I SA/Ol 767/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2022-02-03
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneczynność egzekucyjnazajęcie wierzytelnościporęczenie majątkoweśrodek egzekucyjnyuciążliwość środkaprawo administracyjneorgan egzekucyjnynależności pieniężne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną, uznając, że zajęcie wierzytelności z poręczenia majątkowego było zgodne z prawem i nie stanowiło nadmiernie uciążliwego środka egzekucyjnego.

Skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną. Sprawa dotyczyła zajęcia wierzytelności z tytułu poręczenia majątkowego w kwocie 1.756.513,15 zł. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów dotyczących dopuszczalności postępowania egzekucyjnego i wyboru środka egzekucyjnego. Sąd uznał, że czynność egzekucyjna była prawidłowa, a zajęcie wierzytelności nie naruszało ustawy ani nie było nadmiernie uciążliwe, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną. Postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego kwotę 1.756.513,15 zł, a dotyczyło zajęcia wierzytelności z tytułu poręczenia majątkowego złożonego do postępowania karnego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 29 § 1 oraz art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), twierdząc, że organ egzekucyjny nie może ingerować w relacje cywilnoprawne i że nie wskazano zasadności zastosowanego środka egzekucyjnego. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że skarga na czynność egzekucyjną dotyczy jedynie kwestii formalnoprawnych związanych z przebiegiem postępowania egzekucyjnego, a nie zasadności wszczęcia samego postępowania czy wymagalności obowiązku. Stwierdzono, że zajęcie wierzytelności pieniężnej z poręczenia majątkowego zostało dokonane zgodnie z art. 89 u.p.e.a. Sąd uznał również, że zastosowany środek egzekucyjny nie był nadmiernie uciążliwy w rozumieniu art. 7 § 2 u.p.e.a., zwłaszcza że skarżący nie wskazał na mniej dolegliwy, a równie skuteczny środek. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym ani do ingerencji w stosunki cywilnoprawne, jednakże może zająć wierzytelność wynikającą z tych stosunków, jeśli jest ona podstawą tytułu wykonawczego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że skarga na czynność egzekucyjną dotyczy jedynie kwestii formalnoprawnych związanych z przebiegiem postępowania egzekucyjnego, a nie zasadności wszczęcia samego postępowania czy wymagalności obowiązku. Organ egzekucyjny nie bada stosunków cywilnoprawnych, lecz egzekwuje obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawą skargi na czynność organu egzekucyjnego jest dokonanie czynności z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 89 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa procedurę zajęcia wierzytelności innej niż wskazane w art. 72-85, poprzez przesłanie zawiadomienia do dłużnika i wezwanie do przekazania kwoty organowi egzekucyjnemu.

u.p.e.a. art. 7 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 67 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 89 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zajęcie wierzytelności następuje z chwilą doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o zajęciu.

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

u.p.e.a. art. 1a § 12

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definiuje środki egzekucyjne, w tym egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych, w tym orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym.

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynność egzekucyjna (zajęcie wierzytelności) była zgodna z przepisami u.p.e.a. Zastosowany środek egzekucyjny nie był nadmiernie uciążliwy dla zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie służy kwestionowaniu zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani wymagalności obowiązku. Skarżący nie wskazał na mniej uciążliwy, a równie skuteczny środek egzekucyjny.

Odrzucone argumenty

Organ egzekucyjny ingeruje w stosunki cywilnoprawne. Brak uzasadnienia zasadności zastosowania środka egzekucyjnego. Zastosowany środek egzekucyjny jest nadmiernie uciążliwy.

Godne uwagi sformułowania

organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego w ramach skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną nie może być zasadność i wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym

Skład orzekający

Katarzyna Górska

przewodniczący

Andrzej Brzuzy

sędzia

Anna Janowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi na czynność egzekucyjną, dopuszczalności zajęcia wierzytelności z poręczenia majątkowego oraz zasady stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia wierzytelności z poręczenia majątkowego w kontekście egzekucji administracyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu egzekucyjnym, które są istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną prawa, ale nie zawiera nietypowych faktów ani przełomowych rozstrzygnięć.

Egzekucja administracyjna a poręczenie majątkowe: Czy organ może zająć środki z zabezpieczenia karnego?

Dane finansowe

WPS: 1 756 513,15 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 767/21 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-02-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska /sprawozdawca/
Katarzyna Górska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 799/22 - Wyrok NSA z 2024-05-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 54 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 67 par. 2, art. 89
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
A. J. (dalej: "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie z [...], którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
Z przedstawionych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...], nr [...], obejmującego nieprzekazaną wierzytelność w kwocie 1.756.513,15 zł. Podstawę egzekwowanego obowiązku stanowi postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...], określające wysokość zajętej i nieprzekazanej przez stronę należności wynikającej z zajęcia wierzytelności pieniężnej dokonanego w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku Spółki A. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 5 maja 2021 r. w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności - Prokuraturze Okręgowej zawiadomienia z 27 kwietnia 2021 r. o zajęciu wierzytelności z tytułu poręczenia majątkowego złożonego do postępowania o sygn. akt [...], sygn. [...]. Odpis tytułu wykonawczego, wraz z powyższym zawiadomieniem, doręczono stronie 18 maja 2021 r.
Prokuratura Okręgowa w piśmie z 10 czerwca 2021 r., stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o zajęciu, wskazała, że wierzytelność
z tytułu poręczenia majątkowego w kwocie 1.000.000 zł zostanie w całości przekazana organowi egzekucyjnemu w przypadku zwolnienia sumy poręczenia, tj. gdy środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego zostanie uchylony.
Pismem z 25 maja 2021 r. strona wniosła skargę na czynność egzekucyjną, wskazując na naruszenie:
- art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.); dalej: "u.p.e.a.", poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu,
że prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest celowe i dopuszczalne, pomimo że organy egzekucyjne nie mogą ingerować w relacje cywilnoprawne pomiędzy przedsiębiorcami a osobami fizycznymi,
- art. 89 § 1 u.p.e.a., poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że zachodzą przesłanki prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej, pomimo braku wskazania, dlaczego organ uznał przedmiotowy środek egzekucyjny za zasadny i prowadzący do wykonania zobowiązania.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie czynności egzekucyjnej. Wskazał, że na organie egzekucyjnym spoczywa w każdym przypadku obowiązek wyjaśnienia w sposób obiektywny zasadności zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ponadto, powołując poglądy przedstawicieli doktryny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, podniósł, że nadrzędnym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela, choć oczywiście przy zastosowaniu środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla zobowiązanego.
Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił skargę na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu wskazał, że powołany przez stronę przepis art. 89 § 1 u.p.e.a. nie dotyczy zasad wyboru środka egzekucyjnego. W niniejszej sprawie, poza zajęciem wierzytelności przysługującej stronie od Prokuratury Okręgowej, nie zastosowano innego środka egzekucyjnego. Strona nie wskazała też innego składnika majątku, co do którego zajęcie byłoby dla niej mniej uciążliwe. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisu art. 29 § 1 u.p.e.a. wskazano, że organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, podniosła, że organ egzekucyjny nie może ingerować
w stosunek cywilnoprawny powstały pomiędzy stroną i Spółką A. Ponadto powtórzyła argumentację zawartą w piśmie z 25 maja 2021 r. zawierającym skargę na czynność egzekucyjną.
Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że stosownie do brzmienia przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a. podstawą skargi na czynność organu egzekucyjnego jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy bądź zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Jej przedmiotem nie może być natomiast zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (kwestie te podlegają ocenie w trybie art. 33 u.p.e.a.).
Odwołując się do art. 7 § 2 u.p.e.a., organ II instancji wskazał, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z powyższego uregulowania wynika, że organ egzekucyjny przede wszystkim jest obowiązany stosować środki wymienione w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku. Dopiero w sytuacji, gdy organ egzekucyjny ma do wyboru kilka środków egzekucyjnych, z których każdy bezpośrednio prowadzi do wykonania obowiązku, ma obowiązek zastosowania tych, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przepisy prawa nie określają, jaki sposób egzekucji jest dla zobowiązanego bardziej dolegliwy. To powoduje konieczność ustalenia w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenia.
Organ odwoławczy podniósł, że zarówno w treści skargi, jak i w zażaleniu, skarżący nie wskazał na środek egzekucyjny, który - w jego ocenie - byłby mniej dolegliwy, a jednocześnie prowadziłby bezpośrednio do wyegzekwowania należności. W ocenie organu, zajęcie przysługującej stronie wierzytelności pieniężnej w Prokuraturze Okręgowej, nie może być traktowane jako zastosowanie środka egzekucyjnego zbyt uciążliwego. Środek ten nie powoduje bowiem utrudnień lub ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu strony.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 89 § 1 u.p.e.a., organ II instancji podniósł, że zastosowany środek egzekucyjny przewidziany jest w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., jako egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Procedura stosowania tego środka uregulowana została w art. 89 § 1
i § 2 u.p.e.a. Zdaniem organu, czynność egzekucyjna dokonana zawiadomieniem
z 27 kwietnia 2021 r. była prawidłowa. Powyższej czynności egzekucyjnej dokonano, zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a., poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o czym poinformowano stronę.
W kwestii podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia przepisu
art. 29 u.p.e.a. organ podniósł, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną ocenie podlegają tylko zastrzeżenia do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie postanowienia organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, podniosła zarzut naruszenia:
- art. 29 § 1 u.p.e.a poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest celowe
i dopuszczalne, pomimo że organy egzekucyjne nie mogą ingerować w relacje cywilnoprawne pomiędzy przedsiębiorcami a osobami fizycznymi;
- art. 89 § 1 u.p.e.a poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, że zachodzą przesłanki prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej, pomimo braku wskazania, dlaczego organ uznał środek egzekucyjny za zasadny i prowadzący do wykonania zobowiązania.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów podniesiono, że dłużnik zajętej wierzytelności nie neguje faktu otrzymania kwoty pożyczki. Jednocześnie wskazano, że kwota ta została przeznaczona na poczet poręczenia majątkowego w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową sygn. akt. [...], w której skarżący jest podejrzanym.
Odwołując się do brzmienia przepisów art. 1a pkt 2 oraz art. 54 u.p.e.a. oraz art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., skarżący podniósł, że organ egzekucyjny nie zweryfikował, czy istniała możliwość zastosowania innych środków egzekucyjnych. Zgodnie bowiem z art. 7 § 2 u.p.e.a organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Ze zwrotu "organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku" dekoduje się zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, nazywaną też zasadą racjonalnego działania albo zasadą celowości. Natomiast ze zwrotu "a spośród kilku takich środków środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego" wywieść można zasadę stosowania najłagodniejszego środka (zwaną również zasadą stosowania środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego - zob. szerzej na ten temat Z. Leoński. Administracyjne postępowanie, s. 75 i n.).
W ocenie strony, organ egzekucyjny nie wskazał, dlaczego konieczne było zastosowanie zajęcia wierzytelności pieniężnej w Prokuraturze Okręgowej. To, który ze środków egzekucyjnych jest najmniej uciążliwy dla zobowiązanego, nie może być pozostawione arbitralnej ocenie organu (wyrok NSA z 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt
II OSK 1262/10). Na organie egzekucyjnym spoczywa w każdym przypadku obowiązek wyjaśnienia w sposób obiektywny zasadności zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Mimo że wyboru środka egzekucyjnego dokonuje organ, to jednak zobowiązany może wskazać inny środek, który jest tak samo skuteczny, a mniej dla niego uciążliwy. Jeżeli jednak zobowiązany nie wykazał żadnego innego środka, który mógłby znaleźć w sprawie zastosowanie, to należy przyjąć, że organ zastosował najmniej dotkliwy środek egzekucyjny (wyrok WSA
w Białymstoku z 28 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Bk 88/08). Dodatkowo zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce jedynie w przypadku istnienia w tym względzie jakiejś możliwości wyboru (np. wyrok NSA z 9 lutego
2000 r., sygn. akt I SA/Gd 213/98).
Ponadto, w ocenie skarżącego, wierzyciel, ale także organ egzekucyjny nie mogą ingerować w stosunek cywilnoprawny powstały pomiędzy Spółką A a skarżącym w wyniku zawartej umowy pożyczki. W przypadku takich umów strony mogą swobodnie kształtować swoje prawa i obowiązki. To wierzyciel podejmuje decyzję, czy będzie dochodził egzekucji i w jakim czasie. W przedmiotowej sprawie nie można mówić o uchylaniu się przez stronę od spełnienia obowiązku. Brak jest więc zasadności i wymagalności prowadzenia postępowania, a organ, wszczynając egzekucję, naruszył art. 29 § 1 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izy Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ egzekucyjny właściwie zastosował uregulowania zawarte w art. 54 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Jednym z takich środków egzekucyjnych jest w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych egzekucja
z innych wierzytelności (art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a.).
Zgodnie z treścią art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności innej, niż określona w art. 72-85 u.p.e.a., przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego
i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1
(art. 89 § 2 u.p.e.a.). Z kolei w myśl art. 89 § 3 pkt 2 i pkt 3 u.p.e.a. jednocześnie
z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem oraz doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony.
Należy zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie, że czynność zajęcia innej wierzytelności pieniężnej została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organ egzekucyjny doręczył skutecznie zawiadomienie o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz stronie. Zawiadomienie to sporządzono na obowiązującym wzorze, zawiera również elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.
Z treści zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wynika, że organ egzekucyjny prawidłowo wpisał kwotę należności głównej, zgodną z obowiązkiem wskazanym
w tytule wykonawczym, do której to kwoty zostały doliczone - zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. - koszty upomnienia i koszty egzekucyjne.
W ocenie Sądu, w analizowanej sprawie nie doszło zatem do naruszenia
art. 89 u.p.e.a. Zajęcie innej wierzytelności pieniężnej jest środkiem dopuszczonym do egzekucji administracyjnej, jak już wyżej wskazano, na podstawie art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a., natomiast naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych
w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (art. 19 § 1 u.p.e.a.).
Na powyższą ocenę o prawidłowości czynności egzekucyjnej nie mógł mieć wpływu podnoszony w skardze zarzut braku uprawnień organu egzekucyjnego do ingerencji w stosunek cywilnoprawny powstały pomiędzy stroną a Spółką A. Podzielając stanowisko przedstawione w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Go 41/21 (CBOSA), wskazać należy, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki: NSA
z 24 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1370/17; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt
II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 24 października
2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13). W szczególności przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną nie może być zasadność i wymagalność obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.).
Sąd nie podzielił również zarzutów skargi w kwestii zastosowania względem skarżącego zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Odwołując się do argumentacji przedstawionej w wyroku NSA
z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1069/14, w kwestii uciążliwości zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, wskazać należy, że również zastosowany
w niniejszej sprawie środek egzekucyjny stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych w świetle przepisów u.p.e.a. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w zakresie możliwości odebrania sumy poręczenia majątkowego w przypadku jej zwolnienia w związku z uchyleniem środka zapobiegawczego. Kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego. Tym samym powinny być stosowane w takiej kolejności, zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku.
W świetle systematyki u.p.e.a. przyjąć należy, że egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych (art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 5 u.p.e.a.) jest środkiem mniej dolegliwym niż np. egzekucja z nieruchomości (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 14 u.p.e.a.) lub egzekucja
z ruchomości (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 13 u.p.e.a.). Co istotne, wskazując na naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a., skarżący nie wskazał na inny ewentualny środek egzekucyjny, który - w jego ocenie - byłby mniej dolegliwy, a jednocześnie prowadziłby bezpośrednio do wyegzekwowania należności.
W związku z powyższym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 29 § 1 oraz art. 89 § 1 u.p.e.a., jak również
art. 7 § 2 u.p.e.a. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Stan faktyczny ustalono prawidłowo, a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.
W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI