I SA/Ol 94/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2007-04-19
NSApodatkoweWysokawsa
ulga mieszkaniowakasa mieszkaniowapodatek dochodowyPITwydatki mieszkaniowemoment wycofania środkówinterpretacja przepisówprawo nabyterozliczenie roczne

WSA uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego, uznając, że podatnicy nie utracili prawa do ulgi mieszkaniowej, gdyż wycofanie środków z kasy mieszkaniowej nastąpiło z chwilą złożenia dyspozycji, a nie faktycznej wypłaty.

Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów dotyczących ulgi mieszkaniowej i momentu wycofania środków z kasy mieszkaniowej. Organy podatkowe uznały, że podatnicy utracili prawo do ulgi, ponieważ środki z kasy mieszkaniowej zostały wypłacone po terminie i nie w całości przeznaczone na cele mieszkaniowe. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że wycofanie oszczędności następuje z chwilą złożenia dyspozycji, a nie faktycznej wypłaty, a poniesione wydatki na zakup i remont mieszkania spełniały cele mieszkaniowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę J. P. i J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. w wysokości 17.569 zł. Sporna była kwestia utraty przez małżonków prawa do ulgi z tytułu systematycznego gromadzenia oszczędności na rachunku oszczędnościowo-kredytowym w kasie mieszkaniowej. Organy podatkowe uznały, że ulga została utracona, ponieważ wycofane środki (52.744,83 zł) zostały wydatkowane na cele mieszkaniowe tylko w części (4.170,15 zł) i to po terminie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając skargę za zasadną. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja momentu wycofania oszczędności z kasy mieszkaniowej. Sąd, powołując się na orzecznictwo NSA, stwierdził, że wycofanie następuje z chwilą złożenia dyspozycji, a nie faktycznej wypłaty środków przez bank. Ponadto, sąd uznał, że nabycie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wydatki na remont spełniały cele mieszkaniowe, a działanie podatników było racjonalne, nawet jeśli środki z kasy mieszkaniowej zostały przeznaczone na inne cele (np. rehabilitację) przed faktyczną wypłatą, a zakup mieszkania sfinansowano z innych oszczędności. W konsekwencji, sąd uznał, że nie było podstaw do doliczenia do podatku kwot poprzednio odliczonych z tytułu ulgi mieszkaniowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wycofanie oszczędności z kasy mieszkaniowej następuje z chwilą złożenia przez posiadacza rachunku dyspozycji wycofania, co jest równoznaczne z rozwiązaniem umowy z bankiem i dysponowaniem zgromadzonymi oszczędnościami. Samo fizyczne wypłacenie środków jest czynnością materialno-techniczną.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 14 ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, który pozwala na rozwiązanie umowy i żądanie wypłacenia oszczędności w każdym czasie. Powołano się również na wyrok NSA z 2002 r., który potwierdza, że momentem decydującym jest złożenie żądania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.p.d.o.f. art. 27a § ust. 13 pkt 4

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepis ten określa warunki utraty prawa do ulgi mieszkaniowej w przypadku wycofania środków z kasy mieszkaniowej. Kluczowe jest ustalenie momentu wycofania oraz przeznaczenia środków na cele mieszkaniowe.

Pomocnicze

Ustawa o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego art. 8 § ust. 2

Definiuje cele mieszkaniowe, na które można przeznaczyć środki z kasy mieszkaniowej, w tym nabycie, remont lokalu mieszkalnego.

Ustawa o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego art. 14 § pkt 2

Reguluje zasady rozwiązywania umowy z kasą mieszkaniową i wypłacania zgromadzonych oszczędności.

Ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne art. 6 § ust. 1

Dotyczy przepisów przejściowych związanych ze zmianami w ustawie o PIT, w tym w zakresie ulg.

p.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do uchylenia decyzji organu administracji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § §2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Moment wycofania oszczędności z kasy mieszkaniowej następuje z chwilą złożenia dyspozycji, a nie faktycznej wypłaty. Wydatkowanie środków na nabycie i remont lokalu mieszkalnego spełnia cele mieszkaniowe. Działanie podatników było racjonalne i nie powinno prowadzić do utraty ulgi.

Odrzucone argumenty

Wycofanie oszczędności nastąpiło z chwilą faktycznej wypłaty środków przez bank. Wydatkowanie środków nie w całości na cele mieszkaniowe i w niewłaściwym terminie skutkuje utratą ulgi.

Godne uwagi sformułowania

wycofanie oszczędności przez posiadacza rachunku następuje z chwilą wystąpienia z żądaniem wypłacenia zgromadzonych oszczędności samo zaś fizyczne wypłacenie (przekazanie na konto) zgromadzonych oszczędności jest tego konsekwencją. Jest to zatem czynność materialno-techniczna. podatnicy nie mogą zatem ponosić negatywnych konsekwencji, w postaci utraty prawa do ulgi z tytułu systematycznego oszczędzania w kasie mieszkaniowej, tylko z tego powodu, że ich działanie było racjonalne.

Skład orzekający

Andrzej Błesiński

przewodniczący

Renata Kantecka

sprawozdawca

Zofia Skrzynecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu wycofania środków z kasy mieszkaniowej dla celów ulgi podatkowej oraz interpretacja pojęcia 'wydatkowania na cele mieszkaniowe'."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed 2002 r. w zakresie ulgi mieszkaniowej, ale zasada interpretacji momentu wycofania środków może mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnej ulgi mieszkaniowej i kluczowej dla podatników kwestii interpretacji momentu wycofania środków, co ma bezpośrednie przełożenie na ich rozliczenia podatkowe. Sądowa wykładnia przepisów jest tu bardzo praktyczna.

Kiedy naprawdę wycofujesz pieniądze z kasy mieszkaniowej? Sąd wyjaśnia, co liczy się dla urzędu skarbowego.

Dane finansowe

WPS: 17 569 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 94/07 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2007-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Błesiński /przewodniczący/
Renata Kantecka /sprawozdawca/
Zofia Skrzynecka
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Asesor WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Lidia Wachowska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi J. P. i J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r., II. określa, że zaskarżona decyzja w części określonej w punkcie I nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 2945 (dwa tysiące dziewięćset czterdzieści pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" określającą J. P. i J. P. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. w wysokości 17.569 zł oraz wysokość straty z tytułu działalności gospodarczej za 2005r. prowadzonej przez J. P. w wysokości 2.754,41 zł.
J. P. i J. P. w dniu 12 kwietnia 2006r. złożyli w Urzędzie Skarbowym zeznanie
o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2005 z wnioskiem o wspólne opodatkowanie ich dochodów. W 2005r. J. P. prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży "[...]", opodatkowaną na zasadach ogólnych z obowiązkiem prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.
W zeznaniu podatkowym z działalności tej wykazał stratę w wysokości 1.071,76 zł. J. P. uzyskała w 2005r. dochody z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy, umowy zlecenia oraz innych źródeł. Nadto małżonkowie P. w 2005r. mieli zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie prowadzenia Biura "[...]" w formie spółki jawnej, w której udziały każdego z małżonków wynosiły 50%. Działalność ta nie została jednakże rozpoczęta - małżonkowie nie uzyskali z tego tytułu żadnych dochodów, a w marcu 2006r. działalność tę zlikwidowali.
W wyniku badania podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2005r. prowadzonej przez J. P. w związku z wykonywaną przez niego działalnością gospodarczą, organ podatkowy stwierdził rozbieżności w miesiącu październiku, wynikające z błędnego zsumowania zapisów w kolumnie "pozostałe wydatki", co skutkowało zaniżeniem kosztów uzyskania przychodów w następnych miesiącach.
Z uwagi na fakt, że błędnie wpisana kwota kosztów uzyskania przychodów nie przekraczała łącznie 0,5 % kosztów wykazanych w księdze za rok podatkowy 2005, organ I instancji stwierdził, że księga prowadzona jest rzetelnie i w sposób niewadliwy. Nadto porównanie zgodności zapisów w księdze z przedłożonymi przez podatnika dokumentami źródłowymi wykazało zaniżenie kosztów uzyskania przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w złożonym zeznaniu podatkowym, gdyż podatnik nie uwzględnił różnic remanentowych. Konsekwencją powyższego było nieprawidłowe ustalenie poniesionej straty z działalności gospodarczej za 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił wysokość tej straty w kwocie 2.754,41 zł.
Postępowanie organu I instancji w zakresie określenia straty z opisanej działalności gospodarczej prowadzonej przez J. P. w kwocie wyższej od wykazanej przez podatnika w zeznaniu nie było kwestionowane w odwołaniu, zaś organ II instancji uznał je za prawidłowe i zasadne.
W złożonym zeznaniu podatkowym za 2005r. małżonkowie P., korzystając z ulgi z tytułu systematycznego gromadzenia oszczędności wyłącznie na jednym rachunku oszczędnościowo-kredytowym i w jednym banku prowadzącym kasę mieszkaniową, odliczyli od podatku kwotę 2.325 zł. Z ulgi tej podatnicy korzystali na zasadzie praw nabytych, gdyż ulga z tytułu oszczędzania w kasach mieszkaniowych z dniem 1 stycznia 2002r. została zlikwidowana (ustawa z dnia 21 listopada 2001r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne – Dz.U. nr 134, poz.1509).
Umowę o kredyt kontraktowy z Bankiem "[...]", małżonkowie J. i J. P. zawarli
w dniu 15 grudnia 1999r., jako posiadacze rachunku. Zgodnie z deklaracją do umowy okres oszczędzania wynosił 36 miesięcy (od 15 grudnia 1999r. do listopada 2002r.). Aneksem z dnia 27 grudnia 2001r. posiadacze rachunku wydłużyli okres systematycznego oszczędzania o 30 miesięcy (tj. do końca maja 2005r.). W dniu 9 czerwca 2005r. małżonkowie P. złożyli dyspozycję wycofania oszczędności. Realizacja tejże dyspozycji, czyli wypłata środków nastąpiła w dniu 30 sierpnia 2005r. w kwocie 52.744,83 zł.
Powołując się na art.27a ust.13 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.:Dz.U. z 2000r. nr 14, poz.176 ze zm., zwanej dalej u.p.d.o.f.), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2002r., organy stwierdziły, że aby nie utracić prawa do nabytej ulgi, kwoty wycofane z rachunku – kasy mieszkaniowej, należało przeznaczyć na cele systematycznego oszczędzania, w nieprzekraczalnym terminie do końca roku podatkowego, w którym nastąpiło wycofanie oszczędności po określonym w umowie o kredyt kontraktowy okresie oszczędzania, czyli w niniejszej sprawie do końca 2005r.
Na okoliczność poniesienia wydatków na cele mieszkaniowe w 2005r. J. i J. P. przedłożyli umowę nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w "[...]" z dnia "[...]", za ceną 130.000 zł oraz 33 faktury VAT dokumentujące wydatki poniesione na remont nabytego mieszkania, a także książeczkę opłat funduszu remontowego za miesiące od sierpnia do grudnia 2005r. W toku postępowania J. P. oświadczył, iż lokal w "[...]" zakupiony został z oszczędności zgromadzonych w "[...]" i "[...]", bez zaciągania kredytów na ten cel oraz ze środków uzyskanych z ubezpieczenia. Innych lokali mieszkalnych do końca 2005r. nie kupili. Oszczędności otrzymane w dniu 30 sierpnia 2005r. zostały częściowo wydatkowane na remont mieszkania "[...]" oraz na rehabilitację "[...]".
Oceniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że nabycie, "[...]", spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego nastąpiło z własnych środków - zakupu dokonano przed 30 sierpnia 2005r., czyli przed wycofaniem oszczędności z kasy mieszkaniowej. Zasadnie też, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, uznano że wydatki poniesione po dniu 30 sierpnia 2005r., do końca 2005r., wynikające z faktur VAT przedłożonych w toku postępowania podatkowego, tj. kwota 4.170,15 zł. mieszczą się w katalogu celów mieszkaniowych. Zgodnie z art.8 ust.2 ustawy z dnia 26 października 1995r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000r. nr 98, poz.1070 ze zm.) celem systematycznego oszczędzania w kasie mieszkaniowej jest przeznaczenie zgromadzonych oszczędności na cele mieszkaniowe, m.in. remont spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego
w spółdzielni mieszkaniowej. Z treści §7 umowy kredytowej "[...]" wynika, że podatnicy zobowiązali się do przeznaczenia zgromadzonych na rachunku osobistym wraz z naliczonymi odsetkami na realizację własnych potrzeb mieszkaniowych, m. in. uzyskanie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego oraz remont domu albo lokalu, z wyjątkiem bieżącej konserwacji i odnowienia mieszkania.
Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu I instancji, że małżonkowie P. utracili częściowo prawo do odliczeń związanych z oszczędzaniem w kasie mieszkaniowej, gdyż wycofane "[...]", w kwocie 52.744,83 zł, oszczędności z kasy mieszkaniowej, zostały tylko w kwocie 4.170.15 zł wydatkowane zgodnie z celami systematycznego oszczędzania, w okresie od 30 sierpnia do 31 grudnia 2005r.
Organ uznał, iż momentem decydującym w zakresie wydatkowania oszczędności wycofanych z kasy mieszkaniowej była data realizacji dyspozycji wycofania (faktyczna wypłata) oszczędności po zakończeniu okresu oszczędzania i wydatkowania tych oszczędności do końca roku podatkowego, w którym wycofane zostały środki pieniężne z banku prowadzącego kasę mieszkaniową. Stwierdził, że złożenie dyspozycji w banku jest jedynie czynnością formalną, wynikającą z §14 pkt 4 i 5 umowy zawartej z Kasą Mieszkaniową. Bank natomiast wypłaca zgromadzone środki wraz z należnymi odsetkami w terminie nie dłuższym niż trzy miesiące od dnia złożenia "dyspozycji wycofania oszczędności". Dopiero faktyczne otrzymanie środków pieniężnych pozwala podatnikowi na wydatkowanie tych oszczędności na cele systematycznego oszczędzania. Wykładnia celowościowa art.27a ust.13 pkt 4 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2002r., wskazuje jednoznacznie, że wycofane z kasy mieszkaniowej oszczędności należy wydatkować zgodnie z celami systematycznego oszczędzania. Logicznym jest zatem, że najpierw konieczne jest posiadanie środków, aby wydatki ponosić na omawiane cele. Złożenie dyspozycji wycofania środków nie pozwala fizycznie podatnikowi na ich wydatkowanie.
Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że z kwoty wycofanej z kasy mieszkaniowej w wysokości 52.744,83 zł małżonkowie P., zgodnie z celami systematycznego oszczędzania wydatkowali tylko kwotę 4.170,15 zł. Oznacza to,
że utracili częściowo prawo do odliczeń z tytułu systematycznego gromadzenia oszczędności w kasie mieszkaniowej i zgodnie z art.27a ust.13 pkt 4 u.p.d.o.f. doliczono do podatku należnego za 2005r., odpowiednio kwoty odliczone poprzednio
z tego tytułu (kwota doliczona do podatku należnego wyniosła 11.564,96 zł). Nie zostało także uwzględnione odliczenie z tytułu systematycznego oszczędzania wykazane przez podatników w zeznaniu podatkowym za 2005r. Tym samym wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. określono na kwotę 17.569 zł.
W skardze J. P. i J. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. Decyzji zarzucili naruszenie art.27a ust.13 pkt 4 u.p.d.o.f.
w związku z art.6 ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 2001r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że wycofanie po określonym w umowie o kredyt kontraktowy okresie systematycznego oszczędzania, zgromadzonych w kasie mieszkaniowej środków następuje z chwilą faktycznego otrzymania wycofanej z banku prowadzącego kasę mieszkaniową kwoty, a nie z chwilą wystąpienia przez posiadacza rachunku z żądaniem wypłacenia zgromadzonych oszczędności. Zdaniem skarżących wycofanie oszczędności przez posiadacza rachunku następuje z chwilą wystąpienia
z żądaniem wypłacenia zgromadzonych oszczędności, zaś samo fizyczne wypłacenie tych oszczędności jest czynnością materialno-techniczną, której termin dokonania nie ma żadnego znaczenia dla oceny skutków prawnych wycofania oszczędności przez posiadacza rachunku. Pogląd taki został zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2002r., sygn. akt III SA 1244/01 (publ. Przegląd Podatkowy z 2003r., nr 9, str.50). Powyższe wynika również z §27 ust.5 umowy o kredyt kontraktowy "[...]". W ocenie skarżących, pojęcie wycofania kwoty, o którym mowa w art.27a ust.13 pkt 4 u.p.d.o.f., dotyczy wycofanie jako czynności prawnej (oświadczenia woli), a nie wycofania jako czynności faktycznej. Podnieśli, że dyspozycję wycofania oszczędności dokonali po upływie obowiązywania umowy o kredyt bankowy, a zatem spełnili wymagania określone w ustawie. Po dokonaniu dyspozycji wycofania oszczędności, czekając na ich wypłatę, skarżący mieli okazję kupna mieszkania. Mając świadomość wykonania umowy o kredyt kontraktowy i przysługującej im wypłaty wycofanych środków, zamiast nich przeznaczyli na zakup mieszkania pieniądze z innego rachunku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
W rozpoznawanej sprawie okoliczności faktyczne ustalone przez organy podatkowe nie budzą wątpliwości. Ustalenia te oparte zostały na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, z zachowaniem reguł postępowania określonych w ustawie Ordynacja podatkowa. Sporna jest natomiast ocena prawna ustalonego stanu faktycznego – czy oszczędności z kasy mieszkaniowej podatnicy wycofali z chwilą złożenia dyspozycji wycofania oszczędności, czy też - jak przyjęły organy podatkowe – z chwilą wypłacenia oszczędności przez bank i czy wycofaną kwotę wydatkowali na cele mieszkaniowe określone w ustawie o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, a w konsekwencji, czy utracili częściowo prawo do odliczeń od podatku z tytułu systematycznego gromadzenia oszczędności na rachunku oszczędnościowo-kredytowym w banku prowadzącym kasę mieszkaniową.
Umowę o kredyt kontraktowy małżonkowie P. zawarli z Bankiem "[...]". Okres oszczędzania kończył się w maju 2005r. W dniu 9 czerwca 2005r. skarżący złożyli dyspozycję wycofania oszczędności. Realizacja dyspozycji, czyli wypłata środków nastąpiła "[...]" w kwocie 52.744,83 zł.
W dniu "[...]" małżonkowie P. nabyli, za cenę 130.000 zł, spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego "[...]". Według oświadczenia J. P. lokal ten zakupiony został z własnych oszczędności zgromadzonych w "[...]" i "[...]", bez zaciągania kredytów na ten cel oraz ze środków uzyskanych z ubezpieczenia, zaś środki otrzymane w dniu 30 sierpnia 2005r. zostały częściowo wydatkowane na remont nabytego mieszkania, a częściowo na rehabilitację w związku z wypadkiem.
Zgodnie z art.27a ust.13 pkt 4 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym przed
1 stycznia 2002r., jeżeli podatnik skorzystał z odliczeń od dochodu (przychodu) lub podatku z tytułu wydatków poniesionych na systematyczne gromadzenie oszczędności wyłącznie na jednym rachunku oszczędnościowo-kredytowym i w jednym banku prowadzącym kasę mieszkaniową, według zasad określonych w odrębnych przepisach, a następnie wycofał oszczędności z kasy mieszkaniowej, z wyjątkiem gdy wycofana kwota po określonym w umowie o kredyt kontraktowy okresie systematycznego oszczędzania została wydatkowana zgodnie z celami systematycznego oszczędzania na rachunku prowadzonym przez tę kasę, do dochodu (przychodu) lub podatku należnego za rok, w którym zaistniały te okoliczności, dolicza się odpowiednio kwoty poprzednio odliczone z tych tytułów.
Z powołanego przepisu wynika zatem, że podatnik, który spełni łącznie dwie przesłanki, a mianowicie:
1. wycofa oszczędności z kasy mieszkaniowej po okresie systematycznego oszczędzania, określonym w umowie o kredyt kontraktowy oraz
2. wydatkuje wycofaną kwotę oszczędności zgodnie z celami systematycznego oszczędzania na rachunku prowadzonym przez kasę,
nie traci prawa do odliczeń od podatku z tytułu systematycznego oszczędzania na rachunku oszczędnościowo-kredytowym w banku prowadzącym kasę mieszkaniową.
W rozpoznanej sprawie nie ma wątpliwości co do spełnienia pierwszej
z wymienionych przesłanek. Przedmiotem sporu jest ocena, kiedy nastąpiło wycofanie oszczędności z kasy mieszkaniowej (9 czerwca 2005r., czy 30 sierpnia 2005r.) i czy skarżący wydatkowali wycofaną kwotę na cele systematycznego oszczędzania w kasie mieszkaniowej.
Zasady gromadzenia oszczędności i udzielania kredytów kontraktowych reguluje ustawa z dnia 26 października 1995r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000r. nr 98, poz.1070 ze zm.). Zgodnie z art.14 pkt 2 tej ustawy posiadacz rachunku, przed udzieleniem kredytu, może w każdym czasie rozwiązać umowę, żądając wypłacenia zgromadzonych oszczędności
i należnych odsetek, z tym, że jeżeli rozwiązanie umowy nastąpi po nabyciu uprawnień do otrzymania kredytu (czyli po upływie umownego okresu systematycznego oszczędzania), kasa mieszkaniowa wypłaca oszczędności i odsetki, w terminie określonym w umowie, a gdy nie jest określony – w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia zgłoszenia żądania. Natomiast celami mieszkaniowymi, stosownie do art.8 ust.2 ww. ustawy, są służące zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych kredytobiorcy: nabycie, budowa, przebudowa, rozbudowa, nadbudowa domu albo lokalu mieszalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, uzyskanie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub prawa do domu jednorodzinnego
w spółdzielni mieszkaniowej albo prawa odrębnej własności lokalu mieszkalnego, remont domu albo lokalu, z wyjątkiem bieżącej konserwacji i odnowienia mieszkania, spłata kredytu bankowego zaciągniętego na ww. cele, nabycie działki budowlanej lub jej części pod budowę domu jednorodzinnego lub budynku mieszkalnego, w którym jest lub ma być położony lokal mieszkalny kredytobiorcy.
W ocenie sądu, skoro w przywołanym art.14 ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, ustawodawca przyjął, że posiadacz rachunku może w każdym czasie rozwiązać umowę, żądając wypłacenia zgromadzonych oszczędności i należnych odsetek, to wycofanie oszczędności przez posiadacza rachunku następuje z chwilą wystąpienia z dyspozycją wycofania oszczędności, czyli złożenia oświadczenia woli. Jest to bowiem równoznaczne
z rozwiązaniem umowy z bankiem prowadzącym kasę mieszkaniową i dysponowaniem zgromadzonymi oszczędnościami. Samo zaś fizyczne wypłacenie (przekazanie na konto) zgromadzonych oszczędności jest tego konsekwencją. Jest to zatem czynność materialno-techniczna. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny
w wyroku z dnia 3 grudnia 2002r., sygn. akt III SA 1244/01, stwierdzając: "(...) wycofanie oszczędności przez posiadacza rachunku następuje z chwilą wystąpienia
z żądaniem wypłacenia zgromadzonych oszczędności. Natomiast wypłacenie przez Kasę Mieszkaniową tych oszczędności, przekazanie na konto, jest wyłącznie czynnością materialno-techniczną, której termin dokonania nie ma żadnego znaczenia dla oceny skutków prawnych wycofania oszczędności przez posiadacza rachunku." (publ. Przegląd Podatkowy z 2003r. nr 9, s.50).
Zdaniem sądu, w rozpoznanej sprawie, spełnione zostały cele systematycznego oszczędzania na rachunku prowadzonym przez kasę mieszkaniową, gdyż małżonkowie P. nabyli spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego m.in. ze środków zgromadzonych na rachunku prowadzonym przez kasę mieszkaniową, po upływie określonego w umowie o kredyt kontraktowy okresu systematycznego oszczędzania i po rozwiązaniu umowy z bankiem prowadzącym kasę mieszkaniową, czyli w dniu,
w którym dysponowali już oszczędnościami zgromadzonymi w kasie mieszkaniowej.
Z oświadczenia J. P. wynika, iż nabycie prawa do lokalu mieszkalnego położonego
w "[...]" nastąpiło częściowo ze środków finansowych uzyskanych z ubezpieczenia,
a następnie część środków otrzymanych z rachunku prowadzonego przez kasę mieszkaniową przeznaczona została na rehabilitację podatnika. Można zatem przyjąć, że podatnicy wiedząc, że w ciągu najbliższych kilku, czy kilkunastu dni otrzymają z kasy mieszkaniowej określoną kwotę pieniędzy, podjęli decyzję o nabyciu mieszkania, wykorzystując środki finansowe będące w ich posiadaniu, a przeznaczone na inne cele. W ocenie sądu takie działanie podatników było racjonalne i w pełni uzasadnione. Mogli oni oczekiwać wypłacenia oszczędności w terminie do dnia zawarcia umowy nabycia prawa do przedmiotowego lokalu (umowę zawarto 14 dni po złożeniu dyspozycji wycofania środków), gdyż 3-miesięczny termin na dokonanie przez bank wypłaty oszczędności jest terminem maksymalnym. Podkreślić przy tym należy, iż zarówno zaciągnięcie kredytu na nabycie mieszkania w dniu "[...]", jak i zawarcie
w tym dniu jedynie umowy przedwstępnej, by następnie - po otrzymaniu środków zgromadzonych na rachunku prowadzonym przez kasę mieszkaniową - odpowiednio spłacić kredyt, bądź też zawrzeć umowę ostateczną, wiązałoby się z dodatkowymi kosztami ponoszonymi przez podatników. W ocenie sądu podatnicy nie mogą zatem ponosić negatywnych konsekwencji, w postaci utraty prawa do ulgi z tytułu systematycznego oszczędzania w kasie mieszkaniowej, tylko z tego powodu, że ich działanie było racjonalne. Skarżący przez 66 miesięcy, systematycznie oszczędzali środki na rachunku prowadzonym przez kasę mieszkaniową, by następnie po upływie umownego okresu oszczędzania, wydatkować je na nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.
Wycofane przez skarżących, w dniu 9 czerwca 2005r., z kasy mieszkaniowej środki finansowe zostały, zdaniem sądu, przeznaczone i wydatkowane na cele mieszkaniowe wymienione w art.8 ust.2 ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, a mianowicie nabycie w dniu 23 czerwca 2005r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W konsekwencji powyższego nie ma podstaw do zastosowania art.27a ust.13 pkt 4 u.p.d.o.f. i doliczenia do dochodu kwot poprzednio odliczonych z tytułu systematycznego oszczędzania
w kasie mieszkaniowej.
Z wymienionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na mocy art.145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200, 205§2 i art.209 wymienionej ustawy, zaś na podstawie art.152 określono, iż zaskarżona decyzja
w uchylonym zakresie nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI