I SA/Op 102/25

I SA/Op 102/25 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Remigiusz Mazur /sprawozdawca/
Tomasz Judecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 145 par. 1 pkt 5, art. 148 par. 1, art. 16 par. 1, art. 146 par. 1, art. 150 par. 1, art. 149 par. 1, art. 151 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 214
art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 236
art. 3
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Dz.U. 2025 poz 350
art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 1 i pkt 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 19 grudnia 2024 r., nr PS.III.8641.24.2024.ADZ w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną oraz umorzenia postępowania w zakresie prawa do zasiłku i utrata statusu osoby bezrobotnej we wznowionym postępowaniu oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez K. N. [dalej: skarżący, strona] jest decyzja Wojewody Opolskiego [dalej: Wojewoda, organ odwoławczy] z 19 grudnia 2024 r., nr PS.III.8641.24.2024.ADZ, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola [dalej: Prezydent, organ I instancji] z 13 września 2024 r., nr ZE-521-13294-2/BK/24, wydaną w wyniku wznowienia postępowania, w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną oraz umorzenia postępowania w zakresie prawa do zasiłku i utraty statusu osoby bezrobotnej we wznowionym postępowaniu.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Strona stawiła się 15 czerwca 2023 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. [dalej: PUP] w celu zarejestrowania się jako osoba bezrobotna. W oświadczeniu złożonym tego samego dnia wskazała, że pełni funkcję prezesa lub członka zarządu w spółce wpisanej do KRS oraz że nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, lub zaopatrzenia emerytalnego. Wyjaśniła ponadto, że przez cały okres reprezentowania M. sp. z o.o. w O., w której pełni funkcję prezesa zarządu, nie były i nadal nie są odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne, ponieważ funkcja prezesa ma wyłącznie charakter reprezentacyjny i ma na celu doprowadzenie do wyrejestrowania podmiotu z KRS. Do akt sprawy administracyjnej załączono również odpis z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na 1 czerwca 2023 r. Zgodnie z danymi KRS skarżący jest jedynym wspólnikiem i jedynym członkiem zarządu wymienionej spółki.
Decyzją z 15 czerwca 2023 r. Prezydent uznał stronę za osobę bezrobotną od 15 czerwca 2023 r. Organ I instancji początkowo odmówił przyznania stronie zasiłku dla bezrobotnych (decyzja z 28 czerwca 2023 r.), jednak – wskutek wniesionego odwołania – uchylił własną decyzję w trybie autokontroli z art. 132 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: kpa] i decyzją z 19 lipca 2023 r. przyznał skarżącemu prawo do zasiłku dla bezrobotnych od 15 czerwca 2023 r. Wypłata zasiłku dla bezrobotnych była realizowana w okresie od 15 czerwca 2023 r. do 11 grudnia 2023 r. Decyzją z 20 grudnia 2023 r. Prezydent orzekł o utracie przez stronę prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 12 grudnia 2023 r., a decyzją z 28 grudnia 2023 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej od 20 grudnia 2023 r. Wymienione decyzje (z wyjątkiem decyzji z 28 czerwca 2023 r.) stały się ostateczne.
Pismem z 6 sierpnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. [dalej: ZUS] zawiadomił PUP o tym, że na mocy decyzji z 11 kwietnia 2023 r., nr [...], a także wyroku Sądu Okręgowego w O. z 24 maja 2024 r., sygn. akt [...], strona podlega od 15 czerwca 2021 r. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. ZUS przesłał również do PUP raport ZUS-U1Status, z którego wynika, że skarżący podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym od 15 czerwca 2021 r.
Postanowieniem z 19 sierpnia 2024 r. Prezydent wznowił postępowanie administracyjne w sprawie skarżącego, dotyczącej uznania za osobę bezrobotną, przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, utraty prawa zasiłku dla bezrobotnych i utraty statusu osoby bezrobotnej.
W toku wznowionego postępowania strona podnosiła (pismo z 5 września 2024 r.), że spółka nie prowadzi żadnej działalności, a jej prezes nie może skutecznie działać z powodu braku dostępu do e-portali odpowiednich urzędów spowodowanego nieodebraniem od poprzedniego wspólnika haseł i loginów.
Decyzją z 13 września 2024 r. Prezydent orzekł o uchyleniu wymienionych wyżej decyzji ostatecznych oraz odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną od 15 czerwca 2023 r. i umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, umorzeniu postępowania w sprawie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, umorzeniu postępowania w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej. Organ I instancji powołał się na informacje przekazane przez ZUS oraz przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Strona nie zgodziła się z wydaną decyzją i wniosła odwołanie. Wojewoda zweryfikował stan faktyczny sprawy pozyskując raporty ZUS-U1Status oraz ZUS-U1Prawo. Następnie organ odwoławczy wydał 19 grudnia 2024 r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy odwołał się do treści art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz wyjaśnił, że nową okolicznością faktyczną stanowiącą podstawę wznowienia postępowania jest fakt podlegania strony ubezpieczeniom społecznym od 15 czerwca 2021 r. ZUS w piśmie z 27 listopada 2024 r. potwierdził, że skarżący jest zgłoszony jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, wypadkowego oraz zdrowotnego od 15 czerwca 2021 r. Wojewoda stwierdził, że na dzień wydania informacji organ rentowy nie posiadał dokumentu wyrejestrowującego stronę z ubezpieczenia. W ocenie organu odwoławczego zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.) [dalej: usus], obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. Przy czym, zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 usus za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej. Obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powiązany jest bowiem jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też faktycznym działaniem w imieniu spółki. O ile podleganie ubezpieczeniom społecznym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wiąże się nierozerwalnie z faktycznym jej prowadzeniem, to posiadanie statusu wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, już od momentu wpisu do KRS, rodzi obowiązek ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. W kwestiach podlegania ubezpieczeniom czy zbiegu tytułów ubezpieczeń rozstrzyga organ rentowy. Organy administracji publicznej nie są władne do ustalania okresów podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tytułu do ubezpieczeń czy zbiegu ubezpieczeń, ponieważ kompetencje w tym zakresie należą do ZUS i sądu. Również przyczyny nieprowadzenia spółki, działania organów podatkowych, czy sądu rejestrowego w zakresie wykreślenia spółki z KRS, nie mogą stanowić podstawy do samodzielnej weryfikacji powyższych okoliczności przez organ właściwy w sprawach zatrudnienia. Natomiast zmiany tych ustaleń, dokonane we właściwym trybie przez upoważnione do tego organy, będą mogły ewentualnie stanowić podstawę do weryfikacji postępowania i zmiany decyzji. W opisanym stanie faktycznym i prawnym, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 214 ze zm.) [dalej: upz], zdaniem Wojewody, strona jako podlegająca ubezpieczeniom społecznym w dniu 15 czerwca 2023 r. nie może z tym dniem posiadać statusu osoby bezrobotnej.
Strona, kwestionując powyższą decyzję, wniosła do Sądu samodzielnie sporządzoną skargę, podnosząc, że decyzja jest wadliwa, ponieważ bezspornie skarżący w istotnym w sprawie okresie pozostawał bez zatrudnienia i faktycznie nie świadczył pracy oraz nie wykonywał innej działalności o charakterze handlowo-gospodarczym. Wydane wobec niego decyzje zostały bezpodstawnie uchylone, bez wykazania ponad wszelką wątpliwość, aby w przedmiotowym czasie miał świadczyć pracę zarobkową lub szeroko rozumianą działalność gospodarczą na rzecz spółki M. Zdaniem strony w sprawie doszło do fałszu intelektualnego w dokumentacji urzędowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie jako bezpodstawnej. W uzasadnieniu zaznaczył, że Skarżący podnosi, iż w dniu 15 czerwca 2023 r. nie świadczył pracy i innej działalności o charakterze handlowo-gospodarczym oraz podniósł argument o podejrzeniu popełnienia przestępstwa tzw. fałszu intelektualnego przez funkcjonariuszy publicznych. Na dowód powyższego Skarżący dołączył kopię zawiadomienia z 12 grudnia 2024 r. o wszczęciu śledztwa przez Prokuraturę Rejonową w O. (sygn. akt [...]) w sprawie niedopełnienia obowiązków przez urzędników ZUS i poświadczenia nieprawdy, poprzez umieszczenie informacji o wyrejestrowaniu z ubezpieczenia zdrowotnego w rejestrze osób ubezpieczonych, czym działano na szkodę interesu prywatnego skarżącego w związku z nieuzyskaniem przez niego świadczenia zdrowotnego w dniu 15 lipca 2024 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że na dzień wydania decyzji nie posiadał wiedzy na temat wszczęcia tego postępowania. W ocenie Wojewody powyższa okoliczność na dzień udzielenia odpowiedzi na skargę nie stanowi podstawy do zmiany decyzji i uwzględnienia w całości żądania skarżącego. Z przeprowadzonego postępowania przed organami pierwszej i drugiej instancji wynika, że strona jest zgłoszona, jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, wypadkowego oraz ubezpieczenia zdrowotnego od 15 czerwca 2021 r., a więc na dzień 15 czerwca 2023 r. nie spełniała przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skargę należało oddalić.
Zgodnie z art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na decyzje administracyjne, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: ppsa].
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czyli weryfikuje, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.
Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, czy uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie znalazł w sprawie podstaw przemawiających za stwierdzeniem nieważności decyzji Wojewody albo wznowieniem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją Wojewody, a przeprowadzona w granicach określonej wyżej kognicji kontrola legalności wydanych w sprawie decyzji wykazała, że nie są one dotknięte wadami uzasadniającymi ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Stan faktyczny wynikający z akt sprawy został opisany wyżej, zatem w ocenie Sądu, brak jest konieczności jego powielania.
Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy uprawnione było wznowienie postępowania w sprawie i ponowne jej rozstrzygnięcie, ze względu na spełnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, to jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.
Posłużenie się przez ustawodawcę konstrukcją alternatywy wskazuje, że nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody mogą, ale nie muszą, iść w parze. W konsekwencji oznacza to, że w art. 145 § 1 pkt 5 kpa ustawodawca zawarł dwie przesłanki wznowienia, które łączy element nowości w postępowaniu, istotności, istnienia w dniu wydania decyzji oraz ich nieznajomości organowi, który wydał decyzję. Nowość jest tu utożsamiana z następczym ujawnieniem lub zgłoszeniem przez stronę, nie zaś z następczym zaistnieniem. Stan faktyczny sprawy administracyjnej kształtuje się i może ulegać zmianom do momentu wydania decyzji ostatecznej, zatem to, co dzieje się później, już do niego nie przynależy i nie wchodzi w rachubę jako przyczyna wznowienia postępowania. Okoliczności zaistniałe po wydaniu decyzji ostatecznej albo pozostają z punktu widzenia jurysdykcji administracyjnej obojętne, albo – jeżeli prawo materialne wiąże z nimi taki skutek – kreują odrębną sprawę administracyjną.
Przyczyną wznowienia postępowania mogą być tylko okoliczności faktyczne lub dowody nieznane organowi, który wydał decyzję. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w tym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji, przy czym nie były znane organowi, który wydał decyzję. Warunek ujawnienia nowych okoliczności lub dowodów dotyczy zatem organu, a nie strony. Jednak określenie początku biegu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania (art. 148 § 1 kpa) wskazuje na to, że w rachubę wchodzą tylko okoliczności, o których strona wnosząca o wznowienie dowiedziała się po wydaniu decyzji ostatecznej. Natomiast błędna kwalifikacja prawna znanych organowi okoliczności faktycznych lub nieprawidłowa ocena dowodów nie uzasadniają wzruszenia decyzji w tym trybie.
Ujawnienie się nowych, a istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych może być rezultatem przeprowadzenia dowodów bądź ujawnienia się dowodów po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. Wznowić postępowanie należy także wtedy, gdy wprawdzie nowe dowody powstaną po wydaniu decyzji, ale ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział.
Istnienie relewantnych okoliczności faktycznych lub dowodów, a także wiedzę o nich organu administracji, ocenia się wedle stanu na dzień wydania decyzji ostatecznej. Jeżeli wobec niewniesienia odwołania orzekał w sprawie tylko organ pierwszej instancji, liczy się jego wiedza oraz stan rzeczy, który wówczas miał miejsce. Jeżeli zaś sprawa administracyjna przechodziła przez zwykły tok instancji, miarodajna pod każdym względem staje się chwila orzekania przez organ odwoławczy.
Okoliczności faktyczne lub dowody, do których odnosi się art. 145 § 1 pkt 5 kpa, muszą również być istotne dla sprawy. Można im przypisać tę cechę tylko wtedy, gdy uwzględnione w procesie konkretyzacji normy materialnej – w czasie jej dokonywania, niekoniecznie również teraz – spowodowałyby, że jej wynik mógłby być inny albo w ogóle by do niej nie doszło. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Nowe okoliczności muszą należeć do rzędu tych, które mają bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy, powinny mieć znaczenie dla sposobu ukształtowania praw i obowiązków strony, o których organ administracji publicznej orzekł w decyzji ostatecznej. Okoliczności faktyczne lub dowody są istotne, gdy należy założyć, że w sytuacji ich wyjścia na jaw i zapoznania się z nimi przez organ, na podstawie ich samych lub po zestawieniu z innymi znanymi okolicznościami faktycznymi lub dowodami, organ mógłby odmiennie określić podstawę faktyczną wydanej decyzji, a w konsekwencji inaczej rozstrzygnąć merytorycznie sprawę. Organ administracyjny, wznawiając postępowanie w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, jest zobowiązany wykazać istnienie bezpośredniego związku pomiędzy ujawnionymi nowymi dowodami lub okolicznościami a przedmiotem pierwotnego postępowania prowadzonego w sprawie (por. M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 145; H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2023, art. 145; a także powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych).
Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że wzruszone w trybie wznowienia decyzje były ostateczne, ponieważ strona nie wniosła od nich odwołań, a ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogło nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kpa lub ustawach szczególnych (art. 16 § 1 kpa). W sprawie nie upłynęły terminy z art. 146 § 1 kpa, ponieważ decyzje organu I instancji zostały wydane w roku 2023, a wznowienie postępowania i rozstrzygnięcie sprawy po wznowieniu postępowania nastąpiło w roku 2024 r., zatem nie została spełniona ujemna przesłanka uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Prezydent był organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania, orzekał bowiem w ostatniej instancji, gdyż jego orzeczenia stały się ostateczne bez wyczerpania drogi odwoławczej przez skarżącego (art. 150 § 1 kpa). Wznowienie postępowania nastąpiło w drodze postanowienia organu I instancji z 18 sierpnia 2024 r. (art. 149 § 1 kpa), co otworzyło administracyjnoprawną drogę do przeprowadzenia przez organy obu instancji postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
W ocenie Sądu organy obu instancji trafnie stwierdziły zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 kpa polegającej na ujawnieniu nowych, istotnych, nieznanych Prezydentowi okoliczności lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji.
Zdaniem Sądu, prawidłowo podniósł Wojewoda, że na zasadzie art. 6 ust. 1 pkt 5 usus obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9 usus, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. Przy czym w art. 8 ust. 6 pkt 4 usus zostało sprecyzowane, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się również wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Sąd Najwyższy na tle powyższych przepisów wyjaśnił, że w odniesieniu do wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością obowiązek ubezpieczenia tego wspólnika powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zawarte w art. 8 ust. 6 usus pojęcie "prowadzenie działalności pozarolniczej" jest pojęciem szerszym od działalności gospodarczej określonej w art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236 ze zm.). Do pojęcia działalności gospodarczej w powyższym (wąskim) rozumieniu usus odwołuje się tylko w art. 8 ust. 6 pkt 1, a w pozostałych punktach tego przepisu wymienia osoby nieprowadzące działalności gospodarczej w ścisłym znaczeniu tego pojęcia. Właśnie w kręgu tych osób znajduje się wymieniony w art. 8 ust. 6 pkt 4 usus wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej. Celem wprowadzenia tego przepisu było rozszerzenie obowiązku ubezpieczenia społecznego w przypadku wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, aby nie musieli oni w celu objęcia ubezpieczeniem zawierać umów z własną spółką. Sąd Najwyższy uznał, że obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest powiązany jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega zatem obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 usus. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej (por. postanowienie SN z 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt III USK 33/24, wraz powołanym tam orzecznictwem SN).
Natomiast na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l upz bezrobotny to osoba, która w szczególności nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Zatem, jeżeli osoba wnioskująca o przyznanie jej statusu bezrobotnego podlega jednemu z rodzajów ubezpieczeń społecznych, określonych w usus, to nie może być uznana za bezrobotną (wyrok NSA z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 1819/16).
W takim stanie prawnym fakt podlegania danej osoby obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jest okolicznością istotną, bo wykluczającą prawną możliwość uzyskania statusu bezrobotnego przez jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Nie jest w sprawie sporne, że skarżący jest jedynym wspólnikiem i prezesem zarządu M. sp. z o.o. w O. Nie były również kwestionowane przez organy okoliczności podnoszone przez stronę, a dotyczące tego, że spółka nie prowadzi żadnej działalności (nie wykazuje żadnej aktywności), jak również sam skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Obojętne w sprawie sądowoadministracyjnej pozostają natomiast okoliczności podnoszone przez stronę, takie jak brak znajomości loginów i haseł do portali zapewniających obsługę spraw spółki, czy wykreślenie spółki z rejestru podatników VAT, w żaden sposób nie wpływają one bowiem na ukształtowaną prawem sytuację skarżącego.
Kluczowe znaczenie w kwestii ustalenia, czy skarżący podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, ma powołany wyżej wyrok Sądu Okręgowego w O. z 24 maja 2024 r. i poprzedzająca go decyzja ZUS z 11 kwietnia 2023 r., a także raporty ZUS potwierdzające, że strona podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu od 15 czerwca 2021 r. Podleganie przez stronę obowiązkowi ubezpieczenia społecznego wynika wprost z przepisów usus i zostało potwierdzone orzeczeniem sądu powszechnego. Systemowe objęcie skarżącego ubezpieczeniami społecznymi pozostaje bez związku z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej, a związane jest z jego sytuacją prawną jako wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W stanie sprawy spełniona została zatem przesłanka wykluczająca uzyskanie przez skarżącego statusu bezrobotnego. Okoliczność ta jest istotna i – co ważne – istniała w dniach wydania ostatecznych decyzji przez organ I instancji wzruszonych następnie wskutek wznowienia postępowania.
Opisana wyżej okoliczność jest też nowa i nieznana organowi w tym sensie, że nie została samodzielnie ustalona przez Prezydenta i nie była podnoszona przez stronę w roku 2023, kiedy to pierwszy raz procedował organ I instancji. Choć wyrok sądu powszechnego został wydany dopiero w roku 2024, czyli już po wydaniu ostatecznych decyzji administracyjnych przez organ I instancji, to jednak odnosi się on do stanu faktycznego istniejącego już w roku 2021, zatem nie została wyłączona przesłanka okoliczności nowej oraz przesłanka okoliczności nieznanej organowi. Podkreślić też należy, co sygnalizował już Wojewoda, że organ właściwy w sprawach dotyczących bezrobotnych na podstawie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania, czy osoba żądająca przyznania jej statusu bezrobotnego jest objęta systemowo obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym. Kompetencje w tym zakresie przynależą bowiem do organu właściwego w sprawach ubezpieczeń społecznych na podstawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zasadnie zatem Prezydent, a później również Wojewoda, przyjął, że okoliczność podlegania strony ubezpieczeniom społecznym, choć istniała już w roku 2021, to jednak została ujawniona dopiero w roku 2024 wskutek przekazania przez ZUS szczegółowych informacji w tym zakresie. Nie można też nie dostrzec, że sam skarżący jednoznacznie określił siebie w czerwcu 2023 r., kiedy to zgłosił się do PUP w celu zarejestrowania się jako bezrobotny, jako osobę niepodlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego.
W takim stanie sprawy okoliczność podlegania przez skarżącego ubezpieczeniom społecznym jest okolicznością istotną, nową, nieznaną organowi oraz istniejącą w dniu wydania decyzji, co uzasadnia zastosowanie w sprawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, co też organy obu instancji uczyniły. Wskutek tej oceny, po wznowieniu postępowania, trafnie organy orzekły, że w sprawie konieczne było:
- uchylenie decyzji ostatecznej Prezydenta z 15 czerwca 2024 r. o uznaniu za osobę bezrobotną od 15 czerwca 2023 r. i orzeczenie o odmowie uznania za osobę bezrobotną od dnia 15 czerwca 2023 r.,
- uchylenie decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Opola z 19 lipca 2023 r. w części dotyczącej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 15 czerwca 2023 r. i umorzenie postępowania w tym zakresie,
- uchylenie decyzji ostatecznej Prezydenta z 20 grudnia 2023 r. o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 12 grudnia 2023 r. i umorzenie postępowania w tym zakresie,
- uchylenie decyzji Prezydenta z 28 grudnia 2023 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej od 20 grudnia 2023 r. i umorzenie postępowania w tym zakresie.
Jak wynika z powyższego, wskutek wznowienia postępowania, w sprawie zostały uchylone decyzje dotychczasowe i wydano nowe decyzje rozstrzygające o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 kpa). Tym samym wznowione postępowanie zostało prawidłowo zakończone.
Sąd wyjaśnia, że w stanie sprawy podstawą orzekania organów obu instancji były okoliczności faktyczne i kompleks norm prawnych wspólny dla wszystkich powyższych kwestii, a same zagadnienia statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku pozostają ze sobą ściśle powiązane. Z tego powodu Sąd uznał, że choć – co do zasady – organy powinny były przeprowadzić, czego nie uczyniły, po wznowieniu odrębne postępowania w przedmiocie nabycia statusu bezrobotnego, utraty tego statusu, nabycia prawa do zasiłku i utraty tego prawa, to jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy, a decyzja Prezydenta, utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody, zawiera odrębne rozstrzygnięcia odnoszące się do poszczególnych zagadnień, albowiem jest decyzją podzielną, i nie budzi w sprawie żadnych wątpliwości o czym i w jaki sposób organy orzekły.
Z opisanych wyżej powodów Sąd orzekł, na podstawie art. 151 ppsa, jak w sentencji wyroku.