III SA/GD 707/18

III SA/Gd 707/18 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2018-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Elżbieta Rischka /przewodniczący/
Krzysztof Przasnyski
Małgorzata Tomaszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 519/19 - Wyrok NSA z 2023-04-05
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 13 lipca 2018 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 21 lutego 2018 r., ustalającą H. C. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.
Decyzja organu odwoławczego została podjęta na tle następującego stanu faktycznego:
H. C., działając jako rolnik, wystąpił w dniu 14 maja 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2011. W tabeli VIII wniosku Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych strona wniosła o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 85,00 ha oraz uzupełniającej płatności podstawowej do działki rolnej o powierzchni 77 ha, zlokalizowanej na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...]
Do wniosku strona załączyła materiał graficzny, na którym zaznaczyła położenie działek rolnych zadeklarowanych we wniosku.
Decyzją z dnia 15 listopada 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przyznał wnioskodawcy płatności na rok 2011 w łącznej wysokości 81.514, 16 zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 60.398,45 zł do powierzchni 85 ha oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 21.115,71 zł do powierzchni 77, 00 ha. Wobec braku zaskarżenia decyzja ta stała się ostateczna.
W dniu 15 lipca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, zakończonego wydaniem decyzji z dnia 15 listopada 2011 r.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia 27 marca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. uchylił decyzję z dnia 15 listopada 2011 r. oraz przyznał stronie jednolitą płatność obszarową na rok 2011 w wysokości 47.608,19 zł do powierzchni 79, 00 ha oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 21.115, 71 zł do powierzchni 77, 00 ha.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po ponownym przeanalizowaniu materiału zgromadzonego w sprawie ustalił, iż H. C. nie prowadził działalności rolniczej w 2011 r. na działce ewidencyjnej nr [...] wydzierżawionej w dniu 15 stycznia 2001 r. i zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011. W ocenie organu, złożone przez H. C. i W. C. oświadczenia jednoznacznie wskazują, że to W. C. był faktycznym użytkownikiem działki ewidencyjnej nr [...].
Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. decyzją z dnia 9 lipca 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując, iż organ I instancji winien odnieść się do całego zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zeznań i wyjaśnień złożonych w toku prowadzonego postępowania przez H. C. i W. C., a następnie wydać decyzję spełniającą wymogi określone w art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) dalej "k.p.a.".
Decyzją z dnia 9 października 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. uchylił decyzję dotychczasową z dnia 15 listopada 2011 r. oraz przyznał stronie jednolitą płatność obszarową na rok 2011 w wysokości 47.608,19 zł do powierzchni 79,00 ha oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 21.115, 71 zł do powierzchni 77,00 ha.
W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia 2 grudnia 2015 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 223/16 oddalił skargę strony na ww. decyzję organu odwoławczego.
W dniu 4 stycznia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. poinformował H. C. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, przyznanych na mocy decyzji z dnia 15 listopada 2011 r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W..
Następnie w dniu 10 lipca 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję o ustaleniu stronie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011 z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 12.790, 26 zł.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie. Decyzją z dnia 13 grudnia 2017 r. organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując, iż organ I instancji zobligowany jest przeanalizować kwestię terminu przedawnienia ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie wynikającego z art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UENr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm.), zwane dalej "rozporządzenie nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.", ustalić prawidłową kwotę do zwrotu, wynikającą z powyższych ustaleń, a następnie wydać decyzję w sprawie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz obowiązujące przepisy prawa.
Decyzją z dnia 21 lutego 2018 r. organ I instancji ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011 w łącznej wysokości 12.790, 26 zł, wynikającej z różnicy pomiędzy sumą płatności przekazaną na rachunek bankowy w dniu 1 grudnia 2011 r. na podstawie pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia 15 listopada 2011 r., a sumą tych płatności określoną w ostatecznej decyzji, wydanej przez ten sam organ w dniu 9 października 2015 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż strona utraciła uprawnienie do uzyskania płatności dla działki ewidencyjnej nr [...] do powierzchni 6,00 ha, przyznanej decyzją z dnia 15 listopada 2011 r., na podstawie której otrzymała płatność obszarową w łącznej wysokości 81.514, 16 zł, a która w dniu 1 grudnia 2011 r. została przekazana na wskazany przez nią we wniosku o wpis do ewidencji producentów rachunek bankowy, z uwagi na wydaną w postępowaniu wznowieniowym decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej z dnia 15 listopada 2011 r. oraz w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności oraz wyjaśnił, iż brak było podstaw wykluczających obowiązek zwrotu na podstawie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65), dalej zwane "rozporządzenie nr 1122/2009". Organ ustalił również, iż w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie.
Pismem z dnia 20 marca 2018 r. strona wniosła odwołanie, w którym zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.
Decyzją z dnia 13 lipca 2018 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w niniejszym postępowaniu zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.).
Następnie organ II instancji wyjaśnił, że w przedmiotowym postępowaniu był zobowiązany do ustalenia, czy H. C. pobrał nienależnie lub nadmiernie przyznane w 2011 r. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Organ odwoławczy wskazał, że bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest, iż decyzją z dnia 15 listopada 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przyznał, a następnie wypłacił w dniu 1 grudnia 2011 r., stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 w łącznej wysokości 81.514,16 zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 60.398,45 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 21.115, 71 zł. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z wyjściem na jaw nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi w momencie wydania decyzji organ I instancji wznowił postępowanie, a następnie na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. wydał ostateczną decyzję z dnia 9 października 2015 r., w której uchylił decyzję dotychczasową oraz przyznał stronie jednolitą płatność obszarową w wysokości 47.608, 19 zł i uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni upraw podstawowych w wysokości 21.115, 71 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia 2 grudnia 2015 r., a skarga złożona przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na tę decyzję została oddalona, a wyrok jest prawomocny.
Organ odwoławczy podkreślił, iż w niniejszym postępowaniu organ nie rozstrzyga o prawidłowości przyznania płatności, a jego kompetencją jest wyłącznie ustalenie, czy organ I instancji prawidłowo ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności na rok 2011. Zatem nie było podstaw do przyjęcia, że ocena stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organ I instancji naruszyła art. 7, art. 77, czy art. 80 k.p.a.
W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. prawidłowo ustalił stronie nienależnie pobraną płatność w wysokości 12.790, 26 zł.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ II instancji podniósł, że w rozpatrywanej sprawie na kwotę nienależnie pobranych płatności składa się kwota płatności w wysokości 12. 790,26 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, a więc kwota nienależnie pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94 (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, zwane dalej " rozporządzenie nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.". Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzi przesłanka, uzasadniająca odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Zgodnie z art. 80 ust. 3 ww. rozporządzenia obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy; błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Organ II instancji podkreślił, że zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco.
Mając powyższe na uwadze, organ II instancji podał, że w niniejszej sprawie płatności, wypłacone w dniu 1 grudnia 2011 r., na podstawie decyzji z dnia 15 listopada 2011 r., nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem w dniu wydawania ww. decyzji organ nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż H. C. wydzierżawił W.owi C. na okres 15 lat na podstawie umowy dzierżawy z dnia 15 stycznia 2001 r. działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 6,00 ha.
Odnosząc się do kwestii przedawnienia terminu do ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, organ odwoławczy wskazał, że w przypadku nienależnie pobranych płatności zastosowanie ma art. 3 ust. 1 w rozporządzenia nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., natomiast w przypadku nadmiernie pobranych płatności stosuje się art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej.
W związku z tym organ II instancji odnotował, że w przedmiotowej sprawie datą dopuszczenia się nieprawidłowości jest data złożenia przez stronę wniosku o przyznanie płatności na rok 2011, tj. 14 maja 2011 r. Niemniej postanowieniem o wznowieniu postępowania z urzędu oraz wezwaniem z dnia 15 lipca 2014 r., doręczonymi stronie w dniu 18 lipca 2014 r., organ poinformował wnioskodawcę o nieprawidłowościach w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] wskazując, iż do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynęła informacja o wydzierżawieniu w dniu 15 stycznia 2001 r. części gruntów W.owi C.. W rezultacie okres przedawnienia uległ przerwaniu, a w dniu 18 lipca 2014 r. (data doręczenia wezwania do złożenia wyjaśnień) zaczął biec na nowo, co oznacza, że czteroletni okres przedawnienia wynikający z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, nie upłynął. W ocenie organu II instancji, zarzut, dotyczący naruszenia art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 jest więc bezzasadny.
W konkluzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. stwierdził, że kwota płatności w wysokości 12.790, 26 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 80 ust. 3 ww. rozporządzenia.
Pismem z dnia 23 sierpnia 2018 r. H. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia 13 lipca 2018 r.
Decyzji organu odwoławczego zarzucono:
I. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że 4- letni termin przedawnienia został przerwany przez doręczenie stronie postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie rolno- środowiskowej z roku 2011 (18 lipca 2014 r.), mimo że dopiero wszczęcie postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności (4 stycznia 2016 r.) bądź ewentualnie doręczenie po wznowieniu postępowania decyzji o odmowie (częściowej odmowie) płatności (12 października 2015 r.) może być traktowane jako "akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się danę osobę, a która odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości",
-jego niezastosowanie mimo upływu 4- letniego terminu przedawnienia od dnia wystąpienia nieprawidłowości i braku przerwania tego terminu przez organ w tym okresie;
II. obrazę przepisów o postępowania, mogącą mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie:
1.art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez wybiórcze i niepełne zgromadzenie w sprawie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę, prowadzącą do poczynienia ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym sprawy, w tym niedopuszczenie z urzędu dowodu w postaci pisemnych i ustnych wyjaśnień H.a C. oraz W. C., składnych w postępowaniu wznowieniowym, co było niezbędne do ustalenia dobrej wiary po stronie H.a C. oraz ustalenia, czy ewentualny błąd mógł zostać wykryty przez skarżącego;
2.art. 8 i art. 11 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób nie budzący zaufania jej uczestników do władzy publicznej, w szczególności zaś poprzez pominięcie wyjaśnień złożonych przez stronę postępowania;
3.art. 80 k.p.a., polegające na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów, a tym samym wydanie zaskarżonej decyzji bez uwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego.
W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w niniejszej sprawie upłynął okres uprawniający organ do domagania się zwrotu płatności, a w trakcie 4- letniego okresu organ nie zdołał skutecznie przerwać jego biegu. Zdaniem skarżącego, 4- letni okres winien być liczony od momentu złożenia przez niego wniosku, co nastąpiło 14 maja 2011 r., a więc w niniejszej sprawie upłynął okres czterech lat przed datą wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie płatności, a nawet przed datą doręczenia decyzji o odmowie płatności za 2011 rok. W ocenie skarżącego, samo doręczenie postanowienia o wznowieniu postepowania nie przerwało biegu przedawnienia. Skarżący stwierdził więc, że postępowanie w niniejszej sprawie winno być umorzone z uwagi na przedawnienie terminu do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) dalej jako "P.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że została ona wydana bez naruszenia prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostawała kwestia związana z przedawnieniem obowiązku zwrotu płatności.
Wskazać należy, że w tej kwestii zastosowanie ma rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r., Nr 312, str. 1 ze zm.). Otóż, zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. rozporządzenia nr 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
Wyjaśnić należy, że przepisy rozporządzenia Rady nr 2988/95 są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych (Ordynacji podatkowej) i mają zastosowanie w zakresie terminu przedawnienia do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności. Termin ten wynosi cztery lata od dopuszczenia się nieprawidłowości, przez którą należy rozumieć jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (art.1 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95).
W rozpoznawanej sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącego należy uznać, co prawidłowo odnotował organ II instancji, dzień złożenia przez niego wniosku o przyznanie płatności na 2011 r., tj. dzień 14 maja 2011 r. Z kolei przerwanie okresu przedawnienia nastąpiło na skutek doręczenia skarżącemu postanowienia o wznowieniu postępowania z urzędu oraz wezwania z dnia 15 lipca 2014r., w których organ wyraźnie poinformował skarżącego o nieprawidłowościach w zakresie działki ewidencyjnej nr [...].
W konsekwencji, wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo skonstatowały, iż w niniejszej sprawie- stosownie do regulacji, wynikającej z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95- nie nastąpiło przedawnienie terminu do ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, wskazać należy, że postępowanie w sprawie nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 2137). Zgodnie z tym przepisem ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Wymaga wyjaśnienia, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących
z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/GL 831/10, LEX nr 619010).
Wskazać zatem należy, że z treści wyżej przywołanego przepisu wynika wprost, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organami jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy, czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ww. ustawy, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy.
W pierwszym przypadku do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i funduszy krajowych dochodzi wówczas, gdy środki pochodzące z tych funduszy zostaną przyznane decyzją administracyjną i zostaną wypłacone, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W takim przypadku zadaniem organów jest ustalenie, że doszło do dokonania nienależnej płatności oraz czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania jej zwrotu. Rolą organów prowadzących postępowanie w oparciu o art. 29 ust. 1 ww. ustawy nie jest natomiast kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (tj. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu.
Wymaga zaakcentowania, że postępowanie w sprawie przyznania płatności jest postępowaniem odrębnym od postępowania uregulowanego w art. 29 ust. 1 ww. ustawy. Tym samym również Sąd, rozpoznając skargę od decyzji w przedmiocie nienależnego lub nadmiernego pobrania środków, nie może zajmować stanowiska co do zgodności z prawem decyzji przyznającej płatności.
Na gruncie rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że decyzją z dnia 15 listopada 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przyznał, a następnie wypłacił w dniu 1 grudnia 2011 r., stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 w łącznej wysokości 81.514, 16 zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 60.398, 45 zł oraz uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 21.115, 71 zł. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ I instancji wznowił postępowanie, a następnie wydał ostateczną decyzję z dnia 9 października 2015 r., w której uchylił ww. decyzję z dnia 15 listopada 2011 r. oraz przyznał stronie jednolitą płatność obszarową w wysokości 47.608, 19 zł i uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 21.115, 71 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia 2 grudnia 2015 r. Prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 223/16 oddalił skargę strony na ww. decyzję organu II instancji.
W tak ustalonym stanie faktycznym zostały spełnione wspomniane wcześniej przesłanki, pozwalające uznać przyznaną i wypłaconą skarżącemu płatność za nienależną w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przekazane na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia 15 listopada 2011 r. środki pieniężne w łącznej wysokości 81.514, 16 zł stały się nienależne, skoro doszło do ostatecznego wyeliminowania ze zbioru legalnych aktów administracyjnych tej decyzji, zaś kolejną ostateczną decyzją przyznano środki w niższej wysokości.
Podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 223/16 przesądził, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem działki ewidencyjnej nr [...] na dzień 14 maja 2011r., a W. C. był osobą, która utrzymywała grunty zgodnie z normami i przestrzegała wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek o dopłaty rolnicze, co potwierdził także sam skarżący, wskazując, iż W. C. podejmował decyzje odnośnie zasiewów i działań agrotechnicznych.
Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie obowiązek zwrotu nienależnej płatności wynikał z art. 80 ust.1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Jak stanowi art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2. Przy czym obowiązek ten podlegał wyłączeniu w przypadku stwierdzenia istnienia negatywnych przesłanek, o których mowa w art. 80 ust. 3 ww. rozporządzenia. Stosownie do treści tego przepisu obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać przez beneficjenta (rolnika) wykryty w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.
Przepis art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek pomyłki organu". Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Celem określonego w powołanym przepisie wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. prawidłowo zbadał przesłanki wynikające z ww. przepisu, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Jak wskazał organ II instancji, płatności wypłacone w dniu 1 grudnia 2011 r., na podstawie decyzji z dnia 15 listopada 2011 r., nie wynikały z pomyłki ARiMR, ponieważ w dniu wydawania ww. decyzji organ nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż H. C. wydzierżawił W.owi C. na okres 15 lat na podstawie umowy dzierżawy z dnia 15 stycznia 2001 r. działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 6,00 ha.
Skoro zatem płatność nie została dokonana na skutek błędu właściwego organu, to słusznie organ II instancji uznał, że brak jest przesłanek do zastosowania art. 80 ust. 3 ww. rozporządzenia. Tym bardziej, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że na dzień wydania decyzji o przyznaniu płatności na 2011 r. organ był w posiadaniu informacji, by wnioskujący nie był faktycznym użytkownikiem działki nr [...] zgłoszonej do płatności w 2011 r. Zatem nie budzi wątpliwości, że płatność nie została dokonana na skutek pomyłki organu. Okoliczność ta czyni zbyteczną analizę możliwości wykrycia ewentualnego błędu przez rolnika, czy też istnienia dobrej wiary rolnika, bowiem przesłanka ta nie występuje w przepisach, mających zastosowanie w niniejszej sprawie.
Zaznaczyć również należy, że postępowanie w sprawach dotyczących płatności jest sformalizowane, a oświadczenia woli wnioskodawcy składane są na formularzu. Organ jest związany danymi wskazanymi we wniosku i nie ma obowiązku, ani też uprawnienia do zastępowania skarżącego. Zatem za rzetelność danych zawartych we wniosku odpowiada rolnik. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności, wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wypełnienie takiego wniosku przerzucać na organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2103/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 3697/15, publ. CBOSA).
W świetle powyższego stwierdzić należy, że trafne jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie przyznanych płatności. W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.
Ponadto wymaga odnotowania, że kwota nienależnie pobranych płatności, przekracza kwotę stanowiąca równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013, stąd rację ma organ II instancji, że w odniesieniu do tej płatności nie zachodzi przesłanka, uzasadniająca odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Nie można też przyjąć, że ocena stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy naruszyła art. 7, art. 77, czy art. 80 k.p.a. Nie naruszono również zasad ogólnych postępowania wynikających z art. 8 i art. 11 k.p.a.
Z treści ww. przepisów wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej podejmuje niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zbiera i rozpatruje cały materiał dowodowy oraz ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepisy te statuują m.in. zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznaczają one organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Powyższe reguły, zdaniem Sądu, zostały zachowane w rozpoznawanie sprawie.
Wymaga podkreślenia, że w niniejszej sprawie poza zakresem zainteresowania organów nie pozostała żadna okoliczność, która mogłaby stanowić o zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, o skutku stanowiącym o jej wadliwości. Wszystkie okoliczności niniejszej sprawy istotne w świetle przepisów prawa materialnego, w tym również okoliczności podnoszone przez skarżącego, zostały wzięte pod uwagę w zaskarżonej decyzji, przy czym nie mogły one prowadzić do odstąpienia od ustalenia skarżącemu przypadającej do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Co ważne, zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona i zawiera zarówno pełne uzasadnienie faktyczne, jak i prawne. W decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. opisał stan faktyczny sprawy w sposób wyczerpujący, odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, a prawne uzasadnienie decyzji spełnia wymogi stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a.
Podsumowując, organy administracji w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy przeprowadziły postępowanie dowodowe, którego wyniki bez przekroczenia granic ustawowych poddały rzetelnej analizie i ocenie, wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski. Organy prawidłowo więc określiły kwotę płatności podlegających zwrotowi, jak również zgodnie z przepisami określiły obowiązek zwrotu ustalonej kwoty wraz z należnymi odsetkami. A zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji i umorzenia postępowania.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną.