I SA/OL 85/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Olsztynie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, stwierdzając, że polski podatek akcyzowy od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów jest niezgodny z art. 90 TWE z powodu dyskryminującego zróżnicowania stawek.
Skarżący nabył używany samochód w Niemczech i zapłacił podatek akcyzowy według polskiej stawki 61,6%. Wystąpił o zwrot, twierdząc, że podatek jest niezgodny z prawem UE (art. 90 TWE) i Konstytucją RP, ponieważ akcyza na używane samochody importowane jest wyższa niż na krajowe nowe. Organy celne odmówiły zwrotu, uznając polskie przepisy za zgodne z prawem. WSA w Olsztynie uchylił decyzje organów, powołując się na wyrok ETS w sprawie C-313/05, który stwierdził, że polski podatek akcyzowy od używanych samochodów importowanych jest dyskryminujący, gdyż jego kwota przewyższa rezydualną wartość podatku w podobnych pojazdach krajowych.
Sprawa dotyczyła skargi K. E. na decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Skarżący nabył używany samochód w Niemczech i zapłacił podatek akcyzowy w wysokości 29.354 zł, obliczony według stawki 61,6%. Argumentował, że pobranie podatku jest niezgodne z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) oraz Konstytucją RP, ponieważ polska akcyza na używane samochody importowane jest wyższa niż na krajowe nowe. Organy celne utrzymały w mocy decyzję odmawiającą zwrotu, wskazując na zgodność polskich przepisów (ustawa o podatku akcyzowym, rozporządzenie Ministra Finansów) z prawem krajowym i unijnym, w tym Dyrektywą 92/12/EWG. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-313/05 (Maciej Brzeziński), który stwierdził, że polski podatek akcyzowy od używanych samochodów osobowych nabytych w innych państwach członkowskich jest niezgodny z art. 90 ust. 1 TWE. ETS uznał, że podatek ten jest dyskryminujący, ponieważ jego kwota nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały wcześniej zarejestrowane w Polsce. Sąd podkreślił, że wykładnia ETS jest wiążąca, a polskie przepisy dotyczące stawek akcyzy na używane samochody importowane (zwłaszcza § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów) prowadzą do nałożenia na takie pojazdy podatku przewyższającego rezydualną kwotę podatku zawartą w wartości podobnych pojazdów krajowych. W związku z tym, kwota zapłaconego podatku akcyzowego została uznana za nadpłatę podlegającą zwrotowi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, polski podatek akcyzowy od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów osobowych, obliczany według stawki rosnącej wraz z wiekiem pojazdu, jest niezgodny z art. 90 ust. 1 TWE.
Uzasadnienie
ETS w sprawie C-313/05 orzekł, że podatek akcyzowy nakładany na używane samochody importowane jest dyskryminujący, gdy jego kwota przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości podobnych pojazdów krajowych. W polskim systemie stawka akcyzy na używane samochody importowane rosła z wiekiem pojazdu, podczas gdy w przypadku podobnych pojazdów krajowych (nowych, później używanych) podatek zawarty w ich wartości malał wraz z deprecjacją. To zróżnicowanie prowadziło do obciążenia pojazdów importowanych wyższym podatkiem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
TWE art. 90 § ust. 1
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Zakaz nakładania na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych wyższych od podatków na podobne produkty krajowe.
Pomocnicze
u.p.a. art. 80 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju.
u.p.a. art. 80 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o podatku akcyzowym
Podatnikami akcyzy od samochodów są podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego.
u.p.a. art. 80 § ust. 3
Ustawa o podatku akcyzowym
Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem jak właściciel, nie później niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju.
u.p.a. art. 75 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Stawki podatku akcyzowego nie mogą być wyższe niż 65% podstawy opodatkowania.
rozp. MF art. 7 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Określa stawki akcyzy dla samochodów osobowych sprzedawanych przed pierwszą rejestracją w kraju.
rozp. MF art. 7 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Przewiduje procentowe stawki akcyzy dla nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych starszych niż 2 lata, obliczane według wzoru.
rozp. MF art. 7 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Stawki akcyzy nie mogły być wyższe niż 65% podstawy opodatkowania.
u.p.u.s.a. art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądowa kontrola działalności organów administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w razie naruszenia prawa materialnego lub zasad postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uchylając decyzję, może orzec o poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
o.p. art. 72
Ordynacja podatkowa
Definicja nadpłaty podatku.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska i podleganie Konstytucji oraz ustawom.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek odmowy zastosowania ustawy w wypadku kolizji z umową międzynarodową ratyfikowaną w drodze ustawowej.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad prawem krajowym.
TWE art. 23
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Zakaz ceł i opłat o skutku równoważnym.
TWE art. 25
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Zakaz ceł i opłat o skutku równoważnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polski podatek akcyzowy od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów jest niezgodny z art. 90 TWE z powodu dyskryminacyjnego zróżnicowania stawek w porównaniu do pojazdów krajowych. Wykładnia art. 90 TWE dokonana przez ETS w sprawie C-313/05 jest wiążąca dla polskich sądów i organów.
Odrzucone argumenty
Organy celne argumentowały, że polskie przepisy dotyczące akcyzy są zgodne z prawem krajowym i unijnym, a podatek nie narusza art. 90 TWE ani Dyrektywy 92/12/EWG.
Godne uwagi sformułowania
kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek kwota 'rezydualnego' podatku akcyzowego zawartego w wartości podobnego samochodu używanego, zarejestrowanego wcześniej w kraju, wraz z deprecjacją tej wartości (postępującą z wiekiem) proporcjonalnie również maleje (a nie rośnie) podatek akcyzowy pobierany od pojazdów pochodzących z innych państw członkowskich obciążał te pojazdy w większym stopniu niż podobne pojazdy nabywane w Polsce
Skład orzekający
Tadeusz Piskozub
przewodniczący
Wiesława Pierechod
sprawozdawca
Renata Kantecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dyskryminacyjnego charakteru polskiego podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów i jego niezgodności z art. 90 TWE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów lub orzeczeń ETS, które mogły wpłynąć na późniejsze regulacje. Konieczność analizy konkretnych stawek i mechanizmów opodatkowania w danym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo unijne może wpływać na krajowe przepisy podatkowe i chronić obywateli przed dyskryminacją. Jest to przykład skutecznego wykorzystania orzecznictwa ETS przez sądy krajowe.
“Polski podatek akcyzowy na auta z UE był niezgodny z prawem? Sąd uchylił decyzję celników.”
Dane finansowe
WPS: 47 654 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Ol 85/07 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2007-03-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-02-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Renata Kantecka Tadeusz Piskozub /przewodniczący/ Wiesława Pierechod /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr) Asesor WSA Renata Kantecka Protokolant Paweł Guziur po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 28 marca 2007r. sprawy ze skargi K. E. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 3.296 (trzy tysiące, dwieście dziewięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Uzasadnienie K. E. nabył w dniu 7 października 2005r. na terenie Niemiec samochód marki "[...]" o pojemności silnika 2685 cm3, numerze nadwozia "[...]", rok produkcji 2000 za kwotę 12.100 Euro. W dniu 11 października 2005r. złożył deklarację oraz dokonał wpłaty podatku akcyzowego w kwocie 29.354 zł z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego obliczonej według stawki 61,6% od podstawy opodatkowania w kwocie 47.654 zł. Po zapłaceniu podatku uzyskał zaświadczenie niezbędne do rejestracji samochodu. Pismem z dnia 26 października 2005r. działając przez pełnomocnika wystąpił do Naczelnika Urzędu Celnego o zwrot nienależnie – jego zdaniem – zapłaconego podatku uzasadniając żądanie stwierdzeniem, że pobranie – według przepisów ustawy z dnia 23.01.2004r. o podatku akcyzowym – podatku akcyzowego w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu jest niezgodne z art. 9, art. 83, art. 87 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Powołał się też na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" odmówił stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia wymienionego wyżej samochodu osobowego. W odwołaniu pełnomocnik podatnika zarzucił organowi I instancji oparcie decyzji na przepisach ustawy o podatku akcyzowym, które jako sprzeczne z prawem europejskim nie mogą być stosowane. Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską. zakazuje nakładania ceł jak również opłat o podobnym charakterze, wyższych od tych, które nakłada się pośrednio lub bezpośrednio na podobne produkty krajowe. O błędnym zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym świadczy zasada bezpośredniej stosowalności prawa wspólnotowego i jego nadrzędności nad prawem krajowym. Pojazdy używane zarejestrowane i niezarejestrowane na terytorium Polski są towarami podobnymi, stąd różnicowanie podatków wewnętrznych nakładanych na te pojazdy jest naruszeniem zasady zakazu dyskryminacji podatkowej, określonej w art. 90 TWE. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji organ II instancji wskazał, iż stosownie do art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.), akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Stosownie do art. 80 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, podatnikami akcyzy od samochodów osobowych są podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów powstaje w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego z chwilą nabycia prawa rozporządzenia samochodem osobowym jako właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym – art. 80 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym. Zatem, zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, podmioty dokonujące wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów osobowych, niezarejestrowanych na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym są obowiązane, po przywozie na terytorium kraju, złożyć deklaracje uproszczoną do właściwego Naczelnika Urzędu Celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego (art. 81 ust. 1 pkt 1) oraz dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju (art. 81 ust pkt 2). Stawki podatku akcyzowego zostały określone w § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego i zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym nie mogą być one wyższe niż 65% podstawy opodatkowania. W niniejszej sprawie stawka podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego wynosiła 61,6%. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej brak jest przesłanek do kwestionowania poprawności norm materialnoprawnych wynikających z przepisów podatkowych prawa krajowego zastosowanych zarówno przez podatnika przy składaniu, jak i organ podatkowy przy przyjmowaniu uproszczonej deklaracji dla podatku akcyzowego AKC-U, od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki "[...]" i tym samym kwestionowania prawidłowości wysokości zobowiązania podatkowego wykazanego przez podatnika. Ustawa o podatku akcyzowym zgodnie z normami europejskimi reguluje kwestie podatku akcyzowego. Dzieli wyroby akcyzowe na zharmonizowane i niezharmonizowane. Do tych ostatnich zalicza się między innymi samochody osobowe. Wyroby akcyzowe zharmonizowane mają swoje regulacje w przepisach unijnych. Dyrektywa Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania ustanawia obowiązujące na terenie Unii zasady obciążenia akcyzą oraz minimalne stawki tego podatku w stosunku do wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. Równocześnie w art. 3 ust. 3 Dyrektywa stanowi, że Państwa Członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby inne niż te wymienione w art. 3 ust. 1 pod warunkiem jednakże, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekroczeniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej obowiązujące w Polsce przepisy nie naruszają przepisów Dyrektywy Rady Europy 92/12/EWG. Używany samochód osobowy jest wyrobem akcyzowym niezharmonizowanym. Państwa członkowskie mają swobodę regulacji w tym zakresie i mogą stosować stawki akcyzy na takim poziomie, który jest najkorzystniejszy ze względu na ich własny interes społeczno-ekonomiczny. Nie naruszono również postanowień art. 90 TWE, gdyż akcyzie podlegają wszystkie samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju i tym samym zachowana została bezstronność systemu podatkowego. Kryterium opodatkowania akcyzą nie jest bowiem kraj pochodzenia pojazdu, ale zdarzenie jakim jest pierwsza rejestracja w kraju. Warunkiem obciążenia samochodu osobowego podatkiem akcyzowym jest brak jego rejestracji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, dokonanej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U z 2005r. nr 108, poz. 908), a nie posiadanie przez niego statusu towaru niekrajowego. Akcyzą obciążane są także samochody krajowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. E. działając poprzez pełnomocnika wniósł o zmianę decyzji Dyrektora Izby Celnej przez ustalenie, iż pobranie akcyzy w kwocie 29.354 zł jest niezgodne z prawem unijnym bądź uchylenie decyzji na podstawie niezgodności przepisów art. 80 i 81 ustawy z dnia 23.01.2004r. o podatku akcyzowym z prawem unijnym. Zaskarżonej decyzji zarzucił oparcie jej na przepisach niezgodnych z art. 23, art. 25 i art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Stwierdził, że przepisy krajowe naruszają zasady swobodnego przepływu towarów podobnych, pochodzących z innych Państw Członkowskich. Przytoczył treść art. 90 TWE. Podkreślił, że państwo członkowskie ma prawo różnicować stawki podatkowe ale tylko według obiektywnych kryteriów. Nie może natomiast tworzyć systemu, który wpływa bezpośrednio lub pośrednio na dyskryminację towarów pochodzących z innych krajów Unii. Polska akcyza jest nakładana na sprzedaż samochodów nowych, zarówno krajowych jak i sprowadzanych. Akcyza zaś na samochody używane jest nakładana wyłącznie na samochody importowane. Taka praktyka jest sprzeczna z zasadami prawa unijnego. Oczywiście Polska może opodatkować używane samochody sprowadzane z innych krajów członkowskich, lecz nie w większym stopniu niż opodatkowuje samochody nowe. Uregulowania krajowe jako sprzeczne z prawem unijnym, które jest nadrzędne nad prawem krajowym nie mogą być stosowane. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Na wstępie należy stwierdzić, w związku z alternatywnym żądaniem zawartym w petitum skargi, iż stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądowa kontrola działalności organów administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja, czy postanowienie narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, Sąd może uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga bezpośrednio o prawach i obowiązkach strony, nie może zatem zmienić decyzji. Należy podkreślić, że ocena decyzji dotyczących zdarzeń zaistniałych po dniu 1 maja 2004r. dokonywana jest co do ich zgodności nie tylko z prawem krajowym ale również z prawem wspólnotowym Z tym dniem Polska, na mocy podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003r. w Atenach Traktatu, stała się członkiem Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu, Polska od dnia przystąpienia związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot Europejskich i Europejski Bank Centralny. Prawo to działa po części bezpośrednio, zaś stosowanie prawa – przez organy krajowe – wymaga poddania się zasadzie skuteczności prawa wspólnotowego. Zasadę tę potwierdził Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2006r., sygn. akt P 37/05, umarzając postępowanie po rozpoznaniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że sędziowie w procesie stosowania prawa podlegają bezwzględnie Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Z tą zasadą związana jest norma kolizyjna wyrażona w art. 91 ust. 2 Konstytucji RP, nakładająca obowiązek odmowy stosowania ustawy w wypadku kolizji z umową międzynarodową ratyfikowaną w drodze ustawowej. Zasada pierwszeństwa dotyczy także prawa wspólnotowego (art. 91 ust. 3 Konstytucji). W związku z tym sąd - jeśli nie ma wątpliwości co do treści normy prawa wspólnotowego - powinien odmówić zastosowania sprzecznego z prawem wspólnotowym przepisu ustawy i zastosować bezpośrednio przepis prawa wspólnotowego, ewentualnie - jeśli nie jest możliwe bezpośrednie zastosowanie normy prawa wspólnotowego - szukać możliwości wykładni prawa krajowego w zgodzie z prawem wspólnotowym. W wypadku pojawienia się wątpliwości interpretacyjnych na tle prawa wspólnotowego, sąd krajowy powinien zwrócić się do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) z pytaniem prejudycjalnym w tej kwestii. Sam fakt, że konkretny przepis ustawy krajowej nie zostanie zastosowany, nie przesądza o konieczności uchylenia ustawy, chociaż w większości wypadków może oznaczać wyraźny postulat pod adresem ustawodawcy dotyczący zmiany takiego przepisu. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę miał na względzie, że w analogicznej sprawie, dotyczącej zgodności podatku akcyzowego nałożonego na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego, ETS na wniosek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydał w dniu 18 stycznia 2007r. w trybie prejudycjalnym wyrok w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński v. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie (niepubl.). ETS w sprawie tej stwierdził, że podatek taki jak podatek akcyzowy uregulowany ustawą z dnia 23 stycznia 2004r. nie stanowi cła sensu stricto ani opłaty o skutku równoważnym, nie jest bowiem nakładany na towary w związku z przekroczeniem przez nie granicy (pkt 21-23 i 25 wyroku). Nie można zatem mówić o naruszeniu przez regulacje krajowe przepisów art. 23 i 25 TWE. ETS uznał, że wspomniany podatek jest częścią ogólnego, wewnętrznego systemu opodatkowania towarów i w związku z tym powinien być poddany ocenie w świetle art. 90 TWE. Zgodnie z tym przepisem, żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (ust. 1). Ponadto żadne państwo członkowskie nie nakłada na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty (ust. 2). Na gruncie niniejszej sprawy ma zastosowanie art. 90 ust. 1 TWE, ponieważ porównywane jest opodatkowanie dwóch kategorii produktów podobnych w rozumieniu tego przepisu, mianowicie używane samochody osobowe znajdujące się już na rynku krajowym oraz używane samochody nabyte w innych państwach członkowskich. W powołanym orzeczeniu w sprawie C-313/05 ETS stwierdził, że art. 90 ust. 1 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma takie skutki. Według tych uregulowań - stosownie do art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy od samochodów są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju oraz importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego (art. 80 ust. 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy). Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym (art. 80 ust. 3 pkt 3 ustawy). Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) - w stanie prawnym obowiązującym w dniu powstania obowiązku podatkowego po stronie skarżącej - stawki akcyzy określone w poz. 27 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia miały zastosowanie do każdej sprzedaży samochodu osobowego dokonanej przed jego pierwszą rejestracją na terenie kraju w trybie określonym w przepisach o ruchu drogowym, z zastrzeżeniem ust. 2. Ten ostatni przewidywał, że w przypadku m.in. nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych, dokonywanego po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, stosowało się procentowe stawki akcyzy obliczone według zamieszczonego tam wzoru, z uwzględnieniem stawek akcyzy określonych odpowiednio w poz. 27 załącznika nr 1 (przy sprzedaży krajowej) oraz w poz. 21 załącznika nr 2 do rozporządzenia (przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym). Stawki te, ustalane zgodnie z owym wzorem, rosły wraz z wiekiem pojazdu, jednak, stosownie do § 7 ust. 3 rozporządzenia, nie mogły być wyższe niż stawka akcyzy przewidziana w art. 75 ust. 1 ustawy, tj. 65% podstawy opodatkowania. Poz. 27 załącznika nr 1 oraz poz. 21 załącznika nr 2 do rozporządzenia przewidywały analogiczne stawki akcyzy, uzależnione od pojemności silnika: dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2.000 cm3 stawka ta wynosiła 13,6%, dla pozostałych samochodów - 3,1%. Powyższy mechanizm opodatkowania samochodów osobowych akcyzą należy zatem porównać z zasadami wynikającymi z art. 90 TWE. Zgodnie z konsekwentnym poglądem ETS, przepis ten służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji między produktami znajdującymi się już na rynku krajowym, a produktami przywożonymi z zagranicy (por. wyrok w sprawie C-387/01 Weigel, pkt 66 i powołane tam orzecznictwo). Jakikolwiek podatek nakładany przez państwo członkowskie nie może zatem obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe (por. wyrok w sprawie C-313/05 Brzeziński, pkt 29). W konsekwencji, w powołanym orzeczeniu w sprawie C-313/05 ETS stwierdził, że art. 90 ust. 1 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa "rezydualną" kwotę (residual amount) tego podatku zawartą w cenie nabycia (purchase price) podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek (teza 2 wyroku). Przy czym ETS stoi na stanowisku, że jeśli podatek od nowego pojazdu jest równy pewnemu ułamkowi jego ceny, to "pozostałość", (residue) tego podatku zawarta w wartości używanego pojazdu ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu wraz z deprecjacją tej wartości; to jest właśnie "rezydualny", czyli "pozostały" w cenie uwzględniającej spadek wartości pojazdu, podatek (wyrok w sprawie C-345/93 Nunes Tadeu, pkt 13 i 16; wyrok w sprawie C-375/95 Comission v. Greece, pkt 21; wyrok w sprawie C-387/01, Weigel, pkt 68). Przytoczone stanowisko ETS przesądza o nieprawidłowości wykładni art. 90 TWE przyjętej przez organy podatkowe w niniejszej sprawie, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wykładnia prawa wspólnotowego dokonana przez ETS jest bowiem wiążąca dla organów państwa członkowskiego. Wykładnia ta prowadzi do wniosku, że co do zasady opodatkowanie akcyzą używanych samochodów pochodzących z innych państw członkowskich wedle stawki rosnącej wraz z wiekiem pojazdu, jest niezgodne z art. 90 ust. 1 TWE, ponieważ kwota "rezydualnego" podatku akcyzowego zawartego w wartości podobnego samochodu używanego, zarejestrowanego wcześniej w kraju, wraz z deprecjacją tej wartości (postępującą z wiekiem) proporcjonalnie również maleje (a nie rośnie). Mając na względzie powyższe stanowisko ETS co do interpretacji art. 90 TWE, stwierdzić należy, że § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. nie może być podstawą pobierania dyskryminującego podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych używanych, starszych niż dwa lata. Pobranie tego podatku według stawki obliczanej zgodnie ze wzorem zamieszczonym w wymienionym przepisie rozporządzenia wykonawczego prowadzi bowiem do nałożenia na taki pojazd podatku przewyższającego rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały wcześniej zarejestrowane w Polsce. W rozpoznanej sprawie bezsporne jest, że pojazd sprowadzony został przez skarżącego z Niemiec, gdzie został nabyty w dniu 7 października 2005r., za cenę 12.100 Euro. Ze względu na rok produkcji (2000) oraz pojemność silnika (2685cm3 ), skarżący naliczył i wpłacił podatek akcyzowy według stawki 61,6% w wysokości 29.354 zł. W cenie używanych pojazdów o podobnej pojemności nabywanych w Polsce (a zarejestrowanych w kraju po raz pierwszy jako nowych) tkwił podatek według stawki 13,6%, a więc niższej. Takie zróżnicowanie stawek podatku świadczy o tym, że wbrew zakazowi z art. 90 TWE, podatek akcyzowy pobierany od pojazdów pochodzących z innych państw członkowskich obciążał te pojazdy w większym stopniu niż podobne pojazdy nabywane w Polsce. Konsekwencją powyższego jest przyjęcie, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, odmawiającą stwierdzenia nadpłaty i zwrotu pobranego podatku akcyzowego, powołując się na zgodność uiszczonego przez skarżącego podatku z polskim prawem (art. 80 ust. 1 i art. 75 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym oraz przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r.). W świetle wykładni dokonanej w powołanym wyroku ETS, stanowisko Dyrektora Izby Celnej nie może być zaakceptowane. Za nadpłatę uważać bowiem należy kwotę nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku jeżeli uiszczenie podatku nastąpiło na podstawie norm prawa krajowego kolidujących z prawem wspólnotowym. W wyroku zapadłym w sprawie San Georgio, sygn. C-199/82 (publ. w ECR 1983, s.03595) ETS stwierdził, że prawo do zwrotu opłat pobranych przez państwo członkowskie z naruszeniem prawa wspólnotowego jest konsekwencją i uzupełnieniem praw przyznanych przez prawo wspólnotowe zakazujące dyskryminujących podatków. Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego powinien rozpoznać wniosek podatnika zgodnie z art. 72 i nast. Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem stanowiska, iż stawka podatku nie może być wyższa niż 13,6%. Wskazać przy tym należy, iż kwota należnego podatku zależna jest nie tylko od stawki, ale również od podstawy opodatkowania. Kwestia ta nie była przedmiotem badania w postępowaniu podatkowym, a tym samym sądowym. W przypadku deklarowania zobowiązania przez podatnika, organy podatkowe mają prawo weryfikowania każdego elementu konstrukcji podatku, zatem także zbadania prawidłowości wykazanej przez podatnika podstawy opodatkowania. Wynik takiej weryfikacji może decydować, w jakiej wysokości zapłacony przez skarżącego podatek akcyzowy od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu będzie podlegał zwrotowi – jako nadpłata w rozumieniu art. 72 Ordynacji podatkowej. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na mocy art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżona decyzję oraz - stosownie do art. 135 p.p.s.a. - decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaś na podstawie art. 152 p.p.s.a. określono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI