I SA/Op 10/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga M. Sp. z o.o. oraz J. G. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 19 grudnia 2017 r., Nr XLVI/676/17, dotyczącą zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń. Skarżący podnosili szereg zarzutów, w tym naruszenie prawa własności, swobody działalności gospodarczej, wprowadzenie nadmiernych ograniczeń i zakazów, a także dyskryminujących zapisów. Sąd pierwszej instancji, wyrokiem z 15 listopada 2018 r., stwierdził nieważność uchwały w trzech punktach, w tym w zakresie obowiązku określenia warunków dostosowania istniejących tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów i zasad uchwały, uznając to za naruszenie art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 7 czerwca 2022 r., uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając wszystkie trzy podstawy kasacyjne za zasadne. W międzyczasie Naczelny Sąd Administracyjny skierował pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego dotyczące zgodności art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z Konstytucją RP. Po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 12 grudnia 2023 r. (sygn. akt P 20/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po podjęciu zawieszonego postępowania, stwierdził nieważność § 6 części tekstowej uchwały w całości, uznając go za niezgodny z art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 2 i art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, ze względu na brak zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty zobowiązane do usunięcia legalnie wzniesionych obiektów. W pozostałym zakresie skargi oddalono, uznając pozostałe zarzuty za niezasadne, w tym te dotyczące definicji, podziału na strefy oraz wprowadzonych ograniczeń, które zdaniem sądu mieściły się w granicach upoważnienia ustawowego i nie naruszały zasady proporcjonalności ani nie miały charakteru dyskryminującego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego obowiązku dostosowania legalnie wzniesionych obiektów reklamowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uchwały krajobrazowej i jej zgodności z Konstytucją RP. Wykładnia NSA dotycząca uchylenia przepisów planu miejscowego przez uchwałę krajobrazową może mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (5)
Czy uchwała rady gminy określająca zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych może nakładać obowiązek dostosowania obiektów wzniesionych legalnie na podstawie zgody budowlanej, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała taka jest niezgodna z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale warunków i terminu dostosowania istniejących, legalnie wzniesionych tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w tej uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym za niezgodny z art. 2 i art. 21 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nakłada obowiązek dostosowania legalnie wzniesionych obiektów bez zapewnienia odszkodowania. Sąd administracyjny, stosując ten wyrok, stwierdził nieważność § 6 uchwały w całości.
Czy definicja 'muralu reklamowego' w uchwale rady gminy, określająca go jako tablicę reklamową w formie malowidła naniesionego bezpośrednio na ścianę budynku, jest zgodna z definicją tablicy reklamowej zawartą w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym?
Odpowiedź sądu
Tak, definicja jest zgodna, ponieważ ustawa dopuszcza uznanie za tablicę reklamową innych przedmiotów niż wymienione w definicji, a kluczowy jest aspekt funkcjonalny (przeznaczenie do ekspozycji reklamy).
Uzasadnienie
NSA uznał, że mural reklamowy jest szczególnym rodzajem tablicy reklamowej, a jego definicja w uchwale nie narusza art. 2 pkt 16b ustawy, gdyż ustawa dopuszcza szerszą interpretację pojęcia tablicy reklamowej.
Czy przepisy uchwały rady gminy dotyczące sytuowania pylonów reklamowych są sprzeczne z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy uchwały nie są sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ponieważ uchwała krajobrazowa, wchodząc w życie, uchyliła przepisy planu miejscowego dotyczące zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych.
Uzasadnienie
Zgodnie z przepisami przejściowymi, uchwała krajobrazowa przyjęta na podstawie art. 37a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uchyla przepisy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dotyczące reklamy.
Czy ograniczenia i zakazy dotyczące sytuowania reklam w uchwale krajobrazowej stanowią nadmierne ograniczenie swobody działalności gospodarczej i prawa własności?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli są proporcjonalne i służą ważnemu interesowi publicznemu, jakim jest ład przestrzenny i ochrona krajobrazu.
Uzasadnienie
Gminie przysługuje władztwo planistyczne, a ograniczenia te są dopuszczalne, jeśli są uzasadnione ważnym interesem publicznym i nie naruszają istoty prawa własności oraz swobody działalności gospodarczej, co w tym przypadku zostało wykazane.
Czy uchwała krajobrazowa może wprowadzać przepisy dyskryminujące podmiotowo lub naruszać zasadę równego traktowania?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli ograniczenia mają charakter przedmiotowy i dotyczą wszystkich podmiotów na takich samych zasadach.
Uzasadnienie
Uchwała wprowadza ograniczenia dotyczące rodzaju, gabarytów i sposobu sytuowania reklam, które mają charakter przedmiotowy i nie różnicują sytuacji poszczególnych podmiotów, służąc likwidacji chaosu reklamowego.
Przepisy (23)
Główne
u.p.z.p. art. 37a § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Umożliwia radzie gminy ustalenie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych.
u.p.z.p. art. 37a § ust. 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy zasad i warunków sytuowania szyldów, ich gabarytów oraz liczby.
u.p.z.p. art. 37a § ust. 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Umożliwia radzie gminy ustalenie zakazu sytuowania ogrodzeń oraz tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, z wyłączeniem szyldów.
u.p.z.p. art. 37a § ust. 9
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Nakłada obowiązek określenia w uchwale warunków i terminu dostosowania istniejących obiektów do zakazów, zasad i warunków w niej określonych, nie krótszy niż 12 miesięcy. Sąd uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie zapewnia podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania za legalnie wzniesione obiekty.
p.p.s.a. art. 147 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
u.p.z.p. art. 2 § pkt 16b
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne
Definicja tablicy reklamowej.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady zasądzania kosztów postępowania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie prawa własności jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności.
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Własność podlega ochronie prawnej.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Granice korzystania z prawa własności.
Zasady techniki prawodawczej art. 143
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Zasady techniki prawodawczej art. 156
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
u.p.z.p. art. 37b § ust. 6
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne
p.p.s.a. art. 111 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Łączenie spraw do wspólnego rozpoznania.
u.i.c.t.u. art. 4
Ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług
Obowiązek uwidaczniania cen w miejscu sprzedaży detalicznej.
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 40 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność § 6 uchwały z powodu naruszenia art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego P 20/19, który uznał za niekonstytucyjne nakładanie obowiązku dostosowania legalnie wzniesionych obiektów reklamowych bez zapewnienia podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia prawa własności i swobody działalności gospodarczej poprzez nadmierne ograniczenia i zakazy reklamowe. • Zarzuty dotyczące dyskryminacji podmiotowej i naruszenia zasady równego traktowania. • Zarzuty dotyczące wadliwych definicji legalnych w uchwale. • Zarzuty dotyczące sprzeczności uchwały z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. • Zarzuty dotyczące wadliwego podziału na strefy (Obszar I i II). • Zarzuty dotyczące naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług. • Zarzuty dotyczące wadliwego odesłania do ustawy o drogach publicznych i nieprawidłowej systematyki jednostek redakcyjnych.
Godne uwagi sformułowania
brak zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty, które są zobowiązane do ich usunięcia, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. • uchwała krajobrazowa uchyla przepisy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dotyczące zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych. • gminie przysługuje prawo do władczego kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na jej terenie określone jako tzw. władztwo planistyczne. • ograniczenia te mają swoje usprawiedliwienie, biorąc pod uwagę ważny interes publiczny, ale przede wszystkim mają swoje umocowanie w przepisach upoważnienia zawartego w art. 37a u.p.z.p.
Skład orzekający
Tomasz Judecki
przewodniczący sprawozdawca
Krzysztof Bogusz
sędzia
Beata Kozicka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 37a ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego obowiązku dostosowania legalnie wzniesionych obiektów reklamowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uchwały krajobrazowej i jej zgodności z Konstytucją RP. Wykładnia NSA dotycząca uchylenia przepisów planu miejscowego przez uchwałę krajobrazową może mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności lokalnych przepisów (uchwały krajobrazowej) z Konstytucją RP, szczególnie w kontekście ochrony praw nabytych i swobody działalności gospodarczej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nadaje jej wysoki walor praktyczny i precedensowy.
“Uchwała krajobrazowa niezgodna z Konstytucją? Sąd stwierdza nieważność przepisów dotyczących dostosowania reklam.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.