I SA/Ol 69/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2007-04-05
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowynabycie wewnątrzwspólnotowesamochody osoboweprawo UEart. 90 TWEETSdyskryminacja podatkowazwrot podatkunadpłataWSA

WSA w Olsztynie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, stwierdzając, że podatek akcyzowy od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego był niezgodny z art. 90 TWE z uwagi na dyskryminujące stawki.

Skarżący F.C. wniósł o zwrot podatku akcyzowego zapłaconego od samochodu osobowego nabytego wewnątrzwspólnotowo, twierdząc, że jego wysokość narusza art. 90 TWE. Organy celne odmówiły zwrotu, uznając podatek za zgodny z polskim prawem. WSA w Olsztynie uchylił decyzje organów, powołując się na wyrok ETS w sprawie C-313/05 Brzeziński, który stwierdził, że podatek akcyzowy na samochody używane sprowadzane z UE, którego stawka rośnie wraz z wiekiem pojazdu, jest niezgodny z zasadą neutralności podatkowej.

Sprawa dotyczyła skargi F.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Skarżący argumentował, że podatek akcyzowy w wysokości 39,1% kwoty nabycia, zapłacony od samochodu sprowadzonego z Niemiec, jest niezgodny z art. 90 TWE, ponieważ dyskryminuje towary z innych państw członkowskich w porównaniu do podobnych produktów krajowych. Organy celne podtrzymały stanowisko, że podatek został naliczony zgodnie z polską ustawą o podatku akcyzowym i rozporządzeniem Ministra Finansów, które przewidywały stawki zależne od wieku pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że polskie sądy administracyjne są związane prawem wspólnotowym, które ma pierwszeństwo przed ustawami krajowymi w przypadku kolizji. Powołując się na wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński, sąd stwierdził, że podatek akcyzowy na samochody używane sprowadzane z UE, którego stawka rośnie wraz z wiekiem pojazdu, narusza art. 90 ust. 1 TWE. ETS uznał, że taki system prowadzi do sytuacji, w której podatek nałożony na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa "rezydualną" kwotę tego podatku zawartą w wartości podobnych pojazdów już zarejestrowanych w kraju. W tej konkretnej sprawie, samochód z 1991 roku został opodatkowany stawką 65%, podczas gdy podobne pojazdy krajowe były opodatkowane stawką 3,1%. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, wskazując, że kwota nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku, uiszczonego na podstawie przepisów krajowych kolidujących z prawem wspólnotowym, podlega zwrotowi. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem, że stawka podatku nie może być wyższa niż 3,1%, a także weryfikację podstawy opodatkowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podatek akcyzowy nałożony na samochody używane sprowadzane z UE, którego stawka rośnie wraz z wiekiem pojazdu, jest niezgodny z art. 90 ust. 1 TWE, ponieważ narusza zasadę neutralności podatkowej i prowadzi do dyskryminacji.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo ETS (C-313/05 Brzeziński), zgodnie z którym podatek akcyzowy na samochody używane z UE, którego stawka rośnie z wiekiem, jest niezgodny z art. 90 TWE, gdyż kwota "rezydualnego" podatku w cenie pojazdu maleje wraz z jego wiekiem, podczas gdy stawka podatku rośnie. W tej sprawie stawka 65% dla pojazdu z 1991 roku była wyższa niż stawka 3,1% dla podobnych pojazdów krajowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.a. art. 80 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 80 § ust. 2

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 80 § ust. 3

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 75 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego art. 7 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego art. 7 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego art. 7 § ust. 3

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 72

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 75

Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 9

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 91 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 91 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podatek akcyzowy od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, którego stawka rośnie wraz z wiekiem pojazdu, jest niezgodny z art. 90 ust. 1 TWE, ponieważ narusza zasadę neutralności podatkowej i dyskryminuje pojazdy z innych państw członkowskich. Kwota podatku akcyzowego zapłaconego na podstawie przepisów krajowych kolidujących z prawem wspólnotowym stanowi nadpłatę podlegającą zwrotowi.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów celnych, że podatek akcyzowy został naliczony zgodnie z polskim prawem krajowym i nie stanowi nadpłaty, ponieważ nie został orzeczony decyzją, a wynikał z deklaracji podatnika.

