I SA/Ol 646/21

I SA/Ol 646/21 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2021-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Górska /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski
Ryszard Maliszewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 420/22 - Wyrok NSA z 2025-06-12
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1341
art. 16 ust. 2-4
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 83 par. 1, art. 336
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48  art. 31 ust. 2
Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Protokolant referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021r. sprawy ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga P. H. (dalej: "strona", "skarżący" lub "producent rolny") dotyczy decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej: "organ I instancji", "Kierownik BP") z "[...]" w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.
Z akt sprawy wynika, że producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne
w Z. (województwo warmińsko-mazurskie). W dniu 15 czerwca 2020 r. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020. Ww. decyzją z "[...]" Kierownik BP odmówił stronie przyznania w całości wnioskowanej płatności, a mianowicie odmówił przyznania płatności związanych do zwierząt, tj.: płatności do bydła i nałożył sankcję w wysokości 6.535,20 zł oraz płatności do krów i nałożył sankcję w wysokości 8.242,20 zł. Decyzja tą ww. organ przyznał jednocześnie stronie pozostałe wnioskowane płatności.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, przyczyną odmowy przyznania płatności do bydła i krów było stwierdzenie przez organ I instancji, że doszło do "pozornego przemieszczenia zwierząt" nabytych przez stronę, a tym samym uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia bezpośredniego.
Powyższa decyzja w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do bydła i krów oraz nałożenia sankcji w tym zakresie stała się przedmiotem odwołania strony, w którym zakwestionowano twierdzenia organu I instancji o pozorności czynności prawnej dokonanej przez stronę. Zarzucono przy tym organowi I instancji naruszenie: art. 3 ust. 3, art. 16 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm.); dalej: "u.p.w.b.", art. 83 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.); dalej: "K.c.", art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L z 2014 r., nr 181, str. 48 ze zm.); dalej: "rozporządzenie nr 640/2014". W oparciu o te zarzuty wniesiono o zmianę decyzji tego organu w części objętej odwołaniem, ewentualnie uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi
I instancji.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję będącą przedmiotem odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że we wniosku
o przyznanie płatności na rok 2020 strona zadeklarowała m. in. 22 sztuki do płatności związanej do zwierząt z gatunku bydło domowe i 22 sztuki do płatności związanej do krów. Na podstawie danych z Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) ustalił, że strona w dniu 10 stycznia 2020 r. zarejestrowała kolejną siedzibę stada pod numerem "[...]", w lokalizacji znajdującej się w woj. lubelskim, w miejscowości P.,
o współrzędnych wskazujących położenie siedziby stada: "[...]". Zrelacjonował, że w dniu 12 czerwca 2020 r., do siedziby stada strony (nr "[...]") zostało przemieszczonych 22 szt. zwierząt z gatunku bydło domowe i 22 szt. krów pochodzących z gospodarstwa producenta rolnego - Spółki A o numerze "[...]", położonego w lokalizacji
o współrzędnych: "[...]", wskazujących na położenie siedziby stada pod adresem P., woj. lubelskie. Zadeklarowane do płatności do bydła i krów zwierzęta przebywały w stadzie strony do dnia 20 lipca 2020 r., a następnie zwierzęta zostały zgłoszeniem kupno-sprzedaż przemieszczone z powrotem do siedziby stada producenta rolnego Spółki A.
Dyrektor ARiMR podzielił stanowisko organu I instancji, że opisane powyżej okoliczności sprawy dowodzą, że w sprawie doszło do przemieszczenia bydła i krów
o charakterze pozornym, tj. czynności prawnej pozornej, o której mowa w art. 83 § 1 K.c. Ocenił, że za taką konstatacją przemawia zarówno krótki okres przebywania zwierząt w stadzie gospodarstwa strony, jak i zbieżność lokalizacji siedzib stad obu stron dokonujących przemieszczeń. Uznał, że strona nabyła zwierzęta, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia bezpośredniego, gdyż producent wnioskując o płatności bezpośrednie na 2020 r. chciał zmaksymalizować wysokość otrzymanych płatności, których w normalnych warunkach nie otrzymałby, zaś na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana drugiemu producentowi
z uwagi na przekroczenie limitu zwierząt, o którym mowa w art. 16 ust. 3 i 4 u.p.w.b. Wskazał, że w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości i niezgodności skutkującej odmową przyznania wnioskowanej płatności, stosownie do art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, nałożono na stronę karę/sankcję z tytułu zgłoszenia zwierząt niekwalifikujących się do przyznania płatności, tj. których pozorne przemieszczenie miało na celu uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia bezpośredniego.
Ponadto organ odwoławczy zauważył, że strona miała możliwość przedstawienia dowodów potwierdzających prowadzenie działalności związanej z hodowlą bydła i krów m.in. w związku z wezwaniem organu I instancji z dnia 11 września 2020 r., w którym wskazano, jakie dokumenty mogłyby świadczyć o prowadzonej działalności rolniczej związanej z hodowlą zadeklarowanych zwierząt. Podkreślił, że strona nie przedstawiła jakichkolwiek dodatkowych dowodów, a w odpowiedzi na to wezwanie wskazała, że dokumenty posiadane przez organ oraz informacje zawarte w bazie danych IRZ (System Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt), stanowią wystarczający dowód na prowadzenie działalności związanej z hodowlą zadeklarowanych zwierząt. Według organu odwoławczego w sprawie występują jednak uzasadnione wątpliwości co do prowadzonej przez skarżącego działalności związanej z rzekomą hodowlą zwierząt. Organ ten stanął bowiem na stanowisku, iż same zgłoszenia przemieszczeń zwierząt nie są wystarczającym dowodem na prowadzenie działalności w tym kierunku m.in. ze względu na fakt, iż o prowadzeniu takiej działalności świadczą przede wszystkim dokumenty dotyczące rzeczywistej opieki nad zwierzętami, np. dowody zakupu paszy oraz środków weterynaryjnych do utrzymania zwierząt, umowy z mleczarnią w przypadku prowadzenia produkcji mlecznej. Dyrektor ARiMR zaakcentował także, iż producent nie przedstawił podstawowego dokumentu w postaci umowy kupna-sprzedaży zwierząt od producenta rolnego – Spółki A.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tutejszego Sądu, zarzucono Dyrektorowi ARiMR naruszenie:
- art. 16 ust. 3 i 4 u.p.w.b. poprzez ich niezastosowanie, skutkujące nieprzyznaniem stosownych płatności, podczas gdy skarżący spełnił oraz wykazał spełnienie warunków uprawniających go do otrzymania ww. wsparcia,
- art. 83 § 1 K.c. poprzez jego błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi pozorność jakiejkolwiek czynności prawnej dokonanej przez skarżącego, w szczególności umowy sprzedaży stada,
a w konsekwencji uznanie, że żadne ze zwierząt nie kwalifikuje się do przyznania płatności,
- art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia nr 640/2014 poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy przy prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego nie zachodzi rozbieżność pomiędzy liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych,
w związku z czym nie zachodzą przesłanki uzasadniające nałożenie kary administracyjnej na skarżącego;
- art. 3 ust. 3 u.p.w.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że
w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący zaniechał aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia do otrzymania płatności, w konsekwencji czego organ odmówił przyznania płatności do bydła 2020 i płatności do krów - 2020, podczas gdy skarżący przedstawił dowody na poparcie spełnienia warunków do otrzymania ww. płatności
W skardze zarzucono również błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że żadne zwierzę nie kwalifikuje się do płatności związanej ze zwierzętami gatunku bydło domowe oraz ze zwierzętami gatunku krów, podczas gdy skarżący należycie wykazał, że ich liczba stanowi odpowiednio 22 oraz 22, tym samym zostały spełnione warunki niezbędne do przyznania płatności. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł
o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że skarżący posiadał zwierzęta przez okres 30 dni, a taki okres posiadania zwierząt jest warunkiem przyznania spornej płatności określonym w art. 16 ust. 2 u.p.w.b. Oceniono, że organ administracji nie mógł
w niniejszej sprawie żądać spełnienia dodatkowych, nie zastrzeżonych w ustawie warunków. Wskazano, że przemieszczenie zwierząt było uzasadnione interesem gospodarczym skarżącego, gdyż skarżący wyrażał wolę rozpoczęcia hodowli i rozwoju prowadzonego gospodarstwa, jednak ze względu na aktualną sytuację epidemiologiczną COVID-19 zdecydował się na rezygnację z rozwoju działalności
w tym zakresie, m.in. z powodu braku pracowników niezbędnych do rozwoju działalności i sprawowania opieki nad zwierzętami.
Zakwestionowano także twierdzenie organu jakoby w niniejszej sprawie doszło do dokonania pozornej czynności posiadania odpowiedniej ilości zwierząt uprawniającej skarżącego do otrzymania wnioskowanego dofinansowania. Podniesiono bowiem, że w świetle art. 83 § 1 K.c. pozorność czynności ma miejsce w sytuacji, gdy strony czynności nie mają zamiaru dokonać wyrażonej czynności, lecz wywołanie u osób trzecich przekonania, że zmierzają do wywołania zwykłych skutków czynności prawnej. Stwierdzono, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki pozorności, gdyż czynność prawna została wykonana – doszło do przemieszczenia zadeklarowanych we wniosku zwierząt do innej siedziby stada, a skarżący posiadał te zwierzęta przez okres od 12 czerwca do 20 lipca 2020 r., tj. dłużej niż okres wymagany do przyznania płatności. Oceniono, że skarżący przedstawił wszelką niezbędną dokumentację, z której wynika spełnienie przez niego warunków do przyznania płatności, a organ pomimo braku materiału dowodowego na poparcie swojego stanowiska, odmówił skarżącemu przyznania płatności i nałożył karę administracyjną, czym naruszył także art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia nr 640/2014.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dyrektor ARiMR wyjaśnił ponadto, że skarżący, jak również dwóch jego synów, prowadzą odrębne gospodarstwa rolne w Z. (województwo warmińsko-mazurskie), z tym, że skarżący jest jednocześnie właścicielem (jedynym udziałowcem) i prezesem Spółki A będącej właścicielem gospodarstwa rolnego w P. (województwo lubelskie). Podał, że wszyscy ci producenci oraz ww. Spółka wnioskują o dopłaty m.in. do zwierząt, przy czym posiadając krowy w gospodarstwie Spółki w województwie lubelskim, a nie posiadając ich w gospodarstwie w województwie warmińsko-mazurskim stworzyli rzekome stada w gospodarstwie Spółki oddalonym od ich gospodarstw o setki kilometrów, które mają rzekomo przynależeć do gospodarstwa w Z. Zdaniem Dyrektora ARiMR, nie było żadnych przemieszczeń zwierząt i w ogóle nie ma żadnych stad w P., które byłyby w gestii P. P. L. H. i które miałyby cokolwiek wspólnego z ich gospodarstwami w Z. Organ stwierdził bowiem, że krowy i bydło w P. stanowią jedno stado, które jest w posiadaniu Spółki A,
a wszyscy beneficjenci H. próbują przekonać, że z jednego stada można zrobić 4 i że wystarczającym jest takie stado statuować na 30 dni. W tych okolicznościach organ ocenił, że przemieszczenie zwierząt pomiędzy producentami miało charakter pozorny i jako nieważne determinuje odmowę płatności zwierzęcych.
Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "ppsa") połączył sprawy o sygn. I SA/Ol 627/21 oraz I SA/Ol 646/21 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Istotą sporu jest zasadność odmowy przyznania stronie płatności związanych do zwierząt, tj. płatności do bydła oraz płatności do krów na rok 2020 i nałożenia w tym zakresie sankcji. Argumentacja organów obu instancji zasadza się m. in. na stwierdzeniu, że nie doszło do przemieszczenia bydła i krów do stada, siedzibę którego zarejestrował skarżący, który nie udowodnił prowadzenia działalności związanej
z hodowlą bydła i krów, wobec czego żadne ze zwierząt nie kwalifikuje się do płatności. Skarżący podnosi zaś m. in., że czynność sprzedaży stada nie miała charakteru pozornego, spełnione zostały wszystkie warunki przyznania płatności, w szczególności zwierzęta przez okres 30 dni znajdowały się w posiadaniu skarżącego, a ponadto nie było podstaw do żądania od niego spełnienia dodatkowych warunków, nie zastrzeżonych w ustawie, przy czym niezasadnie przerzucono ciężar dowodzenia
z organu na skarżącego.
Rozstrzygając tak zarysowany spór należy mieć na względzie, że zgodnie
z zgodnie z art. 6 u.p.w.b. płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa
w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie.
Zaś z art. 7 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków
o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz;
2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących
w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. Pomimo niespełnienia warunku,
o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.
Zasady przyznawania płatności związanych do zwierząt określa art. 16 ww. ustawy. W ust. 1 przyjęto, że płatności te przysługują m. in. do bydła domowego. Z ust. 2 art. 16 u.p.w.b. wynika, że są przyznawane rolnikowi w formie:
1) płatności do bydła, jeżeli:
a) posiada samice lub samce tego gatunku:
– których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, nie przekracza 24 miesięcy,
– przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,
b) liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie
tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki;
2) płatności do krów, jeżeli:
a) posiada samice tego gatunku:
– których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie
tej płatności, przekracza 24 miesiące,
– przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,
b) liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie
tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki.
Ponadto na podstawie ust. 3 i 4 tego artykułu omawiane płatności związane są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt.
Wysokość płatności, zgodnie z art. 19 pkt 2 u.p.w.b., ustala się jako iloczyn liczby zwierząt zatwierdzonych do danej płatności i stawki tej płatności na 1 sztukę, po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
Ponadto w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski
w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
(Dz. U. poz. 352 z późn. zm.) przyjęto w § 10, że do wniosku o płatność rolnik dołącza oświadczenie o numerze siedziby stada, w którym zwierzęta są przetrzymywane, jeżeli jest inny niż numer siedziby stada wnioskodawcy zgłoszonej do systemu identyfikacji
i rejestracji zwierząt.
Zaś w § 12 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia
12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. poz. 351 z późn. zm.) przyjęto, że płatności związane do bydła, płatności związane do krów oraz płatności związane do kóz przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których:
1) do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
2) najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji
i rejestracji zwierząt (ust. 1).
Warunki, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 1 lit.a i pkt 2 lit.a (...) ustawy, uznaje się za spełnione, jeżeli potwierdza to wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o identyfikacji i rejestracji zwierząt (ust. 2).
Z powyższego wynika, że płatności związane do zwierząt przyznawane są na wniosek producenta rolnego stanowiący część wniosku o przyznanie płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na dany rok, zaś warunkiem przyznania spornych płatności jest m. in. posiadanie przez producenta rolnego określonych zwierząt przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku.
W ocenie Sądu odmowa przyznania płatności związanej do zwierząt była zasadna z uwagi na niewykazanie przez skarżącego posiadania zwierząt wskazanych we wniosku o płatność, ani przez okres co najmniej 30 dni, ani w ogóle, wobec czego nie został spełniony warunek wynikający z art. 16 ust. 2 pkt 1 lit.a tiret 2 oraz pkt 2 lit.a tiret 2 ustawy u.p.w.b.
Posiadanie jest terminem prawa cywilnego. W art. 336 Kc przyjęto, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Z przytoczonego przepisu wynika, że są dwa rodzaje posiadania; samoistne
i zależne. Cechą posiadania samoistnego jest faktyczne władanie rzeczą jak właściciel, zaś do posiadania zależnego wystarczy sprawowanie władztwa nad rzeczą.
W rozpatrywanej sprawie należy wykluczyć oba rodzaje posiadania, a to dlatego, że brak dowodów na faktyczne władanie zwierzętami przez skarżącego, czy to jak właściciel, czy też jako faktycznie władający (np. użytkownik, zastawca, dzierżawca). Nie ma bowiem podstaw do uznania, że skarżący faktycznie władał zwierzętami. Skoro nie posiadał zwierząt, to nie mógł przez 30 dni nimi dysponować, a więc korzystać
z nich i przy ich pomocy realizować cele gospodarcze (rolnicze użytkowanie).
Władztwo skarżącego nad bydłem i krowami miałoby wiązać się z realizacją przez niego celów gospodarczych, polegających na prowadzeniu gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą bydło i krowy. W świetle zebranych przez organ dowodów trudno byłoby jednak przyjąć, że skarżący realizował cele gospodarcze, skoro jego gospodarstwo znajduje się w województwie warmińsko-mazurskim, zaś siedziba stada została zarejestrowana w województwie lubelskim, a zatem w odległości kilkuset kilometrów. Istotne przy tym jest, że skarżący na żądanie organu nie przedstawił dowodów wskazujących na utrzymywanie stada, pomimo, że był do tego wzywany.
Nie było więc podstaw do uznania, że skarżący spełnił warunek przyznania płatności wynikający z art. 16 ust. 2 pkt 1 lit.a tiret 2 oraz pkt 2 lit.a tiret 2 ustawy u.p.w.b., a sprowadzający się do wymogu posiadania w okresie 30 dni określonej ilości bydła i krów. Skarżący wprawdzie przedstawił dokumenty (sporządzone przez siebie na potrzeby złożenia wniosku), wskazujące na spełnienie omawianego wymogu, jednak przeprowadzone postępowanie wykazało, że pomimo ich formalnej poprawności treść tych dokumentów nie była zgodna z rzeczywistością. Dlatego organy miały podstawy do wywodzenia pozorności, z tym zastrzeżeniem, że należy odnosić ją nie tyle do czynności przepędzania bydła i krów, co do braku posiadania zwierząt w wymaganym okresie. Skoro, jak wyżej oceniono, skarżący nie wykazał się posiadaniem bydła, to także nie mógł go przepędzać. Najistotniejsze jest jednak to, że skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących nie tylko na faktyczne posiadanie spornych zwierząt, co było zasadniczym warunkiem przyznania płatności, ale także nie wskazał prawnej przyczyny (causa), dla której sporne zwierzęta miałyby znajdować się w jego posiadaniu.
Płatności obszarowe przyznawane są na wniosek producenta rolnego. Skarżący wniosek taki złożył, zaś organ poddał go ocenie. Badając zasadność wniosku organ
I instancji zwrócił się do skarżącego pismem z dnia 11 września 2020 r. o przedłożenie dokumentów mających świadczyć o prowadzeniu działalności rolniczej niezależnie we własnym imieniu i na własną rzecz, a w szczególności: informacji o posiadanych maszynach i urządzeniach do prowadzenia działalności rolniczej, o posiadanych budynkach do prowadzenia działalności rolniczej, dokumentów zakupu nasion, nawozów lub środków ochrony roślin, dokumentów potwierdzających dokonywanie sprzedaży płodów rolnych oraz potwierdzających zlecenia usług rolnych, dokumentów zakupu i sprzedaży zwierząt, paszy oraz środków weterynaryjnych do utrzymania zwierząt, ponoszenie kosztów związane z zakupem paliwa wykorzystywanego w pracach polegających na usługach rolnych, nabywania usług weterynaryjnych, wskazania miejsca przetrzymywania zwierząt.
Skarżący na wezwanie organu nie przedłożył żadnych dowodów. W ocenie Sądu organ I instancji nie był zobowiązany do dalszego wyjaśniania kwestii posiadania zwierząt przez skarżącego, któremu należy w tym miejscu wyjaśnić, że wbrew jego twierdzeniom, z przepisów u.p.w.b. wynika, że to jego, a nie organ obciążał obowiązek udowodnienia posiadania zwierząt zadeklarowanych do płatności. To nie organ, lecz skarżący odpowiada za merytoryczną treść wniosku. Zgodnie z zawartą w art. 80 Kpa zasadą swobodnej oceny dowodów organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zatem organ opierając się na swojej wiedzy i doświadczeniu dokonuje oceny zgromadzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie w wystarczający sposób zrealizowano powyższe reguły. Prawidłowo też powołano przepis art. 3 ust. 1 u.p.w.b., zgodnie z którym do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kpa, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej, przy czym ust. 2 tego artykułu określa, że
w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Ponadto zgodnie z ust.3 art.3 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Przepisy ust.2 i 3 art.3 u.p.w.b. określają obowiązki organu, zastępując zasady ogólne zawarte w art. 7 oraz art. 9 i art. 10 Kpa, których zastosowanie zostało wyraźnie wykluczone. Regulacja przyjęta w art. 3 ust. 2 pkt 2 (organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy) wskazuje na odejście od zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 Kpa, nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej samej przyczyny (wykluczenie zasady prawdy obiektywnej) w sprawach dotyczących płatności nie obowiązuje zasada zawarta w art. 77 Kpa (obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, tj. albo działanie w tym zakresie z urzędu, gdy jest to istotne dla rozstrzygnięcia, albo gromadzenie dowodów zaoferowanych przez stronę, gdy są do dowody istotne dla sprawy). Z art. 3 ust. 2 pkt 2 u.p.w.b. wynika, że organ ma jedynie obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego we wniosku lub innych przedłożonych przez stronę dokumentach, nie jest natomiast zobowiązany do aktywnego gromadzenia dowodów w zakresie uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności, gdyż jest to wyłączny obowiązek strony postępowania. Tym samym w sprawach z wniosków o przyznanie płatności obszarowych na organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.
Podkreślenia wymaga, że podstawą uzyskania płatności jest prawidłowo wypełniony wniosek, przy czym jest rzeczą oczywistą, że treść tego wniosku powinna być zgodna z rzeczywistością, tj. wniosek powinien opierać się na prawdziwych danych. Wniosek skarżącego, choć od strony formalnej poprawny, zawierał jednak dane nieprawdziwe co do warunku posiadania zwierząt kwalifikujących się do płatności. Obowiązkiem organu I instancji była weryfikacja wniosku, która wykluczyła możliwość przyznania płatności w części dotyczącej płatności związanych do zwierząt z uwagi na niespełnienie podstawowego warunku – posiadania zwierząt. Zdaniem Sądu stanowisko organu w tym zakresie ma oparcie w materiale dowodowym zebranym
w sprawie i mieści się w granicach prawa materialnego, w szczególności zaś pozostaje w zgodzie z art. 16 ust. 2 pkt 1 lit.a tiret 2 oraz pkt 2 lit.a tiret 2 ustawy u.p.w.b.
W tej sytuacji prawidłowo uznały organy obu instancji, że wnioskowane płatności związane do zwierząt skarżącemu nie przysługują, bowiem nie wykazał wymaganego posiadania określonej liczby zwierząt, a dokładniej, nie wykazał posiadania żadnych zwierząt kwalifikujących się do płatności.
W rozporządzeniu nr 640/2014 przyjęto w art. 31 ust. 1 i 2, że całkowita kwota pomocy lub wsparcia, do której beneficjent jest uprawniony w ramach systemu pomocy związanej z produkcją zwierzęcą, środka wsparcia związanego z produkcją zwierzęcą lub rodzaju operacji w ramach takiego środka wsparcia w danym roku składania wniosków, jest wypłacana na podstawie liczby zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3, pod warunkiem że w następstwie kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu stwierdzono, że:
a) nie więcej niż trzy zwierzęta są niezatwierdzone; oraz
b) niezatwierdzone bydło, owce i kozy można indywidualnie zidentyfikować za pomocą dowolnych środków przewidzianych w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (ust. 1).
Jeżeli niezatwierdzone są więcej niż trzy zwierzęta lub jeżeli niezatwierdzone są sztuki bydła, owiec lub kóz, których nie można indywidualnie zidentyfikować za pomocą dowolnych środków przewidzianych w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, całkowita kwota pomocy lub wsparcia, do której beneficjent jest uprawniony w ramach systemów pomocy, środków wsparcia lub rodzaju operacji w ramach danego środka wsparcia, o których mowa w ust. 1, w danym roku składania wniosków zostaje zmniejszona o:
a) odsetek ustalany zgodnie z ust. 3, jeżeli nie przekracza on 20 %;
b) dwukrotność odsetka ustalonego zgodnie z ust. 3, jeżeli przekracza on 20 % ale nie przekracza 30 %.
Jeżeli odsetek ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 30 %, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się pomocy lub wsparcia, do których beneficjent byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3 w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju operacji w ramach danego środka wsparcia w danym roku składania wniosków.
Jeżeli odsetek ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 50 %, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się pomocy lub wsparcia, do których beneficjent byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3 w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju operacji w ramach danego środka wsparcia w danym roku składania wniosków. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze w kwocie odpowiadającej różnicy między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3. Jeśli kwota nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty.
W przypadku gatunków innych niż te, o których mowa w art. 30 ust. 4 niniejszego rozporządzenia, państwa członkowskie mogą określić liczbę zwierząt inną niż próg trzech zwierząt przewidziany w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu. Przy określaniu tej liczby państwa członkowskie zapewniają, że jest ona w istocie równoważna progowi trzech zwierząt, uwzględniając między innymi duże jednostki przeliczeniowe inwentarza lub kwotę przyznawanej pomocy lub wsparcia (ust. 2).
Ponadto zgodnie z ust. 3 tego artykułu w celu ustalenia wartości procentowych,
o których mowa w ust. 2, liczbę zwierząt objętych systemem pomocy lub środkiem wsparcia lub rodzajem operacji, co do których stwierdzono, że nie zostały zatwierdzone, dzieli się przez liczbę zwierząt zatwierdzonych dla tego systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju operacji w ramach takiego środka wsparcia w danym roku składania wniosków.
W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy obligował organy do uznania, że nie zostały spełnione warunki uzyskania płatności co do wszystkich zadeklarowanych zwierząt, co z kolei uzasadniało nie tylko odmowę przyznania płatności, ale także zastosowanie art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 i nałożenie sankcji w takim zakresie, jaki został przyjęty w decyzjach wydanych w obu instancjach.
W związku z powyższym zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie stwierdził naruszenia wskazanych w skardze przepisów: art. 16 ust. 3 i 4 u.p.w.b., gdyż nie było podstaw do przyznania wnioskowanych płatności do zwierząt. Nie naruszono też art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 604/2014, bowiem wystąpiła rozbieżność pomiędzy liczbą zwierząt zgłoszonych oraz zatwierdzonych, co uzasadniało nałożenie kary administracyjnej. Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 3 ust. 3 u.p.w.b., gdyż, jak wyżej wykazano, to nie organ lecz skarżący powinien udowodnić zasadność wniosku o płatność. W kwestii zaś zarzutu naruszenia art. 83 § 1 K.c. z uwagi na brak pozorności czynności prawnych dokonywanych w związku ze sprzedażą stada wskazać należy, że przedstawiona przez organy argumentacja w tym zakresie nie miała decydującego znaczenia dla podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym nie jest z nim sprzeczna. Bowiem rzeczywiście, z uwagi na brak posiadania zwierząt nie było możliwe przepędzanie stada do zgłoszonej przez skarżącego siedziby. Z podlegającej kontroli Sądu decyzji wynika też, że organ ustalił, że skarżący hodowli bydła i krów nie prowadził i bydła oraz krów wymienionych we wniosku o przyznanie płatności nie posiadał, co uzasadniało odmowę przyznania płatności.
Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.