I SA/Ol 404/23

I SA/Ol 404/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska
Katarzyna Górska /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 27 par. 1 pkt 9, art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 2070
art. 13
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 29 września 2023r., nr 2801-IEW.7113.13.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga D.W. (dalej: "strona", "zobowiązany" lub "skarżący") dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS") utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Elblągu (dalej: "Dyrektor ZUS" lub "organ I instancji") z 8 sierpnia 2023 r. nr 520000.71.2023.RED-160, o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego na podstawie 26 tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu zaległych składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu przez organ I instancji w dniach: 25.05.2015 r., 3.08.2015 r., 28.09.2015 r., 18.03.2016 r., 3.06.2016 r. 30.06.2016 r., 6.06.2018 r., 11.12.2019 r., 28.02.2020 r.
W piśmie z 6 lipca 2023 r. (data wpływu do organu: 10 lipca 2023 r.) zobowiązany zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując na przedawnienie należności, brak wymagalności obowiązku, a ponadto określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia.
Opisanym na wstępie postanowieniem z 8 sierpnia 2023 r. Dyrektor ZUS, powołując art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej: "Kpa") w zw. z art. 17 § 1, art. 18 i art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479; dalej: "u.p.e.a.") oraz art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. poz. 2070; dalej: "ustawa nowelizująca") odmówił wszczęcia postępowania w zakresie złożonych zarzutów z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia. Organ I instancji ocenił bowiem, że w niniejszej sprawie zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej, należy stosować przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., które przewidywały 7-dniowy termin na wniesienie zarzutów od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a ponadto o wstrzymanie wykonania egzekucji. Wskazał przy tym na konieczność uznania złożonych zarzutów za zasadne i umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Utrzymując w mocy postanowienie będące przedmiotem zażalenia strony DIAS podzielił (w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia) stanowisko organu I instancji o konieczności zastosowania w niniejszej sprawie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., gdyż postępowanie egzekucyjne w tej sprawie zostało wszczęte przed nowelizacją ustawy. Zauważył bowiem, że organ I instancji w dniach: 25.05.2015 r., 3.08.2015 r., 28.09.2015 r., 18.03.2016 r., 3.06.2016 r. 30.06.2016 r., 6.06.2018 r., 11.12.2019 r. oraz 28.02.2020 r. doręczył stronie odpisy tytułów wykonawczych zawierające pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w terminie 7 dni. Ocenił, że pouczenie to było zgodne z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.), natomiast zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutów 10 lipca 2023 r. było spóźnione i nie wywołało zamierzonego skutku, gdyż postępowanie mające na celu rozpatrzenie zgłoszonych zarzutów nie mogło być wszczęte.
W skardze skierowanej do tutejszego Sądu skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organom egzekucyjnym naruszenie art. 7 Kpa poprzez załatwienie sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. W uzasadnieniu skargi ocenił natomiast, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie było przedwczesne, gdyż dotychczas nie została zakończona sprawa dotycząca układu ratalnego z ZUS. Stwierdził również, że organy egzekucyjne wadliwie zakwalifikowały jego wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego jako wszczynający nowe postępowanie "w przedmiocie zawieszenia postępowania" w rozumieniu art. 61 § 1 Kpa, nie dostrzegając, że dotyczył on jedynie incydentalnej, wpadkowej kwestii (w tej sprawie: zawieszenia postępowania) wynikłej w toku głównego postępowania egzekucyjnego. Uznał, że jego wniosek winien zostać rozpatrzony w trybie art. 56 u.p.e.a. w ramach wszczętego postępowania egzekucyjnego, a organy po zbadaniu czy okoliczności wskazane w tym wniosku dawały podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zobowiązane będą do wydania stosownego postanowienia, na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, a sprawa zainicjowana tą skargą, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Sąd miał przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na postanowienie, zostały zaś wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, opisanych w tym przepisie naruszeń prawa nie można jednak przypisać organom prowadzącym postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżonym do tutejszego Sądu postanowieniem DIAS w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Z akt sprawy wynika bowiem, że Dyrektor ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie 26 tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu zaległych składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu przez organ I instancji w dniach: 25.05.2015 r., 3.08.2015 r., 28.09.2015 r., 18.03.2016 r., 3.06.2016 r. 30.06.2016 r., 6.06.2018 r., 11.12.2019 r., 28.02.2020 r. Postępowanie egzekucyjne w kontrolowanej sprawie zostało zatem wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej (30 lipca 2020 r.). Z mocy art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej, w kontrolowanej sprawie zastosowanie znajdują więc przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Wśród tych przepisów jest art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., który przewidywał obowiązek pouczenia zobowiązanego w tytule wykonawczym o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Pomimo prawidłowego pouczenia o treści ww. przepisu w doręczonych skarżącemu tytułach wykonawczych, skarżący nie zachował 7-dniowego terminu na zgłoszenie zarzutów, gdyż te zostały sformułowane przez skarżącego dopiero w piśmie z 6 lipca 2023 r. (data wpływu do organu: 10 lipca 2023 r.).
W tych okolicznościach, w świetle art. 61a § 1 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a., konieczne było wydanie przez organ I instancji postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, gdyż postępowanie w sprawie tych zarzutów z innych uzasadnionych przyczyn nie mogło być wszczęte. Należy przy tym zaznaczyć, że art. 61a § 1 Kpa nie pozostawia organowi administracji możliwości wyboru rozstrzygnięcia w przypadku stwierdzenia przeszkody formalnej do wszczęcia postępowania, do której należy zaliczyć także niezachowanie ustawowego terminu na zgłoszenie zarzutów. Nie znajduje zatem usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi dotyczących naruszenia w tej sprawie art. 7 Kpa statuującego zasadę uwzględniania przy załatwianiu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Odnosząc się do treści skargi należy także wyjaśnić skarżącemu, że przedmiot kontrolowanej sprawy został wyznaczony zakresem żądania zawartego w piśmie z 6 lipca 2023 r., w którym skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W postępowaniu zainicjowanym tego rodzaju zgłoszeniem nie znajduje natomiast zastosowania art. 56 u.p.e.a. zawierający przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Niemniej jednak, w świetle art. 35 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.) zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest jednym ze skutków zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, przepis ten stanowił podstawę prawną zawieszenia przez Dyrektora ZUS (postanowieniem z 2 sierpnia 2023 r. nr 520000.71.159.2023.RED-Z) postępowanie egzekucyjnego w związku z wniesionymi przez skarżącego zarzutami. Natomiast stwierdzenie przez organ I instancji uchybienia przez zobowiązanego terminowi do zgłoszenia tych zarzutów obligowało ten organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania zmierzającego do rozpatrzenia zasadności tych zarzutów.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.