Godne uwagi sformułowania

podatek akcyzowy nałożony na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa "rezydualną" kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Prawo do zwrotu opłat pobranych przez państwo członkowskie z naruszeniem prawa wspólnotowego jest konsekwencją i uzupełnieniem praw przyznanych przez prawo wspólnotowe zakazujące dyskryminujących podatków.

Skład orzekający

Andrzej Błesiński

przewodniczący

Renata Kantecka

sprawozdawca

Ryszard Maliszewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych, zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego, prawo do zwrotu podatku zapłaconego niezgodnie z prawem UE."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2007 roku i interpretacji przepisów UE w tamtym okresie. Może wymagać analizy zmian w prawie UE i krajowym od tego czasu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak prawo UE może wpływać na polskie prawo podatkowe i chronić obywateli przed dyskryminacyjnym opodatkowaniem. Jest to przykład skutecznego wykorzystania prawa wspólnotowego do obrony praw podatnika.

Czy podatek akcyzowy od sprowadzanego auta był niezgodny z prawem UE? WSA odpowiada!

Dane finansowe

WPS: 5141 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 69/07 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2007-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Błesiński /przewodniczący/
Renata Kantecka /sprawozdawca/
Ryszard Maliszewski
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Asesor WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Lidia Wachowska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi F. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 206 (dwieście sześć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" r., Nr "[...]" , Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania F. C. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]" r., odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki "[...]", o numerze nadwozia "[...]" oraz zwrotu uiszczonego podatku akcyzowego w kwocie 5141 zł , utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
F. C., pismem z dnia 3 kwietnia 2005r., wniósł do Naczelnika Urzędu Celnego o zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego w kwocie 5141 zł , w związku z nabyciem na terytorium Niemiec samochodu osobowego marki "[...]" o numerze nadwozia "[...]". W uzasadnieniu swojego wniosku F.C. wskazał, iż w związku z ww. nabyciem na terenie Niemiec przedmiotowego samochodu osobowego "został obciążony przez Urząd Celny podatkiem akcyzowym w kwocie 39,1% kwoty, za jaką nabył ww. pojazd, tj. 5141,00 zł". Wskazał jednocześnie, iż musiał dokonać wpłaty podatku, aby uzyskać zaświadczenie niezbędne do rejestracji przedmiotowego pojazdu. Podkreślił, iż od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, tj. od 1 maja 2004r., polskie organy administracyjne i prawodawcze związane są postanowieniami Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Stwierdził, że obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego jest niezgodny z art. 23 ust.1 i 2, art. 25, art. 90 TWE.
W toku prowadzonego postępowania organ podatkowy ustalił, że F. C. nabył na terenie Niemiec samochód osobowy marki "[...]" o numerze nadwozia "[...]", wyprodukowany w 2001r., o pojemności skokowej 1461 cm3 za kwotę "[...]" EUR. W dniu 7 marca 2005r. złożył w Urzędzie Celnym deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego AKC-U, w której zadeklarował podstawę obliczenia podatku w kwocie 13.149 zł , stawkę podatku akcyzowego 39,1% i kwotę podatku do zapłaty w wysokości 5141 zł. W dniu 22 marca 2005r. podatnik dokonał wpłaty zadeklarowanej kwoty podatku akcyzowego na konto Izby Celnej.
Decyzją z dnia "[...]" r. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego i zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 5141 zł.
F. C. odwołał się od powyższej decyzji do Dyrektor Izby Celnej, podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu wniosku o zwrot podatku akcyzowego.
W motywach zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej zaznaczył, iż stosownie do art.80 ust.1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.), akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Zgodnie z art.80 ust.2 pkt 2 powołanej ustawy podatnikami akcyzy od samochodów osobowych są podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów powstaje w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego z chwilą nabycia prawa rozporządzenia samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym - art.80 ust.3 ustawy o podatku akcyzowym. Zatem zgodnie z art.81 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym są obowiązane, po przywozie na terytorium kraju, złożyć deklarację uproszczoną do właściwego Naczelnika Urzędu Celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego (art.81 ust.1 pkt 1) oraz dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju (art.81 ust.1 pkt 2). Stawki podatku akcyzowego zostały określone w §7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) i, zgodnie z art.75 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym, nie mogą być one wyższe niż 65% podstawy opodatkowania.
W niniejszej sprawie stawka podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki "[...]" wynosiła 39,1%. W świetle przywołanych przepisów brak jest jakichkolwiek przesłanek do kwestionowania poprawności norm materialnoprawnych wynikających z przepisów podatkowych prawa krajowego zastosowanych zarówno przez podatnika przy składaniu, jak i organ podatkowy przy przyjmowaniu uproszczonej deklaracji dla podatku akcyzowego AKC-U, od nabycia wewnątrzwspólnotowego opisanego samochodu osobowego i tym samym kwestionowania prawidłowości wysokości zobowiązania podatkowego wykazanego przez podatnika.
Nie budzi zdaniem organu wątpliwości fakt, że art.90 TWE nakłada na wszystkie Państwa Członkowskie obowiązek stosowania tylko takiego sposobu opodatkowania towarów, który zachowa zasadę neutralności w korelacji zachodzącej pomiędzy podatkami nakładanymi bezpośrednio lub pośrednio na towary innych państw i podatkami nakładanymi na podobne produkty krajowe. Praktyczną realizację przytoczonych regulacji stanowi Dyrektywa Rady 92/12/RWG z dnia 25 lutego 1992r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów podlegających podatkowi akcyzowemu, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania. Dyrektywa powyższa zawiera przede wszystkim obowiązujące na terenie Unii zasady dotyczące obciążenia akcyzą oraz minimalne stawki tego podatku w stosunku do wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. Równocześnie art.3 ust.3 Dyrektywy stanowi, że Państwa Członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby inne niż te wymienione w art.3 ust.1 pod warunkiem jednakże, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekroczeniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi.
Zdaniem organu, ustawa o podatku akcyzowym reguluje kwestie podatku akcyzowego zgodnie z normami europejskimi. Dzieli wyroby akcyzowe na wyroby zharmonizowane i niezharmonizowane. Wyrobami niezharmonizowanymi są m.in. samochody osobowe. Nakładając podatek akcyzowy na wyroby niezharmonizowane, ustawa ta jako krajowy akt prawny uwzględnia w pełnym zakresie implikacje mocy wiążącej przytoczonych norm prawa wspólnotowego.
Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że zawarta w treści art.90 TWE regulacja w żadnym wypadku nie może być utożsamiana z ustanowieniem Państwom Członkowskim bariery uniemożliwiającej kształtowanie stawek podatkowych na wyroby akcyzowe niezharmonizowane na takim poziomie, który jest najkorzystniejszy ze względu na ich własny interes społeczno-ekonomiczny, o ile podatki te nie są wyższe od nakładanych na podobne produkty krajowe. Przepisom krajowym w żaden sposób nie można natomiast zarzucić naruszenia bezstronności systemu podatkowego, albowiem niepodważalnym faktem jest, że akcyzie podlegają w równym stopniu wszystkie samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, w tym również pojazdy produkowane w Polsce. Warunkiem obciążenia samochodu osobowego podatkiem akcyzowym jest brak jego rejestracji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, dokonanej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U z 2005r. nr 108, poz.908), a nie posiadanie przez niego statusu towaru niekrajowego.
W skardze na opisaną decyzję F. C. wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenia kosztów według norm przepisanych. Decyzji zarzucił naruszenie art.4 ust.1 pkt 5, art.75 ust.1 i 3 oraz art.82 ust.3 ustawy o podatku akcyzowym w związku z art.9, art.83, art.87 i art.91 ust.1 Konstytucji RP oraz art.90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Podtrzymując stanowisko zawarte we wniosku o zwrot nadpłaty skarżący podniósł, iż nie kwestionuje, że Państwa Członkowskie zachowały w stosunku do wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych prawo do wprowadzania i utrzymania na nie podatków zgodnie z własną polityką fiskalną. Wykonywanie tej polityki jest jednak ograniczone zobowiązaniami wynikającymi z art.90 TWE. Przepis ten wprowadza zakaz dyskryminacyjnego opodatkowania produktów (towarów) innych Państw Członkowskich. Podatki wewnętrzne nakładane na produkty innych Państw Członkowskich powinny być zatem takie same jak nakładane na podobne produkty krajowe. Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wynika, iż w tzw. nabyciu wewnątrzwspólnotowym towarem podobnym w przypadku samochodów używanych, są nie wszystkie samochody przed ich pierwszą rejestracją w Polsce, jak twierdzi organ II instancji, lecz samochody używane i nabywane w kraju. Nawet jeżeli podatek akcyzowy płacony jest od każdego samochodu, w związku z jego pierwszą rejestracją, niezależnie od tego, czy zostało on kupiony w kraju, czy też nabyty wewnątrzwspólnotowo, to zgodnie z zasadą niedyskryminacji wyrażoną w art.90 TWE, podatek zapłacony w nabyciu wewnątrzwspólnotowym powinien być taki sam jak nałożony na samochody sprzedawane lokalnie (tj. w związku z ich pierwszą rejestracją w Polsce). Kwestionowany podatek akcyzowy nałożony został w związku z nabyciem samochodu jedynie na pojazdy sprowadzane z innego państwa członkowskiego, przy pierwszej rejestracji w Polsce, w związku z tzw. nabyciem wewnątrzwspólnotowym. Co więcej jego wysokość zależy od roku produkcji pojazdu. Na pojazdy sprzedawane lokalnie nie jest nakładany ani podatek akcyzowy, ani inna podobnego opłata (np. zależna od roku produkcji pojazdu). System ten wyraźnie różnicuje oba rodzaje produktów i skutkuje wyłączeniem z góry produktów krajowych z opodatkowania. Skarżący stwierdził również, że organy podatkowe powinny zgodnie z zasadą praworządności ustalić, jakie prawo jest w sprawie właściwe - norma ustawy krajowej, czy ratyfikowanej umowy międzynarodowej. W przypadku zaś ustalenia sprzeczności ustawy krajowej z art.90 TWE organ administracyjny powinien zastosować ten przepis, co wynika m.in. z art. art.9, art.87 i art.91 ust.1 Konstytucji RP, a także systemu prawa wspólnotowego i orzeczeń ETS.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Na wstępnie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia wyłącznie kasacyjne co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja, czy postanowienie narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art.3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Do zadań sądu należy zatem zbadanie, czy zaskarżony akt organu administracji publicznej wydany został zgodnie z prawem materialnym i czy nastąpiło to z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego. Zgodność z prawem oznacza przy tym zarówno zgodności z prawem krajowym, jak i prawem wspólnotowym. Z dniem 1 maja 2004r. Polska, na mocy podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003r. w Atenach Traktatu, stała się bowiem członkiem Unii Europejskiej. Zgodnie z art.2 aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu, Polska od dnia przystąpienia związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot Europejskich i Europejski Bank Centralny. Podkreślić należy, że obowiązek bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego spoczywa na wszystkich organach państw członkowskich Unii.
Wskazać w tym miejscu należy, że postanowieniem z dnia 19 grudnia 2006r., sygn. akt P 37/05, po rozpoznaniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdził, że sędziowie w procesie stosowania prawa podlegają bezwzględnie Konstytucji oraz ustawom (art.178 ust.1 Konstytucji). Z tą zasadą związana jest norma kolizyjna wyrażona w art.91 ust.2 Konstytucji RP, nakładająca obowiązek odmowy stosowania ustawy w wypadku kolizji z umową międzynarodową ratyfikowaną w drodze ustawowej. Zasada pierwszeństwa dotyczy także prawa wspólnotowego (art.91 ust.3 Konstytucji). W związku z tym sąd - jeśli nie ma wątpliwości co do treści normy prawa wspólnotowego - powinien odmówić zastosowania sprzecznego z prawem wspólnotowym przepisu ustawy i zastosować bezpośrednio przepis prawa wspólnotowego, ewentualnie - jeśli nie jest możliwe bezpośrednie zastosowanie normy prawa wspólnotowego - szukać możliwości wykładni prawa krajowego w zgodzie z prawem wspólnotowym. W wypadku pojawienia się wątpliwości interpretacyjnych na tle prawa wspólnotowego, sąd krajowy powinien zwrócić się do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) z pytaniem prejudycjalnym w tej kwestii. Sam fakt, że konkretny przepis ustawy krajowej nie zostanie zastosowany, nie przesądza o konieczności uchylenia ustawy, chociaż w większości wypadków może oznaczać wyraźny postulat pod adresem ustawodawcy dotyczący zmiany takiego przepisu.
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę miał też na względzie, że w analogicznej sprawie, dotyczącej zgodności podatku akcyzowego nałożonego na podstawie ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego, ETS na wniosek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydał w dniu 18 stycznia 2007r. w trybie prejudycjalnym wyrok w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński v. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie (niepubl.).
ETS w sprawie tej stwierdził, że podatek taki jak podatek akcyzowy uregulowany ustawą z dnia 23 stycznia 2004r. nie stanowi cła sensu stricto ani opłaty o skutku równoważnym, nie jest bowiem nakładany na towary w związku z przekroczeniem przez nie granicy (pkt 21-23 i 25 wyroku). ETS uznał zarazem, że wspomniany podatek jest częścią ogólnego wewnętrznego systemu opodatkowania towarów i w związku z tym powinien być poddany ocenie w świetle art.90 TWE. Zgodnie z tym przepisem, żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (ust.1). Ponadto żadne państwo członkowskie nie nakłada na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty (ust.2). Na gruncie niniejszej sprawy ma zastosowanie art.90 ust.1 TWE, ponieważ porównywane jest opodatkowanie dwóch kategorii produktów podobnych w rozumieniu tego przepisu, mianowicie używane samochody osobowe znajdujące się już na rynku krajowym oraz używane samochody nabyte w innych państwach członkowskich.
W powołanym orzeczeniu w sprawie C-313/05 Brzeziński ETS stwierdził, że art.90 ust.1 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie §7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma takie skutki.
Stosownie do art.80 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym, akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy od samochodów są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju oraz importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego (art.80 ust. 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy). Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym (art.80 ust.3 pkt 3 ustawy).
Zgodnie z §7 ust.1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego - w stanie prawnym obowiązującym w dniu powstania obowiązku podatkowego po stronie skarżącego - stawki akcyzy określone w poz.27 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia miały zastosowanie do każdej sprzedaży samochodu osobowego dokonanej przed jego pierwszą rejestracją na terenie kraju w trybie określonym w przepisach o ruchu drogowym, z zastrzeżeniem ust.2. Ten ostatni przewidywał, że w przypadku m.in. nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych, dokonywanego po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, stosowało się procentowe stawki akcyzy obliczone według zamieszczonego tam wzoru, z uwzględnieniem stawek akcyzy określonych odpowiednio w poz.27 załącznika nr 1 (przy sprzedaży krajowej) oraz w poz.21 załącznika nr 2 do rozporządzenia (przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym). Stawki te, ustalane zgodnie z owym wzorem, rosły wraz z wiekiem pojazdu, jednak, stosownie do §7 ust.3 rozporządzenia, nie mogły być wyższe niż stawka akcyzy przewidziana w art.75 ust.1 ustawy, tj. 65% podstawy opodatkowania. Poz.27 załącznika nr 1 oraz poz.21 załącznika nr 2 do rozporządzenia przewidywały analogiczne stawki akcyzy, uzależnione od pojemności silnika: dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2.000 cm3 stawka ta wynosiła 13,6%, dla pozostałych samochodów - 3,1%.
Powyższy mechanizm opodatkowania samochodów osobowych akcyzą należy zatem porównać z zasadami wynikającymi z art.90 TWE. Zgodnie z konsekwentnym poglądem ETS, przepis ten służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji między produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z zagranicy (por. wyrok w sprawie C-387/01 Weigel, pkt 66 i powołane tam orzecznictwo). Jakikolwiek podatek nakładany przez państwo członkowskie nie może zatem obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe (por. wyrok w sprawie C-313/05 Brzeziński, pkt 29).
W konsekwencji, w powołanym orzeczeniu w sprawie C-313/05 Brzeziński ETS stwierdził, że art.90 ust.1 TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w innym państwie członkowskim, przewyższa "rezydualną" kwotę (residual amount) tego podatku zawartą w cenie nabycia (purchase price) podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek (teza 2 wyroku). Przy czym ETS stoi na stanowisku, że jeśli podatek od nowego pojazdu jest równy pewnemu ułamkowi jego ceny, to "pozostałość" (residue) tego podatku zawarta w wartości używanego pojazdu ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu wraz z deprecjacją tej wartości; to jest właśnie "rezydualny", czyli "pozostały" w cenie uwzględniającej spadek wartości pojazdu, podatek (wyrok w sprawie C-345/93 Nunes Tadeu, pkt 13 i 16; wyrok w sprawie C-375/95 Comission v. Greece, pkt 21; wyrok w sprawie C-387/01 Weigel, pkt 68). Przytoczone stanowisko ETS przesądza o nieprawidłowości wykładni art.90 TWE przyjętej przez organy podatkowe w niniejszej sprawie, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Wykładnia prawa wspólnotowego dokonana przez ETS jest bowiem wiążąca dla organów państwa członkowskiego. Wykładnia ta prowadzi do wniosku, że co do zasady opodatkowanie akcyzą używanych samochodów pochodzących z innych państw członkowskich wedle stawki rosnącej wraz z wiekiem pojazdu, jest niezgodne z art.90 ust.1 TWE, ponieważ kwota "rezydualnego" podatku akcyzowego zawartego w wartości podobnego samochodu używanego, zarejestrowanego wcześniej w kraju, wraz z deprecjacją tej wartości (postępującą z wiekiem) proporcjonalnie również maleje (a nie rośnie).
Mając na względzie powyższe stanowisko ETS co do interpretacji art.90 TWE, stwierdzić należy, że art.80 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym nie może być podstawą pobierania dyskryminującego podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych używanych, starszych niż dwa lata. Pobranie tego podatku według zasad ustawy polskiej i rozporządzenia wykonawczego prowadzi bowiem do nałożenia na taki pojazd podatku przewyższającego rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały wcześniej zarejestrowane w Polsce.
W rozpoznanej sprawie bezsporne jest, że pojazd sprowadzony został nabyty przez skarżącego w dniu "[...]" r., za cenę "[...]" Euro. Ze względu na rok produkcji (1991) oraz pojemność silnika (1997cm3 ), skarżący naliczył i wpłacił podatek akcyzowy według stawki 65% w wysokości 4414 zł. Od pojazdów o podobnej pojemności nabywanych w Polsce podatek ten obliczany był według stawki 3,1 %, a więc niższej. Takie zróżnicowanie stawek podatku świadczy o tym, że wbrew zakazowi z art.90 TWE, podatek akcyzowy pobierany od pojazdów pochodzących z innych państw członkowskich obciążał te pojazdy w większym stopniu niż podobne pojazdy nabywane w Polsce.
Konsekwencją powyższego jest przyjęcie, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty i zwrotu pobranego podatku akcyzowego, powołując się na zgodność uiszczonego przez skarżącego podatku z polskim prawem (art.80 ust.1 i art.75 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym oraz przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r., a także art.21§2 i art.72§1 Ordynacji podatkowej). W ocenie organów przepisy te nie pozwalały uznać uiszczonego podatku za nadpłatę, gdyż opodatkowanie nastąpiło w wyniku złożenia deklaracji, a nie w wyniku decyzji organu, zaś uiszczony podatek i jego wysokość były należne na podstawie obowiązującego prawa polskiego.
W świetle wykładni dokonanej w powołanym wyroku ETS, stanowisko Dyrektora Izby Celnej nie może być zaakceptowane. Za nadpłatę uważać bowiem należy kwotę nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku jeżeli uiszczenie podatku nastąpiło na podstawie norm prawa krajowego kolidujących z prawem wspólnotowym. W wyroku zapadłym w sprawie San Georgio, sygn. C-199/82 (publ. w ECR 1983, s.03595) ETS stwierdził, że prawo do zwrotu opłat pobranych przez państwo członkowskie z naruszeniem prawa wspólnotowego jest konsekwencją i uzupełnieniem praw przyznanych przez prawo wspólnotowe zakazujące dyskryminujących podatków.
Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego winien rozpoznać wniosek podatnika, zgodnie z art.72 i nast. Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem stanowiska, iż stawka podatku nie może być wyższa niż 3,1%.
Wskazać przy tym należy, że kwota należnego podatku zależna jest nie tylko od stawki, ale również podstawy opodatkowania. Kwestia ta nie była przedmiotem badania w postępowaniu podatkowym, a tym samym sądowym. W przypadku deklarowania przez podatnika zobowiązania organy podatkowe mają prawo weryfikowania każdego elementu konstrukcji podatku, zatem także zbadanie prawidłowości wykazanej w deklaracji podstawy opodatkowania. Wynik takiej weryfikacji może decydować czy i w jakiej wysokości zapłacony przez skarżącego podatek akcyzowy od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu będzie podlegał zwrotowi jako nadpłata w rozumieniu art.72 Ordynacji podatkowej.
Z wymienionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na mocy art.145 §1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art.209 p.p.s.a., zaś na podstawie art.152 określono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI