I SA/Ol 660/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2020-01-16
NSAinneWysokawsa
płatności bezpośredniewsparcie UErolnictwosztuczne warunkiobejście prawadegresywność płatnościAgencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwagospodarstwo rolnepełnomocnik

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na odmowę przyznania płatności unijnych, uznając, że stworzono sztuczne warunki do ich uzyskania poprzez formalny podział gospodarstwa.

Rolnik skarżył decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Organy administracji uznały, że skarżący stworzył sztuczne warunki do uzyskania korzyści niezgodnych z celami pomocy, poprzez formalny podział gospodarstwa Spółki A, którym faktycznie zarządzał C. C. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, stwierdzając, że zarówno przesłanka obiektywna (obejście zasady degresywności płatności), jak i subiektywna (zamierzona koordynacja działań) zostały spełnione, co uzasadnia odmowę przyznania płatności.

Sprawa dotyczyła skargi M. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która utrzymała w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Skarżący ubiegał się o jednolitą płatność obszarową, płatność za zazielenienie oraz płatności do bydła i krów na powierzchni 50,55 ha. Organy administracji uznały, że skarżący nie prowadził samodzielnie gospodarstwa rolnego, a deklarowane grunty stanowiły część składową gospodarstwa Spółki A. Stwierdzono, że osoby zarządzające Spółką stworzyły sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści majątkowych, co potwierdził wcześniejszy wyrok WSA. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zastosowanie art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, dotyczącego przypadków obchodzenia prawa poprzez sztuczne tworzenie warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Sąd administracyjny, podzielając stanowisko organów, uznał, że w sprawie wystąpiły zarówno przesłanka obiektywna (obejście zasady degresywności płatności poprzez multiplikowanie podmiotów) jak i subiektywna (zamierzona koordynacja działań przez C. C., który zarządzał całością, mimo formalnego podziału gospodarstwa). Sąd podkreślił, że celem systemu dopłat jest wspieranie rolnictwa i zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, a środki unijne podlegają ochronie. Stworzenie sztucznych warunków uniemożliwiło osiągnięcie tych celów. Skarżący nie wykazał samodzielności w prowadzeniu działalności, braku powiązań z innymi podmiotami zarządzanymi przez C. C., ani posiadania niezbędnej infrastruktury. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli istnieją obiektywne i subiektywne przesłanki wskazujące na celowe obejście przepisów i uzyskanie nienależnych korzyści.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo stwierdziły istnienie sztucznych warunków, gdy obiektywne okoliczności (multiplikowanie podmiotów, obejście degresywności) i subiektywne (zamierzona koordynacja działań przez C. C.) wskazują na celowe działanie w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia, mimo formalnego spełnienia wymogów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.s.b. art. 8 § ust. 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Rozp. 1307/2013 art. 4 § ust. 1 lit. a i c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Rozp. 2988/95 art. 4 § ust. 3

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95

Rozp. 1306/2013 art. 60

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

Pomocnicze

u.k.s.e.p. art. 3 § pkt 1-3

Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.s.h. art. 151 § § 4

Kodeks spółek handlowych

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia poprzez formalny podział gospodarstwa. Istnienie zarówno przesłanki obiektywnej (obejście zasady degresywności płatności), jak i subiektywnej (zamierzona koordynacja działań).

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów K.p.a. (art. 6, 77, 75, 80, 107) i K.s.h. (art. 151 § 4). Argumentacja skarżącego o samodzielnym prowadzeniu działalności rolniczej i braku sztuczności warunków.

Godne uwagi sformułowania

działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (...) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek) nie mamy do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą, lecz z jednym gospodarstwem rolnym zarządzanym przez C. C.

Skład orzekający

Przemysław Krzykowski

przewodniczący sprawozdawca

Renata Kantecka

sędzia

Jolanta Strumiłło

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie klauzuli 'sztucznych warunków' w prawie UE dotyczącym płatności rolnych, analiza powiązań między podmiotami ubiegającymi się o wsparcie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji tworzenia sztucznych warunków w celu obejścia zasad degresywności płatności rolnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak organy i sądy walczą z próbami obejścia prawa w celu uzyskania nienależnych dopłat unijnych, co jest istotne dla zrozumienia zasad przyznawania środków publicznych w rolnictwie.

Rolnik próbował obejść przepisy o dopłatach unijnych? Sąd wyjaśnia, kiedy podział gospodarstwa jest 'sztuczny'.

Sektor

rolnictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Ol 660/19 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2020-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Jolanta Strumiłło
Przemysław Krzykowski /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Kantecka
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1214/20 - Wyrok NSA z 2024-02-21
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 278
art. 8 ust. 1
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 4 ust. 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608  art. 4 ust. 1 lit. a i c
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca),, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka, sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Dyrektor") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Kierownik") z "[...]", którą odmówiono M. C. (dalej jako strona, skarżący) przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017.
W dniu 25 maja 2017r. do Kierownika wpłynął wniosek, w którym strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, a także płatności do bydła i krów (do 11 sztuk bydła i 14 sztuk krów) od zadeklarowanej powierzchni gruntów rolnych w ilości 50,55 ha. Rozpatrując ten wniosek, Kierownik uznał, że w niniejszej sprawie zostały stworzone sztuczne warunki do otrzymania korzyści niezgodnych z celami pomocy finansowej przyznanej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i w konsekwencji organ odmówił przyznania stronie wnioskowanej pomocy.
Utrzymując w mocy ww. decyzję, Dyrektor odwołał się do przepisów art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017r., poz. 278 ze zm., dalej jako ustawa o płatnościach), art. 3 pkt 1-3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2017 r., poz. 1853) oraz art. 4 ust. 1 lit. a) i lit. c) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE L z 2013 r. Nr 347 s. 608).
Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE. L z 1995 r. Nr 312 s. 1), działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Ponadto stosownie do art. 60 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej (Dz. Urz. UE L Nr 347 poz. 549 ze zm.) bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
W ocenie organu II instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że skarżący nie prowadził samodzielnie i na własny rachunek gospodarstwa rolnego. Rzekome gospodarstwo rolne nie stanowi jednostki samodzielnej, a deklarowane przez stronę grunty rolne stanowią część składową gospodarstwa Spółki A (dalej : "Spółka"). Prawidłowość stanowiska organu, że osoby zarządzające Spółką stworzyły sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści majątkowych, potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 213/19.
Odwołując się do poszczególnych ustaleń postępowania, organ odwoławczy wskazał, że w dniu 24 lutego 2009 r. strona złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego. Jako swego pełnomocnika wskazała C. C., który jest wspólnikiem Spółki i jednocześnie jest pełnomocnikiem 11 producentów rolnych, dla których jest osobą bliską. Organ wskazał, że dzierżawione przez stronę grunty rolne były własnością Spółki, zaś przychody z działalności rolniczej oraz pozyskiwane w tej działalności dotacje wpływały na rachunek bankowy C. C. W ocenie organu II instancji, w kontekście uzyskiwanych dochodów, ubiegania się o te same płatności, posiadania tego samego adresu, osoby pełnomocnika, wspólnych rachunków bankowych, powiązania pomiędzy Spółką i pozostałymi producentami, w tym również skarżący, pozwalały na uznanie, że stanowią oni w istocie jeden podmiot gospodarczy.
Zdaniem organu skarżący nie wykonał osobiście żadnych zabiegów agrotechnicznych w 2017r. Z przedstawionej przez stronę umowy na świadczenie usług agrotechnicznych wynika, że całość prac była wykonywana przez B. S., również uzyskiwał on wszelkie korzyści w postaci plonu z tytułu użytkowania tych gruntów. W ocenie organu, jedynym celem sporządzenia umowy dzierżawy gruntów był podział gospodarstwa Spółki na gospodarstwa mniejsze, co miało wskazywać na samodzielne prowadzenie przez stronę działalności rolniczej. Faktyczną i realną kontrolę nad gospodarstwem posiadał zaś C. C. i pomimo dokonanego podziału, gospodarstwo nadal stanowi jedną całość pod względem technicznym i ekonomicznym. Brak posiadania czy też własności sprzętu, nieruchomości, wyposażenia niezbędnego do prowadzenia działalności rolniczej, brak potwierdzenia opłat, które wskazywały by na zakup czy też sprzedaż produktów pozwalających na przyjęcie prowadzenia jakiejkolwiek działalności rolniczej, ścisłe powiązania rodzinne stanowią zasadnicze okoliczności faktyczne uzasadniające przyjętą przez organy tezę, że strona działalności rolniczej nie prowadziła.
Dodatkowo organ ocenił, że z uwagi na fakt, iż okres zawarcia umowy dzierżawy pokrywa się z terminem składania wniosków o przyznanie płatności na rok 2017, zachodzi podejrzenie, że zawarta umowa dzierżawy jest umową pozorną. Korzyści finansowe, jakie mogłaby uzyskać Spółka z tytułu dopłaty są niewspółmiernie wyższe niż zysk z tytułu czynszu dzierżawnego.
Zdaniem organu odwoławczego, wpis do ewidencji producentów miał tylko stworzyć pozory, że strona jest producentem samodzielnie prowadzącym działalność rolniczą na wydzierżawionych gruntach rolnych. Jedynym celem umów dzierżawy gruntów był podział gospodarstwa Spółki na kilka mniejszych, co miało na celu pobieranie zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo skarżącego nie stanowi jednostki wyodrębnionej, a jest częścią składową gospodarstwa Spółki zarządzanego przez C. C.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego i orzeczenie o kosztach postępowania, zarzuciła tej decyzji naruszenie:
1. art. 6 K.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach -
polegające na kwestionowaniu przez organ faktu prowadzenia przez skarżącego
działalności rolniczej, pomimo iż zakres i sposób czynności wykonywanych
przez skarżącego na dzierżawionych przez niego gruntach w pełni odpowiada
pojęciu działalności rolniczej w rozumieniu właściwych dla sprawy
niniejszej materialno-prawnych przepisów unijnych, co oznacza iż organ,
kwestionując rolniczy charakter działalności, prowadzonej przez skarżącego w
takim zakresie w jakim ją on prowadził, posługiwał się pozanormatywnymi
(nie znajdującymi bezpośredniego oparcia w żadnym przepisie prawa)
kryteriami, w oparciu o które wyprowadził swój wniosek, co do zasadniczej
okoliczności prawnej sprawy, stojący w jawnej sprzeczności z treścią
obowiązujących norm prawa materialnego.
2. Art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach - polegające na
braku wszechstronnego rozpatrzenia dostępnego materiału dowodowego, w
szczególności wyrażające się zaniechaniem dokonania przez organ wnikliwej
analizy uzyskanych na jego własne życzenie obszernych zeznań skarżącego oraz świadków, których protokoły znajdują się w aktach sprawy, a z których wynika zgodnie, że skarżący we własnym zakresie i na własny rachunek sprawował ścisły zarząd nad pracami rolnymi w jego gospodarstwie, którego to faktu organ nie zakwestionował za pomocą żadnego, konkretnego dowodu.
3. Art. 75 § 1 K.p.a. - poprzez pozbawione nieuwzględnienie znajdujących się
w aktach dowodów, w postaci zgodnych zeznań strony i powołanych przez sam
organ świadków, mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy;
4. Art. 80 K.p.a. - polegające na braku udowodnienia przez organ rzekomego
faktu braku osobistego użytkowania przez skarżącego deklarowanych przez niego gruntów rolnych, a także braku udowodnienia okoliczności, mających
odpowiadać przesłankom zastosowanej normy art. 60 rozporządzenia nr
1306/2013;
5. 107 § 3 K.p.a. - polegające na braku spełniającego standardy określone
przez ustawodawcę uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności
wyrażonego przez organ szeregu nieprawdziwych przekonań, że: skarżący nie
prowadził działalności rolniczej w rozumieniu właściwych przepisów, nie był
osobą która faktycznie użytkowała deklarowane przez siebie grunty, czy też że
korzyści jakie skarżący mógł uzyskać dzięki poniesionym przez siebie osobiście
nakładom pracy przypadłyby w rzeczywistości spółce z ograniczoną
odpowiedzialnością, od której skarżący wydzierżawił deklarowane działki, a nie
samemu skarżącemu.
Ponadto, konsekwencją w/w naruszeń zasad postępowania jest naruszenie przez organ następujących norm prawa materialnego:
6. Art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki
rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia
Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000,
(WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 oraz - poprzez próbę zastosowania
w/w norm jako podstawy rozstrzygnięcia pomimo braku wykazania przez
organ zaistnienia określonych w tym przepisie niezbędnych przesłanek;
7. Art. 151 § 4 Kodeksu spółek handlowych - poprzez samowolne kwestionowanie przez organ odrębnego bytu prawnego spółki kapitałowej w stosunku do osób fizycznych zasiadających w jej organach i/lub będących je udziałowcami.
Decyzji zarzucono, że organ nie był w stanie dokładnie sprecyzować jaki jest właściwie stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia sprawy, co w oczywisty sposób stanowi brak należytego uzasadnienia decyzji, który powinien skutkować jej uchyleniem. Jakoby tego było mało, zdaniem skarżącego, organ jako podstawę prawną wskazuje przepis prawa materialnego mający zastosowanie tylko wówczas, gdy warunki do uzyskania płatności, w tym zasadniczy warunek faktycznego posiadania i użytkowania deklarowanych gruntów przez wnioskodawcę został formalnie spełniony.
Z powyższych względów zaskarżona decyzja zasługuje na uchylenie,
zważywszy, iż strona nie jest nawet na podstawie jej uzasadnienia precyzyjnie
ustalić, jakie ustalenia przyjął wobec niej organ i w konsekwencji zweryfikować
we własnym zakresie zasadność zastosowania wobec niej określonej podstawy
prawnej (rażące naruszenie normy art. 107 § 3 K.p.a. mające wpływ na
możliwość podjęcia przez stronę rzeczowej i skoncentrowanej na konkretach
polemiki ze stanowiskiem organu).
Z zaskarżonej decyzji strona wywnioskować może jedynie to, że organ
odnosi się wobec jej osoby podejrzliwie, strona nie jest natomiast w stanie
jednoznacznie ustalić, czy zdaniem organów nie była ona posiadaczem i faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych przez nią działek, czy też posiadanie to miało miejsce, jednak miało ono mieć według organu charakter sztuczny, przy czym przekonanie o owej sztuczności organ uzasadnia - na zasadzie błędnego koła w dowodzeniu - twierdzeniem, że pomimo formalnego zawarcia umowy dzierżawy skarżący w rzeczywistości nie był jakoby faktycznym użytkownikiem wydzierżawionych działek.
Odnosząc się do wysuwanych przez organ sugestii, co do tego, jaki,
inny niż sam skarżący, podmiot miał być jakoby faktycznym użytkownikiem działek,
wskazano, że twierdzenia te nie tylko sprzeczne są z przesłankami
zastosowania normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, ale także rażąco kłócą się z treścią dostępnych w aktach sprawy, nie podważonych w żaden czytelny sposób dowodów. W aktach sprawy dostępne są zarówno pisemna umowa świadczenia usług w zakresie prac polowych zawarta przez skarżącego ze zleceniobiorcą, jak i wzajemnie
zgodne zeznania skarżącego i w/w wykonawcy prac polowych, z których wynika
przede wszystkim jednoznacznie, iż ten ostatni swoją aktywność na działkach
wskazanych mu przez skarżącego poczytywał jako świadczenie, w ściśle określonym
zakresie, odpłatnych usług agrotechnicznych na wyraźne zlecenie osoby posiadającej tytułu prawny do dysponowania w/w działkami.
Podobnie skarżący odnosi się do twierdzeń organu dotyczącego ustalenia, że faktycznym użytkownikiem działek dzierżawionych przez skarżącego i zadeklarowanych przez niego do płatności miała być spółka. Twierdzenia te zdaniem skarżącego, oparte
są wyłącznie na ciągu spekulacji, nie zaś na jakimkolwiek konkretnym dowodzie, z
którego jasno i bezpośrednio wynikałoby, że to w/w spółka - właściciel gruntów
wykonywała w roku 2017 jakiekolwiek czynności zarządcze wobec gruntów
oddanych skarżącemu w dzierżawę.
Z ostrożności procesowej pełnomocnik skarżącego wskazał także, że okoliczności sprawy nie dają podstaw do zastosowania jako podstawy rozstrzygnięcia klauzuli sztucznych warunków. Zgodnie bowiem z normą art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, której wykładnia powinna być dokonywana zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku TS(UE) (szósta izba) z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 warunki do uzyskania w ramach danego postępowania korzyści finansowych z budżetu UE są sztuczne nie wówczas, gdy organ administracji subiektywnie i uznaniowo dojdzie do intuicji, iż warunki te odbiegają od sytuacji, którą zdaniem organu uznać należy za typową, lecz wówczas, gdy w sposób obiektywny wykazane zostanie, że tworząc te warunki strona zamierzała osiągnąć korzyści niezgodne z celami danego typu wsparcia
finansowego. Tymczasem skarżący prowadzi działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c tiret 3 rozporządzenia nr 1307/2013 - osobiście i na własny rachunek. Co za tym idzie próby dopatrywania się sztuczności w prowadzonej przez niego działalności tylko dlatego, że działalność ta nie wybiegała poza elementy wyraźnie aprobowane przez prawodawcę mają charakter manipulacji i naginania prawa na użytek subiektywnych ocen, podjętych przez organ względem skarżącego na podstawie niejasnych kryteriów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
W myśl art.1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. z 2019r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują
wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod
względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.134
§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (tj. Dz. U 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej jako - p.p.s.a.), sąd
rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami
skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie jest zasadna.
Zasady udzielania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały unormowane w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 L, poz. 278, ze zm.), zgodnie z którym:
1. Jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami",'
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Producentem rolnym natomiast – w świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów – jest osoba fizyczna będąca m.in. rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1307/2013. Odwołując się z kolei do treści tego przepisu podnieść należy, że rolnik oznacza osobę fizyczną (...), której gospodarstwo rolne położone jest na obszarze objętym zakresem terytorialnym traktatów (...) oraz która prowadzi działalność rolniczą. Gospodarstwo rolne zostało natomiast zdefiniowane jako wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013).
W świetle powyższych przepisów prawa możliwość przyznania wnioskowanej pomocy determinowana jest w pierwszej kolejności ustaleniem, że wnioskodawca jest producentem rolnym i prowadzi działalność rolniczą. Z uwagi na powyższe odesłanie w przepisach prawa krajowego do ustanowionej w przepisach prawa unijnego definicji legalnych rolnika i gospodarstwa rolnego, prawidłowo organy orzekające w sprawie uznały, że również do wniosku strony skarżącej dotyczącego wsparcia pochodzącego ze środków krajowych znajdował zastosowanie przepis art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, tj. klauzula dotycząca przypadków obchodzenia prawa.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego błędnego zastosowania w niniejszej sprawie klauzuli sztucznych warunków wynikającej z art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady nr 1306/2013. Sąd nie uznaje go za zasadny, w pełni podzielając stanowisko organu, że ww. przepis znajduje zastosowanie w niniejszym przypadku. Wskazać bowiem należy, że płatność, o który toczy się spór pomiędzy stronami postępowania, jest formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej. W art.39 ust.1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską wskazano, iż celem wspólnej polityki rolnej są: a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizację rynków; d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów.
Zatem system dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości
gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie.
Natomiast środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach wspólnej polityki rolnej pochodzą z budżetu Unii Europejskiej, w związku z czym
podlegają ochronie zgodnie z ogólnymi zasadami ochrony interesów finansowych
Wspólnot Europejskich ustanowionymi w rozporządzeniu nr 2988/95. Preambuła ww.
rozporządzenia stanowi, iż prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i
państwa członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są
wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Unia Europejska częściowo
finansując Program Rozwoju Obszarów Wiejskich wymusza na Komisji Europejskiej i
Krajach Członkowskich racjonalne, słuszne i proporcjonalne wydatkowanie tymi
środkami (służy ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich).
Z tego też powodu państwo członkowskie sprawdza m.in., czy nie zostały
stworzone sztuczne warunki (np. sztuczny podział gospodarstwa) umożliwiające uzyskanie korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Wynika to z art. ust. 3 ww. rozporządzenia, a także z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanowienie określonego systemu wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.2009.30.16, dalej jako "rozporządzenie nr 73/2009) oraz z art. ust.8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur
kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju
obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8 dalej jako rozporządzenie nr 65/2011).
Rozporządzenia nr 73/2009 oraz 65/2011 co do zasady obowiązywały przed dniem 1 stycznia 2015r., jednak analogiczne rozwiązania zostały zawarte w rozporządzeniach Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) regulujących zasady przyznawania płatności bezpośrednich od 2015r. nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549) i nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347).
Nadto przepisem prawa materialnego, który wyznacza kierunek prowadzenia ustaleń faktycznych w sprawie, jest art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. W myśl tego przepisu, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przepisy te zawierają tzw. klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego (wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 736/18, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia powołane poniżej, o ile nie podano innego publikatora).
W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone". Ustalenie znaczenia tego pojęcia może mieć miejsce wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym, przy czym ustawodawca określił cel "sztucznego stworzenia warunków", którym jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia.
W ocenie Sądu, na gruncie analizowanego przepisu warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (wyrok NSA z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19). Omawiana klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (wyrok NSA z 8 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1621/18). Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie rzeczy (wyrok NSA z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 917/18).
Aby zastosować przepis sankcyjny o wyłączeniu płatności, organy administracji powinny drobiazgowo ustalić i udowodnić wszystkie okoliczności mogące stanowić potwierdzenie stworzenia w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania płatności. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w argumentacji przedstawianej w uzasadnieniu wyroków składających się na jednolitą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych, które w podobnych sprawach wielokrotnie odwoływały się do wykładni prawa przedstawionej w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencija (opubl. http://eur-lex.europa.eu).
W uzasadnieniu tego wyroku TSUE wskazał, że organ, dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy, jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).
Z orzeczenia TSUE wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku).
Dokonując wykładni pojęcia "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności", TSUE wyraził m.in. pogląd, że sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
W związku z powyższym wyrokiem TSUE należy wskazać, że jakkolwiek odnosił się on do treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, to jednak ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu aktualny oraz ma pełne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Mając zatem na względzie okoliczności faktyczne sprawy i przedstawioną powyżej wykładnię przepisów prawa w wyroku TSUE, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organy wykazały w sposób niewątpliwy, że zaistniały łącznie obydwie przesłanki, poprzez które można ocenić zaistnienie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia.
Dla dokonania oceny, czy w przedmiotowej sprawie zostały stworzone we wskazanym rozumieniu sztuczne warunki, o którym mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, konieczne jest ocenienie działań nie tylko skarżącego, ale również reprezentowanych przez C. C. pozostałych 10 podmiotów, a ponadto występujących pomiędzy nimi zależności i powiązań. Należy także podkreślić, że tutejszy Sąd weryfikował już kwestię stworzenia sztucznych warunków polegających na utworzeniu 12 podmiotów (11 osób fizycznych i Spółka A) w ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnej wydanej wobec innego podmiotu w ramach kampanii o przyznanie płatności na rok 2016, stwierdzając, że taka sytuacja stworzenia sztucznych warunków wystąpiła.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i podtrzymuje w całości stanowisko tut. Sądu wyrażone w wyroku z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 213/19. Okoliczności faktyczne rozpoznawanej aktualnie sprawy związane z mechanizmem stworzenia całego skoordynowanego przedsięwzięcia i charakterem działalności są tożsame jak w przypadku odmowy przyznania płatności na rok 2016 w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 213/19.
W niniejszej sprawie nie było kwestionowane formalnoprawne wyodrębnienie skarżącego jako podmiotu ubiegającego się o płatności rolne. Przedmiot sporu sądowego został umiejscowiony na innej płaszczyźnie dotyczącej tego, czy materiał dowodowy pozwalał przyjąć, że formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe mogło być uznane za wyodrębnienie sztuczne dokonane wyłącznie w celu uzyskania nienależnych płatności.
W ocenie Sądu, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organy prawidłowo ustaliły, że doszło do stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia z uwagi na wystąpienie zarówno przesłanki obiektywnej, jak i przesłanki subiektywnej.
Wystąpienie elementu obiektywnego polegało na wykreowaniu obiektywnych okoliczności uniemożliwiających osiągnięcie celu wsparcia rolników na skutek multiplikowania podmiotów celem utworzenia wielu pozornie odrębnych gospodarstw rolnych, w ramach których składane były wnioski o przyznanie płatności. Stworzenie wielu podmiotów reprezentowanych przez tę samą osobę (C. C.) i wnioskujących o przyznanie płatności do działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności umożliwiało obejście zasady degresywności wyrażonej w przepisach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W tych okolicznościach została więc spełniona przesłanka obiektywna, gdyż poprzez obejście ograniczeń kwotowych i powierzchniowych nie mogły zostać osiągnięte cele wsparcia, które realizują przepisy wprowadzające ograniczenia, w tym m.in. wspieranie konkurencyjności rolnictwa, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, zapobieganie niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach, czy zrównoważony rozdział płatności wśród małych i dużych beneficjentów. Cele te można zrekonstruować z treści rozporządzeń unijnych (pkt 8 i 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, art. 3 i art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005, Dz. U. UE. L 2013 r. Nr 347, s. 487 ze zm.), obrazujących wolę prawodawcy, aby wsparciem objęte zostały przede wszystkim mniejsze gospodarstwa, zważywszy, że duże podmioty korzystają już z tzw. efektu skali. Jak wskazano w pkt 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów, a więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.
Wskazany powyżej cel, jakim jest wspieranie konkurencyjności, ma zapewnić balans i równomierny rozwój całej grupy przedsiębiorców. Służy temu mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez wprowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw, do których przysługują płatności. Wprowadzenie tego mechanizmu miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.
Z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności wskazane cele wsparcia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, nie mogły zostać w niniejszej sprawie osiągnięte, co oznacza, że wystąpiła przesłanka obiektywna, o której mowa w powołanym wyżej wyroku TSUE w sprawie C-434/12.
Wbrew argumentacji skargi, dla oceny wystąpienia przesłanki obiektywnej nie ma żadnego znaczenia powoływana okoliczność realizacji przez skarżącego działalności rolnej ani też wykreowana w zarzutach skargi pozorna rozbieżność w argumentacji organu co do tego, kto miał tę działalność w istocie prowadzić – strona czy zleceniobiorca usług agrotechnicznych. Nie kwestionując tego, że strona spełniła wymogi przyznania wnioskowanej płatności, wskazać należy, że istotne znaczenie ma to, że jej działanie w sztucznie stworzonych warunkach uniemożliwiało osiągnięcie celów wynikających z obowiązujących przepisów. Gospodarstwo rolne stworzone zostało wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów i to nie tylko przysługujących w ramach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, lecz również płatności z innych tytułów.
Zdaniem Sądu, w sposób niebudzący wątpliwości organy obu instancji wykazały również wystąpienie w sprawie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie zarówno w sposób opisowy, powiązań osobowych, majątkowych i organizacyjnych pomiędzy skarżącą i pozostałymi podmiotami. Pozwoliło to na ustalenie zamierzonej koordynacji działań mającej na celu pozyskanie wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niestworzenia sztucznych warunków. Ustalone okoliczności faktyczne, które nie zostały skutecznie zakwestionowane przez skarżącego, zdaniem Sądu, jednoznacznie wskazują, że w sprawie nie mamy do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą, lecz z jednym gospodarstwem rolnym zarządzanym przez C. C. Zaznaczenia przy tym wymaga, że aby ustalić, kto jest rolnikiem i jakie jest jego gospodarstwo rolne, należy ocenić, jak są realizowane funkcje zarządcze, jak jest ukształtowana struktura majątkowa, a także jak jest zbudowane zaplecze techniczne i organizacyjne i jakie są zasady działania podmiotu czy grupy osób, biorąc przy tym pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne wykorzystywane do działalności rolniczej (wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 992/18).
Analiza tych zależności w niniejszej sprawie doprowadziła organy do prawidłowego wniosku, że wykorzystując utworzone podmioty, C. C. prowadził przy pomocy najbliższych współpracowników de facto jeden organizm gospodarczy, stanowiący jedno gospodarstwo rolne.
Z okoliczności niniejszej sprawy wynika bowiem, że strona ustanowiła jako swego pełnomocnika C. C., który jest wspólnikiem Spółki A i jednocześnie jest pełnomocnikiem 10 innych producentów rolnych, dla których jest osobą bliską. Przychody z działalności rolniczej oraz pozyskiwane w tej działalności płatności przez wszystkich zarejestrowanych producentów rolnych wpływały na rachunek bankowy C. C. Grunty, w oparciu o które strona prowadziła działalność, nie były jej własnością, lecz były dzierżawione od spółki. W oparciu o te ustalenia, organ odwoławczy trafnie skonstatował, że istniały wątpliwości co do rzeczywistego charakteru zawartej przez stronę ze spółką umowy dzierżawy gruntów rolnych.
Ponadto w toku postępowania prowadzonego przy czynnym udziale strony nie wykazała ona, by posiadała infrastrukturę służącą prowadzeniu działalności rolnej w postaci np. budynków, maszyn czy urządzeń rolniczych. Strona nie wykonywała osobiście zabiegów agrotechnicznych, zlecając prace w tym zakresie innemu podmiotowi. Poza fakturami VAT za koszenie gruntów i sporządzenie dokumentacji rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz ekspertyzę ornitologiczną i umów na świadczenie usług agrotechnicznych strona nie ponosiła żadnego ryzyka finansowego jako elementu nieodzownego w każdym rodzaju działalności produkcyjnej. Nie wykazała też, by osiągnęła dochody (za wyjątkiem płatności), jak również, by ponosiła inne koszty tej działalności niż dotyczące sporządzenia dokumentacji. Tym samym strona nie wykazała, by działała w sposób samodzielny i niezależny.
Ponadto zwrócenia wymagała okoliczność nieeksponowana przez organy w niniejszej sprawie, lecz znana Sądowi z urzędu na podstawie akt o sygn. I SA/Ol 213/19, że spółka przekazała, na podstawie umów dzierżawy, grunty rolne osobom spokrewnionym lub spowinowaconym z osobami będącymi jej udziałowcami i członkami zarządu. Umowy dzierżawy nie były rejestrowane w Urzędzie Gminy, ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego ani potwierdzone notarialnie. W świetle uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 23 maja 2019 r., analiza umów dzierżawy wskazywała, że korzyści uzyskiwane z czynszu dzierżawnego mogły jedynie zrekompensować spółce koszty podatku rolnego, który spółka uiszczała od całej powierzchni gruntów. Spółka nie wykazała przy tym, że z tytułu czynszu dzierżawnego uiszczane były płatności. Grunty wydzierżawione poszczególnym osobom stanowiły gospodarstwa rolne o powierzchni około 50 ha. Każde z tych gospodarstw rozpoczęło uczestnictwo w ramach tego samego pakietu i wariantu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego, przy czym działki ewidencyjne stanowiące własność spółki zlokalizowane są w bezpośrednim sąsiedztwie i stanowić mogą zorganizowaną całość.
Zdaniem Sądu, wszystkie powyższe ustalenia potwierdzały, że jedynym celem umów dzierżawy gruntów był podział gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych, co miało na celu pobieranie zwiększonych płatności do gruntów rolnych. W tych warunkach nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie spełniona została także przesłanka subiektywna stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. Rozproszenie gruntów mogących stanowić zorganizowaną całość, zarządzanych i należących pośrednio lub bezpośrednio do tej samej osoby i położonych w bliskim sąsiedztwie nie znajduje, zdaniem Sądu, uzasadnienia ekonomicznego, lecz potwierdza cel takiego działania, jakim jest obejście zasady degresywności przy płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.
W ocenie Sądu, gospodarstwo rolne skarżącego formalnie tworzyło samodzielne gospodarstwo, w rzeczywistości jednak było to wyodrębnienie wyłącznie formalnoprawne, niestanowiące o jego samodzielności czy niezależności. Gospodarstwo to pozostawało w ścisłym związku z gospodarstwem spółki oraz osobą C. C. Wszystkie działania, które miały miejsce, stanowiły w istocie próbę dostosowania wzajemnych relacji między podmiotami, aby uzyskać maksymalne dofinansowanie. Pomimo zatem, że w rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił z oddzielnym wnioskiem o przyznanie płatności, działając formalnie jako samodzielny rolnik, to w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1307/2013 tworzył on wraz z pozostałymi gospodarstwami jeden organizm gospodarczy.
W tych warunkach nie mogły zostać uwzględnione przedstawione przez skarżącego okoliczności mające uzasadniać inne niż nakierunkowane na osiągnięcie maksymalnych wpływów z tytułu płatności, powody wyodrębnienia gospodarstwa i twierdzenia o jego autonomiczności, jako nieoparte na obiektywnych dowodach oraz niestanowiące logicznych i racjonalnych argumentów powołania kilkunastu podmiotów.
Mając zatem na względzie wykazane powiązania majątkowe, osobowe, i organizacyjne uzasadniające twierdzenie o istnieniu w sprawie zamierzonej koordynacji działań, które ukierunkowane były wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia, uznać należało, że organy prawidłowo uznały, iż w sprawie wystąpił zarówno element subiektywny, jak i obiektywny stworzenia sztucznych warunków, o którym mowa w wyroku TSUE z 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12. W rzeczywistości skarżący wraz z pozostałymi wnioskującymi o płatności byli w świetle art. 4 ust. 1 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1307/2013 jednym rolnikiem prowadzącym jedno gospodarstwo rolne, na którym poprzez stworzenie sztucznych warunków prowadzili działalność ukierunkowaną na osiągnięcie korzyści sprzecznych z celami wsparcia.
Odmawiając zaś uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa procesowego, wskazać należy, że ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w decyzjach organów obu instancji. W ocenie Sądu, organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zebrały i wnikliwie rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy, w tym materiał przedstawiony przez skarżącego, i na podstawie jego całokształtu trafnie oceniły okoliczności faktyczne, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. W szczególności wyjaśniły dlaczego, pomimo spełnienia formalnych warunków pomocy, skarżący nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa.
Tym samym nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że organy dopuściły się naruszenia art. 6 k.p.a w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a także art.75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 151§ 4 Kodeksu spółek handlowych.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. .Dz. U. z 2019r., poz. 2325) oddalił skargę.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę