I SA/Op 1054/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody dotyczącą sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych, uznając, że organ odwoławczy rozszerzył podstawy sprzeciwu poza te, które były podstawą decyzji organu pierwszej instancji.
Skarga dotyczyła decyzji Wojewody utrzymującej w mocy sprzeciw Starosty do zgłoszenia robót budowlanych polegających na remoncie dachu. Starosta wniósł sprzeciw z powodu nieuzupełnienia przez inwestora braków zgłoszenia, wskazując na konieczność doprowadzenia go do zgodności z warunkami konserwatorskimi. Wojewoda utrzymał sprzeciw, powołując się dodatkowo na art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego, wskazując na potencjalne pogorszenie stanu zabytku. Sąd uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że organ odwoławczy nie mógł rozszerzyć podstaw sprzeciwu poza te, które były podstawą decyzji organu pierwszej instancji, a także nie zbadał kwestii upływu terminu na wniesienie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznał skargę A. K. na decyzję Wojewody Opolskiego, która utrzymała w mocy sprzeciw Starosty Brzeskiego do zgłoszenia robót budowlanych polegających na remoncie dachu na budynkach gospodarczych i stodole. Starosta pierwotnie nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o opis robót zgodny z warunkami konserwatorskimi, a następnie wniósł sprzeciw z powodu nieuzupełnienia tych braków. Wojewoda utrzymał sprzeciw, powołując się na art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego, wskazując na potencjalne pogorszenie stanu zabytku. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając decyzję Wojewody. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie może rozszerzać podstaw faktycznych i prawnych sprzeciwu poza te, które były podstawą decyzji organu pierwszej instancji. W tej sprawie Starosta oparł sprzeciw na art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego (nieuzupełnienie zgłoszenia), natomiast Wojewoda dodał podstawę z art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego (potencjalne pogorszenie stanu zabytku). Sąd wskazał również, że Wojewoda nie zbadał kwestii upływu ustawowego terminu na wniesienie sprzeciwu. Sąd nakazał Wojewodzie ponowne rozpatrzenie sprawy w granicach formalnych wyznaczonych przez podstawę sprzeciwu organu pierwszej instancji, z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego dotyczących uzupełnienia zgłoszenia i ewentualnego wpływu robót na stan zabytku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może rozszerzyć podstaw sprzeciwu poza te, które stanowiły podstawę decyzji organu pierwszej instancji, zwłaszcza po upływie ustawowego terminu na wniesienie sprzeciwu.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że granice formalne sprawy sprzeciwu są wyznaczone przez podstawę, na której sprzeciw wniósł organ pierwszej instancji. Rozszerzenie tych podstaw w postępowaniu odwoławczym narusza terminy materialnoprawne i zasadę dwuinstancyjności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
Prawo budowlane art. 30 § ust. 1b
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 30 § ust. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 30 § ust. 5c
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 30 § ust. 5d
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Prawo budowlane art. 30 § ust. 7 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
K.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 202 § par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenie o opłatach adwokackich § 14 ust. 1 pkt 1c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nie może rozszerzać podstaw sprzeciwu wobec zgłoszenia robót budowlanych poza te, które były podstawą decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie zbadał kwestii upływu ustawowego terminu na wniesienie sprzeciwu. Żądanie uzupełnienia zgłoszenia musi mieć oparcie w konkretnym przepisie prawa.
Godne uwagi sformułowania
Granice materialne rozpoznawanej sprawy wyznaczają zastosowane w sprawie przepisy Prawa budowlanego. Sprzeciw wniesiony po upływie ustawowego terminu jest prawnie nieskuteczny. Organ odwoławczy nie może wskazać i procedować w oparciu o okoliczność, że realizacja robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia może spowodować pogorszenie stanu zachowania zabytków (na podstawie art. 30 ust. 7 pkt 2 in fine Prawa budowlanego), jeżeli sprzeciw został wniesiony jedynie w oparciu o okoliczność nieuzupełnienia zgłoszenia. Przepis art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego nie jest samodzielną podstawą dającą organowi możliwość żądania dokumentów.
Skład orzekający
Beata Kozicka
przewodniczący
Tomasz Judecki
sprawozdawca
Remigiusz Mazur
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad wnoszenia sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych, w szczególności ograniczeń organu odwoławczego w zakresie rozszerzania podstaw sprzeciwu oraz wymogów dotyczących żądania uzupełnienia zgłoszenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury zgłoszenia robót budowlanych i stosowania art. 30 Prawa budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i ograniczeń kompetencji organów, nawet w kontekście ochrony zabytków. Pokazuje pułapki proceduralne, które mogą prowadzić do uchylenia decyzji.
“Sąd administracyjny: Organ odwoławczy nie może 'dorabiać' podstaw sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Op 1054/24 - Wyrok WSA w Opolu Data orzeczenia 2025-03-06 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-12-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu Sędziowie Beata Kozicka /przewodniczący/ Remigiusz Mazur Tomasz Judecki /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 725 art. 30 ust. 1b, ust. 5, ust. 5c, ust. 5d, ust. 7 pkt 2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 6, art. 8, art. 15 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 200, art. 202 par. 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1964 par. 14 ust. 1 pkt 1c Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 2 października 2024 r., nr IN.I.7721.1.2.2024.ASD w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia wykonania robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz strony skarżącej A. K. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie A. K. (dalej także jako: "strona", "skarżąca" lub "inwestor") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Wojewody Opolskiego (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "Wojewoda") z dnia 2 października 2024 r., nr IN.I.7721.1.2.2024.ASD utrzymującą w mocy decyzję Starosty Brzeskiego (dalej także jako: "organ pierwszej instancji" lub "Starosta") z dnia 23 sierpnia 2024 r., nr B.6743.5.132.2024.AB, w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia robót budowlanych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. A. K. zgłoszeniem z dnia 18 lipca 2024 r. (złożonym w Starostwie Powiatowym w Brzegu w dniu 19 lipca 2024 r.), zgłosiła zamiar wykonania robót budowlanych polegających na remoncie - wymianie pokrycia dachu na budynkach gospodarczych i na stodole zlokalizowanych w P. na dz. nr a w części dot. remontu - wymiany pokrycia dachu na budynkach gospodarczych. Starosta postanowieniem z dnia 29 lipca 2024 r. (doręczonym w dniu 1 sierpnia 2024 r.), działając na podstawie art. 30 ust. 2 w zw. z ust. 5c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm. - dalej jako: "Prawo budowlane"), nałożył, w pkt 2 postanowienia, na inwestora obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o: "Opis zamierzonych robót budowlanych zawierających zakres, rodzaj i sposób wykonywania tych prac doprowadzić zgodności z warunkami konserwatorskimi zawartymi w postanowieniu [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 11.07.2024 r. (...) w tym należy opisać każdy z remontowanych budynków powołując oznaczenie budynków zaznaczonych na dołączonym wyrysie z mapy ewidencyjnej dla działki nr a" oraz wskazał też termin w którym to uzupełnienie ma nastąpić, tj. "(...) w terminie 21 dni od daty doręczenia postanowienia". A. K. odpowiedzi udzieliła pismem z dnia 5 sierpnia 2024 r. (data wpływu do Starostwa Powiatowego w Brzegu 6 sierpnia 2024 r.). Starosta decyzją z dnia 23 sierpnia 2024 r. (nadaną przesyłką pocztową w dniu 26 sierpnia 2024 r.) wniósł sprzeciw do zgłoszenia A. K. w części dotyczącej remontu - wymiany pokrycia dachu na budynkach gospodarczych. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej jako: "K.p.a."). Z uzasadnienia decyzji wynika, że sprzeciw był konsekwencją nieuzupełnienia zgłoszenia o dokument wskazany w pkt. 2 postanowienia z dnia 29 lipca 2024 r. Organ zakwestionował odpowiedź inwestora z dnia 5 sierpnia 2024 r. Zawarty w nim opis zamierzonych robót budowlanych, po sprawdzeniu, ocenił jako niekompletny, tj. inwestor nie doprowadził zgłaszanych robót budowlanych do zgodności z warunkami konserwatorskimi zawartymi w postanowieniu [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 11 lipca 2024 r. W efekcie organ pierwszej instancji wniósł sprzeciw w części zgłoszenia dotyczącej wymiany pokrycia dachu na budynkach gospodarczych. Wyjaśnił, że co do wymiany pokrycia dachu na budynku - stodole zgłoszenie zostało przyjęte "milczącą zgodą". W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda, decyzją z dnia 2 października 2024 r., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 23 sierpnia 2024 r. Sprzeciw Starosty uznał za zasadny ponieważ inwestor nie uzupełnił braków zgłoszenia tj. nie doprowadził zgłaszanych robót budowlanych do zgodności z warunkami konserwatorskimi zawartymi w postanowieniu [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 11 lipca 2024 r. Jak stwierdził stanowiska [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z postanowienia "(...) nie można pominąć". Z dalszej części uzasadnienia decyzji wynika jednak, że utrzymanie w mocy sprzeciwu Starosty było konsekwencją zastosowania w sprawie art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu decyzji własnej Wojewoda powołał i omówił wyłącznie regulację art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego. Podniósł wprost, że w sprawie zastosowanie znajduje właśnie ten przepis. Omówił uznaniowy charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego i warunki jej wydania (posiłkując się poglądem prawnym NSA z wyroku z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2377/15). Stwierdził, że skoro może potencjalnie dojść do pogorszenia stanu zachowania zabytku w związku z planowanymi robotami w zakresie wymianu dachu na blachodachówkę, to niewątpliwie zachodzi przesłanka z art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego do zgłoszenia sprzeciwu i nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. To, że w sentencji decyzji organu pierwszej instancji nie powołano art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego oraz niezamieszczono rozstrzygnięcia o nałożeniu obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie stanowi o wadliwości sprzeciwu. Konkludując uznał, że wymiana dachu na budynkach gospodarczych znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków z ww. względów wymaga uzyskania pozwolenia na budowę jako powodująca pogorszenie stanu zachowania zabytków, zatem organ pierwszej instancji prawidłowo wniósł sprzeciw w części dotyczącej przedmiotowych robót budowlanych. Z uzasadnienia decyzji wynika, że utrzymanie w mocy sprzeciwu był konsekwencją nieuzupełnienia dokumentów wskazanych w postanowieniu, które doręczono stronie w dniu 1 sierpnia 2024 r. Strona wniosła skargę do Sądu na decyzję Wojewody z dnia 2 października 2024 r., której zarzuciła: - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 30 ust. 5c w zw. z art. 30 ust. 2 Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie i przyjęcie jako podstawy prawnej wniesienia sprzeciwu w sytuacji braku podstaw prawnych do żądania uzupełnienia zgłoszenia poprzez doprowadzenie zgłaszanych robót budowlanych do zgodności z warunkami konserwatorskimi zawartymi w postanowieniu [...] Konserwatora Zabytków z dnia 11 lipca 2024 r. wydanego na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. oraz 2) art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego zastosowanie i przyjęcie jako podstawy prawnej wniesienia sprzeciwu w sytuacji niewskazania, w jaki sposób wykonanie robót budowlanych na budynkach objętych zgłoszeniem miałoby spowodować choćby potencjalne pogorszenie stanu zachowania zabytku oraz; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Starosty pomimo, że decyzja nie odpowiadała prawu, bowiem wniesienie sprzeciwu nastąpiło pomimo braku podstaw do żądania od skarżącej uzupełnienia zgłoszenia w sposób wskazany przez ten organ oraz 2) art. 7, art. 11, art. 15 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na naruszeniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności i prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa. Sformułowane w petitum skargi zarzuty zostały następnie uszczegółowione w jej uzasadnieniu. Mając na uwadze powyższe strona wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia adwokata, według norm przepisanych. Nadto wniosła, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., o przeprowadzenie wskazanych w skardze dowodów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Nie zajął też wyraźnego stanowiska w przedmiocie żądania strony o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w samej odpowiedzi na skargę oraz w reakcji na informację Sądu z dnia 9 grudnia 2024 r. (k. 24 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwględnienie. Utrzymując w mocy sprzeciw Starosty z dnia 23 sierpnia 2024 r. Wojewoda nie dostrzegł specyficznej konstrukcji prawnej samego zgłoszenia, postępowania w takiej sprawie oraz instytucji sprzeciwu. W efekcie dopuścił się naruszenia prawa, w tym materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Granice materialne rozpoznawanej sprawy wyznaczają zastosowane w sprawie przepisy Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 30 ust. 1b Prawa budowlanego zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych dokonuje się organowi administracji architektoniczno-budowlanej (w rozpatrywanej sprawie staroście). Zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego). W razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada na zgłaszającego, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw w drodze decyzji (art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego). Nałożenie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia, przerywa bieg terminu na wniesienie sprzeciwu (art. 30 ust. 5d Prawa budowlanego). Nie budzi wątpliwości Sądu, że zgłoszenie robót budowlanych służy tym samym celom co pozwolenie budowlane, a więc uzyskaniu uprawnienia do wykonywania takich robót. O ile jednak w przypadku pozwolenia na budowę konieczne jest uzyskanie decyzji konstytutywnej, uprawniającej do ich wykonywania, to przy zgłoszeniu momentem decydującym o możliwości prowadzenia robót jest dzień upływu terminu na wniesienie sprzeciwu. Innymi słowy rzecz ujmując prawo do prowadzenia robót określonych w zgłoszeniu powstaje w dacie, w której upłynął termin do złożenia sprzeciwu przez starostę. Ponadto sprzeciw (jak wynika z art. 30 ust. 5c, 6 i 7 Prawa budowlanego) może zostać wniesiony ze ściśle wskazanych przyczyn. Dlatego w orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się, że dla skuteczności wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia robót budowlanych przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej wymagane jest łączne spełnienie dwóch warunków materialnych (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Op 338/22, który Sąd przytacza w dalszej części uzasadnienia). Po pierwsze, konieczne jest jego wniesienie w terminie wskazanym w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Sprzeciw wniesiony po upływie ustawowego terminu jest prawnie nieskuteczny. Jest to bowiem termin o charakterze materialnoprawnym, co oznacza, że tylko w zakreślonych przez ustawodawcę ramach czasowych organ jest uprawniony do wniesienia sprzeciwu w sprawie zgłoszonych przez inwestora prac budowlanych. Upływ tego terminu oznacza dla organu brak możliwości wydania decyzji o sprzeciwie, a dla inwestora oznacza milczącą zgodę tegoż organu na realizację zgłoszonego zamierzenia inwestycyjnego. Organ administracji architektoniczno-budowlanej ma zatem tylko czasową kompetencję do ustosunkowania się względem dokonanego zgłoszenia zamiaru wykonania określonych robót budowlanych. Po drugie, organ jest zobligowany do wniesienia sprzeciwu, gdy wystąpi okoliczność wymieniona w art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego. Sąd podkreśla, że wniesienie w terminie sprzeciwu w oparciu o tę podstawę wyznacza granice formalne rozpoznawanej sprawy administracyjnej (sprawy sprzeciwu). Są to granice, których po upływie terminu 21 dni na wniesienie sprzeciwu nie można już przekroczyć ani rozszerzyć zarówno w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, jak i tym bardziej w toku postępowania odwoławczego. Innymi słowy, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej zgłosił sprzeciw - tak jak w rozpoznawanej sprawie - jedynie w oparciu o okoliczność nieuzupełnienia zgłoszenia, w określonym terminie, o brakujące dokumenty (tj. na podstawie art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego), to w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji formułującej ten sprzeciw organ odwoławczy nie może wskazać i procedować w oparciu o okoliczność, że realizacja robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia może spowodować pogorszenie stanu zachowania zabytków (na podstawie art. 30 ust. 7 pkt 2 in fine Prawa budowlanego). Jakkolwiek wojewoda jest również organem administracji architektoniczno - budowlanej, to jednak jako organ odwoławczy musi dokonać ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy sprzeciwu w jej formalnych granicach wyznaczonych podstawą, na której sprzeciw od zgłoszenia robót budowlanych wniósł w terminie starosta jako organ pierwszej instancji. Niemożność rozszerzenia podstaw sprzeciwu w postępowaniu odwoławczym wynika z dwóch powodów. Po pierwsze, nastąpiłoby to z przekroczeniem terminu materialnoprawnego przewidzianego w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, którego upływ skutkuje wygaśnięciem kompetencji i zamyka możliwość zgłaszania sprzeciwu przez właściwy organ. Po drugie, sprawa nie byłaby nigdy w całości rozpoznana przez organy obu instancji, co stanowiłoby naruszenie zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.). Sąd podziela również pogląd prawy wyrażony orzecznictwie, iż uprawnienie wynikające z art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego daje organowi możliwość wezwania inwestora dokonującego zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych objętych procedurą zgłoszeniowa, do przedłożenia brakujących dokumentów. Jednak nie do przyjęcia jest, aby organ miał legalne uprawnienia do żądania od inwestora dowolnego dokumentu, który w jego ocenie jest niezbędny lub pomocny w ocenie prawidłowości zgłoszenia, jeżeli obowiązek jego przedłożenia nie wynika z konkretnego przepisu. Możliwość wniesienia sprzeciwu z uwagi na niepełne zgłoszenie, którego braków nie uzupełniono w terminie, jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy dokumenty, których przedłożenia żąda organ, są wymagane przepisami Prawa budowlanego lub ustaw szczegółowych i o ile mają zastosowanie w sprawie. Przepis art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego nie jest samodzielną podstawą dającą organowi możliwość żądania dokumentów. Organ winien zatem wskazać inwestorowi, jaki dokument ma być w uzupełnieniu zgłoszenia przedłożony i z jakiego przepisu prawa materialnego ów obowiązek wynika. Jest to konsekwencja nie tylko tego, że oceniając zgłoszenie organ działa na zasadzie związania administracyjnego i decyzja jaką wydaje musi mieć podstawę w prawie materialnym ale też wynika to z ogólnych zasad jakimi rządzi się postępowanie administracyjne: wyrażoną w art. 6 K.p.a zasadą praworządności oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli, o której mowa w art. 8 K.p.a. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1195/22 i powołane w nim judykaty). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził. W sprawie Wojewoda poddał w zaskarżonej decyzji z dnia 2 października 2024 r. obszernej analizie okoliczność, że realizacja robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia strony może spowodować pogorszenie stanu zachowania zabytków, chociaż zagadnienie to nie było podstawą faktyczną i prawną decyzji Starosty z dnia 23 sierpnia 2024 r. Starosta nie wywiódł podstawy wydanego przez siebie sprzeciwu z art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego. Organ ten wydał bowiem sprzeciw z dnia 23 sierpnia 2024 r. tylko na podstawie z art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego. Sąd zauważył przy tym, że Wojewoda w ogóle nie zbadał i nie odniósł się do skutków upływu ustawowego dwudziestojednodniowego terminu do wniesienia sprzeciwu. Nawet jeśli istniały podstawy do jego przerwania na skutek wydania postanowienia Starosty z dnia 29 lipca 2024 r. (co Sąd nie przesądza, bo winien to uczynić Wojewoda) i z tego powodu, po upływie terminu określonego w postanowieniu, rozpoczął bieg na nowo w dniu 23 sierpnia 2024 r., to nawet w tym najkorzystniejszym wariancie nie dowodzi to jego zachowania przez Wojewodę, bo termin 21 dni liczony od dnia 23 sierpnia 2024 r. upływa z końcem 12 września 2024 r. Tymczasem Wojewoda rozstrzygnął sprawę decyzją odwoławczą dopiero w dniu 2 października 2024 r. W tych okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy Sąd stwierdził, że organ odwoławczy naruszył prawo materialne w sposób, który miał wpływ na jej wynik. W realiach rozpoznanej sprawy niedopuszczalne było rozpatrzenie przez Wojewodę odwołania w taki sposób, że organ odwoławczy ustalił inną podstawę prawną sprzeciwu (art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego), niż ta, która stanowiła przyczynę uruchomienia tej instytucji przez Starostę (art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego) i po upływie ustawowego dwudziestojednodniowego terminu do wniesienia sprzeciwu. Z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), nie przesądzając o kierunku rozstrzygnięcia, należało uchylić zaskarżoną decyzję, o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. Uwzględniając skutki powrotu sprawy do etapu uzupełnienia zgłoszenia, Wojewoda winien dokonać ustaleń faktycznych w kierunku opisanym w uzasadnieniu i stosownie do nich dokonać oceny i podjąć rozstrzygnięcie mając na uwadze charakter kompetencji przyznanej organom architektoniczno - budowlanym na podstawie przepisu art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego. W tym celu rozpozna odwołanie strony w granicach formalnych sprawy sprzeciwu wyznaczonych podstawą jego zgłoszenia przez Starostę, tj. art. 30 ust. 5c Prawa budowlanego i zgodnie z kwalifikacją zgłoszonych robót budowlanych z punktu widzenia art. 29 Prawa budowlanego (czego w zaskarżonej decyzji zabrakło). W tym zakresie m.in. ustali i oceni legalność postanowienia Starosty z dnia 29 lipca 2024 r., które przerwało bieg terminu, po upływie którego roboty budowlane mogły być realizowane zgodnie z prawem w oparciu o dokonane zgłoszenie. Obowiązkiem Wojewody jest bowiem skontrolować, czy w sprawie zachodził obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o szeroko rozumiane przepisy prawa budowlanego (por. wyrok NSA dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 889/21). Żądany w trybie uzupełnienia zgłoszenia dokument musi być wymagany przez art. 30 Prawa budowlanego lub inne przepisy prawa (także prawa miejscowego). Wojewoda zatem ustali i wskaże z jakich to przepisów Prawa budowlanego lub przepisów odrębnych wynikał nałożony na stronę, w pkt 2 postanowienia Starosty z dnia 29 lipca 2024 r., obowiązek pamiętając, że jego nałożenie musi być rezultatem nie tylko właściwe uzasadnionej potrzeby, ale przede wszystkim mieć oparcie w przepisach prawa. Z tego punktu widzenia, dalece odbiega o opisanych wymogów prawnych, lakoniczne sformułowanie Wojewody, że stanowiska [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z postanowienia z dnia 11 lipca 2024 r. "(...) nie można pominąć". Jeżeli brak było podstaw prawnych by ustawowy dwudziestojednodniowy termin przerwać (bo postanowienie Starosty z dnia 29 lipca 2024 r. nie opiera się na wymogach określonych przepisami prawa) postanowienie to powinno być z obrotu prawnego wyeliminowane, co w efekcie skutkować będzie wzruszeniem dokonanego sprzeciwu. Organ odwoławczy dokonując ponownej oceny kompletności zgłoszenia powinien jednak samodzielnie i krytycznie zrewidować dotychczasowe elementy wezwania Starosty do jego uzupełnienia w zakresie ich podstaw prawnych, biorąc pod uwagę skuteczność podważenia przez Skarżącą zastosowanej przez Wojewodę podstawy art. 30 ust. 7 pkt 2 Prawa budowlanego. Stosownie do ustaleń, jeśli zajdzie potrzeba, organ winien ponowić czynność wezwania do uzupełnienia zgłoszenia w zgodzie z zasadą praworządności, nakładając jednak na stronę tylko takie obowiązki, które mają podstawę w obowiązujących przepisach. O kosztach orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., na które składają się: wpis od skargi - 500 zł, koszty zastępstwa adwokackiego - 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U. 2023 poz. 1964, z późn. zm.) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI