I SA/Ol 95/23

I SA/Ol 95/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /przewodniczący/
Anna Janowska /sprawozdawca/
Katarzyna Górska
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 110, art. 100u par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 21 grudnia 2022r., nr 2801-IEE.711.138.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
A. L. (dalej: "skarżący", "strona" "zobowiązany"), reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej
w Olsztynie z 21 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania
w sprawie zarzutu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych wynikał następujący stan sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie prowadzi wobec majątku zobowiązanego egzekucję administracyjną na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...], obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz liniowego podatku dochodowego od osób fizycznych w łącznej kwocie należności głównej 228.844,05 zł. Zawiadomieniami z 18 maja 2015 r., działając na podstawie art. 110c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 479; dalej: "u.p.e.a."), organ dokonał zajęcia nieruchomości położonych w [...]:
- działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 2.764 m², nr księgi wieczystej [...];
- działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 6.552 m², nr księgi wieczystej [...];
- działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 891 m², nr księgi wieczystej [...].
Zawiadomieniem z 11 lipca 2022 r. organ poinformował uczestników postępowania o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zawiadomienie zostało doręczone stronie 18 lipca 2022 r.
Pismem z 7 września 2022 r. zobowiązany złożył zarzuty do opisu
i oszacowania wartości nieruchomości na podstawie art. 110u § 2 u.p.e.a.
Protokołem z 19 października 2022 r. organ zakończył opis i oszacowanie wartości nieruchomości. Podstawę opisu i oszacowania wartości nieruchomości stanowił operat szacunkowy sporządzony 11 października 2022 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M. K. Wartość nieruchomości została oszacowana na kwotę 5.598.000 zł. Protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości, wraz z operatem szacunkowym, został doręczony pełnomocnikowi strony 7 listopada 2022 r.
Postanowieniem z 26 października 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego
w Olsztynie, działając na podstawie na podstawie art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r.
poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Organ wskazał, że zarzut
do opisu i oszacowania wartości nieruchomości został wniesiony przed wyznaczonym na 19 października 2022 r. terminem opisu oszacowania wartości nieruchomości. Tym samym w momencie wniesienia zarzutu przedmiot postępowania nie istniał.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany zarzucił naruszenie
art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 110u § 1 u.p.e.a. i wniósł o uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego.
Utrzymując w mocy powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, wskazał, że nie mogło być wszczęte postępowanie administracyjne na podstawie podania z 7 września 2022 r. zawierającego zarzuty
do opisu i oszacowania nieruchomości, gdyż w chwili złożenia podania przedmiot postępowania nie istniał. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje, że uczestnik postępowania może skorzystać ze środka ochrony prawnej w terminie 14 dni od ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
W niniejszej sprawie czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości zostały zakończone protokołem z 19 października 2022 r. Postępowanie nie mogło zostać wszczęte ze względów przedmiotowych, co obligowało organ egzekucyjny do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
W skardze na powyższe postanowienie strona, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, zarzuciła naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 110u § 1 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r.,
poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Przedmiotem sporu, jaki zaistniał w niniejszej sprawie, jest stanowisko organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu, według którego zarzuty do opisu
i oszacowania wartości nieruchomości, wniesione na podstawie art. 110 u.p.e.a.
w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, przed wyznaczonym na
19 października 2022 r. dniem ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, są przedwczesne i przez to nie podlegają merytorycznemu rozpatrzeniu.
Termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości uregulowany jest w art. 110 § 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi,
że zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni
od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie. W przepisach proceduralnych regułą jest określanie przez ustawodawcę terminów do wniesienia środków służących ochronie prawnej
ze wskazaniem daty, od której terminy te należy obliczać. Sformułowanie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wymaga po pierwsze dowiedzenia się o prowadzeniu egzekucji z nieruchomości, jak i po drugie - uzyskania wiedzy
o danych przyjętych w procesie opisu i oszacowania nieruchomości, w tym jej wartości. Z oczywistych względów uzyskanie tej wiedzy może nastąpić wyłącznie po zakończeniu ww. czynności.
Pogląd ten jest podzielany powszechnie zarówno przez doktrynę, jak
i judykaturę, na gruncie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 u.p.e.a., wniesionych przed terminem doręczenia tytułów wykonawczych (zob.: Z. Leoński (w:) R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz pod redakcją R. Hausera, A. Skoczylasa, Warszawa 2018, s. 255; M. Masternak (w:) T. Jędrzejewski, M. Masternak,
R. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2002, s. 17; wyroki: NSA z 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1885/15 oraz z 27 stycznia 2015 r.,
sygn. akt II FSK 3081/12, WSA w Poznaniu z 11 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Po 87/17, WSA w Bydgoszczy z 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 104/08; orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia powołane poniżej).
W ocenie Sądu, powyższa argumentacja ma zastosowanie również do oceny terminowości wniesienia zarzutów w sytuacji, gdy zobowiązany decyduje się na wniesienie zarzutów – jak to miało w miejsce w niniejszej sprawie – przed dniem ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Wniosek ten uzasadnia okoliczność powołania przez ustawodawcę w art. 110u § 1 u.p.e.a. ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości jako zdarzenia, od którego należy obliczać termin ustanowiony w tym przepisie. Wobec tego ukończenie opisu i oszacowania wartości nieruchomości musi być traktowane jako przesłanka, bez spełnienia której nie jest możliwe skuteczne wniesienie zarzutów.
Zdaniem Sądu, wskazanie przez ustawodawcę w art. 110u § 1 u.p.e.a. daty, od której należy liczyć 14-dniowy termin do wniesienia zarzutów, oraz okoliczność, że sformułowanie przez zobowiązanego zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości możliwe jest wyłącznie po sporządzeniu opisu i oszacowaniu wartości nieruchomości, uzasadnia twierdzenie, że termin wskazany w powołanym przepisie zaczyna swój bieg najwcześniej od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Oznacza to, że w przypadku wniesienia zarzutów przed sporządzeniem opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zasadne jest twierdzenie, że zarzuty te są przedwczesne.
Powyższe konstatacje prowadzą do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zasadnie uznał, że dla oceny terminowości wniesienia przez skarżącego zarzutów decydujące znaczenie ma wystąpienie określonego skutku ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Stanowisko to jest trafne, gdyż, jak już wskazano, art. 110u § 1 u.p.e.a. daje podstawy do traktowania ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości, jako bezwzględnej przesłanki wniesienia zarzutów.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania na wniosek strony zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten ustanawia dwie autonomiczne podstawy wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, z których pierwsza obejmuje wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a druga - zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Ta ostatnia podstawa nie została skonkretyzowana, jednak należy przyjąć, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę
do wszczęcia postępowania (wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 4185/18). W orzecznictwie sądów administracyjnych zaliczono do nich
w szczególności przypadki, w których żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której jest już prowadzone postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (tak NSA w wyroku z 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2159/12 oraz z 28 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2465/15, zob. też B. Adamiak, Refleksje o wpływie administracyjnego prawa procesowego na formę działania administracji publicznej [w] O prawie administracyjnym i administracji. Refleksje. Księga jubileuszowa dedykowana prof. M. Stahl, Łódź 2017, s. 9). Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżącemu jako zobowiązanemu przysługiwały zarzuty, o jakich mowa w art. 110u § 1 u.p.e.a. (aspekt podmiotowy), a opis i oszacowanie nieruchomości jest czynnością egzekucyjną (aspekt przedmiotowy). W sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem istotną okolicznością jest jednak to, że żądanie wszczęcia dotyczyło postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, które możliwe jest wyłącznie po sporządzeniu opisu i oszacowaniu wartości nieruchomości. Obowiązkiem organu egzekucyjnego było w pierwszej kolejności zbadanie okoliczności formalnych związanych z wniesieniem zarzutów. Skoro zaś zarzuty nie zostały wniesione w wyznaczonym terminie, to nie było podstaw do ich merytorycznego rozpatrzenia. W takim przypadku nie ma bowiem podstaw
do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionych zarzutów.
W ocenie Sądu, z powyższych względów na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 110u § 1 u.p.e.a. W treści zaskarżonego postanowienia przedstawiono uzasadnienie faktyczne
i prawne adekwatne do zastosowanych przepisów prawa i wynikających z nich przesłanek. Strona zaś, formułując powyższy zarzut skargi, nie wskazała w czym konkretnie go upatrywała.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.