I SA/Ol 90/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2023-05-24
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ARiMRewidencja producentówgospodarstwo rolneproducent rolnyzmiana danychsamodzielne prowadzenieodrębne gospodarstwozorganizowana całość gospodarczadowodyprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolniczki na decyzję odmawiającą zmiany danych w ewidencji producentów, uznając brak dowodów na samodzielne prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego.

Rolniczka A. O. złożyła skargę na decyzję Dyrektora ARiMR odmawiającą zmiany jej statusu w ewidencji producentów z "potencjalnego beneficjenta" na "producenta rolnego" prowadzącego samodzielne gospodarstwo. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała, iż prowadzi odrębne od męża gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą. Organy prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy, a ciężar udowodnienia tych faktów spoczywał na skarżącej.

Sprawa dotyczyła skargi A. O. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odmawiającą zmiany danych w ewidencji producentów. Skarżąca wnioskowała o zmianę swojego statusu z "potencjalnego beneficjenta" na "producenta rolnego" prowadzącego samodzielne, odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą. Organy administracji uznały, że przedstawione przez skarżącą dokumenty, w tym faktury za zakup paszy i sprzedaż płodów rolnych, nie dowodzą samodzielnego prowadzenia odrębnego gospodarstwa. Podkreślono, że zgodnie z przepisami ustawy o ewidencji, ciężar udowodnienia spełnienia wymogów do nadania odrębnego numeru identyfikacyjnego spoczywa na wnioskodawcy, a nie na organie. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, uznając, że skarżąca nie przedstawiła wystarczających dowodów na prowadzenie samodzielnego gospodarstwa, w tym brak było precyzyjnych informacji o lokalizacji i powierzchni upraw, dowodów na posiadanie infrastruktury rolniczej czy wiarygodnych dokumentów dotyczących dzierżawy gruntów. Dodatkowo, analiza faktur za sprzedaż pszenicy wykazała, że ilość sprzedanego zboża była nieproporcjonalna do posiadanych przez skarżącą gruntów rolnych, co sugerowało, że pochodziło ono z upraw męża. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym i procesowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżąca nie wykazała, że prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą.

Uzasadnienie

Skarżąca nie przedstawiła wystarczających dowodów potwierdzających samodzielne prowadzenie odrębnego gospodarstwa rolnego, takich jak precyzyjne dane o lokalizacji i powierzchni upraw, dowody na posiadanie infrastruktury rolniczej, czy wiarygodne dokumenty dotyczące dzierżawy gruntów. Ilość sprzedanej pszenicy była nieproporcjonalna do posiadanych gruntów, a dane dotyczące dzierżawy zawierały nieścisłości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

ustawa o ewidencji art. 3a § ust. 3

Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Strona jest zobowiązana przedstawiać dowody i dawać wyjaśnienia zgodnie z prawdą; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne.

ustawa o ewidencji art. 12 § ust. 4

Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

W przypadku małżonków nadaje się jeden numer, chyba że osoba wnioskująca wykaże prowadzenie samodzielnego, odrębnego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ustawa o ewidencji art. 3a § ust. 1

Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

ustawa o ewidencji art. 12 § ust. 4

Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Możliwość nadania odrębnych numerów identyfikacyjnych dla małżonków wprowadzona od 1 stycznia 2015 r. na mocy nowelizacji z 23 października 2014 r., wynikającej z wyroku TK sygn. akt P 40/12.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o ewidencji art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

ustawa o ewidencji art. 12 § ust. 1-2

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym art. 3 § ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie wykazała prowadzenia samodzielnego, odrębnego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. Ciężar dowodu spełnienia wymogów spoczywa na wnioskodawcy. Przedłożone dokumenty nie potwierdzają w sposób wiarygodny samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ilość sprzedanej pszenicy jest nieproporcjonalna do posiadanych gruntów. Dane dotyczące dzierżawy gruntów zawierały nieścisłości i były niewiarygodne.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 §1, 80 k.p.a.) poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i brak wykazania przez organ właściwej inicjatywy. Naruszenie prawa materialnego (art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o ewidencji) poprzez błędne przyjęcie braku podstaw do dokonania wpisu. Dowody przedstawione przez skarżącą stanowią dowód na okoliczność prowadzenia oddzielnego gospodarstwa rolnego.

Godne uwagi sformułowania

ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne nie jest możliwe prowadzenie działalności rolniczej na gruntach rolnych przy braku posiadania niezbędnej infrastruktury i środków technicznych akt notarialny o rozdzielności majątkowej nie wpływa na wspólne albo oddzielne prowadzenie gospodarstw rolnych przez małżonków

Skład orzekający

Przemysław Krzykowski

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Brzuzy

sędzia

Anna Janowska

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymogów prowadzenia samodzielnego i odrębnego gospodarstwa rolnego w celu uzyskania odrębnego numeru identyfikacyjnego w ARiMR, a także rozkładu ciężaru dowodu w takich postępowaniach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ewidencją producentów rolnych i wymogami dla małżonków ubiegających się o odrębne numery.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i dowodowych w postępowaniach administracyjnych dotyczących rolnictwa, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Rolniczka chciała odrębnego numeru w ARiMR, ale sąd uznał, że nie udowodniła samodzielnego gospodarstwa.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 90/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska
Przemysław Krzykowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 807
art. 3a ust. 1, art. 12 ust. 4
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy asesor WSA Anna Janowska Protokolant starszy referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 23 grudnia 2022r., nr 279/OR14/2022 w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany danych w ewidencji producentów oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją wydaną w stosunku do A. O. (dalej jako: strona, skarżąca) z 23 grudnia 2022 r. Dyrektor Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako: Dyrektor, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako Kierownik, organ I instancji) z 30 sierpnia 2022 r. w sprawie wprowadzenia zmiany danych w ewidencji producentów.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że 20 października 2020r. strona została wpisana do ewidencji producentów i otrzymała numer identyfikacyjny [...] jako potencjonalny beneficjent. Wnioskując o wpis do ewidencji producentów strona podała m.in. że pozostaje w związku małżeńskim, nie współposiada gospodarstwa rolnego wraz z małżonkiem oraz nie zamierza uczestniczyć w mechanizmach wymienionych w art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001, dalej jako ustawa o ewidencji). Ponadto L. O. - mąż strony wyraził zgodę na jej wpis do ewidencji producentów.
W dniu 30 maja 2022 r. strona złożyła do Kierownika wniosek o wpis do ewidencji producentów (dalej jako wniosek) z zaznaczonym celem zmiana danych. Strona zawnioskowała o zmianę rodzaju producenta z potencjalnego beneficjenta na producenta rolnego. W złożonym wniosku strona wskazała m.in. że pozostaje w związku małżeńskim, nie współposiada gospodarstwa rolnego wraz z małżonkiem oraz samodzielnie prowadzi odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą. Do przedmiotowego wniosku strona dołączyła mi.in.: akt notarialny o rozdzielczości majątkowej, fakturę VAT z 31 marca 2022 r. na zakup nawozu, fakturę VAT z 11 kwietnia 2022 r. na sprzedaż rzepaku.
Kierownik decyzją z 30 sierpnia 2022 r. odmówił zmiany wpisu do ewidencji producentów z potencjonalnego beneficjenta na producenta rolnego, który prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne, stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o ewidencji w przypadku małżonków nadaje się jeden numer. Przepisy przewidują jednak możliwość, że w przypadku podmiotów ubiegających się o wpis na podstawie przepisu art. 12 ust. 4 pkt 2 lit a ustawy o ewidencji nadania się odrębnych numerów identyfikacyjnych, jeżeli wnioskodawca prowadzi samodzielne odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą i wykaże, że gospodarstwo rolne:
- jest prowadzone przez wnioskodawcę samodzielnie (prowadzenie gospodarstwa osobiście, na własny rachunek i we własnym imieniu, ponoszenie kosztów i czerpanie korzyści w związku z jego prowadzeniem),
- jest odrębne (przede wszystkim od gospodarstwa małżonka),
- stanowi zorganizowaną całość gospodarczą.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszym przypadku strona próbowała stworzyć jedynie pozory prowadzenia odrębnego gospodarstwa rolnego. Dlatego Kierownik w oparciu o posiadane dokumenty prawidłowo ustalił, że strona takiego gospodarstwa nie prowadzi.
Podkreślono, że stosownie do art. 3a ust. 3 ustawy o ewidencji sytuacja procesowa strony w postępowaniu w sprawie nadania numeru identyfikacyjnego w zakresie dowodzenia została w sposób istotny zmodyfikowana, w stosunku do reguł przyjętych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej jako kpa). Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 7, 77 § 1,80 kpa.
Pomimo braku obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy Kierownik w celu poprawnego ustalenia stanu faktycznego wezwał pełnomocnika strony, pismem z dnia 14 czerwca 2022 r., do przedstawienia dowodów potwierdzających prowadzenie samodzielnego odrębnego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą strony.
W odpowiedzi mąż strony złożył następujące dokumenty: Treść księgi wieczystej nr [...] stan z 4 lipca 2022 r., fakturę z 31 maja 2022 r. - zakup piskląt indyczych, fakturę z 6 czerwca 2022 r. - zakup paszy dla kurcząt, fakturę VAT z 13 czerwca 2022 r. - sprzedaż żywca, indor rzeźny, fakturę z 4 lipca 2022 r. - kompleksowa usługa rolnicza, decyzję z 31 maja 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości należnego zobowiązania podatkowego na rok 2022, fakturę z 6 czerwca 2022 r. za zużycie energii za okres od 13 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r., decyzję wystawioną 11 lutego 2022 r. w sprawie wymiaru zaliczek na podatek dochodowy.
Następnie 12 lipca 2022 r. mąż strony złożył kolejne dokumenty związane z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów strony: potwierdzenie przelewu z 9 kwietnia 2021 r. dot. opłaty dzierżawy na podstawie umowy ustnej działek nr [...], umowę nr 01/2021 zawartą 1 czerwca na usługi transporotowo-rolnicze, fakturę z 19 listopada 2021 r. dot. sprzedaż pszenicy, fakturę VAT z 23 listopada 2021 r. dot. sprzedaży pszenicy, fakturę VAT z 24 listopada 2021 r. dot. sprzedaż pszenicy, fakturę VAT z 26 listopada 2021 r. dot. sprzedaży pszenicy, fakturę VAT z 21 grudnia 2021 r. dot. utylizacji odpadów kategorii II, fakturę VAT z 12 maja 2022 r. dot. utylizacji odpadów kategoria II, fakturę z 29 lutego 2020 r. dot. usługi weterynaryjnej, fakturę z 31 maja 2021 r. dot. usługi weterynaryjnej, fakturę z 31 marca 2022 r. dot. usługi weterynaryjnej, fakturę z 15 października 2020 r. dot. zakupu paszy, fakturę z 17 września 2021 r. dot. zakupu paszy, fakturę VAT z 31 maja 2022 r. dot. zakupu paszy, fakturę VAT z 23 lipca 2020 r. dot. zakupu piskląt indor, fakturę VAT z 23 sierpnia 2021 r. dot. zakupu piskląt indor, fakturę VAT z 31 maja 2022 r. dot. zakupu piskląt indyczka.
W dniu 26 lipca 2022 r. Kierownik wystosował kolejne wezwanie do pełnomocnika strony w celu wskazania przez stronę: lokalizacji, numerów działek, z których dokonano zbioru pszenicy i rzepaku, na jakim areale uprawiane są uprawy, dostarczenia dowodów zakupu nasion rzepaku i pszenicy, wskazania jakie zabiegi, agrotechniczne zostały wykonane w przedmiotowych uprawach, w jakim terminie, kto je przeprowadził i przy użyciu jakiego sprzętu, wskazania stron umowy dzierżawy, opisu i sposobu jego zapłaty, dostarczenia dokumentu potwierdzającego fakt posiadania gruntu rolnego dotyczącego działki ewidencyjnej nr [...], wskazania jakich działek dotyczy decyzja Burmistrza w sprawie podatku rolnego, przedstawienia specyfikacji do faktury za kompleksowe usługi rolnicze.
Dyrektor ocenił, że w wyjaśnieniach nie wskazano lokalizacji ani nr działek, z których dokonano zbiorów pszenicy oraz rzepaku ani nie wskazano, na jakim areale uprawiano pszenicę i rzepak. Pełnomocnik strony wymijająco wskazał, że strona jest rolnikiem ryczałtowym i nie ma obowiązku posiadania faktur zakupu materiału siewnego. Również udzielona informacja na temat przeprowadzonych zabiegów została podana ogólnikowo. Nie wskazano konkretnie terminów wysiewu pszenicy czy też rzepaku. Wskazano jedynie, iż: pszenica i rzepak siany był w terminach i warunków klimatycznych optymalnych dla danego gatunku zboża oraz specyfiki danej działki rolnej. Zabiegi były wykonywane przez wnioskodawcę przy użyciu sprzętu będącego przedmiotem użyczenia oraz usługi, na co zostały przedstawione odpowiednie dokumenty.
Ponadto strona 10 sierpnia 2022 r. złożyła oświadczenie, iż przelew z dnia 9 kwietnia 2022 r. w wysokości 120.000,00 zł dotyczył dzierżawy gruntu na podstawie ustnej umowy.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika, że przedłożone przez stronę dokumenty (wzmiankowane w decyzji) nie potwierdzają, aby strona prowadziła samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą. Przedstawione w trakcie trwającego postępowania faktury za zakup piskląt, czy też paszy dla kurcząt potwierdzają jedynie, że strona zajmuję się hodowlą indorów. Przedstawione faktury za sprzedaż pszenicy też nie potwierdzają odrębności prowadzenia gospodarstwa, tym bardziej, że pochodziła ona z uprawy jej męża. Prowadzenie działalności rolniczej na gruntach rolnych przy braku posiadania niezbędnej infrastruktury środków technicznych, w szczególności takich jak: pomieszczenia, magazyny przechowalnicze, środki transportu, maszyny i urządzenia rolnicze jest dalece utrudnione. Strona nie przedłożyła żadnych dokumentów, które mogłyby potwierdzić fakt posiadania infrastruktury rolniczej. Ponadto strona podniosła fakt zawarcia ustnej umowy dzierżawy jednakże pomimo wezwania organu nie wskazała strony umowy dzierżawy, opisu przedmiotu dzierżawy, położenia gruntów dzierżawy, powierzchni, numeru ewidencyjnego, przedmiotu dzierżawy, czasu trwania dzierżawy, wysokości czynszu oraz terminu i sposobu jego zapłaty, a także oświadczenia potwierdzającego fakt zawarcia umowy. Również przedstawiona przez stronę decyzja wydana przez Burmistrza w sprawie wymiaru podatku rolnego nie stanowi dowodu na okoliczność prowadzenia przez stronę odrębnego gospodarstwa rolnego. Organ ocenił, że dołączony przez stronę akt notarialny o rozdzielczości majątkowej nie wpływa na wspólne albo oddzielne prowadzenie gospodarstw rolnych przez małżonków, które jest niezależne od stosunków majątkowych jakie między nimi występują. Rozdzielczość majątkowa między małżonkami dotycząca wszystkich nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego nie wyklucza tego, że gospodarstwo znajduje się w posiadaniu obojga małżonków.
W dalszej kolejności odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor wskazał, że
ze złożonych dokumentach (potwierdzeniach przelewu, oświadczeniach strony) wynika, że Kierownik w sposób prawidłowy ustalił na podstawie bazy danych, że w roku 2021 mąż strony składał wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w ramach, którego deklarował do dopłat działki wskazane przez stronę jako te, które stanowią podstawę prowadzenia samodzielnego odrębnego gospodarstwa rolnego. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika również, że działki należące do strony oraz deklarowane do płatności na rok 2022 przez współmałżonka, położone są na terenie tych samych gmin, zaś obręby ewidencyjne, w granicach których znajdują się deklarowane do płatności działki rolne zlokalizowane są w niewielkiej odległości od siebie. Dodatkowo działki [...] oraz [...] (po podziale działka o nr [...]) graniczą z działkami współmałżonka, zaś na działce [...] wnioskodawczym deklaruje do płatności obszarowych w 2022 r. tą samą grupę upraw co mąż. Działki będące przedmiotem dzierżawy i własności strony oraz działki deklarowane do płatności w 2022 r. przez męża strony, nie stanowią gruntów oddalonych od siebie w znacznej odległości, co przemawiałoby za koniecznością optymalizacji w zarządzaniu samodzielnymi jednostkami pod względem położenia geograficznego i byłoby atutem w przedmiotowej sprawie.
Również zarzut strony, iż organ nie przesłuchał świadka wskazanego w toku postępowania administracyjnego należy uznano za bezzasadny, ponieważ strona takiego wniosku nie składała.
Oceniając dokumentację złożoną przez stronę jako uzupełnienie odwołania organ odwoławczy stwierdził, że nie wskazuje ona na samodzielne prowadzenie gospodarstwa rolnego. Odnosząc się do złożonego oświadczenia wydzierżawiającego z dnia 10 listopada 2022 r. wskazano, że zawiera ono niespójne informacje z posiadaną dokumentacją zgromadzoną w przedmiotowej sprawie. M. G. oświadczył, iż przelew w wysokości 120.000 zł z dnia 9 kwietnia 2021 r. był zapłatą za dzierżawę użytków rolnych dzierżawionych w miejscowości T. wskazując działki nr: [...] oraz [...] (dawniej [...]). Tymczasem działka nr [...] znajduje się w miejscowości N., a nie w T. Dlatego dowód ten z uwagi na taki istotny błąd (gdzie wydzierżawiający nie wie w jakiej miejscowości posiada nieruchomość gruntową) jest dowodem mało wiarygodnym, a ponadto przelew transakcji nie zawierał opisu z jakiego tytułu został zrealizowany. Ponadto M. G. oświadczył, że zapłata za dzierżawę użytków rolnych dotyczyła działek o powierzchni 82,82 ha, zaś w złożonym w dniu 12 lipca 2022 r. potwierdzeniu przelewu oraz w złożonym w dniu 10 sierpnia 2022 r. oświadczeniu strony wynika, iż oprócz ww. działek dzierżawiona od M. G. jest działka nr [...]. Wątpliwości nasuwa również oświadczenie M. G. odnośnie powierzchni gruntów, w oświadczeniu wskazuje na powierzchnię 82,82 ha, zaś w zasobach informatycznych ARiMR powierzchnia działek [...] w złożonym przez stronę wniosku obszarowym na 2022 rok wynosi 70,17 ha (powierzchnia niewykazanej w oświadczeniu działki o nr [...] wynosi 0,98 ha). W ocenie organu Również zawarcie ustnej umowy nie jest wystarczającym dowodem na potwierdzenie prowadzenia odrębnego gospodarstwa, tym bardziej, iż w 2021 r. mąż strony przedmiotowe działki zgłaszał we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, a strona dokonała sprzedaży płodów rolnych.
Odnosząc się zaś do złożonych fraktur VAT z 12, 16 i 27 września 2022 r. Dyrektor wskazał, że zostały one wystawione po wydaniu decyzji przez Kierownika. Natomiast sama faktura za sprzedaż indyka nie świadczy o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa rolnego, a o hodowli indorów. Identyczne wnioski organ wywiódł przedstawionego zaświadczenia o posiadaniu odrębnego rachunku bankowego, kopii dyplomu strony potwierdzający wykształcenie rolnicze czy też dokumentu potwierdzającego udzielanie pomocy w ramach przeciwdziałania ptasiej grypy.
Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony, że Kierownik odmówił już raz wydania decyzji o wpisie do ewidencji producentów. Strona w dniu 20 maja 2020 r. złożyła do agencji wniosek o wpis do ewidencji producentów w celu nadania numeru z zaznaczeniem rodzaju producenta jako potencjonalny beneficjent. Kierownik decyzją z dnia 20 października 2020 r. nadał stronie nr [...]. Mając na uwadze powyższe organ I instancji wydał decyzję zgodnie z żądaniem strony, a nie decyzję odmowną jak twierdzi strona.
Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w całości strona, wnosząc o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucając naruszenie:
- prawa materialnego art. 12 ust, 4 pkt 2 ustawy o ewidencji poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie prowadzi odrębnego, samodzielnego gospodarstwa rolnego, czyli przyjęciu braku podstaw do dokonania wpisu do ewidencji,
- przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i uznanie, że skarżąca w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie prowadziła samodzielnie odrębnego od męża gospodarstwa rolnego, dowolną ocenę materiału dowodowego wyrażającą się brakiem przyjęcia ustalenia, że dokumenty przedstawione przez skarżącą stanowią dowód na okoliczność prowadzenia oddzielnego gospodarstwa rolnego.
W uzasadnieniu podniesiono, że organ powinien wykazać właściwą inicjatywę w trakcie przeprowadzania postępowania administracyjnego zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 77 § 1, art 80 k.p.a. w niniejszym przypadku tego nie uczynił. Nadto organy całkowicie odrzuciły wszelkie dowody dostarczone przez skarżącą potwierdzające, w ocenie skarżącej, fakt prowadzenia samodzielnego gospodarstwa.
W dalszej kolejności strona przedstawiła definicję pojęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego i zarzuciła naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony wynikającą z art. 7a i art. 81a k.p.a.
Na poparcie swojego stanowiska skarżąca przytoczyła treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia z 3 grudnia 2013 r., o sygn. akt P 40/12.
W celu uzyskania wpisu do ewidencji producentów skarżąca udowodniła, że gospodarstwo prowadzone jest niezależne, stanowi zorganizowaną całość. Skarżąca posiada nakaz podatkowy dotyczący podatku rolnego - oddzielny dla każdego z małżonków, osobne dla każdego z małżonków faktury i rachunki za zakupy związane ze środkami wykorzystywanymi do prowadzenia gospodarstwa, osobne umowy dzierżawy. Skarżąca przedstawiła akt notarialny o rozdzielności majątkowej, dowód zapłaty za dzierżawę gruntów rolnych na których prowadzi działalność, dowody w postaci faktur zakupu nawozu, środków do produkcji oraz innych usług. Faktury włączone do akt administracyjnych potwierdzają, że samodzielnie podejmuje działania dotyczące prowadzenia gospodarstwa rolnego, czyli wypełnia przesłanki uzyskania wpisu do ewidencji producentów. Tym samym skarżąca bezsprzecznie udowodniła, że gospodarstwo prowadzone prze nią jest odrębnym bytem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, a także rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
Na rozprawie sądowej w dniu 24 maja 2023 r. stawił się ustanowiony przez skarżącą pełnomocnik – radca prawy. Sąd dopuścił także, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 dalej jako "p.p.s.a.") dowód z dokumentów zgłoszony przez pełnomocnika skarżącej w postaci 5 faktur VAT RR za sprzedaż pszenicy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się, w drodze decyzji administracyjnej, na jego wniosek złożony do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez ARiMR. Jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (art. 12 ust. 1-2 ustawy o ewidencji).
W myśl art. 12 ust. 4 cytowanej ustawy w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę albo nadaje się odrębny numer, jeżeli osoba wnioskująca prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą. Druga z wyżej wymienionych możliwości, tj. nadanie odrębnego numeru identyfikacyjnego wobec numeru gospodarstwa rolnego współmałżonka wnioskodawcy, została wprowadzona ustawą z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. poz. 1872) i weszła w życie 1 stycznia 2015 r. Przedmiotowa ustawa nowelizująca została uchwalona w wyniku rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1537), w którym trybunał orzekł, że art. 12 ust. 4 ustawy o ewidencji w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji. Trybunał orzekł o odroczeniu mocy obowiązującej orzeczenia i wskazał na konieczność interwencji ustawodawcy w tym zakresie. Istotnym jest, także w kontekście niniejszej sprawy, że oprócz konieczności nadania nowego brzmienia art. 12 ust. 4 ustawy o ewidencji, Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że niezbędne jest zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności, a w szczególności przyznanie kompetencji kontrolnych właściwemu organowi w trakcie postępowania o wpis do ewidencji i nadanie numeru ewidencyjnego, a także później, już po dokonaniu wpisu do ewidencji przy przyznawaniu konkretnych płatności.
Analiza przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o ewidencji prowadzi do wniosku, że małżonkowie co do zasady mogą posiadać tylko jeden numer identyfikacyjny gospodarstwa, chyba że wnioskodawca wykaże, że prowadzi samodzielnie odrębne względem jej małżonka gospodarstwo rolne, przy czym gospodarstwo stanowi zorganizowaną całość gospodarczą. Przez gospodarstwo rolne ustawa o ewidencji rozumie gospodarstwo zdefiniowane w art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz.UE.L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm., dale jako rozporządzenie nr 1307/2013), tj. wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Z kolei za działalność rolniczą rozporządzenie nr 1307/2013 uznaje produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Rolnik w rozumieniu cytowanego rozporządzenia nr 1307/2013 oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze państwa członkowskiego oraz która prowadzi działalność rolniczą.
Podkreślenia wymaga fakt, że ustawa o ewidencji w art. 3a ust. 1 stanowi, że do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Taki wyjątek od stosowania k.p.a. przewidziany jest w art. 3a ust. 3 ustawy, według którego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z przepisu tego wynika zatem, że to na skarżącej jako osobie zainteresowanej uzyskaniem odrębnego numeru identyfikacyjnego spoczywał obowiązek udowodnienia, że spełnia ona wymogi ustawowe w tym zakresie. Organy natomiast uwolnione były od obowiązków określonych w tych przepisach. Niemniej organy zobligowane były - stosownie do art. 3a ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji - do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek ten jest ściśle związany z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80). Zarówno w nauce, jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa, po drugie - ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego, po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki (vide: A,. Wróbel (w:) A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, Komentarz aktualizowany Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex el. 2018).
Odnosząc się do powyższych rozważań prawnych, wskazać należy, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadzało się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, organy prawidłowo uznały, że skarżąca w dacie złożenia wniosku o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego nie prowadziła odrębnego względem jej współmałżonka gospodarstwa rolnego, stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą.
Przypomnieć należy, że w dniu 20 października 2020 r. skarżąca została wpisana do ewidencji producentów i otrzymała numer identyfikacyjny [...] jako potencjonalny beneficjent. Wnioskując o wpis do ewidencji producentów strona podała m.in, że pozostaje w związku małżeńskim, nie współposiada gospodarstwa rolnego wraz z małżonkiem oraz nie zamierza uczestniczyć w mechanizmach wymienionych w art. 12 ust. 4b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznaje płatności. Ponadto mąż skarżącej wyraził zgodę na jej wpis do ewidencji producentów.
Następnie w dniu 30 maja 2022 r. do Biura Powiatowego wpłynął wniosek wpis do ewidencji producentów skarżącej z zaznaczonym celem zmiana danych. Strona zawnioskowała o zmianę rodzaju producenta z potencjonalnego beneficjenta na producenta rolnego. W złożonym wniosku strona wskazała m.in., iż pozostaje w związku małżeńskim, nie współposiada gospodarstwa rolnego wraz z małżonkiem oraz samodzielnie prowadzi odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą. Do przedmiotowego wniosku strona dołączyła wyłącznie:
- akt notarialny o rozdzielczości majątkowej,
- fakturę VAT z 31 marca 2022 r. na zakup nawozu;
- fakturę VAT z 11 kwietnia 2022 r. na sprzedaż rzepaku.
W świetle obowiązujących regulacji prawnych istotnym zagadnieniem prawnym wymagającym rozstrzygnięcia jest odpowiedź na pytanie, czy organ był zobligowany do poszukiwania z urzędu dowodów na okoliczność spełnienia przez wnioskodawczynię wymogów ustawowych określonych w art. 12 ust. 4 pkt 2 lit a ustawy o ewidencji (czyli prowadzenie przez wnioskodawcę ubiegającego się o wpis samodzielnego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą, odrębnego od gospodarstwa rolnego jej męża). Zdaniem Sądu na tak zadane pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia przez organy przepisów postępowania w tym wymienionych art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 k.p.a. i stanowisku, że to organ powinien wykazać właściwą inicjatywę w trakcie przeprowadzania postępowania administracyjnego, podkreślić należy, że stosownie do art. 3a ust. 3 ustawy o ewidencji, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia, że spełnia on wymogi uprawniające do nadania mu odrębnego numeru identyfikacyjnego.
W tym miejscu należy wskazać, iż Kierownik BP w świetle przywołanego art. 3a ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji zobligowany był wyłącznie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ w tej sprawie nie miał obowiązku ustawowego poszukiwania dowodów na poparcie wniosku strony ubiegającej się o wpis.
Pomimo tego, w przedmiotowej sprawie organ I instancji w celu poprawnego ustalenia stanu faktycznego mimo braku obowiązku wezwał pełnomocnika skarżącej pismem z dnia 14 czerwca 2022 r. do przedstawienia dowodów potwierdzających prowadzenie samodzielnego odrębnego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą wnioskodawczym.
W odpowiedzi mąż skarżącej złożył: treść księgi wieczystej nr [...] stan z 4 lipca 2022 r., faktury: na zakup piskląt indyczych, paszy dla kurcząt, sprzedaż żywca (indor rzeźny), kompleksowej usługi rolniczej, za zużycie energii, decyzję w sprawie ustalenia wysokości należnego zobowiązania podatkowego na rok 2022, w sprawie wymiaru zaliczek na podatek dochodowy. Następnie 12 lipca 2022 r. mąż strony złożył potwierdzenie przelewu z 9 kwietnia 2021 r. dot. opłaty dzierżawy, umowę na usługi transporotowo-rolnicze, faktury: na sprzedaż pszenicy, utylizację odpadów kategorii II, usługi weterynaryjne, zakup paszy, zakup piskląt indor, zakup piskląt indyczka.
W dniu 26 lipca 2022 r. Kierownik wystosował kolejne wezwanie do pełnomocnika strony w celu wskazania przez stronę: lokalizacji, numerów działek, z których dokonano zbioru pszenicy i rzepaku, na jakim areale uprawiane są uprawy, dostarczenia dowodów zakupu nasion rzepaku i pszenicy, wskazania jakie zabiegi, agrotechniczne zostały wykonane w przedmiotowych uprawach, w jakim terminie, kto je przeprowadził i przy użyciu jakiego sprzętu, wskazania stron umowy dzierżawy, opisu i sposobu jego zapłaty, dostarczenia dokumentu potwierdzającego fakt posiadania gruntu rolnego dotyczącego działki ewidencyjnej nr [...], wskazania jakich działek dotyczy decyzja Burmistrza w sprawie podatku rolnego, przedstawienia specyfikacji do faktury za kompleksowe usługi rolnicze.
W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej podał jedynie, że skarżąca jest rolnikiem ryczałtowym i nie ma obowiązku posiadania faktur zakupu materiału siewnego. Również udzielona informacja na temat przeprowadzonych zabiegów została podana ogólnikowo. Nie wskazano konkretnie terminów wysiewu pszenicy czy też rzepaku. Wskazano jedynie, iż: pszenica i rzepak siany był w terminach i warunków klimatycznych optymalnych dla danego gatunku zboża oraz specyfiki danej działki rolnej. Zabiegi były wykonywane przez wnioskodawcę przy użyciu sprzętu będącego przedmiotem użyczenia oraz usługi, na co zostały przedstawione odpowiednie dokumenty.
Ponadto skarżąca 10 sierpnia 2022 r. złożyła oświadczenie, że przelew z dnia 9 kwietnia 2022 r. w wysokości 120.000,00 zł dotyczył dzierżawy gruntu na podstawie ustnej umowy.
W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organów, że przedłożone przez stronę dokumenty, szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie potwierdzają, aby skarżąca prowadziła samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą.
Zgodzić należy się bowiem z organem odwoławczym, że przedstawione przez skarżącą faktury za zakup piskląt, czy też paszy dla kurcząt potwierdzają jedynie, że zajmuję się ona hodowlą indorów. Nie potwierdzają jednak faktu prowadzenia odrębnego gospodarstwa. Identycznie ma się z przedłożonymi fakturami za sprzedaż pszenicy. Tym bardziej, że jak zauważył organ pochodziła ona z uprawy męża skarżącej. Pomimo wezwania organu I instancji skarżąca nie podała ani lokalizacji ani nr działek, z których dokonano zbiorów pszenicy oraz rzepaku ani nie wskazano na jakim areale uprawiano pszenicę i rzepak. Wymijająco podano jedynie, że skarżąca z uwagi na fakt bycia rolnikiem ryczałtowym nie ma obowiązku posiadania faktur zakupu materiału siewnego. Również udzielona informacja na temat przeprowadzonych zabiegów została podana ogólnikowo. Nie wskazano konkretnie terminów wysiewu pszenicy czy też rzepaku. Wskazano jedynie, że siew odbywał się w terminach i warunkach klimatycznych optymalnych dla danego gatunku zboża oraz specyfiki danej działki rolnej. Co do sprzętu podano, że zabiegi były wykonywane przez wnioskodawcę przy użyciu sprzętu będącego przedmiotem użyczenia oraz usługi na co zostały przedstawione odpowiednie dokumenty. Tymczasem faktura z 4 lipca 2022 r. opiewająca na kompleksowe usługi rolnicze, nie wskazuje jakie konkretnie zabiegi i w jakim terminie zostały wykonane. Nadto jak słusznie zauważył Dyrektor dokument ten został wystawiony w dniu złożenia go w biurze powiatowym po wysłaniu wezwania. Dodatkowo dokument ten nie zawiera podpisów osoby upoważnionej do wystawienia ani osoby uprawnionej do odbioru. Takiego dowodu nie stanowi także umowa nr [...] zawarta 1 czerwca 2021 r. na wykonanie wszystkich usług niezbędnych do produkcji rolniczej. Na wykonanie tych usług przedłożono tylko jedną fakturę i to wystawioną 4 lipca 2022 r. w dniu dostarczenia do Naczelnika. Pomimo zatem wezwań organu skarżąca nie potwierdziła faktu posiadania infrastruktury rolniczej w szczególności: pomieszczeń, magazynów przechowalniczych, środków transportu, maszyn i urządzeń rolniczych lub zawarcia stosownych umów z podmiotami posiadającymi takowe maszyny, które mogły by zostać wykorzystane w gospodarstwie skarżącej.
Poważne wątpliwości budzi również kwestia dzierżawy gruntów. Pomimo wezwania skarżąca nie wskazała opisu przedmiotu dzierżawy, położenia gruntów, powierzchni, numeru ewidencyjnego, przedmiotu dzierżawy, czasu trwania, wysokości czynszu oraz terminu i sposobu jego zapłaty oraz oświadczenia wydzierżawiającego na okoliczność jej zawarcia. Skarżąca podała jedynie, że stroną umowy była ona i osoba wskazana jako odbiorca przelewu, tj. M.G. Przy odwołaniu skarżąca dołączyła oświadczenie wydzierżawiającego, jednak jak zauważono słusznie w zaskarżonej decyzji zawiera ono wiele nieścisłości. Wskazano bowiem na dzierżawę gruntów w miejscowości T. na działkach nr: [...] oraz [...] (dawniej [...]). Tymczasem w rzeczywistości działka nr [...] znajduje się w innej miejscowości tj. w miejscowości N. Podano również, że zapłata za dzierżawę użytków rolnych dotyczyła działek o powierzchni 82,82 ha, zaś w złożonym w dniu 12 lipca 2022 r. potwierdzeniu przelewu oraz w złożonym w dniu 10 sierpnia 2022 r. oświadczeniu strony wynika, że oprócz ww. działek dzierżawiona od M. G. jest działka nr [...]. Wątpliwości nasuwa również oświadczenie M. G. odnośnie powierzchni gruntów, w oświadczeniu wskazuje na powierzchnię 82,82 ha, zaś w zasobach informatycznych ARiMR powierzchnia działek [...] w złożonym przez skarżącą wniosku obszarowym na 2022 rok wynosi 70,17 ha (powierzchnia niewykazanej w oświadczeniu działki o nr [...] wynosi 0,98 ha). Podzielić należy więc stanowisko Dyrektora, że z uwagi na powyższe okoliczności przedstawione oświadczenie jest dowodem mało wiarygodnym, a ponadto przelew transakcji nie zawierał opisu z jakiego tytułu został zrealizowany. Nadto w 2021 r. mąż skarżącej przedmiotowe działki zgłaszał we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, a skarżąca dokonała sprzedaży płodów rolnych. Nawet jednakże uznając, że ww. dokumenty przedstawione przez skarżącą potwierdzają, że jest ona dzierżawcą gruntów rolnych, sam fakt zawarcia umów dzierżawy nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym prowadzenie samodzielnie odrębnego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą.
Za dowód potwierdzający odrębnie prowadzone gospodarstwo nie może zostać uznana decyzja w sprawie wymiaru podatku rolnego. Skarżąca, stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym ( Dz. U z 2020 r. poz. 333) jest podatnikiem podatku rolnego przez sam fakt bycia właścicielem gruntów rolnych o określonej powierzchni. Grunty te nie muszą stanowić zorganizowanej całości. Także przedłożony akt notarialny o rozdzielczości majątkowej nie wpływa na wspólne albo oddzielne prowadzenie gospodarstw rolnych przez małżonków, które jest niezależne od stosunków majątkowych jakie między nimi występują. Należy więc oddzielić kwestię posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego przez oboje małżonków od ustroju majątkowego między nimi (wspólność albo rozłączność majątkowa). Rozdzielczość majątkowa między małżonkami dotycząca wszystkich nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego nie wyklucza tego, że gospodarstwo znajduje się w posiadaniu obojga małżonków.
Sąd w pełni zatem podziela stanowisko Dyrektora, że skarżąca nie wykazała prowadzenia samodzielnego i odrębnego gospodarstwa rolnego do czego była zobowiązana w sytuacji, gdy numer identyfikacyjny został nadany już jednemu ze współposiadaczy gospodarstwa rolnego - mężowi skarżącej. O fakcie tym skarżąca miała wiedzę, gdyż wnioskując o wpis do ewidencji producentów jako potencjonalny beneficjent podała m.in. że pozostaje w związku małżeńskim, nie współposiada gospodarstwa rolnego wraz z małżonkiem. Podkreślić należy, że nie jest możliwe prowadzenie działalności rolniczej na gruntach rolnych przy braku posiadania niezbędnej infrastruktury i środków technicznych, przy czym oczywiście możliwe jest zlecenie podmiotom trzecim wykonania wymaganych prac w gospodarstwie rolnym. Jednak skarżąca nie przedłożyła wiarygodnych dokumentów potwierdzających zarówno fakt posiadania infrastruktury rolniczej jak również fakt zlecania prac rolniczych osobom trzecim.
Dodatkowo wskazać należy, że na rozprawie sądowej w dniu 24 maja 2023 r. strona przedłożyła faktury VAT na sprzedaż ok. 155 ton pszenicy. Odnosząc się do tego dowodu w pierwszej kolejności podkreślić należy, że nie wynika z niego z jakich gruntów pochodzi sprzedawana pszenica. Na fakturach widnieje jedynie informacja, że sprzedawcą jest: "[...]". Nadto wskazać należy, że nie jest możliwe aby wyprodukować taką ilość pszenicy z ziemi będącej własnością skarżącej. Z ogólnodostępnej wiedzy na temat warunków upraw poszczególnych zbóż wynika bowiem, że spośród wszystkich zbóż pszenica ma największe wymagania glebowe i uprawiana jest na glebach kompleksów pszennych i na kompleksie żytnim bardzo dobrym. Roślina ta najbardziej lubi stanowiska klasy bonitacyjnej od I do III b. Plon pszenicy z 1 ha bardzo różni się w poszczególnych regionach Polski. Jednak średnio wynosi on ok. 4,5 t. W dużej mierze spowodowane jest to różnicą w stanowiskach glebowych. Wysiana odmiana pszenicy również nie pozostaje bez znaczenia. Bardzo zróżnicowana pogoda (w tym ilość opadów w najważniejszych etapach rozwoju zboża) odgrywa dużą rolę (zob: https://www.lgseeds.pl/blog/post/plony-pszenicy; dane opublikowane przez Główny Urząd Statystyczny, Rolnictwo w województwie warmińsko-mazurskim w latach 2018–2019). Podkreślić należy skarżąca pomimo wezwań organu nie przedstawiła ani lokalizacji ani numerów działek, z których dokonano zbiorów pszenicy. Z załączonej do akt decyzji podatkowej Burmistrza (k. 13/27 akt administracyjnych) wynika, że skarżąca jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni ok. 9 ha klasy: IVb, V, VI oraz nieużytków ok. 3 ha. Tym samym z dokumentów podatkowych wynika, że jest właścicielem co najwyżej ok.13 ha bardzo słabej ziemi na której nie ma możliwości uprawy pszenicy. Nie sposób więc w ocenie Sądu przyjąć, że pszenica widniejąca na przedłożony przez skarżącą fakturach w ilości 155 ton pochodziła w całości z jej gruntów. Nadto przechowywanie takiej ilości zboża wymaga odpowiedniej bazy magazynowej. Na fakturach widnieją daty zakupu od grudnia 2022r. do marca 2023r. Skarżąca nie przedłożyła zaś żadnych dokumentów potwierdzających fakt posiadania odpowiedniej bazy magazynowej lub zlecania przechowywania zboża podmiotowi zewnętrznemu.
Z dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika na rozprawie sądowej nie wynika aby owe 155 ton pszenicy miało powchodzić także z gruntów dzierżawionych. Jak już wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, skarżąca dwukrotnie była wzywana w kwestii wyjaśnienia jakie grunty dzierżawiła i jakie plony z tych gruntów uzyskiwała. Pomimo precyzyjnych wezwań skarżąca nie wskazała opisu przedmiotu dzierżawy, położenia gruntów, powierzchni, numeru ewidencyjnego, przedmiotu dzierżawy, czasu trwania, wysokości czynszu oraz terminu i sposobu jego zapłaty oraz oświadczenia wydzierżawiającego na okoliczność jej zawarcia.
Zauważyć należy, że status prawny rolnika i działalności rolniczej był przedmiotem wielu opracowań doktryny oraz rozstrzygnięć judykatury. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że gospodarstwo rolne należy traktować jako zorganizowany zespół dóbr, pewna jedność gospodarcza złożona z określonych elementów. Jest to zatem kompleks majątkowy złożony z różnych składników (mienie). Masa majątkowa jest połączona funkcjonalnie, zmienna ilościowo i rodzajowo. Pomiędzy składnikami gospodarstwa rolnego powinna istnieć na tyle silna więź funkcjonalna o charakterze celowym (ekonomicznym), żeby można było
mówić o nowej jakości, a nie o zbiorze elementów. Związki funkcjonalne między elementami powinny być na tyle mocne, aby masa majątkowa mogła
służyć wykonywaniu działalności rolniczej. Składniki gospodarstwa rolnego muszą umożliwiać zorganizowanie w oparciu o nie działalności rolniczej. To właśnie funkcjonalny aspekt definicji gospodarstwa rolnego przesądza o potencjalnej możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego. Warto również przypomnieć, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego nie zawsze są tożsame z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
W przedmiotowej sprawie jest więc bardzo dużo niejasności, których wnioskodawca zainteresowany uzyskaniem wpisu do rejestru w żaden sposób nie próbował wyjaśnić, co należało do jego obowiązków. Zdaniem Sądu trafna jest ocena organów obu instancji, że przedstawione przez skarżącą faktury za zakup piskląt, czy też paszy dla kurcząt potwierdzają jedynie, że zajmuję się ona hodowlą indorów. Nie potwierdzają jednak faktu prowadzenia samodzielnego i odrębnego gospodarstwa rolnego. Identycznie ma się z przedłożonymi fakturami za sprzedaż pszenicy. Tym bardziej, że z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy ocena organów, że deklarowana pszenica pochodziła z uprawy męża skarżącej jest prawdopodobna.
Reasumując, zdaniem Sądu, strona skarżąca nie dowiodła zatem, będąc przy tym należycie pouczoną o zasadach dotyczących wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, spełnienia wymogu art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o ewidencji, czyli samodzielnego prowadzenia odrębnego gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą i to pomimo wezwań do tego ze strony organu I instancji. Podkreślić należy raz jeszcze, że w przedmiotowej sprawie organ był zwolniony z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy. Pomimo tego organ wzywał dwukrotnie do składania stosownych dokumentów. Podjął więc kroki prawne w celu wszechstronnego wyjaśnienia spornych okoliczności. Skarżąca, miała więc możliwość pełnego wypowiedzenia się i wykazania w sposób nie budzący wątpliwości spełnienia wymogów przewidzianych w art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o ewidencji. Z lakonicznych odpowiedzi udzielanych przez pełnomocnika skarżącej oraz z przedkładanych dokumentów nie sposób jednak uznać aby to skarżąca samodzielnie prowadziła odrębne gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą.
Wobec powyższego zaskarżona decyzja Dyrektor Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie nie narusza poniesionego w skardze art. 12 ust. 4 pkt 2 ustawy o ewidencji.
Z tych wszystkich względów uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym i brak jest takich naruszeń prawa procesowego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub stanowić podstawę wznowienia postępowania, na podstawie art. 151 p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI