I SA/Ol 96/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2024-04-10
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościnadpłataoprocentowaniezwrotprzedawnienieordynacja podatkowaprzyczynienie się organuuchylenie decyzjikoszty postępowania

WSA w Olsztynie uchylił decyzję SKO odmawiającą zwrotu oprocentowania nadpłaty podatku od nieruchomości, uznając, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące przyczynienia się organu do powstania przesłanki uchylenia decyzji.

Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Spółka O. S.A. wniosła o zwrot oprocentowania, twierdząc, że organ podatkowy przyczynił się do uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe z powodu przedawnienia. Organy podatkowe odmawiały zwrotu, argumentując, że przedawnienie jest okolicznością niezależną od organu. WSA w Olsztynie, związany wykładnią NSA, uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepisy i nie zbadał wystarczająco okoliczności, które mogły doprowadzić do przedawnienia zobowiązania.

Spółka O. Spółka Akcyjna wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Olsztynie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą zwrotu oprocentowania od nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Nadpłata powstała po uchyleniu pierwotnej decyzji Burmistrza z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Spółka domagała się oprocentowania od dnia powstania nadpłaty do dnia jej zwrotu, argumentując, że organ podatkowy przyczynił się do uchylenia decyzji. Organy podatkowe twierdziły, że przedawnienie jest okolicznością niezależną od organu i nie uzasadnia zwrotu oprocentowania. WSA w Olsztynie, po wcześniejszym wyroku NSA uchylającym poprzedni wyrok WSA, uznał skargę za zasadną. Sąd, związany wykładnią NSA, stwierdził, że samo przedawnienie nie wyklucza przyczynienia się organu do powstania przesłanki uchylenia decyzji. Konieczne jest badanie konkretnych okoliczności, które spowodowały niemożność wydania ostatecznego rozstrzygnięcia przed upływem terminu przedawnienia. WSA uznał, że SKO błędnie zinterpretowało art. 78 § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej i nie zbadało wystarczająco, czy działania organów podatkowych doprowadziły do przedawnienia. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził koszty postępowania od SKO na rzecz spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, nadpłata podlega oprocentowaniu, jeśli organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji, a samo przedawnienie nie wyklucza takiego przyczynienia się.

Uzasadnienie

Sąd, związany wykładnią NSA, uznał, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nie jest okolicznością całkowicie niezależną od organu. Konieczne jest badanie konkretnych działań organu, które mogły doprowadzić do niemożności wydania rozstrzygnięcia przed upływem terminu przedawnienia. Błędna wykładnia przepisów przez organ odwoławczy, który uznał przedawnienie za wyłączną przesłankę niezależną od organu, skutkowała uchyleniem decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

O.p. art. 77 § § 1 pkt 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 78 § § 3 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 78 § § 3 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Dz. U. 2012 poz. 749 art. 78 § par. 3 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 72 § § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 72 § § 2 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.o.l. art. 1c

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

k.p.c. art. 1891

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 199a § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy błędnie zinterpretował art. 78 § 3 pkt 2 O.p., przyjmując, że przedawnienie zobowiązania podatkowego jest okolicznością niezależną od organu. Konieczne jest badanie konkretnych okoliczności, które spowodowały, że wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia przed upływem terminu przedawnienia było niemożliwe. Działania organów podatkowych prowadzące do przedawnienia zobowiązania podatkowego muszą być przedmiotem oceny z punktu widzenia przyczynienia się do uchylenia decyzji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów podatkowych, że przedawnienie jest okolicznością niezależną od organu i wyłącza możliwość zwrotu oprocentowania nadpłaty.

Godne uwagi sformułowania

Samo przedawnienie zobowiązania podatkowego skutkujące zmianą lub uchyleniem, a następnie umorzeniem postępowania, nie jest zatem wystarczające dla stwierdzenia, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji. Działania organów podatkowych prowadzące do przedawnienia zobowiązania podatkowego muszą być przedmiotem oceny z punktu widzenia przyczynienia się do uchylenia decyzji. Konieczne jest zatem każdorazowe badanie konkretnych okoliczności, które spowodowały, że wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia przed upływem terminu przedawnienia było niemożliwe.

Skład orzekający

Jolanta Strumiłło

przewodniczący

Katarzyna Górska

członek

Przemysław Krzykowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących oprocentowania nadpłat w kontekście przyczynienia się organu do uchylenia decyzji z powodu przedawnienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy nadpłata wynika z uchylenia decyzji z powodu przedawnienia, a kluczowe jest ustalenie przyczynienia się organu do tego przedawnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów podatkowych, które ma bezpośrednie przełożenie na prawa podatników w przypadku błędów organów prowadzących do przedawnienia zobowiązań. Wykładnia NSA jest kluczowa dla podobnych spraw.

Czy przedawnienie zobowiązania podatkowego zawsze zwalnia organ z odpowiedzialności za zwrot oprocentowania nadpłaty?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 96/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Jolanta Strumiłło /przewodniczący/
Katarzyna Górska
Przemysław Krzykowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 78 par. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska, sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca), Protokolant specjalista Monika Rząp, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi O. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 28 lutego 2022 r., nr SKO.53.445.2022 w przedmiocie odmowy zwrotu oprocentowania od powstałej nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz O. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
O. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (dalej jako strona, skarżąca, spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej jako SKO, organ odwoławczy) z 28 lutego 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej jako Burmistrz) z 28 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy zwrotu oprocentowania od powstałej nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.
Z przekazanych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z 5 grudnia 2014 r. Burmistrz określił stronie zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r. w wysokości 150.800 zł. W dniu 31 grudnia 2014 r. spółka wpłaciła zaległość podatkową wynikającą z ww. decyzji wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 174.716 zł. Ponadto na powyższe zaległości w dniu 8 stycznia 2015 r. wpłynęła wpłata z [...] Urzędu Skarbowego w W. w kwocie 166.046,90 zł. Z uwagi na powyższe zwrócono stronie kwotę 174.716 zł. SKO postanowieniem z 27 lutego 2015 r. zawiesiło postępowanie odwoławcze w sprawie z uwagi na kwestię prejudycjalną, bowiem Prezydenci Miast W1., G. i W. złożyli do Sądu Okręgowego w W. pozwy o ustalenie na podstawie art. 1891 k.p.c. w zw. z art. 199a § 3 i art. 13 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej jako O.p.), oraz art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm., dalej jako u.p.o.l.), że umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia 31 stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy T. S.A. (obecnie O. S.A.) a T1. Sp. z o.o. nie istnieje.
Wyrokiem z 24 sierpnia 2015 r., sygn. akt IVC 1010/14, Sąd Okręgowy w W. oddalił sprawę z powództwa Prezydenta W. przeciwko O. S.A., stwierdzając, że inkryminowana umowa istnieje i jest ważna w świetle przepisów prawa cywilnego. Apelacja Prezydenta W. od ww. wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W. z 17 października 2016 r. W pozostałych sprawach Kolegium wielokrotnie dowiadywało się o ich wynik (notatki służbowe z 17 listopada 2016 r., 18 kwietnia 2017 r., 19 października 2017 r., 20 kwietnia 2018 r., 27 maja 2019 r., 9 października 2019 r., 22 stycznia 2021 r., 29 stycznia 2021 r., 26 lutego 2021 r.), jednak przedłużający się termin ich załatwienia wpłynął na decyzję o konieczności podjęcia postępowania. Postanowieniem z 24 marca 2021 r. SKO podjęło zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z 30 listopada 2021 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w sprawie wobec upływu terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r.
W dniu 27 grudnia 2021 r. organ podatkowy zwrócił spółce nadpłatę w łącznej wysokości 174.786 zł.
Pismem z 6 grudnia 2021 r. spółka wniosła m.in. o zwrot oprocentowania od powstałej nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. W jej ocenie, od powstałej nadpłaty podatku należne jest oprocentowanie za okres od dnia powstania nadpłaty, tj. od dnia wpłaty nienależnego podatku do dnia zwrotu nadpłaty.
Odmawiając zwrotu oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r., Burmistrz stwierdził, że nie przyczynił się do uchylenia decyzji
z 5 grudnia 2014 r. Decyzja ta została uchylona z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. Przedawnienie jest zaś okolicznością, która wynika z przepisów prawa i jest niezależna od organu podatkowego. Zatem nie było podstaw do zwrotu oprocentowania od nadpłaty
w podatku od nieruchomości za 2009 r. za wskazany we wniosku okres.
Utrzymując w mocy decyzję Burmistrza w związku z wniesionym przez spółkę odwołaniem, SKO powołało brzmienie przepisów art. 77 § 1 pkt 1 i § 3, art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., a także brzmienie przepisów art. 77 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 O.p. obowiązujące od 1 stycznia 2016 r. Organ odwoławczy ocenił, że pomimo zmiany stanu prawnego od 1 stycznia 2016 r., oprocentowanie nadpłaty wynikającej z uchylenia decyzji organu podatkowego powstaje według tych samych zasad.
Jak wskazał organ drugiej instancji, nadpłata w sprawie powstała w związku
z uchyleniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i nie została zwrócona w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 77 § 1 pkt 3 O.p.). Zatem dla ustalenia momentu początkowego liczenia oprocentowania istotne znaczenie miało to, czy organ przyczynił się do przesłanki uchylenia decyzji (art. 78 § 3 pkt 1 O.p.). Przyczynienie się organu podatkowego do zmiany lub uchylenia decyzji wymiarowej musi wiązać się bezpośrednio z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego, które były podstawą wydania rozstrzygnięcia. Jeżeli natomiast wystąpiły niezależne od organów okoliczności, które były podstawą uchylenia decyzji wymiarowej, to nie można uznać, że w takim przypadku organ podatkowy przyczynił się do powstania nadpłaty. Przesłanką taką nie może być upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdyż okoliczność ta wynika z przepisów prawa podatkowego i jest niezależna od organu. W niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r. Przedawnienie zobowiązania podatkowego, będące podstawą uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej przez organ odwoławczy, należy uznać za przesłankę obiektywną, którą organ musiał uwzględnić z mocy prawa, przy czym okoliczność ta nie wymaga przeprowadzania dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie przesłanki "przyczynienia się organu podatkowego do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji". Organ drugiej instancji podniósł ponadto, że prawidłowość zawieszenia postępowania odwoławczego ze względu na zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p., była wielokrotnie kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, również w tej sprawie, a wszystkie złożone przez spółkę skargi w tym przedmiocie zostały oddalone.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie spółka, wnosząc uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego, zarzuciła naruszenie:
1) art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p., gdyż zaskarżona decyzja nie zawiera prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego i nie poddaje się kontroli instancyjnej;
2) art. 77 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 122 i art. 187
§ 1 O.p. poprzez odmowę naliczenia oprocentowania nadpłaty za okres od
30 grudnia 2014 r. do 12 lipca 2021 r., w sytuacji, w której nie można przyjąć, że do powstania przesłanki uchylenia decyzji nie przyczynił się organ podatkowy;
3) art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, w której przesłanką uchylenia jest przedawnienie, podczas gdy organ może przyczynić się do przesłanki uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia przedawnienia, bowiem decyzja może być obarczona również innymi wadami, które i tak skutkowałyby uchyleniem i umorzeniem postępowania, nawet w sytuacji, gdyby organ wydał i doręczył decyzję przed przedawnieniem, i te okoliczności powinny podlegać badaniu w postępowaniu
w przedmiocie oprocentowania nadpłaty.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów wskazano, że organ nie dość, że nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego, to jeszcze nie sporządził uzasadnienia zaskarżonej decyzji odpowiadającego wymogom prawa. W szczególności nie wyjaśnił, dlaczego uznał, że przedawnienie nastąpiło z przyczyn nieleżących po stronie organu podatkowego. Zdaniem strony, oprocentowanie ma niwelować negatywne skutki ekonomiczne związane z brakiem możliwości dysponowania przez podatnika nienależnie wpłaconymi kwotami. Oprocentowanie pełni w tym zakresie funkcję odszkodowawczą, stanowiąc naprawienie szkody w zakresie utraconych korzyści (lucrum cessans). Podniesiono, że postępowanie odwoławcze zostało podjęte w 24 marca 2021 r., podczas gdy apelacja Prezydenta W. od wyroku Sądu Okręgowego w W. została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W. z 17 października 2016 r. Zdaniem strony, organ odwoławczy bezzasadnie zawiesił postępowanie odwoławcze, czego skutkiem było wydanie decyzji uchylającej i umarzającej postępowanie podatkowe dopiero po kilku latach od przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nie było podstaw do prowadzenia i zawieszenia postępowania już po przedawnieniu zobowiązania podatkowego. Tym samym organ przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji.
Powołując brzmienie art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 O.p. w stanie prawnym do
31 grudnia 2015 r., strona podniosła, że organ przyjął, że uchylenie decyzji ze względu na przedawnienie wyłącza a priori możliwość przyczynienia się przez organ podatkowy do tego uchylenia. Jednakże nie potwierdza tego literalne brzmienie
art. 78 § 3 pkt 2 O.p., co już samo w sobie wyłącza prawidłowość wykładni dokonanej przez organ. Ponadto można wskazać przykłady, gdy uchylenie z powodu przedawnienia będzie spowodowane działaniem organu podatkowego, np. wydanie decyzji już po przedawnieniu. Decyzja może być obarczona również innymi wadami, które i tak skutkowałyby uchyleniem i umorzeniem postępowania, nawet w sytuacji, gdyby organ wydał i doręczył decyzję przed przedawnieniem, i te okoliczności powinny podlegać badaniu w postępowaniu w przedmiocie oprocentowania nadpłaty, czego organy zaniechały, co było wynikiem błędnej wykładni ww. przepisów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 23 czerwca 2022 r., sygn. I SA/Ol 249/22 oddalił skargę strony, stwierdzając, że przesłanki określone w art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 O.p. nie mają żadnego związku z przewlekłością postępowania podatkowego i w związku z tym bezzasadne jest powoływanie się na tę okoliczność w zakresie sporu dotyczącego wysokości oprocentowania nadpłaty. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że podstawą uchylenia decyzji wymiarowej był upływ terminu przedawnienia, co jest okolicznością obiektywną, wynikającą z przepisów prawa podatkowego i niezależną od organów podatkowych.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 1215/22, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.
W ocenie NSA zasadny był zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 78 § 3 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. Odwołując się do linii orzecznictwa ukształtowanej wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 8 września 2020 r., II FSK 1363/18; z 17 listopada 2021 r., III FSK 4181/21; 3 lutego 2022 r., FSK 2695/21; 4 czerwca 2022 r., 4967/21; 25 października 2023 r., III FSK 3604/21), NSA wskazał, że prawodawca świadomie dokonał na gruncie art. 78 § 3 pkt 2 O.p. rozróżnienia przyczynienia się do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji od samego faktu jej uchylenia, wobec czego irrelewantna pozostaje przyczyna samego uchylenia decyzji (tak jak w sprawie niniejszej przedawnienie). Samo przedawnienie zobowiązania podatkowego skutkujące zmianą lub uchyleniem, a następnie umorzeniem postępowania, nie jest zatem wystarczające dla stwierdzenia, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji. Działania organów podatkowych prowadzące do przedawnienia zobowiązania podatkowego muszą być przedmiotem oceny z punktu widzenia przyczynienia się do uchylenia decyzji. Konieczne jest zatem każdorazowe badanie konkretnych okoliczności, które spowodowały, że wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia przed upływem terminu przedawnienia było niemożliwe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do tego, czy nadpłata powstała w związku z uchyleniem przez organ odwoławczy decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2009 r. i umorzeniem postępowania w sprawie z uwagi na przedawnienie, powinna być oprocentowana za cały okres istnienia nadpłaty, to jest od dnia jej wpłaty do momentu zwrotu na rachunek bankowy spółki, jak tego domaga się strona, czy też nie powinna być oprocentowana, bowiem — jak twierdzi organ podatkowy — brak jest przyczynienia się organu do uchylenia decyzji określającej wysokość podatku od nieruchomości za 2009 r.
Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 O.p. za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Jeżeli wpłata dotyczyła zaległości podatkowej, na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę (art. 72 § 2 pkt 1 O.p.).
Stosownie zaś do art. 77 § 1 pkt 3 O.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności decyzji - jeżeli w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji nie wystąpi obowiązek wydania nowej decyzji.
Z kolei zgodnie z art. 78 § § 3 pkt 1 O.p. oprocentowanie nadpłaty przysługuje w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 i 3 O.p. - od dnia powstania nadpłaty, a jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji.
W rozpoznawanej sprawie okoliczność zwrócenia nadpłaty przed upływem 30 dniowego terminu z art. 77 § 1 pkt 3 O.p. jest okolicznością bezsporną, nie kwestionowaną przez stronę. Zatem kwestią podlegającą rozważeniu pozostaje okoliczność, czy organ "nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji".
W powyższym zaś zakresie Sąd pozostaje stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) w stanie związania wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w sprawie wyroku z 28 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 1215/22. Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak również organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. Oznacza to, że orzeczenie NSA wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.
W ślad za NSA wskazać zatem należy, że kluczowym elementem dokonywanej w świetle art. 78 § 3 pkt 1 O.p. oceny działania zarówno Burmistrza, jak i SKO, i jego wpływu na zaistnienie okoliczności powodujących uchylenie decyzji, był sposób prowadzenia postępowania. Jak wskazał NSA, samo przedawnienie zobowiązania podatkowego skutkujące zmianą lub uchyleniem, a następnie umorzeniem postępowania, nie jest wystarczające dla stwierdzenia, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji. Wprawdzie organ podatkowy nie ma bezpośredniego wpływu na upływ czasu i możliwość skorzystania przez podatnika z przysługujących mu środków odwoławczych, niemniej winien uwzględnić te okoliczności w toku prowadzenia postępowania lub przynajmniej zakładać ryzyko wystąpienia. Ustalenie daty wszczęcia i sposobu prowadzenia postępowania z pominięciem takich okoliczności musi być oceniane jako czynnik przyczyniający się do upływu terminu przedawnienia przed rozpatrzeniem odwołania. Jakkolwiek zmiana lub uchylenie decyzji z przyczyn przedawnienia ma charakter obiektywny, to doprowadzenie do zmiany lub uchylenia może być wynikiem przyczynienia się organu lub też nie. Innymi słowy nie w każdym przypadku do zmiany lub uchylenia nie powinno dojść, a jeżeli doszło, to należy zbadać, czy organ się do tego przyczynił. Konieczne jest więc każdorazowe badanie okoliczności, które spowodowały, że wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia przed upływem terminu przedawnienia było niemożliwe. Ustalenie, że do powstania przesłanki przedawnienia przyczynił się organ podatkowy wymaga ustaleń faktycznych i ocen poczynionych na tle okoliczności danej sprawy.
Mając na uwadze powyższe rozważania, należy uznać, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni przepisu art. 78 § 3 pkt 2 O.p. Analizując wskazany przepis, nieprawidłowo przyjął, że upływ terminu przedawnienia już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji jest sytuacją od niego niezależną. Tymczasem działania organów podatkowych prowadzące do przedawnienia zobowiązania podatkowego muszą być przedmiotem oceny z punktu widzenia przyczynienia się do uchylenia decyzji. Konieczne jest zatem każdorazowe badanie konkretnych okoliczności, które spowodowały, że wydanie ostatecznej decyzji przed upływem terminu przedawnienia było niemożliwe. Dokonując błędnej wykładni powołanego przepisu, organ odwoławczy nie wyjaśnił, jakie konkretne okoliczności spowodowały, że doręczenie decyzji wymiarowej przed upływem terminu przedawnienia było niemożliwe. Ustalenie tych okoliczności winno nastąpić w oparciu o akta postępowania wymiarowego. Zawartość akt administracyjnych przekazanych Sądowi wraz ze skargą potwierdza, że analizując przebieg postępowania wymiarowego nie dysponowano całością akt obrazujących jego przebieg. Powyższe świadczy o niewywiązaniu się przez organ odwoławczy z obowiązków nałożonych zasadą prawdy materialnej obligującej organy podatkowe do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy. Zakres postępowania dowodowego jest wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, tj. ocenę z punktu widzenia legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Sąd może dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tej decyzji. Innymi słowy, sąd administracyjny jedynie ocenia, czy organy administracji ustaliły stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do przyjętego stanu faktycznego. Podstawą orzekania przez sądy administracyjne są akta sprawy administracyjnej zawierające materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji. Sąd administracyjny nie ustala natomiast stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 691/15, CBOSA).
Przyjęcie zaprezentowanej oceny prowadziło do konieczności uznania za zasadne zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 78 § 3 pkt 1 i 2 O.p. oraz art. 78 § 1 i 3 pkt 1 i 2 i art. 77 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 O.p., a także art. 210 § 1 pkt 6 O.p., gdyż wobec błędnej wykładni przepisu prawa materialnego organ podatkowy nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego, którego niezbędne ramy każdorazowo determinują normy prawa materialnego.
Z uwagi na powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni wykładnię prawa zawartą w niniejszym wyroku i dokona analizy, czy organy podatkowe nie przyczyniły się do uchylenia decyzji wymiarowej w następstwie upływu terminu przedawnienia. Dokonując tego rodzaju oceny, uwzględni zarówno moment wszczęcia postępowania podatkowego jak i następnie jego przebieg, który ustali w oparciu o akta postępowania wymiarowego.
Podstawą prawną dla orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania sądowego była natomiast treść art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę w wysokości 997 zł składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 500 zł, wynagrodzenie adwokata 480 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł. Wynagrodzenie adwokata ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023r. poz. 1964 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI