III SA/Lu 107/24

III SA/Lu 107/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Drwal /sprawozdawca/
Jerzy Marcinowski /przewodniczący/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GZ 27/25 - Postanowienie NSA z 2025-02-14
I GZ 28/25 - Postanowienie NSA z 2025-02-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 184 ust. 1; art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2;
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 818
art. 2 pkt 14;
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36; art. 143;
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Hałabis Protokolant: Referent Agnieszka Kuna po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 28 listopada 2023 r. nr BOD-II.431.29.2022.GOLJ w przedmiocie zwrotu środków europejskich stanowiących dofinansowanie udzielone na realizację projektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 listopada 2023 r. Zarząd Województwa Lubelskiego - Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 rozpoznała odwołanie i utrzymała w mocy decyzję nr: OO.MM.40220/5/2019 Dyrektora Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie wydaną w dniu 27 lipca 2022 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania w kwocie 1 132 782,00 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, wypłaconego ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa 1: Badania i innowacje, Działanie 1.3: Infrastruktura badawczo-rozwojowa w przedsiębiorstwach, w ramach umowy z dnia 28 października 2016 r. o dofinansowanie projektu nr [...], pt. [...].".
Decyzja w przedmiocie zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi:
- od kwoty 809 130, 00 zł począwszy od dnia 8 marca 2017 r. do dnia zapłaty;
- od kwoty 323 652, 00 zł począwszy od dnia 13 czerwca 2017 r. do dnia zapłaty
w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, wydana została w sprawie, której stan faktyczny i prawny przedstawiał się następująco:
- Lubelska Agencja Wspierania Przedsiębiorczości (dalej jako LAWP) w dniu 30 listopada 2015 r. ogłosiła konkurs nr RPLU.01.03.00-IP.01-06-001/15 na dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej 1: Badania i innowacje, Działania: 1.3: Infrastruktura badawczo-rozwojowa w przedsiębiorstwach, Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020;
- I. Sp. z o.o. (dalej jako "Strona" lub "Spółka") wzięła udział w tym postępowaniu konkursowym i w dniu 18 lutego 2016 r. złożyła wniosek o dofinansowanie projektu;
- celem projektu miało być stworzenie laboratorium badawczego umożliwiającego świadczenie usług badania, charakteryzacji i walidacja czujników światłowodowych dedykowanych dla przemysłu naftowo-gazowego w warunkach pół przemysłowych, walidacja nowych włókien i kabli do zastosowań w czujnikach rozproszonych dedykowanych do monitorowania gazociągów, opracowywanie czujników światłowodowych dedykowanych do zastosowań w przemyśle naftowo-gazowym na światowym poziomie;
- zaplanowano realizację tylko jednego zadania dotyczącego zakupu "modułu systemu pomiarowego symulującego warunki gazociągu do testowania czujników światłowodowych nowej generacji";
- we wniosku o dofinansowanie Strona podała, że całkowita wartość projektu wynosić będzie 2 843 514,00 zł z czego kwota 2 311 800,00 zł stanowić miała wydatki kwalifikowalne (łączna kwota dofinansowania – 1 618 260,00 zł);
- w dniu 7 października 2016 r. Strona przedłożyła oświadczenie o statusie małego-średniego przedsiębiorcy (MSP) wskazujące, że jest ona małym przedsiębiorcą i pozostaje w stosunku powiazania z należącymi do K. następującymi podmiotami: [...] C. , I. Sp. z o.o.; I. A. Sp. z o.o.; I. A. Sp. z o.o.; I. S. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o.;
- w dniu 28 października 2016 r. zawarto ze Stroną umowę o dofinansowanie projektu nr [...];
- według postanowień umowy o dofinansowanie wydatek mógł zostać uznany za kwalifikowalny jeśli spełniał m.in. następujące warunki: został faktycznie poniesiony zgodnie z postanowieniami wskazanym w umowie; został dokonany w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego; został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów;
- w myśl § 12 ust. 1 umowy, obowiązkiem Strony było ponoszenie wydatków w sposób celowy i oszczędny oraz przy zachowaniu zasady przejrzystości polegającej na zagwarantowaniu wszystkim potencjalnym oferentom odpowiedniego poziomu upublicznienia informacji (§ 12 ust. 2);
- stosownie do § 12 ust. 3 umowy, Strona zobowiązana była ponosić wydatki przy zachowaniu zasad uczciwej konkurencji, co powinno przejawiać się w szczególności przez:
a) ustanowienie niedyskryminacyjnego opisu przedmiotu zamówienia;
b) ustanowienie i ujawnienie wobec potencjalnych oferentów procedur wyboru najkorzystniejszej oferty oraz stosowanie ustanowionych procedur w ten sam sposób wobec wszystkich oferentów;
c) ustanowienie terminów na złożenie ofert, umożliwiających wnikliwe zapoznanie się przez potencjalnych oferentów z treścią ogłoszenia oraz przygotowanie oferty;
- Strona zobowiązana była ponosić wydatki w sposób zapewniający uniknięcie konfliktu interesów, który zgodnie z umową - istniałby wówczas, gdy bezstronne i obiektywne rozstrzygnięcie procedury wyboru najkorzystniejszej oferty jest zagrożone m.in. z uwagi interes gospodarczy lub jakiekolwiek inne interesy wspólne z oferentem (§12 ust. 5 umowy);
- w celu uniknięcia konfliktu interesów, podmiotom powiązanym kapitałowo lub osobowo ze Stroną, nie mogły być udzielane zamówienia (§12 ust. 6 umowy);
- działania nakierowane na obejście ustanowionych zasad kwalifikowania wydatków lub tworzenie sztucznych warunków do w celu wykazania, że dany wydatek spełnia warunki kwalifikowalności stanowiące rażące naruszenie warunków umownych mogło skutkować rozwiązaniem umowy w trybie natychmiastowym (§18 umowy);
- w dniu 23 grudnia 2016 r. Spółka zamieściła w bazie konkurencyjności ogłoszenie nr [...] dotyczące zamówienia na dostawę modułu systemu pomiarowego symulującego warunki gazociągu do testowania czujników światłowodowych nowej generacji;
- z zapytania ofertowego wynikał termin składania ofert na dzień 5 stycznia 2017 r.;
- wpłynęła tylko jedna oferta z ceną 2 311 800, 00 zł złożona w dniu 3 stycznia 2017 r. przez L. Sp. z o.o. (wartość tejże oferty odpowiadała wartości projektu Spółki oraz wartości oferty firmy F. Sp. z o.o. z dnia 10 lutego 2016 r.);
- w dniu 16 stycznia 2017 r. Spółka podpisała umowę z wykonawcą - L. Sp. z o.o.;
- w umowie przewidziano m.in., iż dostawa podzespołów modułu oraz wypłata wynagrodzenia będzie odbywać się etapami (§1 ust. 6 oraz § 3 ust. 2); okres gwarancji na moduł ustalono na 60 miesięcy, licząc od podpisania protokołu końcowego przekazania (§1 ust. 10); Wykonawca zobowiązał się zapewnić całodobową linię serwisową;
- cały moduł miał zostać dostarczony do dnia 31 maja 2017 r.;
- w dniu 10 lutego 2017 r. firma L. Sp. z o.o. wystawiła fakturę pro forma dotyczącą elementów podzespołu modułu o wartości 1 155 900, 00 zł (50 % wartości całego modułu);
- wniosek Spółki o płatność został zweryfikowany pozytywnie i w dniu 8 marca 2017 r. wypłacono Stronie dofinansowanie w kwocie 809.130, 00 zł (k. 427 akt Tom I);
- w dniu 7 kwietnia 2017 r. Strona złożyła wniosek o płatność (za okres 1 stycznia – 7 kwietnia 2017 r.- dołączając faktury: nr [...] z dnia 13 marca 2017 r., nr [...] z dnia 13 marca 2017 nr [...] z dnia 15 marca 2017 r. i nr [...] z dnia 3 kwietnia 2017 r.;
- ww. wniosek Spółki za wskazany okres został zatwierdzony w dniu 7 kwietnia 2017 r.;
- do wniosku o płatność za okres od 8 kwietnia do 5 maja 2017 r. dotyczącego kwoty 323 652,00 zł dołączono fakturę pro forma nr [...] z dnia 2 maja 2017 r. wystawioną przez L. Sp. z o.o. wykazującą cenę elementów składowych modułu w wysokości 1 155 900,00 zł (identycznej jak wskazanej w ofercie F. Sp. z o.o. przedłożonej na etapie oceny projektu);
- ww. zweryfikowano pozytywnie i w dniu 13 czerwca 2017 r. wypłacono dofinansowanie w kwocie 323 652, 00 zł (k. 215- 217 akt adm. Tom I);
- Strona złożyła również wniosek sprawozdawczy z dnia 13 lipca 2017 r. oraz wniosek końcowy z dnia 30 sierpnia 2017 r. (obejmujący kwotę 480 130, 00 zł), do którego dołączono fakturę na kwotę 685 900, 00 zł wystawioną przez L. Sp. z o.o.., protokół przekazania modułu z dnia 31 lipca 2017 r. (potwierdzający, że urządzenie to działa zgodnie z wymaganiami zapytania ofertowego) i protokół z rozruchu, instalacji i wdrażania sprzętu z dnia 31 lipca 2017 r.;
- na podstawie przedłożonych faktur LAWP oceniła, że ceny cząstkowe elementów modułu oraz poszczególnych podzespołów były identyczne z wartością tych elementów wskazaną w specyfikacji modułu w trakcie oceny projektu oraz w wycenie F. Sp. z o.o. z dnia 10 lutego 2016 r.;
- organ ustalił, że informacje dotyczące cen cząstkowych nie były publikowane przez LAWP, ani też nie znajdowały się w zapytaniu ofertowym;
- aneksem z dnia 9 maja 2017 r. przedłużono termin dostawy modułu do dnia 13 września 2017 r. co oznaczało, że sześciomiesięczny termin wykonania umowy liczony będzie od dnia 13 marca 2017 r., to jest od dnia rozpoczęcia projektu;
- LAWP przeprowadziła kontrolę w dniach od 5 lipca 2017 r. do 27 września 2017 r. w celu sprawdzenia m.in. czy wydatki w ramach realizacji projektu zostały poniesione zgodnie z umową o dofinansowanie oraz czy procedurę wyboru najkorzystniejszej oferty przeprowadzono w sposób prawidłowy;
- w trakcie kontroli Strona przedłożyła m.in. zapytanie ofertowe, ofertę L. Sp. z o.o., protokół z postępowania z dnia 9 stycznia 2017 r., umowę z L. Sp. z o.o. wraz aneksem z dnia 9 maja 2017 r. wydłużającym termin dostawy modułu do dnia 13 września 2017 r.;
- w dniu 18 września 2017 r. LAWP powołała K. P. na eksperta zewnętrznego, który w dniu 23 grudnia 2017 r. przedstawił opinię odnosząca się do identyfikacji, wyceny urządzeń tworzących moduł oraz do analizy zapytania ofertowego;
- zdaniem eksperta, zasadnicza część tych urządzeń była urządzeniami dostępnymi na rynku (nie były to urządzenia budowane na zamówienie); część urządzeń dostarczonych Stronie nie spełniała wszystkich wymagań określonych w zapytaniu ofertowym;
- ekspert udzielił odpowiedzi na pytania, czy cena urządzeń i maszyn wynosząca łącznie 1 155 900,00 zł netto (wartość elementów modułu w fakturach VAT nr [...], [...], [...], [...]) odpowiadała wartości rynkowej w dniu zakupu oraz czy wartość całkowita urządzenia zawarta w ofercie wykonawcy, wynosząca 2 311 800,00 zł netto może odpowiadać wartości rynkowej tego typu urządzenia;
- ekspert stwierdził, iż nominalna wartość elementów modułu, o których mowa w pierwszym pytaniu wynosi łącznie 456 732,75 zł, co stanowi 40% wartości faktur VAT wymienionych w tym pytaniu oraz że całkowita wartość nominalna modułu wynosi 824 166,44 zł netto;
- ekspert zastrzegł jednak, iż ta wycena nie obejmuje kosztów usług będących przedmiotem zamówienia tj. 1) usługi montażu modułu i jego uruchomienia; 2) usług gwarancyjnych w okresie 5 lat (zgodnie z warunkami określonymi w zapytaniu ofertowym tj. z obowiązkiem wykonywania napraw w ciągu 72h od zgłoszenia oraz zapewnienia całodobowej linii serwisowej); 3) szkoleń z obsługi modułu; 4) wykonania instrukcji obsługi modułu;
- koszt montażu i uruchomienia modułu ekspert oszacował na 30.000 zł netto zwracając przy tym uwagę, że w jego ocenie pojęcie "montaż" jest w tym wypadku mylące, ponieważ "montaż" polegał na "rozłożeniu poszczególnych elementów, połączeniu ze sobą oraz zainstalowaniu oprogramowania i przetestowaniu prawidłowości działania poszczególnych elementów";
- zdaniem eksperta, istotnym elementem cenotwórczym były jednak usługi gwarancyjne w kształcie określonym w zapytaniu ofertowym i zasadnicze znaczenie w tym zakresie miały: a) okres gwarancji wynoszący 5 lat; b) obowiązek dokonania naprawy/wymiany uszkodzonego elementu w ciągu 72 godzin oraz c) obowiązek utrzymania całodobowej infolinii;
- ekspert stwierdził, że producenci urządzeń tworzących moduł standardowo udzielają gwarancji na okres od roku do trzech lat i tylko niektórzy umożliwiają wykupienie rozszerzonej gwarancji" w okresie 5 lat, że koszt gwarancji 5-letniej stanowi 20% wartości urządzeń tj. 164 833,29 zł netto, zaś koszt usług gwarancyjnych związanych z obowiązkiem realizacji napraw w czasie 72 godzin wynosi 696 019,01 zł netto), że koszt utrzymania infolinii serwisowej szacowany jest na 5 000 zł miesięcznie 300 000 zł w okresie 5 lat), że łączny koszt ponadstandardowych usług gwarancyjnych wynosić miał 996 019,01 zł, że koszt usługi szkoleniowej wynosi 72 000 zł netto, że łączna wartość kontraktu powinna być wyceniana na 2 102 018,74 zł i obejmująca cenę poszczególnych elementów modułu - 824 166,44 zł, usługi standardowe – 281 833,29 zł oraz usługi ponadstandardowe – 996 019,01 zł;
- ekspert wskazał także, że metoda opisu przedmiotu zamówienia skutecznie utrudnia identyfikację przedmiotu, o który "chodzi", co może świadczyć zarówno o tym, że Strona chciała pozyskać zarówno konkretne i znane jej wcześniej urządzenie, jak i o preferencyjnym traktowaniu dostawcy - firmy L. Sp. z o.o. będącej jedynym wykonawcą, który złożył ofertę w postępowaniu prowadzonym przez Stronę w trzech innych projektach grupy I. (I. S. Sp. z o.o., I. A. oraz [...] Sp. z o.o. – beneficjentów ze sobą powiązanych);
- w dniu 25 stycznia 2018 r. LAWP sporządziła informację pokontrolną z opisem stwierdzonych nieprawidłowości;
- w odpowiedzi Strona zgłosiła swoje zastrzeżenia zawarte w piśmie z dnia 12 lutego 2018 r.
- w dniu 12 kwietnia 2018 r. LAWP wystąpiła do eksperta o ustosunkowanie się do informacji zawartej w zastrzeżeniu do informacji pokontrolnej;
- w dniu 20 kwietnia 2018 r. ekspert przekazał swoje stanowisko, na podstawie którego sporządzono w dniu 30 kwietnia 2018 r. ostateczną informację pokontrolną;
- w dniu 20 czerwca 2018 r. Strona odpowiedziała na ww. informację pokontrolną stwierdzając, że błędna jest zastosowana przez eksperta metoda szacowania wartości unikalnego modułu na podstawie tylko wartości poszczególnych jego elementów i wyjaśniając, że zapytanie ofertowe miało jawny charakter i wpłynęła tylko jedna oferta spełniająca warunki określone w zapytaniu i w związku z tym nie było możliwości wyboru innego wykonawcy;
- w dniu 5 sierpnia 2018 r. Strona poinformowała o osiągnięciu założonych wskaźników rezultatu;
- w dniu 21 grudnia 2018 r. LAWP złożyła oświadczenie o natychmiastowym rozwiązaniu umowy o dofinansowanie z uwagi na stwierdzone okoliczności podane w informacji pokontrolnej, zwracając uwagę na podobieństwo stanu faktycznego zaistniałego w sprawie Strony, do spraw związanych z realizacją projektów podmiotów powiązanych ze Stroną tj. spółek - [...] Sp. z o.o., I. S. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., P. C. F. i Ś. oraz I. Sp. z o.o. (projekty z Działania 1.3 RPO WL);
- ww. oświadczenie zawierało również wezwanie do zwrotu wypłaconego dofinansowanie w łącznej kwocie 1 132 782,00 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych;
- zakreślony termin zwrotu środków upłynął bezskutecznie i wobec tego LAWP pismem z dnia 13 maja 2019 r. poinformowała Stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu dofinansowania;
- w piśmie z dnia 12 czerwca 2019 r. Spółka zawnioskowała o przesłuchanie P. M., K. P., T. N. i T. T.;
- postanowieniem z dnia 27 czerwca 2019 r. dopuszczono zawnioskowane dowody;
- w dniu 28 czerwca 2019 r. Strona wystąpiła o dołączenie do akt sprawy: pisma Kierownika Oddziału Oceny Projektów (znak: [...]) wraz z opinią eksperta zewnętrznego, całości korespondencji prowadzonej pomiędzy LAWP, Dyrektorem Departamentu Zarządzania RPO Urzędu Marszałkowskiego w Lublinie dotyczącej projektu Strony, ewentualne zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa sprawie nieprawidłowości w realizowanym projekcie;
- postanowieniem z dnia 5 września 2019 r. organ dopuścił dowód z opinii eksperta zewnętrznego K. P. sporządzonej w trakcie oceny merytorycznej projektu nr RPLU.01.03.00-06-0053/17 złożonego w konkursie nr RPLU.01.03.00-IP.01-06-001/17, pism Urzędu Marszałkowskiego z dnia 9 sierpnia 2018 r. (w pozostałym zakresie organ nie uwzględnił wniosków dowodowych Strony zgłoszonych w dniu 28 czerwca 2019 r.);
- w zakresie dotyczącym opinii K. P. (k. 477- 482 akt sprawy) organ stwierdził, iż nie dotyczy ona projektu badanego w sprawie niniejszej i odnosi się ona do projektu Strony zgłoszonego w konkursie RPLU.01.03.00-IP.01-06-001/17, którego założenia były podobne do projektu rozpatrywanego w obecnym postępowaniu; w przedmiotowej opinii ekspert stwierdził, że na podstawie informacji podawanych przez Stronę niemożliwa jest wycena "modułu", którego koszt - jak to określono w opinii - "równie dobrze może być taki, jak przedstawił Wnioskodawca we wniosku o dofinansowanie, a równie dobrze może wynosić 20% tejże ceny";
- w uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść wyjaśnień K. P. (przesłuchanej w dniu 26 sierpnia 2019 r.), T. N. (przesłuchanego w dniu 27 sierpnia 2019 r.), P. M. (przesłuchanego w dniu 16 września 2019 r.) oraz T. T. (przesłuchanego w dniu 2 grudnia 2019 r.);
- pismem z dnia 13 listopada 2019 r. Strona wystąpiła o przeprowadzenie dowodu z: zeznań K. P., M. N. (były Dyrektor LAWP) oraz R. T. (były zastępca Dyrektora LAWP); dokumentacji LAWP dotyczącej wyłonienia K. P. jako eksperta w trakcie kontroli projektu Strony;
- postanowieniem z dnia 17 grudnia 2019 r. organ dopuścił dowód z zeznań K. P. i oddalił pozostałe wnioski dowodowe sformułowane w piśmie z dnia 13 listopada 2019 r.;
- organ przytoczył treść wyjaśnień K. P. przesłuchanego w dniu 20 lutego 2020 r. wyjaśniającego m.in., że do wykonania opinii z zakresu porównania ceny modułu z rzeczywistymi wartościami rynkowymi nie jest potrzebna wiedza z fotoniki i światłowodów, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko z zastrzeżeniem, że część wniosków Strony uznał za zasadną i wycofuje się z treści w zakresie rozdziału 6 pkt 2 opinii, rozdziału 6 pkt 3 lit. c/ opinii, rozdziału 7 pkt 3 opinii, rozdziału 8 akapit 2 opinii (uznanie za niewiarygodne wycen O. i P. I.), rozdział 8 akapit ostatni (uwaga dotycząca relacji między L. a Stroną);
- postanowieniem z dnia 26 marca 2020 r. organ uzupełnił akta sprawy o wydruki dokumentów stanowiących część opinii K. P. z dnia 19 grudnia 2017 r. (wydruki te obejmowały m.in. analizę zapytania ofertowego);
- w dniu 26 kwietnia 2022 r. Strona wystąpiła o uzupełnienie akt sprawy o dokumentację dotyczącą wyłonienia eksperta oraz przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z ponownego przesłuchania "biegłego eksperta K. P." z uwagi na fakt, że w dniu pierwszego przesłuchania eksperta w dniu 20 lutego 2020 r. Strona nie była w posiadaniu istotnych dokumentów, kolorowego wydruku kompletnej opinii eksperta K. P. z dnia 19 grudnia 2017 r. ponieważ wydruk ten został doręczony Stronie w dniu 30 marca 2020 r.;
- LAWP zauważyła, że dla sprawy istotne znaczenie mają okoliczności dotyczące projektów realizowanych przez podmioty, wskazane przez Stronę jako podmioty powiązane (I. [...] Sp. z o.o. , I. S. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o. oraz z F. P. C. F. i Ś.) i dlatego w dniu 9 maja 2022 r. uzupełniona akta sprawy m. in. o dokumenty dotyczące projektów zgłoszonych przez podmioty grupy I. w konkursie RPLU.01.03.00-IP.01.06-001/15 a także o wezwania do wyjaśnień dotyczące Strony oraz do pozostałych podmiotów, o wyjaśnienia udzielone przez te podmioty;
- LAWP stwierdziła, że w konkursie, w którym zgłoszono projekt Strony podmioty te złożyły wnioski o dofinansowanie poniższych projektów:
1. [...] Sp. z o.o. "Z. " ([...], wartość projektu - 4 895 400,00 zł),
2. I. S. Sp. z o.o. "Z. " ([...], wartość projektu - 3 126 660,00 zł),
3. P. C. F. i Ś. "I. " ([...], wartość projektu - 4 917 417,00 zł),
4. I. A. Sp. z o.o. "R. ([...], wartość projektu 3 069 957,00 zł),
5. I. Sp. z o.o. "R. " ([...], wartość projektu - 2 826 540,00 zł),
6. I. A. Sp. z o.o. "M. ." ([...], wartość projektu - 2 880 660,00 zł).
- LAWP ustaliła, że między wnioskami o dofinansowanie dotyczącymi projektów realizowanych przez podmioty grupy I. występowało wiele istotnych podobieństw, że przedmiotem każdego z projektów była dostawa "modułu" mającego realizować określone we wnioskach funkcjonalności badawcze z zakresu fotoniki, że we wszystkich projektach zakup "modułu" stanowił jedyny wydatek w projekcie, "moduł" był określany przez każdego z wnioskodawców jako jeden środek trwały, że w pierwotnych wersjach wniosków o dofinansowane nie wskazywano żadnych parametrów technicznych modułu ani informacji dotyczących jego budowy, co wyłączało możliwość weryfikacji wskazywanej przez wnioskodawców wartości modułu, że w odpowiedzi na wezwania wszyscy wnioskodawcy oświadczali, że zakupiony moduł zostanie zbudowany na specjalne zlecenie wnioskodawcy;
- LAWP podkreśliła, że wszystkie te podmioty składające oferty cenowe należały do K. F. i Ś. i we wszystkich przypadkach kwoty wskazywane w ofertach cenowych były identyczne z wartością modułów podawana przez wnioskodawców, że firma C. Sp. z o.o. nie prowadzi działalności w zakresie dostawy aparatury badawczej i rozwojowej (zajmuje się obsługą księgową oraz pozyskiwaniem i rozliczaniem dofinansowań ze środków unijnych);
- LAWP wyjaśniła, że we wszystkich zapytaniach ofertowych zastosowano podobną metodę opisu przedmiotu zamówienia (wszyscy Beneficjenci podawali szczegółowe parametry każdego z elementów przenosząc do zapytania zawarte w specyfikacjach przedkładanych na etapie oceny projektów), że wszystkie zapytania ofertowe formułowały identyczne wymagania w następującym zakresie: miejsce dostawy: wskazane przez Zamawiającego miejsce na terenie Polski (bez konkretnego wskazania); termin realizacji zamówienia: 6 miesięcy od rozpoczęcia realizacji projektu (planowana data rozpoczęcia realizacji projektu 1 stycznia 2017 r.); warunki umowy oraz warunki zmiany umowy: do żadnego z zapytań nie dołączano wzoru umowy, ani nie określano warunków zmiany umowy; wymagano udzielenia gwarancji na okres 60 miesięcy; czas dojazdu serwisanta określono na poniżej 24 godzin, czas dostarczenia sprzętu zastępczego - 72 godzin od zgłoszenia; wykonawca miał również zapewnić całodobową linię serwisową w języku polskim; testy odbiorowe: w każdym z zapytań przewidziano przeprowadzenie określonych testów dostarczanych urządzeń; wymagano przeprowadzenia szkoleń w wymiarze 40 godzin /podzespół;
- LAWP stwierdziła ponadto, że we wszystkich postępowaniach Beneficjenci otrzymali tylko jedną ofertę; niemal we wszystkich postępowaniach składana oferta pochodziła od L. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (jedynie w postępowaniu prowadzonym przez P. C. F. i Ś. oferentem była M. S. S.A.; za każdym razem oferta składana była na cenę identyczną z wartością "modułu" netto określoną we wniosku o dofinansowanie; we wszystkich projektach w trakcie przeprowadzanych kontroli ustalono, że wartości ceny dostarczanych "modułów" istotnie odbiegają od ich wartości rynkowej; we wszystkich przypadkach stwierdzano również, iż przedmiotem dostaw nie były "moduły" rozumiane jako jedno urządzenie, lecz - co do zasady - zespoły gotowych urządzeń badawczo-pomiarowych, że podmioty grupy I. brały udział także w innych konkursach ogłaszanych przez LAWP, że łączna wartość projektów objętych wnioskami o dofinansowanie złożonymi przez podmioty wchodzące w skład grupy I. wynosiła 92 184 615,39 zł zaś wnioskowane dofinansowanie obejmowało kwotę 54 073 809,94 zł;
- dokonana analiza zapytań ofertowych publikowanych w portalu Baza Konkurencyjności przez podmioty należące do grupy I., w okresie od 23 grudnia 2016 r. do 29 lipca 2021 r. pozwoliła przyjąć, że podmioty te opublikowały ogłoszenia dotyczące łącznie co najmniej 60 postępowań, których przedmiotem były dostawy lub najem urządzeń, zamówienia te były udzielane w związku z realizacją kilkudziesięciu projektów współfinansowanych ze środków europejskich w ramach różnych programów operacyjnych tj. Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój (POIR) - 28 postępowań w 7 projektach; Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020 (RPMA) - 19 postępowań w 4 projektach; Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 (RPLU) - 13 postępowań w 13 projektach;
- dalsza analiza informacji opublikowanych w portalu Baza Konkurencyjności pozwoliła ustalić, iż zamówienia, których dotyczyły wskazane wyżej postępowania zostały udzielone łącznie 6 podmiotom, tj. L. Sp. z o.o. (31 zamówień), P. C. F. i Ś. w L. (19 zamówień), P. T. Sp. z o.o. (4 zamówienia), I. Sp. z o.o. (3 zamówienia), M. S. S.A. (2 zamówienia) oraz C. D. P. (1 zamówienie);
- według ustaleń LAWP, spółka P. T. Sp. z o.o. jest spółką zależną P. C. F. i Ś., spośród 60 zamówień 59 zostało udzielonych podmiotom powiązanym z grupą I. lub pozostającym w bliskich relacjach z tą grupą (w szczególności poprzez członkostwo w K. F. i Ś.), podmiotom powiązanym udzielono łącznie 57 z 60 zamówień (jedynymi wykonawcami nie pozostającymi w stosunku powiązania w ramach grupy I. była tylko M. S. S.A. oraz C. P. D. P.), L. Sp. z o.o. w świetle danych udostępnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz elektronicznym Repozytorium Dokumentów Finansowych Spółka ta została zarejestrowana w dniu 12 kwietnia 2016 r. z kapitałem zakładowym wynoszącym [...] zł z głównym udziałowcem W. W. pełniącym także funkcję Prezesa Zarządu (do 2019 r.), z rachunku zysków i strat za 2016 r. wynikało, iż wspomniana Spółka w tym okresie osiągnęła przychód ze sprzedaży towarów i materiałów w wysokości [...] zł netto i wypracowała zysk netto w kwocie [...]zł, w dokumentach finansowych za rok 2017 r. (w szczególności w rachunku zysków i strat oraz z bilansu) L. Sp. z o.o. wykazała przychód ze sprzedaży - [...] zł oraz zysk netto - [...] zł, przy stanie środków pieniężnych w kasie i na rachunkach na koniec roku obrotowego - [...] zł, co oznaczało, że kształtowanie się tych kwot należy wiązać z realizowaniem przez Spółkę zamówień na rzecz podmiotów grupy I.;
- na podstawie faktur VAT dołączonych do wniosków o płatność w projektach realizowanych przez podmioty grupy I. w ramach Działania 1.3 (konkurs z 2015 r.) ustalono, iż w okresie od marca do czerwca 2017 r. L. Sp. z o.o. wystawiła na rzecz podmiotów grupy I. (I. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. P. Sp. z o.o., I. S. Sp. zo.o., I. Sp. z o.o.) faktury VAT na łączną sumę [...] zł, co stanowiło 70,50% łącznej sumy przychodów wykazanych w bilansie za 2017 r.;
- z informacji dostępnych w portalu Baza Konkurencyjności wynikało, iż podmioty grupy I. w 2017 r. udzieliły L. Sp. z o.o. jeszcze pięciu zamówień w związku z projektami realizowanymi w ramach Działania 1.2. RPO WL, a także czterech zamówień dotyczących projektów współfinansowanych ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020, co oznaczało, że faktyczny udział zamówień realizowanych na rzecz grupy I. w całym przychodzie L. Sp. z o.o. jest istotnie większy od tego, który wynika z wyliczenia wartości faktur VAT znajdujących się w dyspozycji organu;
- w świetle analizy faktur VAT wystawianych na rzecz L. Sp. z o.o. przez podmioty grupy I. tj. przez P. C. F. i Ś., [...] Sp. z o.o. oraz C. Sp. z o.o. w okresie od kwietnia do września 2017 r. i szczegółowego ich zestawienia, łączna suma tych faktur zamyka się kwotą [...]zł netto co stanowi ok. 63,6% całego przychodu L. Sp. z o.o. w 2017 r. i ok. 66 % łącznej sumy kosztów poniesionych w tym roku, większość faktur dotyczy usług polegających na opracowaniu dokumentacji technicznych modułów, przeprowadzania uruchamiania modułów, konsultacji w zakresie wdrożenia modułów, szkolenia w zakresie montażu, uruchomienia i utrzymania modułów, a także identyfikacji i doboru zakresu specjalistycznych usług i produktów z wykorzystaniem modułów;
- zasadnicza większość z faktur została wystawiona przez P. C. F. i Ś. (wartość netto tych faktur to kwota [...]zł); z rachunku zysków i strat P. C. F. i Ś. za 2017 r. wynika, iż w całym 2017 r. przychód tego podmiotu ze sprzedaży wyniósł [...] zł;
- udział faktur VAT wystawianych na rzecz L. Sp. z o.o. stanowił blisko 97,4% całego przychodu P. C. F. i Ś. osiągniętego w 2017 r., co oznacza, że praktycznie cała działalność tego podmiotu związana była ze świadczeniem usług i dostaw na rzecz L. Sp. z o.o.;
- w dniu 31 sierpnia 2018 r. LAWP zawiadomiła Prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa;
- postanowieniem z dnia 16 października 2018 r. Prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia LAWP w L. wykonującej zadania związane z realizacją Regionalnego Programu Operacyjnego WL na lata 2014 - 2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju, do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ramach dofinasowania projektu nr [...], pn. "[...]" realizowanego przez I. P. Sp. z o.o., w kwocie 1 132 782 zł oraz usiłowania doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci płatności w kwocie 485 478 zł w ramach ww. projektu (punkt V. postanowienia); w pozostałym zakresie wszczęte śledztwo dotyczyło innych Beneficjentów - I. Sp. z o.o.; [...] Sp. z o.o.; I. A. Sp. z o.o.; I. A. Sp. z o.o., P. C. F. i Ś. – odpowiednio punkty I,II, III, IV i VII ww. postanowienia);
- postanowieniem z dnia 10 września 2021 r. Prokuratura przedstawiła T. T. zarzuty popełnienia - w ramach zorganizowanej grupy przestępczej – czynów zabronionych dotyczących wyłudzenia środków europejskich w związku z realizacją projektu;
- organ włączył do akt sprawy dowody zgromadzone w postępowaniu karnym w tym m.in. protokoły przesłuchania świadków tj.: W. W., byłego wspólnika większościowego oraz byłego Prezesa Zarządu L. Sp. z o.o., M. K. - byłego pracownika L. Sp. z o.o., I. N. - byłej pracownicy L. Sp. z o.o., A. P. - byłego pracownika L. Sp. z o.o.; J. Z. - byłego pracownika podmiotów grupy I., B. K. G. - byłej pracownicy podmiotów grupy I., P. K. - byłego pracownika podmiotów grupy I. , A. M. – byłej pracownicy podmiotów z grupy I. , D. B. - pracownika [...] Sp. z o.o., D. K. - byłego pracownika podmiotów grupy I. , M. K. - byłej pracownicy podmiotów grupy I., M. Ł. - byłej pracownicy podmiotów grupy I., A. G. - byłej pracownicy podmiotów grupy I., R. B. - P. Zarządu I. Sp. z o.o. przesłuchanego w charakterze podejrzanego;
- do akt włączono: postanowienie o wszczęciu śledztwa; faktury VAT dotyczące nabycia przez L. Sp. z o.o. urządzeń stanowiących elementy "modułu" i dostarczanych Stronie w ramach realizacji projektu; faktury VAT wystawione przez podmioty grupy I. oraz C. Sp. z o.o. na rzecz L. Sp. z o.o. w 2017 r.; protokół przeszukania, zatrzymania rzeczy oraz spis i opis rzeczy tj. urządzeń tworzących "moduł", opinię biegłego sporządzoną w trakcie postępowania karnego, dokumentację zdjęciową wykonaną w trakcie postępowania przygotowawczego (płyta CD-R oraz wydruki zdjęć, postanowienie o przedstawieniu zarzutów T. T.;
- uwzględniając zeznania i wyjaśnienia złożone w postępowaniu karnym przez W. W., M. K., I. N., A. P., J. Z., B. K. – G. , P. K., A. M., D. B., D. K., M. K., M. Ł., A. G., R. B.) LAWP ustaliła, że firma L. Sp. z o.o. nie była podmiotem samodzielnym i faktyczną kontrolę nad tą Spółką (obejmującą wszystkich aspektów działalności a także zakupów realizowanych na rzecz podmiotów grupy I. )sprawował T. N. (główny udziałowiec [...] Sp. z o.o. - spółki dominującej w stosunku do pozostałych spółek I.);
- do akt włączono zabezpieczone w postępowaniu karnym dokumenty i faktury dotyczące nabycia przez L. Sp. z o.o. części urządzeń dostarczonych następnie Stronie;
- LAWP oceniła, że większość ze wskazanych faktur VAT nr [...], [...], [...], [...]., [...] dotyczy zakupu części podzespołów lub elementów podzespołów i w związku z tym na podstawie tej dokumentacji finansowo - księgowej nie ma możliwości pełnego porównania cen zakupu poszczególnych elementów z cenami, za które zostały one sprzedane Stronie oraz z wartością elementów ustaloną przez eksperta zewnętrznego z wyjątkiem faktury VAT nr [...] z dnia 20 stycznia 2017 r. wystawiona przez R. Sp. z o. o. wraz z fakturą pro forma z dnia 16 stycznia 2017 r. dotycząca sprzedaży kompensatora [...] za kwotę 46.500,00 zł netto i sprzedanego za kwotę 150 000, 00 zł (przy wartości określonej przez eksperta – 70 000, 00 zł);
- na podstawie zestawienia faktur wystawionych na rzecz L. Sp. z o. o. przez podmioty grupy I. oraz C. Sp. z o.o. organ ustalił, że łączna wartość usług świadczonych przez podmioty grupy I., to jest I. Sp. z o.o. oraz P. C. F. i Ś. wynosząca 1 345133,90 zł jest zbliżona do "luki cenowej" wskazanej przez eksperta;
- organ zauważył, że w postępowaniu karnym sporządzona została opinia biegłego, dr hab. inż. K. P. i w części dotyczącej projektu Strony biegły dokonał ustaleń zbliżonych do ustaleń poczynionych przez eksperta K. P.; biegły wskazał także, iż nie ma podstaw aby sądzić, że większość podzespołów/ układów została w jakikolwiek sposób zmodyfikowana, że w przypadku elementów "modułu" nie występuje ulepszenie, polegające na przebudowie, rozbudowie lub modernizacji powodujące, że wartość użytkowa zakupionych podzespołów, układów lub urządzeń po zakończeniu ulepszenia przewyższa posiadaną wartość użytkową w momencie zakupu, że w kwestii wyceny "modułu" właściwym podejściem przy jego ocenie rynkowej wartości jest wykorzystanie informacji zawartych w opinii K. P.;
- dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ przyjął za rzetelną i prawidłową opinię eksperta, której nie można dyskwalifikować z tego powodu, że ekspert opiniował inne projekty Strony i podmiotów grupy I., uznał ponadto, że wniosek o ponowne przesłuchanie eksperta złożono zbyt późno, że konkluzje eksperta są zbieżne z opinią biegłego sądowego, że Stronie dostarczono urządzenia w konfiguracji fabrycznej, które nie były później modyfikowane i parametry tych urządzeń wynikają z dokumentacji podanej przez producentów;
- organ ocenił m.in., że Strona podawała nieprawdziwe informacje dotyczące przedmiotu projektu, co odnosiło się głównie do zapewnienia, że będzie on obejmował zakup modułu zbudowanego na specjalne zlecenie, że niewiarygodną jest oferta cenowa F. Sp. z o.o. z dnia 10 lutego 2016 r. złożona na etapie oceny projektu (celem tego dokumentu było stworzenie pozoru przeprowadzania procedury szacowania wartości modułu), że opisane wyżej zachowania Strony stanowią niewątpliwie nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/13, a
umyślność działania Strony pozwala również stwierdzić, iż nieprawidłowości te mają jednocześnie cechy nadużycia finansowego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich sporządzonej w dniu 26 lipca 1995 r. (Dz.U. z 2009 r, nr 208, poz. 1603), że I. Sp. z o.o. (poprzez T. N.) sprawował pełną kontrolę nad L. Sp. z o.o. stąd też L. Sp. z o.o. musi być traktowany jako podmiot powiązany z I. Sp. z o.o. i Wykonawca podlegał wykluczeniu z udziału w postępowaniu, że wystąpił konflikt interesów w rozumieniu § 12 ust. 5-6 umowy o dofinansowanie wykluczającej podmiot powiązany to jest firmę L. Sp. z o.o. z udziału w tym postępowaniu, że konflikt ten traktowany jest jako nieprawidłowość zagrożona korektą w na poziomie 100 % wydatków kwalifikowanych (według rozporządzenia Ministra Rozwoju z 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień); że dostawca (L. Sp. z o.o.) otrzymywał od pracowników grupy I. (czyli Beneficjentów) wykaz urządzeń, które Spółka ta miała dostarczyć w ramach projektów, że wystąpiła niezgodność dostarczonych urządzeń z wymaganiami zapytania ofertowego (co dotyczyło układu stacjonarnego odwzorowujący warunki gazociągu - wycinek gazociągu, ponieważ dostarczone urządzenie nie spełniało wymaganego parametru, układu stacjonarnego odwzorowujący warunki gazociągu-układ wibracyjnomechaniczny, bowiem w aktach sprawy znajduje się wydruk dokumentacji producenta, z której wynika, że zakres częstotliwości wibracji mieści się w zakresie podanym przez eksperta, a to oznacza, że producentem omawianego układu jest C. V., a nie L. Sp. z o.o., dostarczonych czujników [...], układu czujników [...], układu szerokopasmowych źródeł światła, układu detektorów, kontrolera wilgotności, skrzynki narzędziowej), że zawyżono wartość nabywanego "modułu", że L. Sp. z o.o.. nie tylko nie realizowała serwisu gwarancyjnego, ale też nigdy nie planowała go wykonywać oraz że główną rolę w montażu urządzeń pełnili pracownicy podmiotów grupy I..
Strona wniosła odwołanie kwestionując stanowisko LAWP i zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego, składając przy tym m. in. Wniosek o przeprowadzenie rozprawy.
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 listopada 2023 r. Zarząd Województwa Lubelskiego rozpatrzył odwołanie i utrzymał w mocy skontrolowane rozstrzygniecie LAWP argumentując m.in., że:
- przedmiotem weryfikacji było to, czy Strona dopuściła się nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego określającego, że nieprawidłowością jest każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczące jego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem, a jeśli tak, to czy powinna zostać obciążona obowiązkiem zwrotu dofinansowania w oparciu o art. 207 ust. 1 u.f.p.;
- szczególną postacią nieprawidłowości popełnianą z winy umyślnej, jest tzw. "nadużycie finansowe" (art. 72 lit. h oraz art. 125 ust. 4 lit. c rozporządzenia nr 1303/13); pojęcie to wyjaśnia Konwencja z dnia 26 lipca 1995 r. o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, ratyfikowana przez Rzeczpospolitą Polską; Konwencja ta w art. 1 ust. 1 określa pojęcie nadużycia finansowego naruszającego interesy finansowe Wspólnot Europejskich;
- według umowy o dofinansowanie, będącej podstawą realizacji projektu, ustanowienie niedyskryminacyjnego opisu przedmiotu zamówienia było obowiązkiem Spółki, która dodatkowo zobowiązana była do ponoszenia wydatków w sposób zapewniający uniknięcie konfliktu interesów i w celu jego uniknięcia nie mogła udzielać zamówienia podmiotom powiązanym z nią kapitało lub osobowo;
- wspomniany bezwzględny zakaz udzielania jakichkolwiek zamówień w projekcie na rzecz podmiotów powiązanych został jednak naruszony, co należycie wykazał organ I instancji;
- rażącym naruszeniem umowy o dofinansowanie, zgodnie z jej § 18 są w szczególności działania nakierowane na obejście ustanowionych zasad kwalifikowania wydatków lub tworzenie sztucznych warunków w celu wykazania, że dany wydatek spełnia warunki kwalifikowalności;
- przedmiotowe postanowienia umowy stanowią emanację art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (UE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich; zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści;
- w razie stwierdzenia, iż Beneficjent dopuścił się nieprawidłowości, obowiązkiem właściwej instytucji jest w każdym przypadku obciążenie Beneficjenta korektą finansową, polegającą na wycofaniu całości lub części dofinansowania; zgodnie z art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/13;
- w krajowym porządku prawnym instrumentem prawnym służącym do odzyskiwania kwot objętych korektami finansowymi jest decyzja administracyjna, o której mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p.;
- skala stwierdzonych nieprawidłowości wynikających ze szczegółowej i rzetelnej analizy dowodów dokonanej przez LAWP uzasadniała zastosowanie korekty finansowej bez możliwości jej miarkowania;
- w tej sytuacji obowiązkiem organu było obciążenie Strony korektą finansowa (art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/13 oraz art. 24 ust. 9 pkt 2 ustawy wdrożeniowej) polegającą na wycofaniu całości lub części dofinansowania pochodzącego z budżetu UE;
- na uwzględnienie zasługiwał wniosek dowodowy Strony z dnia 25 lipca 2023 r. i dlatego dopuszczony został dowód z dokumentu pn. "Opinia/Ekspertyza dotycząca analizy opinii i informacji będących w dokumentacji zgromadzonej przez LAWP w związku z dofinansowaniem projektów w przedsiębiorstwie I. P. sp. z o.o. oraz wstępne wskazówki dotyczące wyceny tych projektów i ich składowych";
- zarzuty dotyczące wycen dokonanych przez K. P. w realiach rozpoznawanej sprawy są bezprzedmiotowe i mają na celu wyłącznie zdyskredytowanie osoby eksperta, który ujawnił szereg okoliczności niekorzystnych dla Strony;
- powyższe ustalenia nie mogły ulec zmianie w świetle ww. prywatnej opinii.
W skardze do WSA w Lublinie I. P. Sp. z o.o. zarzuciła naruszenie:
I. przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy,
1. naruszenie art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 136 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. polegające na niepodjęciu przez odwoławczy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia spraw z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co polegało w szczególności na:
a) nieprzeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego posiadającego wiedzę specjalistyczną w zakresie fotoniki, w celu weryfikacji prawidłowości działania modułu będącego przedmiotem projektu nr [...] w warunkach jego normalnej pracy;
b) nieprzesłuchaniu świadków, którzy złożyli zeznania w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w L., sygn. akt PO III [...] i oddaleniu wniosków Skarżącej w tym zakresie, uznając jednocześnie za prawidłowe ograniczone czynności dowodowe Organu I instancji w tym zakresie, polegające na włączeniu w poczet materiałów dowodowych jedynie protokołów przesłuchań tych świadków, czym pozbawiono skarżącą możliwości czynnego udziału w przesłuchaniach świadków i zadawania im pytań;
c) nieprzesłuchaniu w charakterze świadków przedstawicieli lub osób sporządzających oferty z ramienia O. d.o.o. z dnia 17 października 2017 r. (k. 2692 v.-2697 v.) i P. I. sp. z o.o. z dnia 30 października 2017 r. (k. 2683 v. - 2691 v.) na okoliczność kosztów poszczególnych elementów modułu, jak i całego projektu i oddaleniu wniosków Skarżącej w tym zakresie;
d) nieprzesłuchaniu w charakterze świadków osób odpowiedzialnych z ramienia L. Sp. z o.o. za dostawę modułu, tj. L. sp. z o.o.
e) nieuwzględnienie przez Organy obu instancji wniosku dowodowego Skarżącej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z wszelkiej korespondencji pisemnej i mailowej prowadzonej przez LAWP z ekspertem zewnętrznym K. P., którego przeprowadzenia organ I instancji
f) nieuwzględnienie przez Organy II instancji wniosków dowodowych Skarżącej o dopuszczenie i zaniechanie przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci L. K. K. K. opracowanej przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii na okoliczności innowacyjności klastrów, wysokiego poziomu współdziałania przedsiębiorstw na poziomie klastrów oraz dynamicznego rozwoju klastrów w ostatnich latach.
2. art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. i art. 136 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez:
a) nieprzeprowadzenie dowodu z opinii bezstronnego biegłego posiadającego wiedzę specjalistyczną w dziedzinie fotoniki, pomimo złożonych przez Skarżącą w tym przedmiocie wniosków dowodowych i pomimo tego, że przedmiotem dowodu były okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy,
b) poczynienie istotnych ustaleń w oparciu o opinię eksperta K. P., który specjalizuje się w zakresie informatyki oraz zamówień publicznych w informatyce, a zatem nie posiadał odpowiednich kompetencji, doświadczenia i wiedzy specjalnej z zakresu fotoniki, gazociągów, automatyki, elektroniki czy też mechaniki, co było niezbędne do wydania rzetelnej opinii w sprawie
3. art. 10 k.p.a. w zw. z art. 77 § 2 w zw. z. art. 81 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegające na niedostrzeżeniu w działaniu Organu I instancji uchybienia polegającego na uzupełnieniu przez Organ I instancji akt postępowania dokumentami z postępowania karnego, bez wydania postanowienia dotyczącego przeprowadzenia dowodu z tych dokumentów, przez co Skarżąca nie miała wiedzy, że dokumenty takie były uznawane przez Organ za dowód w sprawie i dopiero z decyzji administracyjnej dowiedziała się, że Organ przeprowadził dowody z tych materiałów (w szczególności z protokołów przesłuchania świadków w postępowaniu karnym) i na ich podstawie poczynił istotne ustalenia stanu faktycznego sprawy, zaś w konsekwencji Skarżąca nie mogła wypowiedzieć się co do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie przed wydaniem przez Organ I instancji decyzji administracyjnej, co doprowadziło do poczynienia przez Organ I instancji wadliwych ustaleń faktycznych, w sytuacji gdy Skarżąca nie miała realnie zapewnionej możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów;
4. art. 10 § 2 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 79 §1 i § 2 k.p.a. w zw. art. 140 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie w działaniu Organu I instancji uchybienia polegającego na rażącym naruszeniu zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, poprzez włączenie w poczet dowodów postępowania administracyjnego protokołów przesłuchań z postępowania karnego, w którym to postępowaniu Skarżąca nie mogła uczestniczyć w czynnościach przesłuchania świadków, zaś gdyby czynności te przeprowadzono zgodnie z k.p.a. oczywiście miałaby takie uprawnienie;
5. art. 8 § 1 k.p.a. w zw. art. 140 k.p.a. poprzez prowadzenie przez Organ I i II instancji postępowania w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej, przejawiający się we wskazywaniu jako podstawy faktycznej decyzji okoliczności dotyczących podmiotów trzecich, niebędących stroną ani uczestnikami niniejszego postępowania administracyjnego, tj. spółek I. Sp. z o.o., I. S. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o. oraz F. P. C. F. i Ś.;
6. art. 80 k.p.a. w zw. art. 140 k.p.a. poprzez:
a) wadliwą ocenę zeznań złożonych w postępowaniu karnym przez świadków w osobach: W. W., M. K., I. N., A. P., J. Z., B. K. - G., P. K., A. M., D. B., D. K., M. K., M. Ł., A. G. oraz R. B. i sformułowanie wniosków nie wynikających z tych zeznań oraz dokonanie na tej podstawie ustaleń co do skarżącej spółki, podczas gdy zeznania te są wysoce ogólne i nie odnoszą się bezpośrednio ani do Skarżącej, ani do zarządu Skarżącej, ani też do projektu realizowanego przez Skarżącą,
b) uznanie zeznań świadków: P. M., K. P., T. N. oraz T. T. przesłuchanego w charakterze strony, złożonych w postępowaniu administracyjnym przed Organem I instancji za niewiarygodne, podczas gdy były one spójne, logiczne i opierały się na wiedzy świadków, nie zaś jak stwierdził organ I instancji (którą to ocenę powielił Organ II instancji) - na przypuszczeniach i odczuciach tych świadków;
c) uznanie za niewiarygodny dokumentu pn. "Informacje i pomiary potwierdzające osiągnięcie wartości deklarowanych we wniosku o dofinansowanie dla projektu "Moduł systemu pomiarowego symulującego warunki gazociągu do testowania czujników światłowodowych nowej generacji" (k. 2870 v. - 2876 v.), przedłożonego przez Skarżącą,
d) uznanie za niewiarygodny dokumentu złożonego w postępowaniu odwoławczym, stanowiącego prywatną opinię w przedmiocie "analizy opinii i informacji będących w dokumentacji zgromadzonej przez LAWP w związku z dofinansowaniem projektów w przedsiębiorstwie I. P. sp. z o.o. oraz wstępne wskazówki dotyczące wyceny tych projektów i ich składowych" z dnia 30 maja 2023 r. sporządzonego przez niezależnego biegłego sądowego mgra inż. D. P. (k. 3210 i 3132¬3191 v.);
e) uznanie za niewiarygodne ofert przedstawionych przez O. d.o.o. oraz P. I. sp. z o.o.;
f) uznanie za wiarygodną opinii biegłego K. P., podczas gdy Skarżąca wielokrotnie wskazywała na nieprawidłowości odnoszące się zarówno do treści tej opinii, jak i osoby biegłego oraz jego bezstronności,
g) zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść Skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie kodeksowej zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego wydania decyzji obu instancji,
h) uznanie, iż Skarżąca przekazywała Organowi I instancji nieprawdziwe i nieścisłe informacje, oraz sfabrykowane dokumenty, mające służyć wykazaniu wartości modułu, którą to wartość Skarżąca miała świadomie zawyżyć, podczas gdy niniejsze ustalenie nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym,
i) uznanie, iż materiał dowodowy w sprawie pozwalał na przyjęcie, iż działanie Skarżącej, począwszy od etapu składania wniosku o dofinansowanie, było umyślne i nakierowane na wprowadzenie Organu I instancji w błąd co do rodzaju kupowanych urządzeń oraz ich wartości, podczas gdy powyższe ustalenie nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym;
j) uznanie, iż materiał dowodowy w sprawie pozwalał na przyjęcie, że pracownicy "podmiotów grupy I." realizowali większość czynności w ramach zamówienia udzielonego nominalnemu dostawcy, tj. L. sp. z o.o., podczas gdy powyższe ustalenie nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym;
k) uznanie, iż przeprowadzone przez Skarżącą postępowanie w celu wyłonienia dostawcy modułu nie spełniało wymagań określonych w umowie o dofinansowanie, podczas gdy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z umową, z zachowaniem wskazanych w niej terminów, warunki udziału w postępowaniu zostały ukształtowane w sposób niedyskryminacyjny i nienaruszający zasady konkurencyjności, a ponadto Organ I instancji na etapie przekazywania Skarżącej zaliczek w projekcie i weryfikacji przeprowadzonego postępowania, nie zakwestionował wydatku na moduł, co było jednoznaczne z uznaniem przez Organ I instancji, że postępowanie przeprowadzono zgodnie z procedurami;
l) całkowicie dowolne, nie poparte żadnym konkretnym dowodem uznanie (na str. 111 uzasadnienia), jakoby raziło "naiwnością założenie [Strony], że jakikolwiek "zewnętrzny" wykonawca, nie działający w porozumieniu ze Stroną, byłby w stanie w terminie 8 dni roboczych sporządzić projekt modułu, dokonać jego wyceny oraz sporządzić i złożyć Stronie ofertę" - w sytuacji gdy co do takiego wniosku brak jest w aktach jakiegokolwiek konkretnego uzasadnienia i dowodu, zaś wniosek taki nie wynika z żadnej opinii przedstawionej w sprawie, a niewątpliwie do jego sformułowania konieczne były wiadomości specjalne.
7. art. 81a § 1 k.p.a. w zw. art. 140 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie nałożonego na Skarżącą obowiązku zwrotu środków stanowiących dofinansowanie udzielone na realizację projektu, w sytuacji gdy w sprawie istniały nie dające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, które zgodnie z kodeksową zasadą powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść strony,
8. art. 11 k.p.a. w zw. art. 140 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie Skarżącej zasadności przesłanek, którymi Organ kierował się przy załatwieniu sprawy, w tym w szczególności brak wyjaśnienia, dlaczego wydano decyzję zwrotową bez dokonania faktycznej weryfikacji, czy będący przedmiotem dostawy moduł spełnia wymagania techniczne i funkcjonalne opisane w zapytaniu ofertowym, zwłaszcza że kwestia ta była wielokrotnie podnoszona przez Skarżącą (i była kluczowa z perspektywy Organu I instancji na etapie sporządzania protokołów pokontrolnych), która wskazywała, że w żadnym momencie ani powołany ekspert, ani Organ I instancji nie dokonali weryfikacji rzeczywistych parametrów technicznych całego modułu, poprzestając jedynie na weryfikacji dokumentacji producentów poszczególnych elementów użytych do budowy modułu;
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
1. art. 184 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 z późn. zm., dalej jako: u.f.p.) poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że przyznane Skarżącej środki winny podlegać zwrotowi - w sytuacji gdy nie zaistniały w tym zakresie ustawowe przesłanki, gdyż wydatki co do przyznanych środków zostały poczynione zgodnie z procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu, zgodnie z przeznaczeniem oraz przy braku naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ufp;
2. art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień, poprzez ich niezastosowanie i niedokonanie korekty finansowej, w przypadku gdy możliwe jest precyzyjne określenie kwoty wydatków Skarżącej poniesionych według Organu II instancji nieprawidłowo (chociażby na podstawie opinii biegłego K. P., którą to, niezależnie od podnoszonego w tym miejscu zarzutu, Skarżąca kwestionuje), a zatem ewentualna wartość korekty finansowej jest możliwa do wyliczenia i winna ograniczać się do nadwyżki ponad wydatki Skarżącej uznane przez organy obu instancji za rzeczywiście i prawidłowo poniesione w projekcie.
3. art. 2 pkt 36 i art. 143 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, poprzez bezzasadne obciążenie Skarżącej korektą finansową przewidzianą art. 143 rozporządzenia i w konsekwencji orzeczenie zwrotu dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 ufp;
4. art. 3 ust. 3 Załącznika 1 do rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 187, str. 1 z późn. zm.), poprzez przyjęcie, że Skarżąca i L. Sp. z o.o. były podmiotami powiązanymi, choć nie ziściła się którakolwiek z przesłanek powiązania wskazana w tymże przepisie;
Skarżąca Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu zarzutów i wniosków skargi Spółka podniosła m.in., że:
- w całości podtrzymuje wszelkie wnioski i twierdzenia zawarte w jej korespondencji z Organem I instancji, prowadzonej w związku z realizowaną kontrolą Projektu;
- znaczna część materiału dowodowego, stanowiącego podstawę zaskarżonych decyzji Organów obu instancji pochodzi z opinii przygotowanej przez biegłego K. P., powołanego przez LAWP w toku prowadzonej kontroli Projektu
- przebieg kontroli oraz rzetelność i bezstronność biegłego niemal od początku rodziły szereg wątpliwości i zastrzeżeń, które na kolejnych etapach sprawy były podnoszone przez Skarżącą wskazującą przede wszystkim na niezrozumienie przez organ, członków zespołu kontrolującego oraz przez K. P. istoty i celu realizowanego Projektu, którym jest zakup modułu systemu pomiarowego, symulującego warunki gazociągu do testowania czujników światłowodowych nowej generacji, a nie zakup wyposażenia laboratorium, czyli odrębnych i niezależnych od siebie urządzeń;
- w związku z umową nr [...] z dnia 18 września 2017 r. zawartą pomiędzy LAWP i ekspertem, błędnie postawiono mu pytania sformułowane w sposób tendencyjny, narzucający błędną metodologię pracy i wyceny;
- biegłemu postawiono pytania, na które miał odpowiedzieć w swojej opinii, to jest, czy z okazanej przez beneficjenta podczas kontroli dokumentacji, wizji lokalnej prowadzonej w trakcie kontroli oraz dokumentów znajdujących się w posiadaniu LAWP, dotyczących elementów modułu, możliwe jest stworzenie urządzenia odpowiadającego specyfikacji przedstawionej we wniosku o dofinansowanie oraz czy cena zakupu poszczególnych elementów modułu, wynosząca łącznie 1 155 900 zł netto odpowiadała wartości rynkowej w dniu zakupu oraz czy wartość całkowita urządzenia zawarta w ofercie wykonawcy, wynosząca 2 311 800,00 zł netto może odpowiadać wartości rynkowej tego typu urządzenia.
Organ wniósł o oddalenie skargi.
Sąd zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a"), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd uchyla bowiem zaskarżoną decyzję tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Żadna z powyższych podstaw wzruszenia zaskarżonej decyzji w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Nie było też jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa Lubelskiego – Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie w przedmiocie zwrotu dofinansowania w kwocie 1 132 782,00 zł wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych, wypłaconego ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa 1: Badania i innowacje, Działanie 1.3: Infrastruktura badawczo-rozwojowa w przedsiębiorstwach, w ramach umowy z dnia 28 października 2016 r. o dofinansowanie projektu nr [...]
Istota sporu pomiędzy stronami sprowadzała się do oceny, czy skarżąca Spółka naruszyła postanowienia umowy o dofinansowanie, a jeżeli tak, to czy wobec tego zachodziła podstawa do rozwiązania z nią umowy o dofinansowanie, a w dalszej kolejności podstawa do zwrotu środków przekazanych na realizację projektu jako wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, ze zm. , dalej jako: "ustawa o finansach publicznych" lub "u.f.p.").
Mając na uwadze istotę sporu pomiędzy stronami, omówienia wymagały regulacje prawne zamieszczone zarówno w przepisach UE, jak i krajowych mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie. W pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymaga, że ogólne zasady dotyczące funduszy strukturalnych zostały określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE Seria L z dnia 20 grudnia 2013 r. nr 347, str. 320 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie nr 1303/2013").
Zgodnie z art. 143 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013, odpowiedzialność za badanie nieprawidłowości, dokonywanie wymaganych korekt finansowych oraz odzyskiwanie kwot spoczywa w pierwszej kolejności na państwach członkowskich. W przypadku nieprawidłowości systemowej państwo członkowskie rozszerza zakres swego dochodzenia w celu objęcia nim wszystkich operacji, których nieprawidłowości te mogą dotyczyć. Użyte w powołanym wyżej przepisie pojęcie "nieprawidłowości" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 i oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. W konsekwencji wykrycie naruszenia, czy to prawa unijnego czy też prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznanie go za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, rodzi obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo.
W krajowym porządku prawnym aktem prawnym, który określa zasady realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej lat 2014-2020 jest ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r. poz. 818, ze zm., dalej jako "ustawa wdrożeniowa"). Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, instytucją zarządzającą w przypadku regionalnego programu operacyjnego jest zarząd województwa. Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy wdrożeniowej, do zadań instytucji zarządzającej należy odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa w przepisach o finansach publicznych.
Zarząd Województwa Lubelskiego jako Instytucja Zarządzająca wykonująca zadania związane z realizacją Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 jest organem odpowiedzialnym nie tylko za realizację tego Programu, ale też i za odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi w związku z nałożeniem korekty finansowej.
Postępowanie w razie nieprawidłowego wykorzystania środków europejskich uregulowane zostało w art. 207 ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z unormowaniem art. 207 ust. 1 cyt. ustawy, środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, jeżeli są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem; 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184; 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Stosownie do art. 207 ust. 8 ustawy o finansach publicznych, w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9, 11 i 11a lub instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do zwrotu środków (pkt 1) lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności (pkt 2), w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki (ust. 9).
Według zaś art. 184 ust. 1 u.f.p., pod pojęciem procedur, których naruszenie, stosownie do art. 207 ust. 1 pkt 2, stanowi podstawę zwrotu dofinansowania, należy rozumieć procedury określone w umowie międzynarodowej oraz inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej.
Naruszenie procedur, o których mowa w wyżej wymienionym przepisie należy rozumieć szeroko, poprzez naruszenie zarówno przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz obowiązujących bezpośrednio przepisów prawa Unii Europejskiej (w tym rozporządzenia nr 1303/2013), postanowień Regulaminu konkursu, postanowień umowy o dofinansowanie i Wytycznych, będących dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Za równoznaczne z naruszeniem tych innych procedur uznać z kolei trzeba przede wszystkim naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 489/16, procedury – jakich naruszenie może uzasadniać zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania Beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący, a odstępstwo od niego bez wątpienia stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 ustawy.
Interpretacja pojęcia "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków" musi bowiem uwzględniać zarówno potoczne rozumienie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Słowem zaś "procedura" określa się zazwyczaj normowany przepisami lub zwyczajami sposób prowadzenia lub załatwienia określonej sprawy. Wobec tego "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków", o których mowa w art. 184 u.f.p., oznaczać będą także reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych. Zaznaczyć przy tym należy, że w prawie krajowym systemy realizacji programów operacyjnych krajowych i regionalnych tworzone są przede wszystkim aktami nie mającymi waloru przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta dofinasowania. Wzór umowy o dofinansowanie jest elementem systemu realizacji programu operacyjnego, a zarazem częścią dokumentacji konkursowej. Potencjalny beneficjent ma tym samym możliwość zapoznania się z warunkami umowy, w tym z zasadami obowiązującymi przy wykorzystaniu dofinansowania i swobodnego podjęcia decyzji o nawiązaniu stosunku prawnego na zasadach określonych w umowie. Umowa o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez właściwą instytucję wzorem, reguluje natomiast również procedurę realizacji projektu. Procedura ta mieści się w pojęciu określonym w art. 184 u.f.p., gdyż nadanie mu innego znaczenia prowadziłoby do sytuacji, w której odzyskiwanie kwot dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. byłoby wyłączone w przypadku naruszenia procedury realizacji projektu, w tym braku jego zrealizowania zgodnie z warunkami umowy.
Spółka przystąpiła od ogłoszonego przez Lubelską Agencję Wspierania Przedsiębiorczości konkursu nr RPLU.01.03.00-IP.01-06-0045/16 na dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej 1: Badania i innowacje, Działania: 1.3: Infrastruktura badawczo-rozwojowa w przedsiębiorstwach, Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa L. na lata 2014-2020. Złożyła wniosek o dofinansowanie projektu pod nazwą "[...] [...] Sp. z o.o.". We wniosku o dofinansowanie Strona podała parametry finansowe projektu. Skarżąca złożyła oświadczenie o statusie małego-średniego przedsiębiorcy (MSP) wskazujące, że jest ona małym przedsiębiorcą i pozostaje w stosunku powiazania z innymi podmiotami: I. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o. oraz P. C. F. i Ś..
Zaplanowano realizację jednego zadania polegającego na zakupie modułu systemu pomiarowego symulującego warunki gazociągu do testowania czujników światłowodowych nowej generacji.
W dniu 28 października 2016 r. LAWP – reprezentująca Województwo L. - zawarła ze Stroną umowę o dofinansowanie projektu nr [...] Przedmiotem projektu – w myśl § 2 ust. 2 umowy o dofinansowanie - miało być stworzenie laboratorium badawczego umożliwiającego świadczenie usług badania, charakteryzacji i walidacja czujników światłowodowych (...). Według umowy o dofinansowanie wartość projektu wynosiła 2 843 514,00 zł, w tym 2 311 800,00 zł wydatki kwalifikowalne i kwota dofinansowania wynosząca nie więcej niż 1 618 260,00 zł). Wartość wkładu własnego Strony określono na 693 540,00 zł (§ 4 ust. 1 umowy).
Według przyjętych postanowień, wydatek mógł zostać uznany za kwalifikowalny jeśli spełniał m.in. następujące warunki: został faktycznie poniesiony w okresie wskazanym w umowie; został dokonany w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego; został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (§ 11 ust. 2 umowy). Zgodnie z jej § 12 ust. 1, obowiązkiem Strony było ponoszenie wydatków w sposób celowy i oszczędny z uwzględnieniem zasad określonych w art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych. Skarżąca zobowiązała się do zachowania zasady przejrzystości polegającej na zagwarantowaniu wszystkim potencjalnym oferentom odpowiedniego poziomu upublicznienia informacji (§ 12 ust. 2). W dalszej kolejności przewidziano (w § 12 ust. 3 umowy), że Spółka zobowiązana była wydatkować środki finansowe przy zachowaniu zasad uczciwej konkurencji, co powinno przejawiać się w szczególności przez: a) ustanowienie niedyskryminacyjnego opisu przedmiotu zamówienia; b) ustanowienie i ujawnienie wobec potencjalnych oferentów procedur wyboru najkorzystniejszej oferty oraz stosowanie ustanowionych procedur w ten sam sposób wobec wszystkich oferentów; c) ustanowienie terminów na złożenie ofert, umożliwiających wnikliwe zapoznanie się przez potencjalnych oferentów z treścią ogłoszenia oraz przygotowanie oferty. Strona zobowiązana była ponosić wydatki w sposób zapewniający uniknięcie konfliktu interesów. W tym zakresie określono, że taki konflikt występuje, gdy bezstronne i obiektywne rozstrzygnięcie procedury wyboru najkorzystniejszej oferty jest zagrożone przykładowo z uwagi interes gospodarczy lub jakiekolwiek inne interesy wspólne z oferentem (§12 ust. 5 umowy). Podmiotom powiązanym kapitałowo lub osobowo Spółka nie mogła udzielić zamówienia (na co jednoznacznie wskazywał §12 ust. 6 umowy). Pojęcie powiązań kapitałowo-osobowych na potrzeby umowy zdefiniowano w § 12 ust. 7 umowy. Powody natychmiastowego rozwiązania umowy wskazano w § 18.
W dniu 23 grudnia 2016 r. Spółka opublikowała w portalu Baza Konkurencyjności zamówienie na ww. dostawę modułu. Wskazała termin składania ofert, wyznaczony na dzień 5 stycznia 2017 r. Ofertę złożyła firma L. Sp. z o.o. (w dniu 3 stycznia 2017 r.) Spółka uznała, że Wykonawca spełniał jej wysokie wymagania dotyczące realizacji zamówienia dotyczące: wykonania montażu całego "modułu" i jego uruchomienia "we wskazanym przez Zamawiającego miejscu na terenie Polski"; przeprowadzenia szkoleń z obsługi podzespołów w wymiarze 40 godzin, zapewnienia pomocy technicznej w postaci całodobowej linii serwisowej w języku polskim przez cały okres gwarancji, świadczenia serwisu z dojazdem do Zamawiającego poniżej 24h od zgłoszenia, dostarczenia i montażu sprzętu zastępczego o takich samych lub lepszych parametrach w czasie poniżej 72 godzin licząc od zgłoszenia awarii, udzielenia gwarancji na okres minimum 60 miesięcy, dostarczenia wraz z ofertą projektu modułu oraz poszczególnych podzespołów, przeprowadzenia prezentacji funkcjonalności podzespołów "modułu" zgodnie ze szczegółowymi wymaganiami przedstawionymi w zapytaniu ofertowym sekcja, dostarczenia instrukcji obsługi modułu określającej charakter, wygląd oraz zastosowanie poszczególnych podzespołów modułu oraz ich dane techniczne.
W tych okolicznościach Skarżąca przyjęła powyższą ofertę w dniu 9 stycznia 2017 r. i w dniu 16 stycznia 2017 r. zawarła umowę z Wykonawcą. Jej przedmiotem było dostarczenie działającego modułu pomiarowego symulującego warunki gazociągu do testowania czujników światłowodowych nowej generacji (§1 ust. 1 umowy). Za moduł uznano urządzenie zgodne ze specyfikacją i zamówieniem zamieszczonym przez Zamawiającego w zapytaniu ofertowym z dnia 23 grudnia 2016 r. (§1 ust. 2 umowy).
W umowie przewidziano m.in., iż dostawa podzespołów modułu oraz wypłata wynagrodzenia będzie odbywać się etapami (§1 ust. 6 oraz § 3 ust. 2) z okresem gwarancji modułu wynoszącym 60 miesięcy, licząc od podpisania protokołu końcowego przekazania (§1 ust. 10). Wybrany Wykonawca zobowiązał się zapewnić nieodpłatny serwis. Czas reakcji serwisowej określono na 24 godziny licząc od dnia zgłoszenia awarii lub usterki. Awaria lub usterka powinna być usunięta w czasie 72 godzin od chwili jej stwierdzenia (§1 ust. 11). Wysokość wynagrodzenia należnego Wykonawcy, sposób płatności należności, możliwość wypłacania części wynagrodzenia jako zaliczek, uregulowano w § 3 ust.1, 2, 3 i 4 umowy. Wynagrodzenie miało być płatne na podstawie wystawianych faktur i zgodnie z terminem płatności na nich umieszczonymi (§ 3 ust. 5).
Wyniki przeprowadzonej kontroli realizacji projektu – w ocenie LAWP - wskazywały na wystąpienie istotnych nieprawidłowości uzasadniających nie tylko rozwiązanie umowy o dofinansowanie projektu w trybie natychmiastowym (bez wypowiedzenia) ale również na wystąpienie z żądaniem zwrotu całego wypłaconego dofinansowania sfinalizowane zaskarżonym rozstrzygnięciem z dnia 28 listopada 2023 r.
Zdaniem składu orzekającego WSA w Lublinie, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Zawiera ona bardzo szczegółowe uzasadnienie przedstawiające prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy wynikający i mający pełne odzwierciedlenie w obszernie zgromadzonym i prawidłowo ocenionym przez Zarząd Województwa Lubelskiego materiale dowodowym. Wszystkie wnioski proceduralne zgłoszone przez Spółkę (w tym wnioski dowodowe) zostały rozpoznane przez LAWP oraz organ odwoławczy zgodne z zasadami określonymi w k.p.a.
W świetle dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód trzeba dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia danej sprawy administracyjnej, a nie jest sprzeczne z prawem.
Jak wyjaśnia NSA wyroku z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. II OSK 531/19, dopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem oznacza, że mogą to być m.in. dokumenty, zeznania świadków, oględziny czy też opinie biegłych, a więc także dowody wytworzone poza prowadzonym danym postępowaniem administracyjnym, że dopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem, umożliwia bowiem realizację zasady prawdy obiektywnej. Na otwarty katalog dowodów w postępowaniu administracyjnym zwrócono też uwagę w wyroku z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. II GSK 1336/18, w którym zaprezentowano dodatkowo, że nie ma obowiązku przeprowadzenia określonego rodzaju dowodu.
Powyższe oznacza, że dowody zgromadzone w postępowaniu karnym uwzględnione następnie przez LAWP w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego mogły być procesowo wykorzystane w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nałożenia korekty finansowej. Rzeczą organu jest wykorzystać wszelkie dostępne środki dowodowe, co jednak w realiach rozpoznawanej sprawy, nie mogło prowadzić do wniosku, że obowiązkiem LAWP oraz Zarządu Województwa Lubelskiego było "powtórzenie" czynności dowodowych i ponowne przesłuchanie osób składających wyjaśnienia w postępowaniu przygotowawczym. Brak wydania formalnego postanowienia dotyczącego dowodów z postępowania karnego nie jest uchybieniem w zakresie uzupełniania materiału dowodowego i możliwości odniesienia się Strony do tych dokumentów. Przed wydaniem w dniu 27 lipca 2022 r. decyzji przez Dyrektora LAWP dużo wcześniej bo w dniu 18 lipca 2022 r. przedstawiciel Strony zapoznawał się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie (notatka służbowa ze spotkania zorganizowanego w tym celu – k. 2901 akt adm. Tom V). Zarzut naruszenia art. 81 k.p.a. stanowiącego, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, okazał się nieusprawiedliwiony
To, że Strona nie uczestniczyła w postępowaniu karnym, nie powodowało, że organ ograniczył prawa Skarżącej w postępowaniu administracyjnym. Stronie zapewniono możliwość czynnego udziału w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i "obszerność" materiału włączonego przez LAWP do tego postępowania, nie oznacza, że z naruszeniem przepisu art. 77 § 2 k.p.a. rozstrzygnięto w przedmiocie korekty finansowej.
Organ administracji publicznej był obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ uczynił zadość temu obowiązkowi, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia omawiającym i analizującym zgromadzone dowody. Należy pamiętać, że po pierwsze, przepis art. 77 § 1 k.p.a. nie nakłada na organ obowiązku zebrania "hipotetycznego" materiału dowodowego, a po drugie, że zakres postępowania dowodowego uzależniony jest głównie od przesłanek materialnoprawnych regulujących podstawę do nałożenia na stronę postępowania konkretnego obowiązku.
Uzasadniony jest pogląd organu, że Strona nie posiadała statusu podmiotu samodzielnego, lecz była powiązana w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, z innymi podmiotami.
W świetle art. 1 cyt. Załącznika, za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Zalicza się tu w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub stowarzyszenia prowadzące regularną działalność gospodarczą.
Według art. 3 ust. 1, przedsiębiorstwo samodzielne oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2, ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3.
Przedsiębiorstwa partnerskie oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie zostały zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i między którymi istnieją następujące związki: przedsiębiorstwo (przedsiębiorstwo wyższego szczebla) posiada, samodzielnie lub wspólnie z co najmniej jednym przedsiębiorstwem powiązanym w rozumieniu ust. 3, co najmniej 25 % kapitału innego przedsiębiorstwa (przedsiębiorstwa niższego szczebla) lub praw głosu w takim przedsiębiorstwie (art. 3 ust. 2). Przepis ten dalej określa, że przedsiębiorstwo można jednak zakwalifikować jako samodzielne i w związku z tym niemające żadnych przedsiębiorstw partnerskich, nawet jeśli niżej wymienieni inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25 %, pod warunkiem że nie są oni powiązani w rozumieniu ust. 3, indywidualnie ani wspólnie, z danym przedsiębiorstwem: a) publiczne korporacje inwestycyjne, spółki venture capital, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną w oparciu o venture capital, które inwestują w firmy nienotowane na giełdzie (tzw. anioły biznesu), pod warunkiem że całkowita kwota inwestycji tych aniołów biznesu w jedno przedsiębiorstwo wynosi mniej niż 1 250 000 EUR; b) uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk; c) inwestorzy instytucjonalni, w tym fundusze rozwoju regionalnego; d) niezależne władze lokalne z rocznym budżetem poniżej 10 milionów EUR oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 000.
Z art. 3 ust. 3 ww. rozporządzenia wynika, że:
- przedsiębiorstwa powiązane to przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków: a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka; b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa; c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki; d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie;
- wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/ akcjonariuszy;
- przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa, lub jednego z inwestorów, o których mowa w ust. 2, również uznaje się za powiązane;
- przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych;
- za rynek pokrewny uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do rynku właściwego.
W myśl art. 3 ust. 5, przedsiębiorstwa mogą złożyć oświadczenie o swoim statusie prawnym przedsiębiorstwa samodzielnego, przedsiębiorstwa partnerskiego lub przedsiębiorstwa powiązanego. W zdaniu ostatnim wspomniany przepis stanowi, że oświadczenia takie nie wykluczają kontroli i postępowań wyjaśniających przewidzianych w przepisach krajowych lub unijnych.
Zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie, relacje powiązań i istota udzielania pomocy finansowej, podmioty funkcjonujące w ramach grupy formalnie odrębnych jednostek gospodarczych, w których wstępują stosowne korelacje czy to na tle osobowym, logistycznym, transportowym, wspólnych klientów, czy pokrewnego rynku, należy traktować jako jedną całość (zob. wyrok TSUE z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie C-110/13 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 772/20).
Okoliczność, że Strona i Wykonawca były podmiotami powiązanymi została przez organ należycie udowodniona. Powyższe oznacza, że prawidłowym jest stanowisko organu, że przepis art. 3 ust. 3 nie wymaga przy tym, aby porozumienie zawarte pomiędzy przedsiębiorstwami pozwalające taki wpływ wywierać zostało w jakikolwiek sposób sformalizowane, że porozumienie takie z istoty rzeczy ma odformalizowany charakter, przejawiający się w poszczególnych postaciach oddziaływań jednego przedsiębiorstwa na drugie, że przedsiębiorstwa poddane dominującemu wpływowi i taki wpływ wywierające na potrzeby realizacji projektów finansowanych w oparciu o przepisy o pomocy publicznej nie mogą być uznawane jako odrębne przedsiębiorstwa, lecz powinny być traktowane jako jeden organizm gospodarczy. Za takim zapatrywaniem przemawiają poniższe okoliczności, na które wskazywały przesłuchane osoby. I tak J. Z. podał m.in., że firma L. mówi mu tylko tyle, że przez ten podmiot robiliśmy wszelkie zakupy (k. 2319 , Tom IV). I. N. wskazała m. in., że T. N. przedstawił L. jako dostawcę dla I. i spółek córek (k.2314, Tom IV). B. K. – G. zeznała m.in., że w samym L. nic nie działo się bez wiedzy T. N.. Świadek ten podał także, że L. był zarządzany w rzeczywistości przez T. N. (k. 2322, Tom IV). D. K. stwierdził m. in., że na jednym ze spotkań został zaprezentowany chyba przez T. N. pomysł, aby powstała spółka zajmująca się pośrednictwem w zakupach sprzętu laboratoryjnego (..). Spółka ta miała działać nie tylko na potrzeby I. ale i całej Polski. Z racji planowanego zakupu dużej ilości sprzętu wszelkie zapytania kierowane pod szyldem L. miały przechodzić "przeze mnie" (...). Po około miesiąca świadek ten nie musiał już wykonywać tych obowiązków ponieważ "był już człowiek z L. – M. K. i on to wszystko przejął (k. 2339, Tom IV). Świadek A. M. podała m.in., że T. N., M. N., K. P., M. K. i T. T. ściśle ze sobą współpracowali (k. 2327, Tom IV).
Na etapie oceny projektu i jego prawnej możliwości dofinansowania, Spółka podała, że jest przedsiębiorstwem powiązanym z: I. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o. oraz P. C. F. i Ś.. Podmioty te były powiązane poprzez osoby: T. N. - P. Zarządu oraz większościowego wspólnika I. Sp. z o.o., która była większościowym wspólnikiem w przedsiębiorstwie skarżącej Spółki.
Skarżąca nie ujawniła jednak okoliczności dotyczących relacji i roli jaka została wyznaczona Wykonawcy w grupie podmiotów I.. Podpisując z Wykonawcą umowę z dnia 16 stycznia 2017 r. na dostawę modułu Spółka pominęła charakter tych relacji wskazujących na istnienie powiązań. Wcześniej zawarta umowa o dofinansowanie projektu wykluczała możliwość zlecenia dostawy przedmiotu zamówienia podmiotowi powiązanemu, a takim – w świetle niewątpliwych ustaleń organu – był Wykonawca, któremu ponadto zaproponowano korzystne warunki przy dostawie modułu.
Preferencyjne traktowanie Wykonawcy jest oczywiste. Wystarczające jest porównanie treści zamówienia z dnia 23 grudnia 2016 r. i zawartej z Wykonawcą umowy, których postanowień dotyczących terminów dostaw urządzeń i dokonywania z tego tytułu płatności nie przewidziano w zapytaniu ofertowym. Uprzywilejowanie to jest widoczne w przypadku płatności za należności ujęte w wystawionych przez Wykonawcę fakturach - przykładowo nr [...] i [...] Kwoty do zapłaty wynosiły odpowiednio – 376 257 zł i 123 000 zł. Terminy zapłaty tych należności upływały w dniu 12 kwietnia 2017 r. Spółka dokonała przelewu płatności przed tym ostatecznym terminem bo w dniu 13 marca 2017 r. Tego samego dnia Spółka podpisała protokoły odbioru towaru wolnego od wad fizycznych i prawnych. W imieniu Spółki protokół odbioru podpisał T. T. a w imieniu Wykonawcy M. K. (k.1082, 1088 Tom II). Podobny mechanizm płatności przed wymaganym terminem dotyczył rozliczenia innych faktur wystawionych przez Wykonawcę. Potwierdzeniem jego uprzywilejowanego traktowania było też podpisanie aneksu do umowy i przedłużenie do dnia 31 lipca 2017 r. terminu na dostawę modułu. Zwykłe relacje biznesowe pomiędzy Spółką i Wykonawcą powstałe w związku ze zgłoszeniem oferty przez Spółkę L., przyjęciem w dniu 9 stycznia 2017 r. oferty dokładnie odpowiadającej wartości projektu zgłoszonego we wniosku o dofinansowanie oraz podpisaniem umowy z dnia 16 stycznia 2017 r. w żaden racjonalny sposób nie usprawiedliwiały aż tak korzystnego traktowania tego dostawcy zamówionego modułu. O możliwości stosowania takich preferencji inni potencjalni oferenci nie mogli wiedzieć ponieważ w Bazie Konkurencyjności Spółka nie podała takich informacji. "Blokujący" charakter publicznego ogłoszenia został podniesiony przez organ i to w sposób uzasadniony.
Należy zatem podzielić prawidłowość stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że L. Sp. z o.o. była podana dominującemu wpływowi I. Sp. z o.o., że L. Sp. z o.o. nie była podmiotem działającym samodzielnie na rynku, ale przedsiębiorstwem powiązanym z I. Sp. z o.o., a przez to powiązanym ze skarżącą Spółką, która zleciła Wykonawcy (L. Sp. z o.o.) dostawę modułu.
Nieskuteczny okazał się zarzut, że z naruszeniem art. 80 k.p.a. i ustanowioną tym przepisem zasadę swobodnej oceny dowodów i niezgodnie z treścią art. 140 k.p.a., uznano za wiarygodne zeznania świadków: W. W., M. K., I. N., A. P., J. Z., B. K. - G., P. K., A. M., D. B., D. K., M. K., M. Ł., A. G. i R. B., a w konsekwencji sformułowano wnioski, które nie wynikają z tych zeznań tych osób i dokonano na tej podstawie ustaleń odnoszących się do Spółki. Ma ona rację, że wyjaśnienia tych osób nie odnoszą się bezpośrednio ani do Skarżącej, ani do zarządu Skarżącej, ani też do projektu realizowanego przez Skarżącą. Jednak nie sposób podważyć waloru dowodowego wyjaśnień wskazanych wyżej świadków, skoro ustalenie organu, że Strona udzieliła zamówienia podmiotowi powiązanemu z nią kapitałowo lub osobowo (czego wprost zakazywały postanowienia umowy o dofinansowanie), a następnie zakupiła moduł od Wykonawcy osobiście i kapitałowo powiązanego z Zamawiającym, zostało dokonane nie tylko na podstawie wyjaśnień wskazanych wyżej osób. W tej materii organ poddał analizie cały zebrany materiał dowodowy (w tym dokumentację finansową – księgową w postaci faktur) i rozpatrzył wszystkie dowody w ich wzajemnym powiązaniu. Kwestia powiązań została wyraźnie podniesiona już w opinii K. P., co organ miał na uwadze, ale nie tylko, skoro poddał szczegółowej analizie umowę w przedmiocie dostawy modułu z odniesieniem się do treści zapytania ofertowego z dnia 23 grudnia 2016 r. Poza tym organ z przytoczeniem danych finansowych (wynikających z rachunku zysków i strat) wyjaśnił logicznie mechanizm transferu środków finansowych pomiędzy podmiotami powiązanymi. Taki transfer byłby niemożliwy bez udowodnionych relacji - o charakterze powiązań - między przedsiębiorstwami wystawiającymi faktury. Na ich podstawie dokonywano płatności. Powtarzanie szczegółowych wywodów organu, zwłaszcza szerokiej argumentacji zaprezentowanej przez Dyrektora LAWP, w tym zakresie byłoby czynnością zbędną.
Strona zobowiązana była ponosić wydatki w sposób zapewniający uniknięcie konfliktu interesów. Bezstronne i obiektywne rozstrzygnięcie procedury wyboru najkorzystniejszej oferty nie zostało jednak wykonane bowiem doszło do sfinansowania wydatków w sytuacji, kiedy udzielono wcześniej zamówienia L. Sp. z o.o., podmiotowi powiązanemu (w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 oraz § 12 ust. 7 umowy o dofinansowanie). W myśl jej § 12 ust. 6, w celu uniknięcia konfliktu interesów, podmiotom powiązanym kapitałowo lub osobowo ze Stroną, nie mogły być udzielane zamówienia. W tych okolicznościach organ zasadnie podkreślił, że był to bezwzględny zakaz udzielania przez Stronę udzielania jakichkolwiek zamówień na rzecz podmiotu powiązanego osobowo lub kapitałowo. L. Sp. z o.o. nie był podmiotem samodzielnym i został stworzony na potrzeby obsługi Strony oraz podmiotów z nią powiązanych, co podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, argumentując prawidłowo, że jakikolwiek "zewnętrzny" wykonawca, nie działający w porozumieniu ze Stroną, byłby w stanie w terminie do dnia 5 stycznia 2017 r. sporządzić projekt "modułu", dokonać jego wyceny, oraz sporządzić i złożyć Stronie ofertę, mając dodatkowo na względzie bardzo rygorystyczne wymagania podane w zamówieniu. Stąd wniosek organu, że Spółka przeprowadziła zatem pozorne postępowanie o udzielenie zamówienia, które nie zmierzało w istocie do pozyskania z rynku konkurencyjnych ofert, zasługiwał w pełni na akceptację, podobnie zresztą jak i wyrażony pogląd o wystąpieniu w sprawie nie tylko nieprawidłowości, w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/13, ale również o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania pomocy, a to pozwalało nawet na ocenę o nadużyciu finansowym, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich sporządzonej w dniu 26 lipca 1995 r. (Dz.U. z 2009 r. nr 208, poz. 1603).
Jak wcześniej sygnalizowano powiązanym kapitałowo lub osobowo podmiotom nie mogły być udzielane zamówienia. Z akt sprawy wynika, że jedynym założycielem I. P. Sp. z o.o. była Spółka I. sp. z o.o. z siedzibą w W. (akt notarialny – akt założycielski z dnia 18 grudnia 2014 r. został podpisany przez T. N.). Aktem notarialnym z dnia 17 lutego 2016 r. Spółka I. sp. z o.o. (reprezentowana przez T. N.) oraz Spółka I. P. Sp. z o.o. (reprezentowana przez T. T.) – umową pożyczki – zagwarantowano Stronie udzielenie pomocy finansowej w wysokości 700 000 zł najpóźniej do dnia 1 stycznia 2017 r. Zbieżność wysokości oprocentowanej pożyczki z deklarowaną przez Stronę wysokością "wkładu własnego" w projekcie nie wydaje się być przypadkowa.
Na aprobatę zasługuje ocena organu odwoławczego, że Wykonawca był poddany dominującemu wpływowi I. Sp. z o.o. O dominującym wpływie przedsiębiorstwa na inne przedsiębiorstwo mowa jest w art. 3 ust. 3 lit. c/ załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 651/2014. Skarżąca była spółką – córką I. Sp. z o.o. Powyższe oznacza, że w grę wchodzi bezpośrednie powiązanie na podstawie art. 3 ust. 3 lit. / ww. załącznika (dotyczące I. Sp. z o.o. oraz I. Sp. z o.o.). To z kolei usprawiedliwia wniosek o powiązaniu I. P. Sp. z o.o. z L. Sp. z o.o.
W tym stanie rzeczy niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 poprzez przyjęcie, że Skarżąca oraz Wykonawca były podmiotami powiązanymi.
Podobnie należy ocenić zarzut o stosowaniu przez organ niezrozumiałej konstrukcji powiązania oraz o "zbiorowej" odpowiedzialności Spółki, w sytuacji, kiedy z akt sprawy wynikało, po pierwsze, że to sama Strona wskazała, że jest powiązana z: I. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o. oraz P. C. F. i Ś., po drugie, że w konkursie ogłoszonym przez LAWP w roku 2015 Strona oraz podmioty powiązane złożyły projekty do oceny, po trzecie, że L. Sp. z o.o. złożyła oferty w 6 z 7 postępowań, po czwarte, że wartość oferty L. Sp. z o.o. była identyczna z całkowitą wartością projektu we wniosku Spółki o dofinansowanie i po piąte, że L. Sp. z o.o. został w roku 2017 obciążony fakturami przez C. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o. oraz P. C. F. i Ś., po szóste, że w K. F. i Ś. razem z P. C. F. i Ś. współpracują m.in: I. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o., F. sp. z o.o.
Oświadczenie Skarżącej, że Wykonawca był producentem modułu nie znajduje obiektywnego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. To, że Wykonawca posiadał status producenta modułu nie potwierdzają ani postanowienia umowy z dnia 16 stycznia 2017 r., ani liczne protokoły z odbioru urządzeń tworzących moduł.
Organ nie kwestionował innowacyjności spornego modułu i nie podważał w tym zakresie stanowiska znawcy przedmiotu, M. Ś.. Dlatego brak ustaleń faktycznych dokonanych na podstawie ekspertyzy dr hab. M. Ś. nie jest uchybieniem ze strony organu. Analogicznie należy odnieść się do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci L. K. K. K. na okoliczność innowacyjności klastrów i wysokiego poziomu współdziałania przedsiębiorstw na poziome klastrów.
Organ wywiódł na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że seryjność elementów pochodzących od producentów przeczy unikalnemu charakterowi modułu w stopniu powodującym, że o podwyższonej wartości tego urządzenia nie mogą decydować okoliczności, na które Strona się powoływała.
Ubocznie należy wskazać, że w myśl art. 2 pkt 30 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 "wartości niematerialne i prawne" oznaczają aktywa nieposiadające postaci fizycznej ani finansowej, takie jak patenty, licencje, know-how lub inna własność intelektualna. Ani z umowy z dnia 16 stycznia 2017 r. (k. 188 – 189 akt adm. Tom I), ani z protokołów z odbioru urządzeń oraz z końcowego protokołu przekazania nie wynikało, aby dostawa modułu obejmowała także wartości niematerialne i prawne w rozumieniu powołanego wyżej art. 2 pkt 30 rozporządzenia nr 651/2014. We wspomnianej umowie zawarto zastrzeżenie o tym, że dostarczenie Zamawiającemu modułu łączy się z przekazaniem na zasadzie wyłączności praw do wszelkich danych technicznych i informacji niezbędnych do prawidłowej eksploatacji. Taki zapis umowny nie świadczył o przekazaniu wartości niematerialnych i prawnych związanych z modułem.
Nieskuteczny jest zarzut o oparciu się organu o opinię eksperta i dokonaniu ustaleń o niezgodności dostarczonych urządzeń z wymaganiami zapytania ofertowego. Sformułowany w tym zakresie zarzut zdaje się pomijać istotne ustalenia organu, szczegółowo zaprezentowane przez LAWP. Organ jednoznacznie wskazał, że niektóre zastrzeżenia Strony odnoszące się do zgodności parametrów elementów z treścią zapytania ofertowego zostały uwzględnione, a inne nie. Nie zmienia to jednak postaci rzeczy, że korzystne dla Strony ustalenia w tej materii, nie mogły stanowić podstawy do zaniechania przez organ czynności windykacyjnych, których efektem było nałożenie obowiązku zwrotu całego dofinansowania.
Bez znaczenia – w świetle materialnoprawnych przesłanek zwrotu dotacji - jest okoliczność, że K. P. nie dokonał w toku przygotowywania opinii żadnych pomiarów parametrów modułu.
Stąd też organ II instancji nie musiał dokonywać szczegółowej analizy merytorycznych zastrzeżeń podnoszonych przez Skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nie miał też – wbrew temu, co Strona zarzuca - obowiązku zasięgnięcia w tym zakresie opinii biegłego. Stwierdzona niezgodność parametrów modułu z treścią zapytania ofertowego odnośnie długości sekcji wycinka gazociągu wraz z kompensatorem, została przez organ należycie wykazana i tej sytuacji formułowane na tle zarzuty skargi należało ocenić jako przejaw prowadzenia przez Stronę nieskutecznej polemiki z prawidłowym stanowiskiem organu, który stwierdził m.in., że ze względu na system uszczelnień zamontowanych między wycinkami gazociągu, należy wykluczyć możliwość sumowania długości poszczególnych elementów kompensatora i wycinków gazociągu. Oświadczenie, że z pomiarów przeprowadzonych przez Skarżącą wynika, że urządzenie pracuje zarówno na częstotliwościach niższych, jak i wyższych od podanych w specyfikacji producenta potwierdza tylko stanowisko organu o seryjności fabrycznej elementów tworzących moduł, jak i o braku podstaw do uwzględnienia w wycenie know – how niezbędnego do budowy modułu. Nie ma dowodów w sprawie, że moduł był modyfikowany przez Wykonawcę i w konsekwencji, że wystąpiły okoliczności rzutujące na wyższą wartość spornego urządzenia.
Zapewnienia Strony o pełnej funkcjonalności modułu nie potwierdzają skuteczności zarzutu o braku kompetencji eksperta, nieprawidłowym sporządzeniu przez niego opinii "bez przeprowadzenia pomiarów" oraz o słuszności daleko idącego wniosku skargi, że nie można wykazywać wyłącznie w oparciu o proste porównanie parametrów poszczególnych podzespołów modułu wskazywanych przez producentów z parametrami wskazanymi w zapytaniu ofertowym bez ustalenia parametrów, jakie moduł uzyska po scaleniu jego podzespołów w jedno urządzenie. W niniejszej sprawie – wbrew szeroko rozbudowanej argumentacji Strony - organ nie był obowiązany do przeprowadzenia własnych pomiarów parametrów urządzenia i weryfikacji prawidłowości jego działania na podstawie opinii biegłego. Powyższe oznacza, że bez naruszenia przepisów prawa organ zaniechał przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w dziedzinie fotoniki na okoliczność prawidłowości funkcjonowania modułu w warunkach jego normalnej pracy.
Zawyżenie wartości zamówionego modułu sygnalizowała wspomniana opinia K. P., w której ekspert zakwestionował wartość rynkową przedmiotu zamówienia. Sporządzona przez biegłego dr hab. inż. K. P., opinia w części dotyczącej projektu Spółki zawierała podobne w gruncie rzeczy ustalenia do tych poczynionych przez eksperta zewnętrznego.
Wiarygodności opinii K. P. (opinii sporządzonej w postępowaniu karnym) Spółka skutecznie nie podważyła. Próba dyskredytacji opinii eksperta zewnętrznego również się nie powiodła mimo zgłaszanych przez Spółkę systematycznie i ponawianych zastrzeżeń co posiadania przez K. P. kompetencji zawodowych uprawniających do wypowiadania się przez tegoż eksperta w dziedzinie właściwej dla fotoniki.
K. P. występował w sprawie jako ekspert przesłuchany później w charakterze świadka, a nie jako biegły powołany przez organ, co Strona przyznaje. Strona nie podaje normatywnej podstawy upoważniającej do uznania, że rażąco niska oferta cenowa K. P., któremu przysługiwało wynagrodzenie za wykonanie ekspertyzy (6 088,50 zł) może wskazywać, że jest ona nierzetelna.
W odpowiedzi na zarzut, że pytania (tezy dowodowe) skierowane przez LAWP do eksperta sformułowane zostały w sposób narzucający błędną metodologię wyceny zakładającą badanie cen elementów składowych modułu, należy wyjaśnić, że pytania miały ogólny charakter umożliwiający ekspertowi ustalenie wartości rynkowej modułu. Argument Strony o sumowaniu przez eksperta wartości elementów składowych materiałów i pomijaniu nie tylko wartości koncepcji, projektu, elementów innowacyjnych, ale również o pomijaniu wartości unikalności na rynku rozwiązań zawartych w module i ich potencjału, okazał się nietrafny, skoro Strona nie udowodniła, że dostawa modułu była wynikiem bezpośredniego zlecenia utworzenia przez Wykonawcę od początku do końca specjalnego urządzenia. W tej materii organ logicznie stwierdził, że Wykonawca nie dysponował zapleczem kadrowym zdolnym do zbudowania samodzielnie modułu bez pomocy osób trzecich.
W nawiązaniu do zarzutu, że istotą projektu było stworzenie modułu, a nie zakup określonego zestawu urządzeń, należy wyjaśnić, że organ wykazał, że przedmiotowy moduł w znacznej części stanowi zbiór samodzielnych urządzeń, których specyfikację podają ich producenci i wobec tego nie było czynnością konieczną badanie granicznych parametrów urządzenia skoro są one określane przez ich wytwórców (producentów).
K. P. stwierdziła w dniu 26 sierpnia 2019 r., że jest właścicielem i Prezesem Spółki C.. Wyjaśniła m.in., że była odpowiedzialna za realizację projektu skarżącej Spółki, brała udział w przygotowaniu postępowania ofertowego w przedmiocie dostarczenia modułu, że wartość oferty jest tożsama z wartością opublikowaną przez LAWP, że na liście rankingowej była informacja jaki podmiot otrzymał dofinansowanie i na co dokładnie. Z wyjaśnień świadka wynikało, że nie ma wiedzy na temat przekazywania ze strony Spółki I. P. lub Spółki C. informacji Wykonawcy o kwocie dofinansowania (k. 462 - 465 akt adm. Tom I).
Wyjaśnienia złożone w dniu 27 sierpnia 2019 r. przez T. N. – w siedzibie LAWP - podającego m.in., że z wykształcenia jest fizykiem i ekspertem takich instytucji jak Komisja Europejska, NCBiR, PARP w zakresie fotoniki oraz wdrażania nowych technologii (k. 470 – 467, Tom I) nie stanowiły wystarczającego dowodu niewłaściwego sporządzeniu opinii przez eksperta zewnętrznego K. P.. Złożone wówczas oświadczenie T. N. o tym, że moduł zamówiony przez I. P. w ramach postępowania ofertowego z dnia 23 grudnia 2016 r. jest pewnego rodzaju prototypem, który nie jest produkowany seryjnie i jego cena wynika z szacowania rynku i rozmów z różnymi przedsiębiorcami oraz że mógł brać udział jako konsultant w przygotowaniu odpowiedzi na informację pokontrolną LAWP zawierająca uchybienia opisane przez eksperta, że elementy opinii z dnia 19 grudnia 2017 r. były omawiane z udziałem świadka, nie potwierdza zasadności zarzutu skargi o poczynieniu istotnych ustaleń przez organ w oparciu nieprawidłową opinię K. P..
W dniu 16 września 2019 r. P. M., Kierownik Pracowni T. Ś. UMCS w L., podczas przesłuchania podał m.in., że widział działający moduł i były tam na pewno elementy rurociągu i czujniki różnych gazów. Świadek podał, że dokładnie parametrów nie sprawdzał oraz że miał ocenić prawidłowość funkcjonowania (k. 483 – 497 akt adm. Tom I).
W dniu 2 grudnia 2019 r. przesłuchano T. T. w charakterze strony (k. 513-517 akt adm. Tom I). Przesłuchany podał m. in., że kieruje działem rozwoju biznesu obsługującym całą grupę I., w tym Spółkę I. P., w której jest prezesem, że część ze sprzętu jest seryjnie produkowana, a część nie, że opinia eksperta, którą mamy nie jest ani obiektywna, ani profesjonalna, ani szczera.
Zdaniem Sądu, analiza całej treści wyjaśnień złożonych przez te osoby (K. P., T. N., P. M. i T. T.) nie była wystarczająca do poczynienia odmiennych ustaleń, od tych, które przyjął organ za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zatem zarzut, że organ z naruszeniem art. 80 k.p.a. uznał za niewiarygodne spójne i logiczne wyjaśnienia tych osób, okazał się nieskuteczny.
Zasada zaufania do władzy publicznej, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a. nie zakazuje organowi – wbrew stanowisku Spółki - wskazywania jako podstawy faktycznej decyzji okoliczności dotyczących podmiotów trzecich, niebędących stroną ani uczestnikami prowadzonego postępowania administracyjnego, w sytuacji, kiedy w świetle obowiązujących przepisów, charakter działań takich podmiotów ma istotny wpływ na prawną ocenę, która ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Bez omówienia i omówienia relacji łączących inne podmioty ze Stroną, co dotyczy - [...] Sp. z o.o., I. S. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. A. Sp. z o.o., I. Sp. z o.o., F. P. C. F. i Ś. oraz Wykonawcy, uzasadnienie decyzji obarczone byłoby istotną wadą polegającą na zaniechaniu ustalenia okoliczności stanu faktycznego sprawy.
W nawiązaniu do bezpodstawnego zarzutu naruszenia przepisu art. 8 § 1 k.p.a. określającego, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, należy podnieść, że zasada
utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw (art. 8 § 2 k.p.a.) ma także swoje doniosłe znaczenie.
Sądowi wiadomo z urzędu, że w innej sprawie dotyczącej podmiotu powiązanego, to jest I. S. Sp. z o.o. w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej – organ orzekł w przedmiocie korekty finansowej i ta decyzja okazała się rozstrzygnięciem niewadliwym (po przeprowadzeniu kontroli sądowoadministracyjnej objętej sygn. akt III SA/Lu 270/23 - nieprawomocnym wyrokiem WSA w Lublinie oddalono skargę w tej sprawie).
Zasada praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz budzenia zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) obowiązuje również w postępowaniu przed organem drugiej instancji (art. 140 k.p.a.). Organ odwoławczy – w sprawie niniejszej – wykonał prawidłowo obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy kontrolując jednocześnie legalność decyzji organu pierwszej instancji. Zatem wielokrotnie powtarzany zarzut skargi o naruszeniu art. 140 k.p.a. nie był skuteczny.
Należy wskazać, że nietrafny jest zarzut o niewykonaniu przez organ obowiązku przesłuchania przedstawicieli firm - P. I. sp. z o.o. oraz O. d. o.o. – na okoliczność kosztów poszczególnych elementów modułu, jak i całego projektu. Oferty tych firm sporządzone zostały w październiku 2017 r. czyli już po wybraniu Wykonawcy przez Spółkę i podpisaniu z nim umowy w przedmiocie dostawy modułu. Zatem zawierająca datę 17 października 2017 r. oferta O. proponująca cenę wynoszącą 800 000 EUR, czy też późniejsza oferta innego podmiotu nie mogła być dowodem tego, że Spółka nie zawyżyła ani wartości kontraktu, ani przedmiotu zamówienia z dnia 23 grudnia 2016 r. Na treść tych ofert Spółka powołuje się zbyt późno bo na etapie dokonywania czynności kontrolnych i wyjaśniających podjętych przez LAWP. W tej sytuacji, kiedy w dniu 16 stycznia 2017 r. doszło do zawarcia przez Spółkę umowy z Wykonawcą, wiarygodność tych ofert staje się wątpliwa jako dowodu mającego potwierdzać okoliczność, że nie doszło do przewartościowania przedmiotu ww. umowy. Uzupełnienie materiału dowodowego w drodze przesłuchania przedstawicieli P. I. sp. z o.o. (firmy oceniającej wartość zamówienia na 2 900 000 zł) oraz O. d. o.o. nie było więc uzasadnione, zwłaszcza, że organ dysponował już wystarczającym materiałem dowodowym pozwalającym na rozstrzygnięcie sprawy. Nieprzesłuchanie przedstawicieli tych dwóch firm, czy też osób sporządzających oferty cenowe nie świadczy o naruszeniu przepisów proceduralnych (w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 136 § 1 i art. 140 k.p.a.). Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w przepisie art. 136 § 1 k.p.a. określającego, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję, nie jest czynnością obligatoryjną dla organu. Świadczy o tym użyty w tym przepisie zwrot "może". W orzecznictwie sygnalizuje się, że jeżeli organ pierwszej instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy albo zgromadził niepełny, ale obszerny materiał dowodowy, wówczas organ odwoławczy ma obowiązek te uchybienia usunąć we własnym zakresie (tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 10 lipca 2023 r. sygn. II SA/Gl 598/23). W sprawie niniejszej Dyrektor LAWP wydający rozstrzygnięcie wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i zgromadził pełny materiał dowodowy. Stąd też brak uzupełniającego postępowania dowodowego nie może być odczytywany jako uchybienie rzutujące na wynik sprawy skoro Spółka od samego początku – przykładowo już na etapie formułowania zastrzeżeń do informacji pokontrolnych - miała zastrzeżenia w kwestii zasadności stanowiska organu.
Nieskuteczny jest zarzut, że uchybieniem proceduralnym organu było zaniechanie przesłuchania przedstawiciela Wykonawcy (L. Sp. z o.o.) pomimo złożonego w tej sprawie wniosku. Przeprowadzenie zawnioskowanego dowodu po to aby uzyskać ponowne, ale bezpośrednio informacje w kwestii relacji i współpracy Wykonawcy ze Stroną w związku z zakupem modułu na potrzeby projektu, nie miało racjonalnego uzasadnienia skoro w rozpoznawanej sprawie organ dysponował już materiałem dowodowym w postaci protokołów z przesłuchania W. W. oraz M. K. związanych z Wykonawcą (Spółką L.). Z wyjaśnień W. W. z dnia 28 września 2020 r. (k. 2303 – 2306 akt adm. Tom IV) zatrudnionego na podstawie umowy zlecenia wynikało m.in., że za obsługę zamówień odpowiedzialny był M. K. zaangażowany w Spółce L., że Spółka ta nie zatrudniała osoby mogącej świadczyć całodobowo wsparcie techniczne, że takie wsparcie mógł świadczyć M. K. w latach 2017 -2018, ale nie całodobowo i Spółka nie posiadała infolinii. W świetle wyjaśnień M. K. z dnia 28 lipca 2020 r. (k. 2308 -2310 akt adm. Tom IV) był on osobą zatrudnioną na podstawie umowy zlecenia "do obsługi procesu logistycznego związanego z zakupem i dostawami sprzętu", że jego zadaniem było zakupić i dostarczyć sprzęt i generalnie nie zajmował się łączeniem i montażem wszystkich zakupionych elementów. Świadek wyjaśnił także, że nie widział kto zajmował się montażem tego wszystkiego, podejrzewał, że byli pracownicy grupy I. i mógł część tych elementów zestawić do działania, ale tego nie robił, że większość jednak była tak skomplikowana, że nie poradziłby sobie.
W tym stanie rzeczy organ słusznie podkreśla, że nieprawdziwe jest oświadczenie Strony o tym, moduł miał być wykonany na indywidualne zamówienie w sytuacji, kiedy L. Sp. z o.o. jedynie był pośrednikiem w zakupie urządzeń i cały proces składu, dokumentacji oraz montażu odbywał się wewnątrz grupy powiązanych ze sobą Beneficjentów z konkursu [...]
Wyjaśnienia W. W. oraz M. K. złożone w postępowaniu karnym zaliczone do materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu administracyjnym mogły stanowić – wbrew temu co podniesiono w skardze – dowód tego, że to pracownicy grupy I., a nie osoby działające z ramienia Wykonawcy, realizowali większość czynności w ramach obsługi zamówienia udzielonego dostawcy.
Ponowne przesłuchiwanie przedstawicieli L. Sp. z o.o. tylko po to, aby Stronie umożliwić zadawanie pytań, czego nie mogła uczynić w postępowaniu karnym, byłoby przejawem nadmiernego formalizmu w sprawie oraz prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania administracyjnego. Uwaga to dotyczy również zaniechanie uzupełnienia dowodów z wszelkiej korespondencji pisemnej i mailowej pomiędzy LAWP i ekspertem zewnętrznym zwłaszcza, że Stronie znane były pytania, na które miał on odpowiedzieć i które zostały szeroko skomentowane w opinii D. P..
Uwzględnienie żądania strony zależy od tego, czy wnioskowany dowód może przyczynić się do dokładniejszego wyjaśnienia sprawy i nie powoduje wyłącznie przedłużenia postępowania, czy zwiększenia kosztów postępowania (por. wyrok NSA z 28 maja 2020 r. sygn. I GSK 1768/19).
Organ dysponował opinią eksperta K. P. na temat wartości rynkowej urządzeń, a ponadto późniejszą opinią biegłego sądowego dr hab. inż. K. P..
W tych okolicznościach przeprowadzenie dodatkowego dowodu z opinii "wykwalifikowanego" biegłego z zakresu fotoniki w kwestii wyceny modułu i weryfikacji prawidłowości jego działania byłoby nieuzasadnione w świetle reguł określonych przepisami k.p.a. zwłaszcza w sytuacji, kiedy protokół odbioru z dnia 31 lipca 2017 r. był dowodem poprawności działania urządzenia zgodnie z wymaganiami zapytania ofertowego i organ w istocie nie kwestionował poprawności funkcjonowania modułu zwracając uwagę, że racjonalny dostawca nie przedstawi oferty dostawy modułu w oparciu o parametry sprzeczne z dokumentacją producenta i wobec tego dokonywanie pomiarów przez biegłego jest zbędne. W tych warunkach Spółka niezasadnie zarzuca, że organ z naruszeniem art. 80 i art. 140 k.p.a. uznaje za niewiarygodny dokument (k. 2870 – 2876 akt adm. Tom V) pod nazwą "Informacje i pomiary potwierdzające osiągnięcie wartości deklarowanych we wniosku o dofinansowanie dla projektu Modułu symulującego warunki gazociągu do testowania czujników światłowodowych nowej generacji". Dokument ten nie jest opatrzony datą. Protokół przekazania z dnia 31 lipca 2017 r. (k. 356 akt adm. Tom I) sam w sobie nie jest dowodem potwierdzającym zgodność urządzenia z warunkami zapytania ofertowego z dnia 23 grudnia 2016 r. Po pierwsze dlatego, że jest to dokument zawierający tylko deklarację Wykonawcy, a nie Zamawiającego, o zgodności wyrobu z wymaganiami zapytania ofertowego, po drugie, protokół z dnia 31 lipca 2017 r. (podpisany w imieniu Wykonawcy przez W. W. P. Zarządu L. Sp. z o.o.) z rozruchu, instalacji i wdrożenia sprzętu nie wspominał o tym, że wchodzące w skład modułu elementy (wymienione wykazie zawartym w tym dokumencie) odpowiadają treści zapytania ofertowego, po trzecie protokoły częściowe odbioru (podpisywane przez M. K. reprezentującego Wykonawcę) nie wskazywały na zgodność dostarczonych elementów z zapytaniem ofertowym. Zarzut, że z naruszeniem art. 11 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie Skarżącej zasadności przesłanek, którymi kierował się organ załatwiając sprawę i wydając decyzję o zwrocie dotacji bez uprzedniej faktycznej weryfikacji, czy moduł spełnia wymagania techniczne i funkcjonalne opisane w zapytaniu ofertowym, jest zarzutem opartym na niesłusznym założeniu, że obowiązkiem organu była w szczególności weryfikacja rzeczywistych parametrów technicznych całego modułu. Rzeczą organu było ocenić działania podjęte przez Stronę, która przyjęła na siebie ciężar wykonania wszystkich obowiązków wynikających z zawartej dobrowolnie umowy o dofinansowanie projektu. Obowiązki Skarżącej nie zostały zrealizowane prawidłowo, co organ w pełni udowodnił wyjaśniając – z poszanowaniem art. 11 k.p.a. – motywy, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy zwrotu dofinansowania. Podane przez organ przesłanki faktyczne i prawne rozstrzygnięcia spełniały warunki, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Organ jednoznacznie wskazał w uzasadnieniu faktycznym decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu prawnym wskazał podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem i wyjaśnieniem przepisów prawa. Ich wykładnia zasługiwała na akceptację Sądu.
Zasadą jest, że wartość korekty finansowej wynikającej ze stwierdzonej nieprawidłowości indywidualnej jest równa kwocie wydatków poniesionych nieprawidłowo w części odpowiadającej kwocie współfinansowania UE (art. 24 ust. 5 ustawy wdrożeniowej). Przy nałożeniu korekty organ prawidłowo zastosował przepisy – wydanego na podstawie art. 24 ust. 13 cyt. ustawy - rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień. Nie budzi wątpliwości pogląd organu, że w przypadku wystąpienia poważnych nieprawidłowości i istotnego naruszenia obowiązujących procedur przy składaniu wniosku o dofinansowanie oraz przy realizacji projektu, nie ma możliwości miarkowania wysokości korekty finansowej. W takich przypadkach korekta powinna dotyczyć całego dofinansowania przyznanego Beneficjentowi. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano po wnikliwej analizie charakteru i wagi stwierdzonych nieprawidłowości bez naruszenia § 4 cyt. rozporządzenia określającego, że w przypadku gdy jest możliwe precyzyjne wskazanie kwoty wydatków poniesionych nieprawidłowo związanej ze stwierdzoną nieprawidłowością indywidualną wartość korekty finansowej jest równa wartości współfinansowania UE w ramach tej kwoty, a w przypadku pomniejszenia - wartości wydatków kwalifikowalnych równej tej kwocie. Interpretacja § 4 przedstawiona przez Skarżącą opiera się na bezpodstawnym założeniu, że rzeczą organu było dokonać korekty mając na uwadze wartość rynkową modułu – 824 166,44 zł oraz koniecznych usług serwisowych – 281 833,29 zł (według opinii eksperckiej) - poprzez zniwelowanie różnicy między wyceną modułu, a uzyskanym dofinansowaniem przez Spółkę. Stwierdzona waga nieprawidłowości o charakterze poważnym – wskazujących m.in. na wystąpienie nadużycia finansowego - nie pozwalała organowi na obniżenie wartości korekty finansowej, co zostało należycie uzasadnione w zaskarżonej decyzji. W tej materii organ zasadnie wywiódł, że przepis § 10 cyt. rozporządzenia nie stanowi przeszkody do tego, aby organ we własnym zakresie zakwalifikował nieprawidłowość jako nadużycie finansowe. Słusznie przyjęto w decyzji, że udzielenie zamówienia podmiotowi powiązanemu kapitałowo lub osobowo nakłada na organ obowiązek zastosowania korekty w wysokości 100% dofinansowania przyznanego na sfinansowanie zamówienia bez jakiejkolwiek możliwości jej obniżenia. Zasadnie też uznano, że już jedna nieprawidłowość polegająca na udzieleniu zamówienia na rzecz Spółki L. skutkowałaby nałożeniem korekty w postaci nakazu zwrotu całej dotacji. Zgodzić się trzeba z organem, że drugim istotnym uchybieniem ze Strony uzasadniającym korektę w wysokości 100% było przeprowadzenie pozornego postępowania konkurencyjnego. Nie budzi większych wątpliwości, że takie zachowanie powinno być potraktowane jako nieprawidłowość polegająca na zaniechaniu obowiązku opublikowania zapytania ofertowego.
W ocenie WSA w Lublinie, działanie Spółki mogło wyrządzić szkodę w budżecie UE. Czy to nastąpiło, czy też nie, wykracza poza ramy tematyczne niniejszej sprawy. Niemniej trzeba zauważyć, że zagadnienie kwestii szkody organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił - w nawiązaniu do poglądów wyrażanych przez Naczelny Sąd Administracyjny – wskazując, że w świetle definicji nieprawidłowości ważnym elementem tego pojęcia jest bezprawność działania lub zaniechania beneficjenta łącząca się z przesłanką szkody, zarówno o postaci szkody rzeczywistej, jak i szkody o charakterze potencjalnym oraz że wystarczające jest aby dane działanie lub zaniechanie beneficjenta prowadziło do możliwości powstania szkody i w związku z tym rzeczywiste wystąpienie uszczerbku finansowego nie konieczną przesłanką dla zakwalifikowania konkretnego zachowania jako nieprawidłowości.
Spółka ubiegała się o dofinansowanie projektu, które otrzymała na pokrycie wydatku, o którym nie sposób powiedzieć, że był to kwalifikowalny koszt w świetle obowiązujących zasad, przewidzianych m.in. w umowie o dofinansowanie podlegający sfinansowaniu ze środków unijnych. Według postanowień tejże umowy, wydatek mógł zostać uznany za kwalifikowalny jeśli spełniał poniższe warunki: został faktycznie poniesiony w okresie wskazanym w umowie; został dokonany w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego; został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Tak się jednak nie stało – jak to logicznie wywiedziono w skontrolowanym rozstrzygnięciu – skoro doszło do zawyżenia wartości modułu a przez to do zwiększenia wartości projektu inwestycyjnego.
Organ rozstrzygnął sprawę na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p. regulującego postępowanie w razie nieprawidłowego wykorzystania środków europejskich i określającego, że w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji. Organ odwoławczy skontrolował i ocenił, że decyzja LAWP wydana podstawie art. 207 ust. 1 pkt 1-2 u.f.p. jest rozstrzygnięciem prawidłowym i dlatego w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał je w mocy. Zgodnie z art. 207 ust. 12 pkt 2 u.f.p. od decyzji wydanej przez instytucję pośredniczącą lub wdrażającą w przedmiocie zwrotu dofinansowania unijnego służy odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej. Decyzja z dnia 27 lipca 2022 r. została wydana przez LAWP, która pełni funkcję Instytucji Pośredniczącej w realizacji Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020. Zarząd Województwa Lubelskiego - Instytucja Zarządzająca RPO WL - jako organ odwoławczy był uprawniony do rozpatrzenia odwołania wniesionego przez Spółkę i rozpoznania sprawy zwrotu dofinansowania.
Bezspornym jest w sprawie, że w dniu 8 marca 2017 r. oraz w dniu 13 czerwca 2017 r. wypłacono Spółce dofinansowanie w kwotach wynoszących odpowiednio - 809 130, 00 zł oraz 323 652, 00 zł. Naliczanie odsetek, liczonych od dnia przekazania środków finansowych do dnia zapłaty należności znajduje normatywne uzasadnienie w treści art. 207 ust. 1 u.f.p.
Według art. 60 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności (pkt 6).
W niniejszej sprawie spór dotyczy zwrotu należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (zatem należności, o których mowa w art. 60 punkt 6 u.f.p.). Do tych należności – w rozumieniu u.f.p. – zaliczyć trzeba także odsetki.
Okoliczność, że postanowieniem z dnia 16 października 2018 r. Prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia LAWP w Lublinie wykonującej zadania związane z realizacją Regionalnego Programu Operacyjnego WL na lata 2014 - 2020 współfinansowanego Europejskiego Funduszu Rozwoju, do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ramach dofinasowania dofinansowanie projektu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ramach dofinasowania projektu nr [...], pn. "[...] [...] Sp. z o.o." realizowanego przez I. P. Sp. z o.o., w kwocie 1 132 782 zł oraz usiłowania doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci płatności w kwocie 485 478 zł w ramach ww. projektu, nie prowadzi do wniosku, że dowody uzyskane w "otwartym" i niezakończonym postępowaniu karnym wymagały powtórzenia w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej. Spółka nie miała przymiotu strony w postępowaniu karnym i w nim nie uczestniczyła. Brak możliwości uczestniczenia w czynnościach przesłuchania świadków w postępowaniu karnym samo przez nie oznacza, że organ administracyjny niewłaściwie przeprowadził postępowanie "zwrotowe" na podstawie ustawy o finansach publicznych. Skarżąca uczestniczyła i zagwarantowano jej możliwość aktywnego udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Świadczą o tym m.in. licznie zgłaszane wnioski dowodowe. Merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zwrotu dotacji – w świetle przywołanych wcześniej przepisów prawa, w tym ustawy o finansach publicznych oraz ustawy wdrożeniowej - nie jest w żadnej mierze uzależnione od sposobu zakończenia postępowania karnego. Przepis art. 207 u.f.p. nie uzależnia wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu dotacji, w sytuacji, kiedy doszło do naruszenia obowiązujących procedur, od wszczęcia postępowania karnego, przedstawienia w tym postępowaniu określonej osobie zarzutu popełnienia czynu zabronionego, czy też od końcowego załatwienia tegoż postępowania. Decyzja w przedmiocie korekty finansowej może być wydana w przypadku, kiedy postępowanie karne nie zostało w ogóle wszczęte. Postępowanie dotyczące zwrotu pomocy finansowej jest bowiem postępowaniem samodzielnym. Zatem wynik postępowania karnego nie przesądza o braku ewentualnej odpowiedzialności Beneficjenta i braku podstaw do żądania od niego zwrotu dotacji.
Spółka na etapie postępowania odwoławczego na własne zlecenie uzyskała prywatną specjalistyczną opinię z dnia 30 maja 2023 r. w przedmiocie wartości w pełni funkcjonalnego modułu, sporządzoną przez D. P., biegłego sądowego Sądu Okręgowego w Warszawie. Przedmiotem tej opinii była analiza dotychczasowych opinii, którymi dysponowała LAWP oraz analiza adekwatności pytań, które zostały zadane ekspertom od LAWP i czy te pytania mieściły się w zakresie celów i zadań tego organu, to jest dbania o środki publiczne i realizowanie celów na jakie te środki zostały wypłacone. Przedmiotowa opinia z dnia 30 maja 2023 r. została dopuszczona jako dowód w sprawie (postanowieniem z dnia 12 października 2023 r.).
Podane we wspomnianej opinii z dnia 30 maja 2023 r. informacje wskazywały m. in., że D. P. jest ekspertem w zakresie analizy ekonomiczno finansowej przedsiębiorstw, wyceny przedsiębiorstw, w tym wartości niematerialnych i prawnych, a ponadto, że należy odnieść się krytycznie do nieobiektywnej opinii K. P. podobnie zresztą, jak i do niepoprawnej opinii K. P..
K. P. występował w sprawie jako ekspert przesłuchany później w charakterze świadka, a nie jako biegły powołany przez organ, co Strona przyznaje.
Organ odwoławczy dokonuje syntetycznej analizy ekspertyzy D. P. w kontekście szczegółowych ustaleń organu I instancji opierających się na wycenie eksperta, która jest co do zasady zbieżna z wartością urządzeń wynikająca z faktur zakupowych Spółki L. (z uwzględnieniem faktur wystawionych przez podmioty grupy I.) poprzez uwagę, że jakiekolwiek zarzuty dotyczące wycen dokonanych przez K. P. są w realiach sprawy bezprzedmiotowe i mają na celu zdyskredytowanie osoby eksperta, który ujawnił szereg okoliczności niekorzystnych dla Strony usiłującej je ukryć. Organ wyjaśnił dalej w tej materii, że tego rodzaju ustaleń nie może zmienić treść omawianego dokumentu – uzyskanego na prywatne zlecenie Strony - prezentującego w zasadzie dotychczasowe stanowisko Strony w zakresie zarzutów zgłaszanych do ekspertyz K. P. i K. P. (str. 98 - 99 decyzji organu odwoławczego). W innym miejscu organ stwierdził, że dokument załączony do wniosku dowodowego z dnia 25 lipca 2023 r. nie zmienia ustaleń co do niezgodności dostarczonych urządzeń wymaganiami zapytania ofertowego. Wskazał ponadto, że ten dokument zawierający zarzuty do opinii/ekspertyz znajdujących się w aktach sprawy miał na celu wyłącznie zdyskredytowanie tychże opinii (str. 115 – 116 decyzji Zarządu Województwa Lubelskiego).
Strona ma rację, że Zarząd Województwa Lubelskiego w swoich rozważaniach w sposób lakoniczny odnosi się do ww. opinii D. P.. Jest to jednak uchybienie nieistotne, skoro nie ulega wątpliwości, że organ dokonuje jej oceny.
W kontekście wagi stwierdzonych i należycie udowodnionych nieprawidłowości obciążających skarżącą Spółkę, "opinia" do opinii K. P. i K. P., nie mogła podważać legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, które jak wyżej wykazano nie pomijało dopuszczonego dowodu. Opinia D. P. jako nowy dowód wpisuje się zatem w dotychczasowy polemiczny nurt Spółki, która nie akceptuje logicznego wywodu organu na temat kardynalnych nieprawidłowości przy realizacji projektu inwestycyjnego współfinansowanego z Funduszu UE.
Strona nie podaje normatywnej podstawy upoważniającej do uznania, że rażąco niska oferta cenowa K. P., któremu przysługiwało wynagrodzenie za wykonanie ekspertyzy (6 088,50 zł) może wskazywać, że jest ona nierzetelna.
W odpowiedzi na zarzut, że pytania (tezy dowodowe) skierowane przez LAWP do eksperta sformułowane zostały w sposób narzucający błędną metodologię wyceny zakładającą badanie cen elementów składowych modułu, należy wyjaśnić, że pytania miały ogólny charakter umożliwiający ekspertowi ustalenie wartości rynkowej modułu. Argument Strony o sumowaniu przez eksperta wartości elementów składowych materiałów i pomijaniu nie tylko wartości koncepcji, projektu, elementów innowacyjnych, ale również o pomijaniu wartości unikalności na rynku rozwiązań zawartych w module i ich potencjału, okazał się nietrafny, skoro Strona nie udowodniła, że dostawa modułu była wynikiem bezpośredniego zlecenia utworzenia przez Wykonawcę od początku do końca specjalnego urządzenia. W tej materii organ logicznie stwierdził, że Wykonawca nie dysponował zapleczem kadrowym zdolnym do zbudowania samodzielnie modułu bez pomocy osób trzecich. Wymaga w tym miejscu zaznaczyć, że z wyjaśnień T. T. wynikało, że w ramach I. P. lub grupy I. możliwe było samodzielne stworzenie modułu (k. 516 akt adm. Tom I).
Zgromadzone dowody w postępowaniu karnym zostały prawidłowo ocenione przez organ stosownie do wymagań jakie wynikają z treści art. 80 k.p.a. Z poszanowaniem zasady swobodnej oceny dowodów organ ocenił zeznania świadków. Okoliczność, że nie uznał za wiarygodne wszystkich wyjaśnień, nie podważa legalności zaskarżonej decyzji.
Bezpodstawny jest zatem zarzut o wadliwej ocenie zeznań tych świadków z uwagi na to, że okoliczności przez nich podawane nie odnoszą się bezpośrednio do Spółki, ani do realizowanego przez nią spornego projektu.
Oświadczenie Skarżącej, że Wykonawca był producentem modułu nie znajduje żadnego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
W ocenie WSA w Lublinie, Spółka otrzymała dofinansowanie, na pokrycie wydatku, o którym nie sposób powiedzieć, że był to koszt podlegający współfinansowaniu ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Według postanowień umowy, wydatek mógł zostać uznany za kwalifikowalny jeśli spełniał poniższe warunki: został faktycznie poniesiony w okresie wskazanym w umowie; został dokonany w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego; został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Tak się jednak nie stało – jak to logicznie wywiedziono w skontrolowanym rozstrzygnięciu – skoro doszło do zawyżenia wartości modułu, a przez to do zwiększenia wartości projektu inwestycyjnego i w konsekwencji do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania dotacji.
Zachodzą więc podstawy do uznania, że wystąpiło ryzyko spowodowania szkody w budżecie unijnym, wywołane niewłaściwym zachowaniem Spółki i jej czynnościami podjętym zarówno na etapie ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej (składania wniosku o dofinansowanie projektu oraz oświadczeń), jak i jego realizacji w tym poprzez poszukiwanie "najkorzystniejszej" oferty na dostawę modułu. Umowa z Wykonawcą przewidywała, że moduł będzie dostarczony w całości do dnia 31 maja 2017 r. Strony umowy uzgodniły, że dostawa podzespołów modułu odbywać się będzie etapami oraz dopuściły możliwość wypłacania części wynagrodzenia. Takiej możliwości nie przewidywało zamówienie z dnia 23 grudnia 2016 r. Potencjalni oferenci nie mieli więc usprawiedliwionych podstaw do przyjęcia, że istnieją możliwości uzyskania korzystniejszego kontraktu – na podstawie późniejszej umowy pomiędzy zamawiającym i wykonawcą - niż to wynikało z treści zapytania. Dotyczy to także przedłużenia pierwotnie zawartej umowy i jej aneksowania, po to, aby Wykonawca prawidłowo wywiązał się z dostawy modułu w wyznaczonym terminie. Końcowy etap przekazywania urządzeń tworzących sporny moduł został przedłużony i dopiero w dniu 31 lipca 2017 r. sporządzono protokół sprawdzeń – z rozruchu, instalacji i wdrażania sprzętu – potwierdzający właściwe wykonanie przedmiotu zamówienia (oczywiście w subiektywnej ocenie Zamawiającego i Wykonawcy). Twierdzenie Spółki o tym, że Wykonawca był producentem modułu pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym wskazującym, że Wykonawca nie miał zaplecza kadrowego posiadającego specjalistyczną wiedzę do wytworzenia "unikatowego" modułu i rola Wykonawcy mogła ograniczać się wyłącznie – co organ udowodnił - do pośrednictwa w zakupie elementów i podzespołów składających się na moduł oraz do gołosłownych zapewnień w przedmiocie możliwości świadczenia usług serwisowych oraz usuwania usterek w ramach udzielonej gwarancji.
Kwestię powiązań należy odczytywać na podstawie obiektywnych okoliczności. Z okoliczności stanu faktycznego sprawy wynikało, po pierwsze, że jedynym założycielem I. P. Sp. z o.o. była Spółka I. sp. z o.o. z siedzibą w W. (według aktu notarialnego – aktu założycielskiego z dnia 18 grudnia 2014 r. podpisanego przez T. N.), po drugie, aktem notarialnym z dnia 17 lutego 2017 r. Spółka I. sp. z o.o. (reprezentowana przez T. N.) oraz Spółka I. P. Sp. z o.o. (reprezentowana przez T. T.) - umową dotycząca udzielenia oprocentowanej pożyczki w wysokości [...] zł – zagwarantowano Stronie możliwość uzyskania istotnego wsparcia finansowego ze strony tej pierwszej Spółki, po trzecie, oświadczenie Wykonawcy o tym, że nie on powiązanym podmiotem z Zamawiającym, wynika z formalnego podejścia do kwestii powiązań, a nie realnego i dominującego wpływu jaki miał T. N. na Wykonawcę z punktu widzenia celu utworzenia Spółki L. traktowanej z założenia jako pośrednika przy zakupie i dostawie modułu dla Strony i nie tylko dla niej, ale i innych podmiotów z grupy I..
Strona zobowiązana była ponosić wydatki w sposób zapewniający uniknięcie konfliktu interesów. Bezstronne i obiektywne rozstrzygnięcie procedury wyboru najkorzystniejszej oferty zostało jednak wykonana bowiem doszło do sfinansowania wydatków w sytuacji, kiedy udzielono wcześniej zamówienia L. Sp. z o.o., podmiotowi powiązanemu (w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 oraz § 12 ust. 6 umowy o dofinansowanie). W myśl jej § 12 ust. 6, w celu uniknięcia konfliktu interesów, podmiotom powiązanym kapitałowo lub osobowo ze Stroną, nie mogły być udzielane zamówienia. W tych okolicznościach organ zasadnie podkreślił, że był to bezwzględny zakaz udzielania przez Stronę udzielania jakichkolwiek zamówień na rzecz podmiotu powiązanego osobowo lub kapitałowo.
Z powyższych rozważań wynika, że L. Sp. z o.o. nie był podmiotem samodzielnym i został stworzony na potrzeby obsługi Strony oraz podmiotów z nią powiązanych, co podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, argumentując prawidłowo, że jakikolwiek "zewnętrzny" wykonawca, nie działający w porozumieniu ze Stroną, byłby w stanie w terminie do dnia 5 stycznia 2017 r. sporządzić projekt "modułu", dokonać jego wyceny, oraz sporządzić i złożyć Stronie ofertę, mając dodatkowo na względzie bardzo rygorystyczne wymagania podane w zamówieniu (przykładowo obowiązek dostawy przedmiotu zamówienia z dnia 23 grudnia 2016 r. do każdego miejsca w Polsce).
Strona zobowiązana była ponosić wydatki w sposób zapewniający uniknięcie konfliktu interesów. Bezstronne i obiektywne rozstrzygnięcie procedury wyboru najkorzystniejszej oferty zostało jednak wykonana bowiem doszło do sfinansowania wydatków w sytuacji, kiedy udzielono wcześniej zamówienia L. Sp. z o.o., podmiotowi powiązanemu (w rozumieniu art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 oraz § 12 ust. 6 umowy o dofinansowanie). W myśl jej § 12 ust. 6, w celu uniknięcia konfliktu interesów, podmiotom powiązanym kapitałowo lub osobowo ze Stroną, nie mogły być udzielane zamówienia. W tych okolicznościach organ zasadnie podkreślił, że był to bezwzględny zakaz udzielania przez Stronę udzielania jakichkolwiek zamówień na rzecz podmiotu powiązanego osobowo lub kapitałowo. Z powyższych rozważań wynika, że L. Sp. z o.o. nie był podmiotem samodzielnym. Został on stworzony na potrzeby obsługi Strony oraz podmiotów z nią powiązanych, co podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, argumentując prawidłowo, że jakikolwiek "zewnętrzny" wykonawca, nie działający w porozumieniu ze Stroną, byłby w stanie w terminie do dnia 5 stycznia 2017 r. sporządzić projekt "modułu", dokonać jego wyceny, oraz sporządzić i złożyć Stronie ofertę, mając dodatkowo na względzie bardzo rygorystyczne wymagania podane w zamówieniu (przykładowo obowiązek dostawy przedmiotu zamówienia z dnia 23 grudnia 2016 r. do każdego miejsca w Polsce). Stąd wniosek organu, że Spółka przeprowadziła pozorne czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia, które nie zmierzało w rzeczywistości do pozyskania z rynku konkurencyjnych ofert, zasługiwał w pełni na akceptację, podobnie zresztą jak i wyrażona ocena o wystąpieniu w sprawie nie tylko nieprawidłowości, w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/13, ale również o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania pomocy, a to pozwalało nawet na ocenę o nadużyciu finansowym, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich sporządzonej w dniu 26 lipca 1995 r. (Dz.U. z 2009 r. nr 208, poz. 1603). W myśl tego przepisu, do celów Konwencji, nadużycia finansowe naruszające interesy finansowe Wspólnot Europejskich polegają na: a) w odniesieniu do wydatków, jakimkolwiek umyślnym działaniu lub zaniechaniu dotyczącym:
- wykorzystania lub przedstawienia fałszywych, nieścisłych lub niekompletnych oświadczeń lub dokumentów, które ma na celu sprzeniewierzenie lub bezprawne zatrzymanie środków z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich lub budżetów zarządzanych przez, Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu,
- nieujawnienia informacji z naruszeniem szczególnego obowiązku, w tym samym celu,
- niewłaściwego wykorzystania takich środków do celów innych niż te, na które zostały pierwotnie przyznane.
Umyślny charakter działania lub zaniechania, określonego w ustępie 1 i 3 może zostać wywnioskowany na podstawie obiektywnych, faktycznych okoliczności (art. 1 ust. 4 Konwencji) .
Nieskuteczny okazał się zarzut, że z naruszeniem art. 80 k.p.a. i ustanowioną tym przepisem zasadę swobodnej oceny dowodów i niezgodnie z treścią art. 140 k.p.a., uznano za wiarygodne zeznania świadków: W. W., M. K., I. N., A. P., J. Z., B. K. - G., P. K., A. M., D. B., D. K., M. K., M. Ł., A. G. i R. B., a w konsekwencji sformułowano wnioski, które nie wynikają z tych zeznań tych osób i dokonano na tej podstawie ustaleń odnoszących się do Spółki. Ma ona rację, że wyjaśnienia tych osób nie odnoszą się bezpośrednio ani do Skarżącej, ani do zarządu Skarżącej, ani też do projektu realizowanego przez Skarżącą. Jednak nie sposób podważyć waloru dowodowego wyjaśnień wskazanych wyżej świadków, skoro ustalenie organu, że Strona udzieliła zamówienia podmiotowi powiązanemu z nią kapitałowo lub osobowo (czego wprost zakazywały postanowienia umowy o dofinansowanie), a następnie zakupiła moduł od Wykonawcy osobiście i kapitałowo powiązanego z Zamawiającym, zostało dokonane nie tylko na podstawie wyjaśnień wskazanych wyżej osób. W tej materii organ poddał analizie cały zebrany materiał dowodowy (w tym dokumentację finansową – księgową w postaci faktur) i rozpatrzył wszystkie dowody w ich wzajemnym powiązaniu. Poza tym organ z przytoczeniem danych finansowych (wynikających z rachunku zysków i strat) wyjaśnił logicznie mechanizm transferu środków finansowych pomiędzy podmiotami powiązanymi. Taki transfer byłby niemożliwy bez udowodnionych relacji - o charakterze powiązań - między przedsiębiorstwami wystawiającymi faktury. Na ich podstawie dokonywano płatności. Powtarzanie szczegółowych wywodów organu, zwłaszcza szerokiej argumentacji zaprezentowanej przez Dyrektora LAWP, w tym zakresie byłoby czynnością nieuzasadnioną.
Zawyżenie wartości zamówionego modułu potwierdza wspomniana opinia K. P., w której ekspert zakwestionował wartość rynkową przedmiotu zamówienia. Sporządzona przez biegłego dr hab. inż. K. P., opinia w części dotyczącej projektu Spółki zawierała podobne w gruncie rzeczy ustalenia do tych poczynionych przez eksperta zewnętrznego.
Wiarygodności opinii K. P. (opinii sporządzonej w postępowaniu karnym) Spółka skutecznie nie podważyła. Próba dyskredytacji opinii eksperta zewnętrznego również się nie powiodła mimo zgłaszanych przez Spółkę systematycznie i ponawianych zastrzeżeń co posiadania kompetencji zawodowych uprawniających do wypowiadania się przez tegoż eksperta w dziedzinie właściwej dla fotoniki.
Wyjaśnienia złożone w dniu 27 sierpnia 2019 r. przez T. N. – w siedzibie LAWP - podającego m.in., że z wykształcenia jest fizykiem i ekspertem takich instytucji jak Komisja Europejska, NCBiR, PARP w zakresie fotoniki oraz wdrażania nowych technologii (k. 470 – 467, Tom I) nie stanowiły wystarczającego dowodu niewłaściwego sporządzeniu opinii przez eksperta zewnętrznego K. P.. Złożone wówczas oświadczenie T. N. o tym, że moduł zamówiony przez [...] w ramach postępowania ofertowego z dnia 23 grudnia 2016 r. jest czymś rodzaju prototypem, który nie jest produkowany seryjnie i cena wynika z szacowania rynku i rozmów z różnymi przedsiębiorcami oraz że mógł brać udział jako konsultant w przygotowaniu odpowiedzi na informację pokontrolną LAWP zawierająca uchybienia opisane przez eksperta, że elementy opinii z dnia 19 grudnia 2017 r. były omawiane z udziałem świadka, nie potwierdza zasadności zarzutu skargi o poczynieniu istotnych ustaleń przez organ w oparciu nieprawidłową opinię K. P., który - jak podniosła Spółka – nie posiadał odpowiednich kompetencji, doświadczenia i wiedzy specjalnej z zakresu fotoniki, gazociągów, automatyki, elektroniki czy też mechaniki.
Nietrafny jest zarzut o naruszeniu art. 10 § 1 oraz art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. a tym bardziej o rażącym naruszeniu tych przepisów. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażona w art. 10 § 1 k.p.a. nakłada na organ obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Prawa strony w postępowaniu dowodowym określa art. 79 k.p.a. Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1). Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2). Z treści powyższych przepisów nie wynika, aby organ miał obowiązek przesłuchania wszystkich świadków, którzy złożyli wyjaśnienia w trakcie prowadzonego postępowania karnego. Racjonalnym argumentem nie może tu być zarówno okoliczność, że ani pełnomocnik, ani inny przedstawiciel Skarżącej nie miał prawnej możliwości zadawania pytań świadkom przesłuchiwanym w postępowaniu karnym, jak również to, że organ miał obowiązek dotrzeć do prawdy obiektywnej. Zarzut naruszenia wskazanych przepisów mógłby by być skuteczny, gdyby organ swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na treści zeznań świadków składających wyjaśnienia w Prokuraturze. Tymczasem taki przypadek nie wystąpił w rozpoznawanej sprawie. Stan faktyczny sprawy organ ustalił po części na podstawie materiału dowodowego powstałego w postępowaniu przygotowawczym. Zeznania świadków złożone w tym postępowaniu nie miały więc rozstrzygającego znaczenia. Stąd płynie wniosek, że nieusprawiedliwiony jest zarzut o zbyt szybkim włączeniu materiału z postępowania karnego do akt administracyjnych skoro przy załatwianiu sprawy organ administracji publicznej nie musi oczekiwać (i nie wymagają tego przepisy k.p.a.) na uprzednią ocenę takich dowodów dokonaną przez niezależny sąd, jak i zarzut, że organ nie podejmował przez dłuższy czas merytorycznych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i oczekiwał na materiały zgromadzone w postępowaniu karnym i wydał rozstrzygnięcie dopiero w maju 2022 r. po włączeniu tych materiałów do akt postępowania administracyjnego.
Postanowienie organu z dnia 9 maja 2022 r. o uzupełnieniu postępowania administracyjnego o m. in. o dokumenty z postępowania karnego (pkt 12 lit. a – h) nie ograniczało prawa Skarżącej do podjęcia skutecznych działań w celu obrony swojego stanowiska. To, że Strona nie znała tezy dowodowej ponieważ nie wydano wtedy postanowienia o dopuszczeniu i przeprowadzeniu dowodu z dokumentów nie ma większego znaczenie w sytuacji, kiedy w dniu 12 lipca 2022 r. pełnomocnikowi Skarżącej doręczono przedmiotowe postanowienie (k. 2849 akt adm. Tom V).
O rażącym naruszeniu prawa (art. 80 k.p.a.) nie może świadczyć tylko subiektywne przekonanie strony postępowania administracyjnego o dowolnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. Formułowany na tym tle zarzut skargi opiera się na stwierdzeniu Strony, że samo podejrzenie zaistnienia nieprawidłowości nie usprawiedliwia wybiórczego stosowania reguł postępowania dowodowego i zastępowania dowodów sugestiami.
W orzecznictwie sygnalizuje się, że rażące naruszenie przepisów proceduralnych ma miejsce w razie popełnienia kardynalnych uchybień podstawowym obowiązkom organu i równie ważnych naruszeń praw stron (zob. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 1603/19).
Zdaniem składu orzekającego WSA w Lublinie, w realiach rozpoznawanej sprawy organ nie dopuścił się kardynalnych uchybień proceduralnych w trakcie przeprowadzonego postępowania. Przeciwne zapatrywanie nie może być skutecznie uzasadniane tym, że T. T. złożył wyjaśnienia w postępowaniu karnym i organ nie uwzględnił ich. Zarzut o naruszeniu podstawowych praw Strony jest bezzasadny. Należy zauważyć, że wyjaśnienia T. T. z dnia 2 grudnia 2019 r. przesłuchanego w charakterze strony zostały zaprotokołowane przez LAWP. Organ uwzględnił wniosek z dnia 7 listopada 2019 r. o zmianę pierwotnie ustalonego terminu przesłuchania wyznaczonego na dzień 12 listopada 2019 r. We wspomnianym wniosku wskazano na "dyspozycyjność" T. T. w dniach 25- 29 listopada 2019 r. oraz 2, 4, 5 i 6 grudnia 2019 r. (k. 506 akt adm. Tom I). Wcześniej bo w dniu 11 października 2019 r. organ postanowił o dopuszczeniu dowodu z przesłuchania strony ze szczegółowym wskazaniem jakich okoliczności dotyczy ta czynność procesowa (k. 501 akt adm. Tom I).
Sama przynależność Skarżącej do K. F. i Ś. nie była negatywnie postrzegana przez organ w kontekście realizacji projektu. Zupełnie inne okoliczności zdecydowały o ocenie powiązań Strony z podmiotami zrzeszonymi w ww. Klastrze, co jednoznacznie wykazano w przeprowadzonym postępowaniu w przedmiocie zwrotu dotacji.
O uwagach organu do postępowania ofertowego Skarżąca wiedziała już w roku 2017, kiedy to przeprowadzono czynności kontrolne przez LAWP. Zatem przed wydaniem decyzji z dnia 27 lipca 2022 r. Strona była świadoma zastrzeżeń LAWP dotyczących postępowania ofertowego i wyboru Wykonawcy. Zatem zarzut, że organ przez wiele lat nie zgłaszał uwag odnośnie tegoż postępowania nie mógł być uznany za skutecznie podważający zaskarżone rozstrzygnięcie.
W niniejszej sprawie organ ustalił na podstawie wszechstronnej analizy materiału dowodowego, że przy realizacji projektu miały miejsce nieprawidłowości w rozumieniu legalnej definicji tego pojęcia podanej w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego. Bez naruszenia tego przepisu obciążono Skarżącą korektą finansową. Podobnie należało ocenić zarzut o naruszeniu art. 143 cyt. rozporządzenia i art. 207 ust. 1 u.f.p.
W świetle powyższych rozważań nieusprawiedliwione okazały się pozostałe zarzuty podniesione w skardze.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.