I SA/Ol 72/23

I SA/Ol 72/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Jolanta Strumiłło /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Górska
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18, art. 33 § 1, art. 33 § 2 pkt 1 i 5, art. 34 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 11, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 2, art. 144.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 14 grudnia 2022 r., nr SKO.55.16.2022 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
M. F. (dalej jako strona, zobowiązany, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej jako SKO, Kolegium) z 14 grudnia 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Z przedłożonych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej Naczelnik US, organ egzekucyjny), na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego i doręczonego Naczelnikowi US 8 czerwca 2022 r. (karta nr 21-18 akt organu). Tytuł wystawił Wójt Gminy G. (dalej jako Wójt, wierzyciel) wobec nieuiszczenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2019 r. do 1 marca 2022 r. – po wystosowaniu upomnień z 26 lipca 2019 r., 18 maja 2020 r., 11 maja 2021 r. i 21 kwietnia 2022 r. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu 15 czerwca 2022 r. (k. 52).
Wójt zawiadomieniem z 24 czerwca 2022 r. poinformował organ egzekucyjny, że w wyniku wpłaty uległy zmianie kwoty zaległości, i na dzień 23 czerwca 2022 r. pozostała do zapłaty kwota 736,80 zł należności głównej i kosztów upomnień (k. 22).
W toku egzekucji Naczelnik US przekazał Wójtowi pismo zobowiązanego z 15 lipca 2022 r. stanowiące zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego (k. 29). W piśmie wniesiono o wstrzymanie egzekucji z powodu dokonania przez stronę wpłaty kwoty 236 zł (23 czerwca 2022 r. – k. 22), wobec czego podniesiono, że egzekucja jest "wymyślona".
Naczelnik US przesyłając zarzuty poinformował, że nie zawiesił postępowania egzekucyjnego, gdyż te wniesiono po 7 dniach od doręczenia tytułu wykonawczego (k. 30).
Postanowieniem z 1 sierpnia 2022 r. Wójt jako wierzyciel, uznał zarzuty za nieuzasadnione. W zażaleniu na to postanowienie strona podniosła, że tytuł wykonawczy jest fałszywy, podobnie jak upomnienie, które opłaciła, a Wójt nie odbiera jej śmieci.
Na skutek zażalenia strony, SKO postanowieniem z 14 grudnia 2022 r. uchyliło postanowienie Wójta w całości i orzekło co do istoty o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Kolegium wskazało, że zobowiązany wniósł dwa zarzuty: nieistnienia obowiązku wobec twierdzeń o fałszywości tytułu wykonawczego z art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.", oraz wygaśnięcia obowiązku wobec dobrowolnej wpłaty skarżącego z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. SKO uznało, że z akt sprawy nie wynika aby obowiązek wygasł albo został wykonany przed wszczęciem egzekucji. Dłużnik powinien przedstawić dowody na tę okoliczność.
SKO podało, że gołosłownie podniesiono, że tytuł wykonawczy jest fałszywy. Wskazano, że obowiązku nie wykonano przed wszczęciem postępowania, gdyż tytuł wykonawczy sporządzono 8 czerwca 2022 r., a częściowa wpłata nastąpiła 23 czerwca 2022 r. Zapłata należności wynikających z jednego z czterech upomnień, po wystosowaniu których wystawiono tytuł wykonawczy, nie oznacza spłaty całości zobowiązania. Nie sposób zatem uznać, aby tytuł wykonawczy w chwili jego sporządzania nie odzwierciedlał stanu zobowiązań.
SKO uznało, że zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, co zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a. powoduje ich oddalenie. Skoro Wójt uznał zarzuty za nieuzasadnione, to Kolegium uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej jako "k.p.a." w związku z art. 18 u.p.e.a., i orzekło o ich oddaleniu.
W skardze do Sądu, uzupełnionej pismem z 17 lutego 2023 r. (k. 17-19 akt sądowych), strona wniosła o uchylenie postanowienia SKO z 14 grudnia 2022 r. Zarzuciła nieprawidłowe obciążanie jej opłatami za odpady, które nie są wywożone przez Wójta (k. 17v i 18v). Wójt nie prowadzi też w tym zakresie dokumentacji i nie ma stosownych faktur.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Ustanowiony w ramach prawa pomocy adwokat skarżącego, w piśmie procesowym z 12 kwietnia 2023 r. wniósł o uchylenie w całości postanowienia SKO i poprzedzającego je postanowienia Wójta, jak też zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, nieopłaconej w całości ani w części. Zarzucił organowi:
1. nieodniesienie się do zarzutu nieodbierania od strony odpadów, z którego skarżący wywodził brak obowiązku ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżący od początku podnosił powyższe, a jest to kwestia będąca podstawą jego zarzutów, że egzekucja jest "wymyślona", a tytuł wykonawczy "fałszywy".
2. naruszenie art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy z uwagi na konieczność "wykładni stosownych przepisów", w tym analizy uchwał Rady Gminy G.
Podniósł, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do powielenia stwierdzeń zawartych w rozstrzygnięciu organu I instancji, lecz musi ponownie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem zarzutów zawartych w środku zaskarżenia, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie stało się postanowienie wierzyciela oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zaskarżonym postanowieniem SKO uchyliło postanowienie Wójta z 1 sierpnia 2022 r. w całości i orzekło co do istoty o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący usiłował podważyć zasadność prowadzonej egzekucji z uwagi na nieprawidłowe obciążanie go opłatami za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które nie są wywożone przez Wójta. Powoduje to w ocenie zobowiązanego, że tytuł wykonawczy jest fałszywy, podobnie jak upomnienie, którego opłacenie powinno wstrzymać egzekucję. Tą argumentację podtrzymał ustanowiony w ramach prawa pomocy adwokat skarżącego, który dodatkowo zarzucił SKO naruszenie art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.
Natomiast Kolegium uznało, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty nieistnienia obowiązku wobec twierdzeń o fałszywości tytułu wykonawczego oraz wygaśnięcia obowiązku wobec dobrowolnej wpłaty skarżącego.
Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy wynikający z nadesłanych akt organu, w zestawieniu z argumentacją strony, należy uznać, że Kolegium nie naruszyło prawa przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia.
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in.: nieistnienie obowiązku (pkt 1), oraz wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (pkt 5).
Zawarte w art. 33 § 2 u.p.e.a. wyliczenie podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej ma charakter enumeratywny. Zobowiązany jest bowiem uprawniony do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1421/21).
Ponadto zarzuty to sformalizowany środek zaskarżenia także z tego powodu, że korzystanie z tego środka ochrony związane jest z inicjatywą zobowiązanego. Oznacza to, że zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazuje, jakie okoliczności są podstawą wnoszonych zarzutów, czy zarzuty dotyczą całości egzekucji czy tylko części i przedstawia dowody uzasadniające zgłaszane zarzuty (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 845/22).
Nie ulega wątpliwości, że w poddanej kontroli Sądu sprawie, na skarżącym ciąży obowiązek uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podstawą obowiązku jest deklaracja strony z 16 stycznia 2019 r. o wysokości opłat (k. 7 akt organu), co zostało prawidłowo odnotowane w części D. poz. 3 tytułu wykonawczego (k. 21).
Mając na uwadze specyfikę postępowania egzekucyjnego w administracji i powołane wyżej przez Sąd orzeczenia sądowoadministracyjne należy uznać, że brak jest podstaw prawnych, aby w postępowaniu mającym na celu rozpoznanie zarzutów zgłoszonych w sprawie egzekucji administracyjnej, rozstrzygać kluczowy w ocenie strony skarżącej spór co do nieodbierania od strony odpadów. Rozpoznając zarzuty egzekucyjne Wójt ani SKO nie były uprawnione do rozstrzygania tego problemu. Wierzyciel nie ma podstaw, aby wykraczać poza argumentację zobowiązanego i, w ramach zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, oceniać takiej argumentacji zobowiązanego, która nie ma wpływu na rozpoznanie zarzutów. Z tego też powodu Kolegium zasadnie nie wchodziło w polemikę co do kwestii nieodbierania od strony odpadów.
Problem nieodbierania odpadów, z której skarżący wywodził brak obowiązku ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie może zatem wpłynąć na rozpoznanie żadnego z omawianych zarzutów egzekucyjnych. Z tego powodu, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, organ odwoławczy nie naruszył przepisów art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Przy czym Sąd ma na uwadze, że zgodnie z odsyłającym brzmieniem art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie – tylko w sytuacjach, gdy przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Zatem w celu rozpoznania zarzutów zobowiązanego nie jest, nie tyle konieczne, jak ujął to pełnomocnik skarżącego, ale w ogóle zasadne dokonanie analizy uchwał Rady Gminy G., ani też wykładni stosownych przepisów, których pełnomocnik jednak nie wymienił. Natomiast podstawą przymusowego wykonania obowiązku jest deklaracja strony z 16 stycznia 2019 r., co zostało już wyżej omówione.
Wierzyciel rozpoznający zarzuty zobowiązanego, zgłoszone w sprawie egzekucji administracyjnej, nie może wykraczać poza zakres zarzutów z art. 33 § 2 u.p.e.a. Z tego powodu SKO skupiło się na rozpoznaniu tego właśnie środka zaskarżenia i zasadnie wyjaśniło stronie, że nie kończy egzekucji zapłata 23 czerwca 2022 r. kwoty 236 zł. Powoduje to oddalenie zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.).
Należy odnotować, że skarżący opłacił jedynie cześć egzekwowanych należności. Tytuł wykonawczy wystawiono natomiast na należności z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2019 r. do 1 marca 2022 r. – po wystosowaniu upomnień z 26 lipca 2019 r., 18 maja 2020 r., 11 maja 2021 r. i 21 kwietnia 2022 r. Ostatnim ze wskazanych upomnień skarżący został wezwany do zapłaty należności w łącznej kwocie 236 zł (k. 16-17 akt organu). W wyniku wpłaty tej należności, w toku egzekucji bezpośrednio wierzycielowi pozostała do zapłaty kwota 736,80 zł należności głównej i kosztów upomnień, o czym Wójt poinformował organ prowadzący egzekucję (k. 22). Zapłata za część należności wyszczególnionych w tytule wykonawczym z 8 czerwca 2022 r. nie kończy zatem postępowania egzekucyjnego i nie wywołuje stanu braku obowiązku uiszczenia pozostałej części należności głównej, odsetek, kosztów upomnienia i powstałych kosztów egzekucyjnych. Została bowiem dokonana po wszczęciu egzekucji i doręczeniu stronie 15 czerwca 2022 r. odpisu tytułu wykonawczego (k. 52).
Zobowiązany, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., powinien natomiast przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2022 r. sygn. akt III FSK 1222/22).
Z kolei gdy obowiązek istniał, ale został przez zobowiązanego wykonany, dochodzi do wygaśnięcia obowiązku, co jest okolicznością, której wystąpienie stanowi podstawę wniesienia przez zobowiązanego zarzutu z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.
Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że skarżący niczego takiego nie wykazał. Zgłaszając zarzuty egzekucyjne w piśmie z 15 lipca 2022 r. strona podniosła wyłącznie, że "egzekucja jest wymyślona kłamliwie", a w zażaleniu do SKO, że tytuł wykonawczy i upomnienia są fałszywe wobec tego, że Wójt nie odbiera śmieci zobowiązanego. Argumentacja strony skarżącej nie mogła przynieść oczekiwanego skutku z powodów przedstawionych już powyżej.
Końcowo Sąd zauważa, że SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., zasadnie uchyliło postanowienie Wójta w całości i orzekło co do istoty o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Stwierdzenie, że zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, powoduje ich oddalenie. Wadliwe było zatem rozstrzygnięcie Wójta, który uznał zarzuty za nieuzasadnione. Zgodnie bowiem z art. 34 § 2 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, albo 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Ustawodawca nie pozostawił wierzycielowi innej możliwości.
Mając na uwadze powyższe, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na mocy art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a. Tryb ten jest dopuszczalny, jeśli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej bazie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.