I SA/Ol 698/16

I SA/Ol 698/16 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2017-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Jolanta Strumiłło
Przemysław Krzykowski /sprawozdawca/
Ryszard Maliszewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 2832/17 - Postanowienie NSA z 2017-09-12
I GSK 200/18 - Wyrok NSA z 2019-06-28
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
§ 14 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
Dz.U. 2013 poz 173
art. 28 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
Dz.U. 2014 poz 1438
art. 29 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło, sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca),, Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 15 marca 2017r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania J.B., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły ustalenia postępowania administracyjnego, z których wynikało, że w dniu 27 czerwca 2006 r. do Biura Powiatowego wpłynął wniosek J.B. o przyznanie renty strukturalnej. Postanowieniem z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził spełnienie warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, a następnie decyzją z dnia "[...]" przyznał rentę strukturalną w wysokości 1.254,67 zł, co stanowiło podstawową wysokość renty strukturalnej (210% najniższej emerytury). W następnych latach na podstawie kolejno wydawanych decyzji wysokość renty strukturalnej ulegała zmianie ze względu na waloryzację kwoty najniższej emerytury. W dniu 25 maja 2015 r. skarżący przedstawił potwierdzenie złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury rolniczej, zaś w dniu 22 czerwca 2015 r. do organu I instancji wpłynęła decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia "[...]"., którą przyznano skarżącemu od dnia 1 maja 2015 r. emeryturę rolniczą w wysokości 1.217,48 zł. Wobec powyższego organ I instancji decyzją z dnia "[...]" zmniejszył od maja 2015 r. kwotę renty strukturalnej o kwotę przyznanej emerytury rolniczej, ustalając ją w wysokości 631,47 zł. Następnie w związku z tym rozstrzygnięciem decyzją z dnia "[...]" ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej za maj i czerwiec 2015 r. w wysokości 2.434,96 zł.
Utrzymując w mocy tę decyzję, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR powołał brzmienie § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.), dalej: "rozporządzenie". Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Organ wskazał, że na mocy decyzji z dnia "[...]" ustalono stronie niższą wysokość renty strukturalnej pomniejszoną o kwotę przyznanej od dnia 1 maja 2015 r. emerytury rolniczej, co wiązało się z koniecznością zwrotu renty strukturalnej wypłaconej w nadmiernej wysokości.
W podstawie prawnej decyzji organ II instancji powołał art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173, ze zm.) oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1438, ze zm.). Wskazał, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. W niniejszej sprawie nienależnie wypłacone środki finansowe podlegały zwrotowi w związku z wypłatą renty strukturalnej w pełnej wysokości za maj i czerwiec 2015 r., pomimo że w tym okresie przysługiwała już stronie emerytura z ubezpieczenia społecznego i wysokość renty strukturalnej ulegała pomniejszeniu o wysokość emerytury rolniczej.
W ocenie organu, w sprawie nie wystąpiły przesłanki odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L z dnia 28 stycznia 2011 r.). Wypłata renty za maj i czerwiec 2015 r. w wysokości 1.217,48 zł nie wynikała bowiem z pomyłki ARiMR. Środki te zostały wypłacone zgodnie z harmonogramem comiesięcznych wypłat renty strukturalnej. Co prawda decyzja o przyznaniu emerytury rolniczej z dnia "[...]" wpłynęła do organu I instancji w dniu 22 czerwca 2015 r., jednakże wypłata renty strukturalnej mogła zostać pomniejszona o wysokość emerytury rolniczej dopiero po wydaniu decyzji z dnia "[...]", którą dokonano zmiany wysokości renty strukturalnej. Odwołując się bowiem do § 14 ust. 1 rozporządzenia, organ uznał, że zmniejszenia renty strukturalnej o kwotę emerytury rolniczej dokonuje się w decyzji, a sama informacja o przyznaniu emerytury nie wstrzymuje płatności z tytułu renty. Dodatkowo, fakt nienależnej wypłaty renty strukturalnej w pełnej wysokości mógł zostać w zwykłych okolicznościach wykryty przez stronę. W dniu 22 czerwca 2015 r. strona poinformowała organ I instancji o nabyciu emerytury rolniczej z dniem 1 maja 2015 r., a jednocześnie otrzymała za maj i czerwiec 2015 r. rentę strukturalną w pełnej wysokości, mając świadomość, że część wypłaconej kwoty stanowi środki nienależnie pobrane. Przy czym składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej, beneficjent podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania i wypłaty rent strukturalnych oraz zobowiązał się do informowania Agencji o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych świadczeń. Również w decyzji z dnia "[...]" zawarto pouczenie o pomniejszeniu renty strukturalnej w związku z przyznaniem prawa do emerytury. Tak więc w momencie otrzymania decyzji o przyznaniu emerytury rolniczej, beneficjent wiedział lub powinien był wiedzieć, że renta strukturalna przysługiwać będzie w mniejszej wysokości.
Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie wystąpiła podstawa do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności na podstawie art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.), jak również na podstawie art. 54 ust. 3 przytoczonego powyżej rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r. ze zm.).
Zdaniem organu, na odstąpienie od dochodzenia nienależnie pobranej kwoty nie mogła mieć też wpływu podnoszona przez stronę okoliczność, iż renta została zajęta przez wierzyciela na zaspokojenie jej zadłużenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, uzupełnionej pismem z dnia 18 stycznia 2017 r., strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, zarzucając im naruszenie art. 7, art. 8 i art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej jako: "K.p.a.".
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że za powstałą sytuację, w której wypłacono zawyżoną kwotę renty strukturalnej, winę ponosi wyłącznie organ, który w dniu 22 czerwca 2015 r. otrzymał decyzję o przyznaniu emerytury rolniczej, a pomimo to w dniu 24 czerwca 2015 r. dokonał wypłaty renty strukturalnej za czerwiec 2015 r. W ocenie skarżącego, dopełnił on swych obowiązków, gdyż w odpowiednim terminie poinformował organ o przyznaniu świadczenia rentowego. W okresie, kiedy wypłacono środki, nie miał świadomości, że otrzymuje kwoty wyższe od należnych. Sam organ dopiero po upływie 1,5 roku zauważył błąd. Skarżący dodał, że zwrot żądanej kwoty przerasta jego możliwości finansowe. Wyjaśnił, że z kwoty tej sfinansował koszty utrzymania i leczenia. W jego ocenie, organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów K.p.a., nie uwzględniając jego słusznego interesu i prowadząc postępowanie opieszale i w sposób podważający zaufanie do organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia - decyzji w sprawie. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przy czym sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie czy narusza zasady współżycia społecznego .
Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wydano ją w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zgodnie z przepisami prawa procesowego, natomiast przepisy prawa materialnego zastosowano zgodne z przedmiotem sprawy.
Przedmiotem sporu, w niniejszym postępowaniu jest zmniejszenie przyznanej skarżącemu renty strukturalnej za miesiące za maj i czerwiec 2015 r. w wysokości 2.434,96 zł. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowił przepis § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1613). Zgodnie z treścią powołanego przepisu, w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Przepis ten reguluje kwestię zbiegu uprawnienia do renty strukturalnej oraz prawa do emerytury, w ten sposób, że kwota wypłacanej renty strukturalnej pomniejszana jest o kwotę ustalonej emerytury. Podkreślić należy, że prawodawca krajowy, na gruncie § 14 ust. 1 rozporządzenia, zmniejszenie renty strukturalnej wiąże jedynie z nabyciem prawa do emerytury, nie zaś z faktycznym otrzymywaniem (pobieraniem) świadczeń emerytalnych (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Po 415/16, wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 102/16, wyrok WSA w Kielcach z dnia 9 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 468/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Istnienia prawa do świadczeń, wiążącego się ze spełnieniem warunków nabycia tego prawa nie można utożsamiać z przyznaniem świadczenia (jego wypłatą). Jakakolwiek wątpliwość w tym zakresie została usunięta przez Sąd Najwyższy, który stwierdził, że przyznaniem świadczenia jest ustalenie prawa do jego pobierania, a więc wypłaty (por. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1989 r., III UZP 11/89, OSNCP 1990 Nr 6, poz. 72 i wcześniejszą uchwałę z dnia 10 sierpnia 1988 r. III UZP 22/88, OSNCP 1989 Nr 12, poz. 194). Pogląd ten zachował aktualność, a jego przyjęcie oznacza, że ustalenie prawa do świadczenia przez stwierdzenie spełnienia jego warunków nie odpowiada przyznaniu świadczenia. Potwierdza to zresztą praktyka, gdyż nabycia prawa do świadczenia rzadko pokrywa się z jego wypłatą. Kwota, o którą następuje pomniejszenie renty strukturalnej, została przez ustawodawcę krajowego jednoznacznie określona. Prawodawca wskazał bowiem, że renta strukturalna ulega zmniejszeniu o "kwotę tej emerytury", to jest emerytury, do której uprawniony do renty strukturalnej nabył prawo.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w dniu 22 czerwca 2015 r. wpłynęła do Biura Powiatowego ARiMR decyzja z dnia "[...]" o przyznaniu emerytury rolniczej skarżącemu. Na mocy niniejszej decyzji KRUS ustalił J.B. prawo do emerytury rolniczej od 1 maja 2015 r. w łącznej wysokości 1217,48 zł. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, w dniu "[...]" wydał stronie decyzję o zmianie wysokości renty strukturalnej. Od maja 2015 r. zmniejszono J.B. kwotę renty strukturalnej w wysokości 1848,95 zł ustalonej decyzją z dnia "[...]" o kwotę przyznanej emerytury KRUS tj. 1217,48 zł, ustalając nową wysokość renty strukturalnej – 631,47 zł.
Należy zauważyć, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dokonał niezwłocznej zmiany wysokości renty strukturalnej w formie decyzji administracyjnej, gdyż decyzja o przyznaniu emerytury rolniczej skarżącemu wpłynęła do Biura Powiatowego w dniu 22 czerwca 2015 r., a już w dniu "[...]" wydano decyzję ustalając nową wysokość renty strukturalnej. Wobec powyższego organ działał wnikliwie i szybko realizując przy tym dyspozycję art. 12 k.p.a.
W ocenie Sądu niezasadne są zarzuty naruszenia zasad ogólnych k.p.a. podniesione w konkluzji skargi, a w szczególności nieuwzględnienia słusznego interesu skarżącego, czy interesu społecznego. Decyzje wydawane na podstawie przepisu § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie rent strukturalnych nie mają charakteru decyzji uznaniowych, co oznacza że wydane rozstrzygnięcie nie może być uzależnione od innych niż materialnoprawne przesłanki wynikające z konkretnego przepisu prawa.
Sąd nie dopatrzył się również z urzędu naruszeń prawa, które uzasadniałyby zastosowanie art. 145 § 1 p.p.s.a. i skutkowały koniecznością wyeliminowania z porządku prawnego zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną oddalił.