że co prawda jednorazowa zapłata ciążących Skarżącym należności z mandatów karnych może być dla niego zbyt uciążliwa, niemniej jednak w ocenie organu istnieje szansa, że ureguluje Skarżący ureguluje swoje należności w dogodnych ratach, dostosowanych do jego możliwości finansowych.
Organ odwoławczy podnosił, że z informacji przekazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Myślenicach (organu właściwego miejscowo dla Skarżącego) wynika, że w 2023 r. Skarżący osiągnął dochód z renty w kwocie 22 799,72 zł. Ponadto, jako rencista, jest uprawniony do dodatkowego trzynastego i czternastego świadczenia rentowego. Pokazuje to, że sytuacja finansowa Skarżącego jest stabilna i nie jest zagrożona. Zwłaszcza, że w oświadczeniu o stanie majątkowym wskazał, że posiada samochód marki Ford Transit , a zatem Skarżący dysponuje majątkiem w postaci samochodu, którego ewentualne spieniężenie poprawiłoby jego sytuację finansową, a jednocześnie umożliwiłoby mu spłatę należności z mandatów karnych.
W odniesieniu wskazanych przez Skarżącego problemów zdrowotnych, organ wskazał, że nie kwestionuje, że jest to sytuacja trudna i bez wątpienia ma wpływ na funkcjonowanie Skarżącego i z pewnością wiąże się także z koniecznością ponoszenia zwiększonych wydatków, przede wszystkim na lekarstwa i leczenie. Jednak zadaniem organu, problemy zdrowotne nie mogą być jednak wystarczającą podstawą do udzielenia ulgi w tak ostatecznej formie, jaką jest umorzenie należności z mandatów karnych. Dotykają bowiem znacznej części społeczeństwa. Organ argumentował, że obowiązek zapłacenia grzywny i kosztów upomnienia ciąży na każdej osobie ukaranej, bez względu na jej zasoby finansowe. W przypadku nałożenia na konkretną osobę grzywny powinno dojść do rzeczywistego poniesienia przez nią wydatku. Brak dochodów i problemy zdrowotne, nie mogą być same w sobie przesłanką do zastosowania ulgi w tak ostatecznej formie, jaką jest umorzenie należności z tytułu mandatu i kosztów upomnienia. W przeciwnym wypadku każdy zobowiązany z tytułu mandatu, który znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, spełniałby warunki do udzielenia ulgi. Osoby takie mogłyby czuć się bezkarne. Umorzenie stanowiłoby przyzwolenie na zachowania wykraczające poza normy prawne. Odnosząc się do kwestii chorób psychicznych, organ wskazywał, że uchylić mandaty karne z powodu niepoczytalności sprawcy wykroczenia, która wynika np. z choroby psychicznej, może tylko i wyłącznie sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna. Wynika to z art. 101 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia ( Dz. U. z 2022 r. poz. 1124 ze zm.). Organ podkreślał, że tylko sąd karny ma kompetencje do tego, aby ocenić przesłanki z art. 17 § 1 Kodeksu wykroczeń i ewentualnie orzec o uchyleniu mandatu, jeśli stwierdzi ku temu podstawy. Jeśli więc Skarżący uważał, że nie powinien otrzymać mandatów z powodu choroby psychicznej, w terminie 7 dni od dnia przyjęcia mandatu mógł, wystąpić do sądu, na którego obszarze działania została nałożona grzywna z wnioskiem o jej uchylenie. Jednocześnie organ wskazał, iż w sytuacji gdy ww. termin upłynął, mandat może być uchylony przez sąd wyłącznie na wniosek organu, którego funkcjonariusz nałożył mandat albo z urzędu.
W konsekwencji w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, organ I instancji prawidłowo uznał, że problemy zdrowotne dotykają znacznej grupy osób. Tym samym zdaniem organu odwoławczego trudno uznać problemy ze zdrowiem jako czynnik na tyle wyjątkowy, aby uzasadniały one udzielenie ulgi w formie umorzenia należności z mandatów i kosztów upomnienia. W przeciwnym przypadku ulgę w postaci umorzenia należałoby stosować w stosunku do licznej grupy zobowiązanych, którzy zmagają się z różnego rodzaju chorobami. Powodowałoby to nieprzewidziane ustawą zwolnienie niektórych osób z obowiązku poniesienia kary, jaką jest mandat. Udzielenie ulgi byłoby również niesprawiedliwe wobec innych zobowiązanych z tytułu mandatów karnych, którzy pomimo różnych sytuacji życiowych, podejmują starania w celu samodzielnego uregulowania swoich zobowiązań.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, iż wniosku Skarżącego nie może uznać za zasadny także z punktu widzenia przesłanki interesu publicznego. Umorzenie należności publicznoprawnych jest bowiem rozwiązaniem nadzwyczajnym i może nastąpić jedynie incydentalnie. W ocenie organu niewystarczające jest powołanie się na trudności finansowe, które powodują brak możliwości zapłaty mandatów karnych. Organ argumentował, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu ma prawo domagać się zapłaty należności do czasu ich przedawnienia. Organ odwoławczy wskazywał, że dniem uprawomocnienia się mandatu karnego jest dzień, w którym ukarany pokwitował jego odbiór. W ocenie organu odwoławczego, w zaistniałej sytuacji nie można założyć, że do tego czasu sytuacja Skarżącego nie ulegnie zmianie i nadal nie będzie on w stanie wygospodarować środków finansowych chociażby na częściową zapłatę mandatów. Nadto organ podkreślał, że przeciwko udzieleniu ulgi Skarżącemu przemawia także fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa - Praga w Warszawie prowadzi wobec niego skuteczne postępowanie egzekucyjne. Ponadto organ dostrzegł, że oprócz mandatów karnych, które są przedmiotem wniosku, Skarżący został także ukarany innymi mandatami karnymi, które zostały uregulowane.
Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że decyzja odmowna nie narusza ważnego interesu Skarżącego, jakim jest zagrożenie bytu materialnego. Nawet bowiem w przypadku, kiedy zaistnieją podstawy do prowadzenia egzekucji, organ egzekucyjny będzie miał obowiązek uwzględnić, że Skarżącemu muszą pozostać środki do życia. Ponieważ egzekucja podlega ograniczeniom, to tym samym byt materialny Skarżącego, nie będzie zagrożony.
W skardze z 19 listopada 2024 r. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z mandatów karnych, a także o dopuszczenie dowodu z decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 30 lipca 2024 r. nr PD-01-6.3160.7.21.2024.MD na okoliczność stwierdzenia, że w takim samym stanie faktycznym, jak w zaskarżonej decyzji, Prezydent Miasta Krakowa wydał inne rozstrzygnięcie niż organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu. Ponadto, w ocenie Skarżącego, z akt sprawy wynika, że mandaty karne zostały nałożone na osobę niepoczytalną w chwili czynów, z uwagi na zaburzenia natury psychicznej, co zgodnie z art. 17 § 1 Kodeksu wykroczeń wyłącza odpowiedzialność karną, a mandaty nie powinny być w ogóle nałożone na taką osobę. Do skargi Skarżący dołączył:
• wniosek z 19 listopada 2024 r. o umorzenie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu,
• kopię decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice z 8 maja 2024 r. nr PS-II.133.2074.2024,
• kopię decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z 30 lipca 2024 r. nr PD-01-6.3160.7.21.2024.MD.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko.
W piśmie z 5 marca 2025 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego podtrzymując stanowisko dotychczas wyrażone przez Skarżącego, przedstawił argumentację przemawiającą w jego ocenie za uchyleniem zaskarżonej decyzji, szczególnie podkreślając, że Skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, choruje na zaburzenia afektywne dwubiegunowe oraz cukrzycę insulino niezależną. Choroba psychiczna, na którą choruje Skarżący, jest na tyle specyficzna, że w okresie tzw. manii osoba chora nie panuje nad sobą i nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem. Pełnomocnik podkreślał, że w dacie nałożenia mandatów karnych Skarżący nie miał ustanowionego pełnomocnika, był w stanie głębokiej psychozy i nie mógł rozpoznać znaczenia swoich czynów, ani kierować swoim postępowaniem. Skarżący nie miał świadomości, co się z nim dzieje, a funkcjonariusze nie rozpoznali stanu zdrowia Skarżącego i nałożyli na niego mandat.
Pełnomocnik Skarżącego podnosił również, że kwota pozostająca do dyspozycji Skarżącego jest na tyle niska, że nie pozwala mu ponoszenie niezbędnych wydatków w życiu codziennym. Podał, że w przypadku ostatniego zachorowania na zapalenie płuc, Skarżący nie był w stanie opłacić kosztu zakupu niezbędnych lekarstw. W ocenie pełnomocnika Skarżącego, organ nie wziął pod uwagę ewentualnych innych niezbędnych wydatków związanych chociażby z niestabilnym stanem zdrowia, czy innymi zdarzeniami losowymi, które mogą wystąpić, a rozłożenie tak znacznej kwoty na raty, wiązałoby się z długotrwałym brakiem możliwości zaspokajania potrzeb strony ze względu na stosunek wysokości należności do rzeczywistego majątku. Pełnomocnik podkreślał, że sytuacja finansowa Skarżącego jest trudna, a sytuacja zdrowotna stanowczo wyklucza podjęcie pracy zarobkowej i nie rokuje takich szans w przyszłości.
Na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik Skarżącego z urzędu, podtrzymał zarzuty i wnioski zawarte w skardze oraz podkreślił, że Skarżący w sytuacji nagłego zachorowania, jak to miało miejsce w ostatnim czasie, przeznacza dodatkowe kwoty na potrzebne lekarstwa i w takich sytuacjach nie stać go nawet na opłacanie niezbędnych przejazdów komunikacją miejską, czy opłacenie abonamentu telefonicznego, a także niezbędnych lekarstw. Nadto wskazał, że z informacji uzyskanych od Skarżącego wynika, że samochód Ford Transit wskazany w oświadczeniu o stanie majątkowym, został zwrócony przez Skarżącego właścicielowi.
Z kolei pełnomocnik organu, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, zwracał uwagę, że pomimo niskich dochodów uzyskiwanych przez Skarżącego prowadzone czynności egzekucyjne są częściowo skuteczne, a nadto u Skarżącego poza okresami pogorszenia stanu zdrowia występują okresy stabilizacji, w trakcie których Skarżący normalnie funkcjonuje, dokonując różnych czynności cywilnoprawnych. Podkreślał również, że będąc mieszkańcem DPS Skarżący ma zapewnioną odzież, wyżywienie i częściowo dostęp do leków, dlatego kwota 200 zł, którą dysponuje Skarżący nie jest kwotą, za którą Skarżący musi przeżyć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - /dalej w skrócie: "p.p.s.a."/, zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a niemającym tu zastosowania).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, wykazała, że akt ten narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Kontroli Sądu została poddana decyzja z 31 października 2025 r., którą Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu uchylił decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu o odmowie umorzenia w całości należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych kredytowanych:
Podstawę prawną rozpoznania żądania umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych stanowił art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.f.p., zgodnie z którym organ administracyjny, na wniosek zobowiązanego może umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe. Ustawodawca w tym przepisie upoważnił organy administracji publicznej, orzekające w ramach tzw. uznania administracyjnego, do dokonania oceny, czy w konkretnej sprawie - ze względu na ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny - występują szczególne, wyjątkowe okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi. Oznacza to, że do organu administracji publicznej rozpatrującego wniosek o umorzenie niepodatkowych należności budżetowych należy ocena argumentów i okoliczności powołanych przez zobowiązanego, mogących stanowić ewentualną podstawę do przyznania ulgi we wnioskowanym zakresie.
Należy podkreślić, iż zasadą jest rozliczanie się obywateli ze zobowiązań wobec Państwa poprzez ich zapłatę w nałożonej wysokości i w wyznaczonym terminie. Sama ulga, jako odstępstwo od tych zasad, stanowi rozwiązanie nadzwyczajne, dlatego może mieć zastosowanie incydentalnie. Powołany powyżej przepis jednoznacznie wskazuje na to, że wystąpienie okoliczności wskazanych w art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. nie nakłada na organ obowiązku zastosowania ulgi. Pomimo bowiem istnienia, w ocenie zobowiązanego, jego ważnego interesu lub interesu publicznego, organ administracyjny jest uprawniony do odmowy udzielenia ulgi, w tym także w zakresie umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych, jeżeli ocena sytuacji zobowiązanego i okoliczności powołanych w sprawie nie uzasadnia, w ocenie organu, zastosowania ulgi.
Przepis art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. daje organowi administracyjnemu, na wniosek zobowiązanego, możliwość umorzenia należności w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Przesłanki umorzenia niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym wynikających z grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych, zostały zatem sformułowane poprzez odwołanie się do klauzul generalnych, odsyłających do ocen pozaprawnych, umożliwiających odwołanie się do wartości wspólnych dla całego społeczeństwa (klauzula interesu publicznego) oraz uwzględnienie w każdym przypadku indywidualnej sytuacji konkretnego zobowiązanego ubiegającego się o umorzenie powyższych niepodatkowych należności budżetowych (klauzula ważnego interesu zobowiązanego). Z przepisu tego wynika, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Organ administracyjny może, lecz nie musi wydać decyzji pozytywnej, nawet gdy stwierdzi wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. Zatem zastosowanie ustanowionej w nim ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organów administracyjnych. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż rozstrzygnięcie organu w tym zakresie nie może być dowolne i pozbawione wyczerpującego uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, motywy rozstrzygnięcia nie zostały jednakże należycie przedstawione. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że istnieją granice uznania administracyjnego, a prawidłowe zastosowanie przepisu prawa w ramach uznania administracyjnego, rozumianego w przedstawiony sposób, wymaga uwzględnienia także zasad słuszności i sprawiedliwości rozstrzygnięcia. Nie oznacza to, że przyszłe rozstrzygnięcie musi być korzystne dla zobowiązanego, ale winno być ono należycie uzasadnione, z uwzględnieniem aspektu jego słuszności (sprawiedliwości). Dlatego też dalsze postępowanie winno uwzględnić i ten aspekt sprawy.
Zauważyć w tym miejscu należy, iż kryteria udzielenia ulgi, tj. "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", są pojęciami nieostrymi, co oznacza, że ich treść musi być ustalona w konkretnej sprawie. Dla organu administracyjnego oznacza to, że w każdej rozpatrywanej sprawie indywidualnie musi on ustalić i ocenić, na czym polega ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Kryterium "ważnego interesu zobowiązanego" wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania zobowiązanego (np. klęski żywiołowe, zdarzenia losowe, ale także i nadzwyczajne stany zdrowotne) i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków względem Skarbu Państwa i które w żaden sposób nie mogą zostać zaspokojone bez doraźnej pomocy ze strony organów administracyjnych. Z kolei nakaz uwzględnienia "interesu publicznego" oznacza dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, a także sytuację, gdy zapłata należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego do środków pomocy Państwa.
Zaznaczyć przy tym należy, iż sama zasadność ukarania grzywnami za popełnione wykroczenia, jak również wysokość zastosowanych kar, nie są kwestiami podlegającymi ocenie organów rozstrzygających w przedmiocie wniosku o ulgę.
Zaskarżona decyzja zapadła w wyniku przyjęcia przez organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie wystąpił ważny interes zobowiązanego, ale nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego.
W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy dokonana przez organy obu przesłanki interesu publicznego była pobieżna, gdyż nie uwzględniała ona wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i indywidualnej sytuacji Skarżącego.
Biorąc pod uwagę treść art. 64 ust. 1 pkt 2a u.f.p. wskazać trzeba, że rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności nakłada na organ obowiązek ustalenia w pierwszym rzędzie tego, czy w okolicznościach faktycznych danej sprawy występuje "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny", jako dwie równorzędne przesłanki w tym przepisie wymienione. Jak bowiem trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 335/13, działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego". Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron - interes obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 182/12).
Zdaniem składu orzekającego, organ w niedostateczny sposób rozważył przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi, szczególności w kontekście przyjętej przez organ do rozważań przesłanki związanej z interesem publicznym, a także ważnym interesem zobowiązanego. W ocenie Sądu organ nieprzekonująco, w sposób niepełny odniósł się do tych przesłanek. Stąd też wyprowadzona przez organ ocena – zdaniem Sądu - nosi cechy dowolności.
W tym miejscu należy jednak podkreślić, że w sprawie o umorzenie, ocenie organu - co do zasady - podlega aktualna, w tym przypadku szczególnie trudna sytuacja majątkowa i zdrowotna strony na dzień podejmowania rozstrzygnięcia, nie zaś sytuacja hipotetyczna, mająca według organu dopiero zaistnieć. W szczególności w omawianych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie można zgodzić się z organem, iż brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek umorzenia należności, ze względu na to częściową skuteczność postępowania egzekucyjnego. Organ nie wziął bowiem pod uwagę innych typowych wydatków dla osoby w wieku Skarżącego, związanych chociażby z niestabilnym staniem zdrowia, czy innymi zdarzeniami losowymi. W orzecznictwie wskazuje się, że w każdej sprawie dotyczącej umorzenia należności organ powinien realnie wskazać, na czym opiera przekonanie o możliwości spłaty zadłużenia bez narażenia strony na niezaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący jest w wieku 62 lat. Jest osobą chorą psychicznie, stwierdzono u niego chorobę afektywną dwubiegunową. Jest osobą niezdolną do pracy, zamieszkującą w DPS w stosunku do której w okresie zbliżonym z datami nałożonych mandatów karnych, Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza orzekł na wniosek Domu Pomocy Społecznej w Krakowie o potrzebie przyjęcia Skarżącego bez jego zgody do szpitala psychiatrycznego.
W tym miejscu, zdaniem Sądu należy zdecydowanie podkreślić, że organy nie mogą podchodzić do kwestii majątkowych osób zobowiązanych oraz ich sytuacji zdrowotnej w sposób instrumentalny. Przy czym ustalenia i rozważania w tym zakresie nie mogą być oderwane od rzeczywistej sytuacji Skarżącego i muszą wykazywać się pewną racjonalnością.
W rozważaniach organów niezbędnym byłoby uwzględnienie nie tylko wieku Skarżącego, ale i jego szczególnej sytuacji osobistej. W ocenie Sądu, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu faktycznego, sytuacja Skarżącego pozwala jednoznacznie stwierdzić, że jest ona nadzwyczaj, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy nie rozważyły w sposób kompleksowy przesłanek wskazanych w powyższym przepisie. Nie przeanalizowały, czy Skarżący jest realnie w stanie spłacać należność bez uszczerbku w zaspokajaniu swoich podstawowych potrzeb życiowych, w tym w kontekście możliwości zakup niezbędnych lekarstw.
Należy mieć na względzie, odmowa udzielania ulgi nie może przybrać dowolnego charakteru i powinno uwzględniać wszystkie istotne w sprawie okoliczności. Omawiając udzielenia zobowiązanemu ulgi, organ w szczególności powinien przekonująco wyjaśnić, na czym opiera przekonanie, że w konkretnej i zindywidualizowanej sytuacji życiowej zobowiązanego spłata należności jest realna. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej wnioskodawcy przy uwzględnieniu dochodów i niezbędnych wydatków oraz rzetelne rozważenie wpływu egzekucji konkretnej kwoty należności na sytuację życiową zobowiązanego, w tym przede wszystkim zdolność do utrzymania się. Organ poprzestał natomiast na stwierdzeniu, że rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia ww. należności nie powoduje zagrożenia dla egzystencji Skarżącego i jest częściowo skuteczna, zaś w przypadku zaistnienia podstawy do prowadzenia egzekucji, organ egzekucyjny będzie miał obowiązek uwzględnić by pozostawić stronie środki do życia.
Zaznaczyć też należy, że w sprawie takiej jak przedmiotowa, organy nie mogą koncentrować się na funkcji prewencyjnej kary grzywny i tym uzasadniać odmowę umorzenia spornej należności. Rolą organów jest przede wszystkim zbadanie, czy w okolicznościach danej sprawy uzasadnione będzie umorzenie należności na podstawie przesłanek z art. 64 ust. 1 ustawy.
Zaznaczyć przy tym należy, iż sama zasadność ukarania grzywnami za popełnione wykroczenia, jak również wysokość zastosowanych kar, nie są kwestiami podlegającymi ocenie organów rozstrzygających w przedmiocie wniosku o ulgę
Odnośnie przesłanki interesu publicznego organ ogólnie wskazał, że w niniejszej sprawie przesłanka interesu publicznego nie wystąpiła. Jak zważono umarzanie grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych z powodu złej sytuacji materialnej mijałoby się z celem represyjno - wychowawczym, jaki spełniać powinna kara. W ocenie Sądu, ten tok rozumowania organów przeczy jednakże samej ustawowej instytucji umorzenia należności, która to przecież nie wyłączyła z jej zakresu należności budżetowych, wynikających z grzywien karnych. Gdyby zatem ustawodawca zamierzał w pełni zrealizować konstytucyjną zasadę nieuchronności odpowiedzialności karnej, w znaczeniu takim jak sugerował organ, to winien on w ogóle wyłączyć możliwość, udzielania takiej ulgi w płatności w stosunku do tej kategorii należności budżetowych, a tego przecież nie dokonał.
Należy w tym miejscu zauważyć, że również w orzecznictwie zanegowany został pogląd wykluczający, co do zasady, możliwość umarzania należności o charakterze karnym (por. wyroki NSA z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1227/12; z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. II GSK 1632/12, z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. II GSK 335/13, z dnia 4 września 2014 r. sygn. II GSK 1076/13, z dnia 10 czerwca 2015 r. sygn. II GSK 1092/14). Karny charakter dochodzonych należności sam w sobie nie może uzasadniać argumentu na temat wychowawczej roli kary i obowiązku jej poniesienia w każdej sytuacji życiowej ukaranego. Ponadto, chociaż niewątpliwie w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną (por. wyrok NSA z 30 maja 2001 r., sygn. III SA 830/00; czy WSA w Warszawie z 8 marca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2273/10). W ocenie Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło szczegółowej analizy przesłanki wystąpienia interesu publicznego. Karny charakter dochodzonych należności sam w sobie nie może uzasadniać argumentu na temat wychowawczej roli kary i obowiązku jej poniesienia w każdej sytuacji życiowej ukaranego. W szczególności rozważenia wymaga, czy będzie leżało w interesie publicznym pogłębianie ciężkiej sytuacji osób znajdujących się w takim położeniu jak Skarżący, który być może z uwagi na stwierdzone choroby psychiczne, nie jest w stanie zrozumieć sytuacji, w jakiej się znajduje, i czy tym samym odmowa umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego, nie będzie sprzeczna z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasada zaufania do działania organów państwowych. Rozważania te musze być zindywidualizowane. Organ winien rozważyć uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, w szczególności czy umorzenie należności prowadzić może do przeświadczenia o braku potrzeby ponoszenia jakichkolwiek konsekwencji finansowych wynikających ze swoich działań. Co prawda rację ma organ, że umorzenie należności w całości, nie może doprowadzić do powstania błędnego przekonania, że niskie dochody oraz kłopoty zdrowotne każdorazowo mogą być utożsamiane z ważnym interesem zobowiązanego, usprawiedliwiając tym samym zwolnienie z konieczności wywiązywania się ze zobowiązania powstałego w wyniku popełnienia wykroczenia przez sprawcę. Natomiast karnoprawny charakter należności objętej wnioskiem skarżącego (wynikający z istoty ukarania karą grzywny) nie może sam w sobie niezależnie od okoliczności skutecznie uzasadniać odmowy umorzenia tych należności, gdyż w przeciwnym razie - co do zasady - wyłączałby stosowanie omawianej regulacji względem grzywien nakładanych mandatami karnymi. W szczególności w stosunku do osób z zaburzeniami psychicznymi, które być może ze względu na swój stan psychiczny, nie są w stanie należycie rozeznać sytuacji, w której się znalazły. Jest to szczególnie istotne w przypadku osób wykazujących zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba taka wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym. Ochrona praw osób z zaburzeniami psychicznymi należy bowiem do obowiązków państwa.
Na ten istotny także w niniejszej sprawie aspekt konieczności pogłębionej analizy przesłanki "ważnego interesu publicznego" wrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lutego 2024 r. sygn. akt I GSK 183/24 zauważając, że w odniesieniu do osoby ubezwłasnowolnionej z uwagi na chorobę natury psychicznej trudno osiągnąć cele prewencji ogólnej, a uważna analiza dat wystawionych mandatów pozwala zasadnie uznać, że wydana ich liczba w ciągu jednego dnia, miała miejsce w czasie nasilenia choroby. Ta zaś bezsprzecznie miała wpływ na sposób zachowania. Dlatego też we wskazaniach w ponownym rozpoznaniu sprawy NSA za zasadne uznał konieczność poczynienia dalszych ustaleń, czy ukarany w czasie popełniania wykroczenia miał możliwość rozpoznania czynu i kierowania postępowaniem. Dotyczy to także sytuacji, gdy ocena taka nie jest już możliwa w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, gdyż minął stosowny termin na złożenie takiego wniosku (vide art. 101 i
Tym samym w ocenie Sądu, organ nie uzasadnił w sposób wyczerpujący, że umorzenie należności w części pozostałej Skarżącemu do zapłaty oznaczałoby nieuzasadnioną okolicznościami sprawy zgodę na rezygnację z należnego prawem dochodu Skarbu Państwa, w sytuacji gdy rozważania organu co do możliwości poprawy sytuacji skarżącego mają charakter wyłącznie hipotetyczny nie osadzony w realiach danej sprawy. Podkreślić przy tym należy, że interes publiczny nie może być utożsamiany wyłącznie z wpływami do budżetu Skarbu Państwa. Organ nie może w sposób automatyczny i nieuwzględniający zindywidualizowanych okoliczności odwoływać się do sformułowań odnoszących się do interesu Skarbu Państwa i uszczupleń dochodów budżetowych. Państwo za pośrednictwem swoich instytucji, oprócz wykazywanej funkcji fiskalnej, musi widzieć również obywatela i jego rzeczywiste problemy. Ochronie interesów fiskalnych Skarbu Państwa, nie można bowiem niejako automatycznie nadawać wartość hierarchicznie wyższą niż inne społecznie akceptowane wartości, jak choćby troska o obywateli niezdolnych do samodzielnej egzystencji, zapobieganie doprowadzaniu do ubóstwa i nędzy, zapobieganie społecznemu wykluczeniu, ochrona postaw egzystencjonalnych obywateli, którzy wskutek zdarzeń losowych oraz niezależnych od siebie chorób wymagają opieki socjalnej. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, nie jest w interesie publicznym takie prowadzenie postępowania zmierzającego do wyegzekwowania należności publicznej, którego celem jest w zasadzie tylko uzyskanie korzyści fiskalnej przez Skarb Państwa, bez realizacji podstawowego celu, jakim w przypadku grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych jest przymuszenie ukaranego do przestrzegania w przyszłości porządku prawnego. Wielokrotnie organy rozpatrując kwestie związane z ewentualnym umorzeniem grzywien nakładanych w drodze mandatów karych zwracały uwagę na szczególny charakter należności, z tytułu której strona została zobowiązana do zapłaty na rzecz budżetu państwa, podkreślając, że nałożenie na stronę grzywny było konsekwencją określonego zachowania ukaranego- traktowanego, w myśl przepisów karnych, jako wykroczenie podlegające karze grzywny, zaś celem wystawienia mandatu karnego było obciążenie zobowiązanego obowiązkiem poniesienia konkretnego wydatku, tak by nastąpiło po jego stronie odczucie straty materialnej. Zauważano jednocześnie, że zastosowanie instytucji umorzenia należności z tytułu mandatu prowadzi do sytuacji przeczącej założeniom i istocie kary grzywny. Umorzenie grzywny byłoby w pewien sposób poparciem dla dążenia przez stronę do uniknięcia kary. Dodatkowo wskazywano także, że ukaranie grzywną w drodze mandatu karnego wymaga zgody ukaranego na taką karę - tak co do formy, jak i wysokości grzywny i terminu zapłaty. Sprawca wykroczenia, który przyjmuje karę, zobowiązuje się zatem do zapłaty określonej kwoty. Z kolei ukarany, oceniając swoją sytuację majątkową jako uniemożliwiającą zapłatę grzywny, nie godząc się z rodzajem kary - nie powinien przyjmować zobowiązania finansowego, lecz dążyć do rozpatrzenia sprawy przez sąd karny, który ma możliwość zastosowania również innych rodzajów kar, w tym takich, które nie wiążą się z wydatkami.
Sąd w ramach niniejszej sprawy nie neguje samej zasadności tej ukształtowanej już linii orzeczniczej organów w sprawach dotyczących kwestii umorzenia grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych, jednakże zauważa, że dotyczy ona osób ukaranych, które są w stanie podejmować samodzielnie własne decyzje, bez względu na to czy są one trafne czy też nie.
Odmiennie natomiast należy ocenić trafności takiej argumentacji w przypadku osoby, która z uwagi na jej stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie podejmować decyzji o przyjęciu mandatu karnego, czy też odmowie jego przyjęcia.
Na ten istotny także w niniejszej sprawie aspekt konieczności pogłębionej analizy przesłanki "ważnego interesu publicznego" wrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lutego 2024 r. sygn. akt I GSK 183/24 zauważając, że w odniesieniu do osoby ubezwłasnowolnionej z uwagi na chorobę natury psychicznej trudno osiągnąć cele prewencji ogólnej, a uważna analiza dat wystawionych mandatów pozwala zasadnie uznać, że wydana ich liczba w ciągu jednego dnia, miała miejsce w czasie nasilenia choroby. Ta zaś bezsprzecznie miała wpływ na sposób zachowania. Dlatego też we wskazaniach w ponownym rozpoznaniu sprawy NSA za zasadne uznał konieczność poczynienia dalszych ustaleń, czy ukarany w czasie popełniania wykroczenia miał możliwość rozpoznania czynu i kierowania postępowaniem. Dotyczy to także sytuacji, gdy ocena taka nie jest już możliwa w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, gdyż minął stosowny termin na złożenie takiego wniosku (vide art. 101 i nast.).
W ocenie Sądu trzeba też zauważyć, że dalsza realizacja egzekucji ciążących na Skarżącym grzywien w realiach niniejszej sprawy pozostawałaby w oderwaniu od ogólnych zasad respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego.
Oczywiście, organy w ramach postępowania umorzeniowego nie są władne do oceny zachowania podmiotu nakładającego mandat karny, jednakże nie zwalnia to ich od pogłębionego rozważenia celowości umorzenia należności mandatowej, mając na uwadze szeroko pojęty "interes publiczny", który w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie sprzeciwia się finansowaniu budżetu państwa z wpływów pochodzących od osoby ukaranej, która z uwagi na swój stan zdrowia nie była w stanie racjonalnie ocenić swojego nagannego zachowania.
Reasumując, zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy dokonana przez organy obu instancji ocena braku wystąpienia przesłanki interesu publicznego była pobieżna, gdyż nie uwzględniała ona wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, potwierdzonych zgromadzonym w sprawie i nie kwestionowanym przez organy materiałem dowodowym.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ winien prawidłowo wyważyć przesłankę ważnego interesu dłużnika z przesłanką interesu publicznego ewentualnie względami społecznymi - czego we właściwy sposób nie zrobił, koncentrując się przede wszystkim na aspekcie skutecznego ukarania dłużnika. Pamiętać tu należy, iż możliwość skorzystania z ulgi w postaci umorzenia nie może być iluzoryczna.
Biorąc pod uwagę całość przedstawionych powyżej rozważań Sąd, z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach nie orzeczono, albowiem Skarżący był od nich zwolniony, zaś o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu, Sąd orzeknie w odrębnym trybie.