I SA/OL 567/19

I SA/Ol 567/19 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2020-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Górska
Przemysław Krzykowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 799/20 - Wyrok NSA z 2024-03-22
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2137
art. 29 ust. 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 3 ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 73 ust. 4
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 80 ust. 3
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 5 ust. 3
Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński asesor WSA Katarzyna Górska Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2020r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: organ odwoławczy, Dyrektor) po rozpatrzeniu odwołania S. K. (dalej jako strona, skarżący) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (dalej jako: Kierownik, organ I instancji) z "[...]", ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 6.269,83 zł.
Z akt sprawy wynika, że 14 września 2004r. strona złożyła w Biurze Powiatowym wniosek o przyznanie renty strukturalnej, a następnie 10 stycznia 2005r. zmianę do tego wniosku, potwierdzającą przekazanie gospodarstwa rolnego.
Po stwierdzeniu spełnienia przez stronę warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej Kierownik wydał "[...]" decyzję o przyznaniu renty strukturalnej, w wysokości 1462,71 zł, na którą składały się kwoty wynikające z:
- podstawowej wysokości renty strukturalnej 210% najniższej emerytury w wysokości 1181,42 zł,
- zwiększenia z tytułu trwałego przekazania gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha użytków rolnych - 50% najniższej emerytury - w wysokości 281,29 zł.
Łączna wysokość renty strukturalnej wyniosła zatem 260 % kwoty najniższej emerytury tj. , która zgodnie z Komunikatem Prezesa ZUS z 21-02-2014r. wynosiła 562,58 zł (562,58 zł x 260%).
W następnych latach wysokość renty strukturalnej ulegała zmianie ze względu na waloryzację kwoty najniższej emerytury, na podstawie wydawanych decyzji.
6 stycznia 2010r. do organu I instancji wpłynęła decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z "[...]" o przyznaniu stronie od dnia 01-11-2009r. emerytury rolniczej w łącznej wysokości 860,49 zł (brutto). Świadczenie zostało przyznane bezterminowo.
Z uwagi na powyższe, na podstawie § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1220, dalej jako rozporządzenie w sprawie rent strukturalnych) Kierownik decyzją z "[...]" zmienił wysokość renty strukturalnej w ten sposób, że od dnia 1 listopada 2009r. zmniejszył jej wysokość o kwotę 632,47 zł tj., o kwotę netto przyznanej stronie emerytury rolniczej. Nowa wysokość renty strukturalnej przysługującej od listopada 2009r. wyniosła 1122,79 zł.
Następnie, Kierownik decyzją z "[...]" zmienił wysokość renty strukturalnej w związku ze zmianą kwoty najniższej emerytury. Nowa wysokość renty od marca 2010r. wyniosła 1174,66 zł.
Od marca 2011r. do marca 2015r. wysokość renty strukturalnej ulegała zmianie ze względu na waloryzację kwoty najniższej emerytury co znalazło odzwierciedlenie wydanych decyzjach. Z uwagi jednak, na fakt, że nie uwzględniono przyznanej stronie emerytury rolniczej Kierownik, po otrzymaniu zgody strony na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa), wydał nowe decyzje jednak bez uwzględnienia kwot brutto emerytury z KRUS. Decyzje zmieniające zostały następnie uchylone przez Dyrektora.
W wyniku analizy sprawy i wykrytych nieprawidłowości w wypłacie renty strukturalnej w okresie od listopada 2009r. do lutego 2011r. oraz od lipca 2014r. do marca 2015r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności. Kończąc je wydaniem decyzji z "[...]", którą nałożył na stronę obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności w wysokości 4387.73 zł. Decyzja ta została uchylona przez Dyrektora, decyzją z "[...]" i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi. Organ I instancji wydał ponowną decyzję "[...]", którą nałożył na stronę obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności w wysokości 6269,83 zł.
Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy Dyrektor, wskazał na podstawę prawną do zwrotu płatności wynikającą z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (j.t. Dz. U. z 2017r., poz. 2137 ze zm. dalej jako ustawa o Agencji), art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE, L 1995, 312/1, dalej jako rozporządzenie Rady nr 2988/95), jak również na art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1936, dalej jako ustawa PROW 2007-2013), art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L z 2004r., Nr 141 ze zm., dalej jajo rozporządzenie Komisji Nr 796/2004) oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (1) (Dz.U.UE.L.2009.316.65, dalej jako rozporządzenie Komisji Nr 1122/2009) - stosowane dla płatności z kampanii 2010r., oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, ze zm., dalej jako rozporządzenie Komisji Nr 65/2011) - mające zastosowanie do płatności pobranych od stycznia 2011r. do lutego 2011r. oraz od lipca 2014r. do marca 2015r.
Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 ustawy o Agencji jest postępowaniem niezależnym i nie musi być poprzedzone wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu płatności, bowiem w toku tego postępowania powinny być brane pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne odnoszące się do przesłanek zwrotu środków nienależnie lub nadmiernie pobranych.
W ocenie organu odwoławczego, fakt błędnego przeliczenia przez Kierownika kwoty renty strukturalnej po uzyskaniu decyzji o emeryturze KRUS nie wyłącza odpowiedzialności beneficjenta, za pobieranie nienależnie wypłacanych środków. Na przestrzeni lat 2010 - 2015 strona nie wywiązała się z obowiązku informowania ARiMR na piśmie o wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie płatności z tytułu renty strukturalnej oraz o faktach, które mają istotne znaczenie dla zwrotu nienależnie pobranych z tego tytułu świadczeń. Wiedzę o faktycznych kwotach brutto emerytury KRUS organ pozyskał dopiero podczas prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności tj. w dniu 27.04.2018r., kiedy na
wniosek o udostępnienie danych osobowych otrzymał od organu 4 decyzje KRUS oraz informację o zmieniających się na przestrzeni lat kwotach świadczeń. Jak wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego 10-letni okres przedawnienia nie wymaga udowodnienia złej wiary, a krótki - 4 letni okres przedawnienia ustanowiony dla tych rolników, którzy pobrali nienależne płatności w dobrej wierze nie może być objęty domniemaniem, lecz musi zostać wykazany.
Biorąc pod uwagę całokształt postawy strony w sprawie tj. brak dostarczania kolejnych decyzji KRUS, brak informowania organu o zmianach w przyznawanych
świadczeniach KRUS, uchylenie się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli (z dnia 26.06.2017r.), posiadaną świadomość pobierania zawyżonej renty strukturalnej nie tylko o całą kwotę emerytury KRUS (comiesięczny wpływ na rachunek bankowy świadczenia emerytalnego KRUS i z tytułu renty strukturalnej oraz oświadczenie z dnia 04.06.2014r.), ale także z błędnie przeliczoną
kwotą netto/brutto emerytury KRUS (wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia "[...]") Dyrektor stwierdził, że nie sposób uznać, że beneficjent nie posiadał wiedzy o niepoprawnie przyznawanej kwocie renty strukturalnej i wykazał dobrą wiarę, a tym samym, że nie powstał
obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconych środków.
Uwzględniając zatem 10- letni okres przedawnienia, termin na wydanie decyzji o ustalenie nienależnie pobranych płatności, licząc od dnia 23.11.2009r.- upływałby w dniu 23.11.2019, natomiast licząc od dnia wypłaty za miesiąc grudzień 2009 tj. od dnia 22.12.2009r. - upływałby w dniu 22.12.2019r.
Dyrektor przyznał, że w niniejszej sprawie bezsprzecznym jest fakt, że błąd przeliczenia renty strukturalnej w związku z nieuwzględnieniem faktu pobierania emerytury KRUS został popełniony na skutek pomyłki leżącej po stronie organu I instancji, jednakże strona nie zweryfikowała kwoty wynikającej ze zmienionej decyzji, a ponadto na przestrzeni lat nie informował ARiMR o zmianach kwot emerytury KRUS, które miały wpływ na wysokość renty strukturalnej. Co więcej, strona mając świadomość wieloletniego wpływu na rachunek bankowy zawyżonych środków, została poinformowana w dniu 4.06.2014r. przez organ I instancji o nadmiernej wypłacie renty strukturalnej i wyraziła zgodę na uchylenie decyzji waloryzacyjnych wydawanych od 2.03.2011r., a następnie powołując się na błąd i brak odpowiedzialności za zaistniałe zawyżenie uchyliła się od skutków prawnych złożonego oświadczenia (oświadczenie z dnia 26.06.2014r.).
Tym samym, organ ponownie podkreślił, że przez kwoty nienależnie pobranych środków, należy rozumieć należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, również wówczas, gdy nie była to wyłączna przyczyna wypłaty dokonanej w nienależnej wysokości, czyli wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia Dyrektor wyjaśnił, że kwestie przedawnienia terminu na wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności należy rozważyć z uwzględnieniem wytycznych podanych w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95. Zauważono, że powyższy przepis nie wiąże terminu przedawnienia z dobrą bądź złą wiarą wnioskodawcy.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Dyrektora okres przedawnienia powinien być liczony od daty, w której nieprawidłowość ustała czyli od dnia 24.03.2015r. tj. od daty ostatniej płatności renty strukturalnej. Pierwsze przerwanie okresu przedawnienia należy datować na dzień odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności tj. na dzień 04.01.2017r., natomiast ostatnie przerwanie - na dzień odbioru decyzji Nr "[...]" tj. 08.04.2019r. Biorąc pod uwagę 4-letni okres przedawnienia liczony na nowo od chwili ostatniego przerwania oraz ograniczenie do maksymalnie podwójnego okresu przedawnienia, wskazano, że termin na wydanie decyzji w niniejszej sprawie nie minął i upłynąłby w dniu 24.03.2023r.
Organ odwoławczy dokonując analizy wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, ponieważ kwota płatności nienależnych, tj. suma wszystkich kwot nienależnie wypłaconych znana organowi w dniu dokonywania takiej oceny, dotycząca danego beneficjenta, danego programu pomocy i płatności indywidualnej objęta niniejszym postępowaniem przekracza równowartość 100 euro przelicznej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z podanymi w zaskarżonej decyzji przepisami.
Na koniec organ wskazał, że w przypadku dokonania nienależnej płatności,
rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki i szczegółowo opisał regulacje dotyczące sposobu obliczania odsetek.
W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła wydanie jej na podstawie błędnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku, gdy żadna z decyzji zmieniających wysokość świadczenia nie uzyskała waloru ostateczności, bowiem wszystkie decyzje organu zostały wyeliminowane z obrotu prawnego i w ten sposób nie doszło do zmiany wysokości przyznanej renty strukturalnej. Wobec czego brak jest podstaw do stwierdzenia, iż wskazane w przedmiotowej decyzji kwoty zostały nienależnie pobrane.
W uzasadnieniu skarżący dodatkowo zarzucił naruszenie art.35 § 3 kpa przez nierozstrzygnięcie przez organ I instancji w wymaganym terminie sprawy oraz niezawiadomienie skarżącego o przyczynach takiej zwłoki w wydaniu decyzji i nie ustalenie innego terminu załatwienia sprawy (art.36 kpa). Naruszenie zasad nadrzędnych określonych w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 kpa.
Ponadto, skarżący zarzucił, że ocena złożonych przez niego dokumentów należała do organu prowadzącego postępowanie i uznanie, że świadczenie jest nienależne jest konsekwencją błędu tego organu. W ocenie skarżącego, nie powinien on ponosić konsekwencji błędnej decyzji, gdyż zmienność poglądów prawnych tego samego organu, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym, jest nie do przyjęcia w państwie prawa i narusza zasadę zaufania. Treści decyzji organu mija się rażąco z prawdą, bowiem on ze swojej strony dopełnił wszelkich obowiązków, informowała organu o należnych mu świadczeniach rentowo - emerytalnych. To organ na bazie tych dokumentów ustalał należne świadczenie.
Według skarżącego w postępowaniu naruszono również zasadę legalizmu (art. 6 kpa), nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego sprawy, nie uwzględniono słusznego interesu skarżącego (art. 7 kpa), a postępowanie nie było prowadzone zgodnie z zasadą szybkości (art.12 kpa).
Podkreślono również fakt, wbrew temu co uważa organ, iż zgodnie z treścią 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji Nr 796/2004 obwiązek zwrotu nie powinien nastąpić względem skarżącego z uwagi na fakt łącznego ziszczenia się wskazanych w przepisie przesłanek.
Dodatkowo skarżący podkreślił, że organ próbuje dochodzić roszczeń już
przedawnionych, bowiem trudno zarzucić skarżącemu jakąkolwiek złą wiarę w działaniu w trakcie przedmiotowego postępowania. Tym bardziej, iż informował organ o swojej sytuacji w zasadzie na bieżąco przedkładając mu wszelkie niezbędne dokumenty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Tym samym wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu jest kwestia błędnego przeliczenia wysokości renty strukturalnej, w związku z nieuwzględnieniem pobierania od listopada 2009r. do lutego oraz od lipca 2014r. do marca 2015r. (okres od marca 2011r. do czerwca 2014r. jest przedmiotem odrębnego postępowania) przez skarżącego emerytury z KRUS. Renta strukturalna została zmniejszona o kwotę netto emerytury KRUS zamiast o kwotę brutto. W związku z czym doszło do wypłaty i pobrania przez skarżącego renty strukturalnej w nienależnej, nadmiernej wysokości. Nie ulega również wątpliwości, że wypłata świadczeń nastąpiła na skutek błędu organu I instancji.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły, jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy, przepisy ustawy o Agencji, rozporządzenia nr 2988/95, ustawy PROW 2007-2013, rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, rozporządzenia Komisji Nr 796/2004, rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009 oraz rozporządzenie Komisji Nr 65/2011.
Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji organ w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b)finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
W myśl art. 29 ust. 2 ww. ustawy, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności
lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
W myśl § 14 ust 1 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury.
Zatem, powyższe regulacje norm prawna pozwalają organom na ustalenie nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub też krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy europejskich, jak też finansowanie przez ARiMR pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Jak wynika z tego przepisu, uprawnienie do ustalenia tej kwoty jest realizowane przez ARiMR w drodze decyzji. Jako przesłanka działania organów ARiMR w trybie art. 29 ustawy o agencji jawi się tylko i wyłącznie fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych) otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r., sygn. II GSK 2715/26, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016r., sygn. akt I SA/Sz 168/16, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenia będące podstawą wydania takiej decyzji mogą wynikać z przeprowadzonej kontroli przez stosowne komórki ARiMR, w czasie których zostaną stwierdzone nieprawidłowości czy też niezgodności, ale może też być podstawą wydania takiej decyzji fakt, że decyzja, na podstawie której daną pomoc przyznano, została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostają nawet ostateczne decyzje przyznające płatność.
Tym samym, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący braku zmiany wysokości przyznanej renty strukturalnej przed wydaniem decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.
Przechodząc do oceny zarzutu przedawnienia roszczeń do zwrotu wskazać należy, że także on nie zasługuje on na uwzględnienie.
Jak prawidłowo wskazano w zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy i drugi rozporządzenia Rady nr 2988/95 okres przedawnienia w wynosi cztery lata od czasu do dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres
odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne ostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
Mając na uwadze powyższe, przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że okres przedawnienia winien być liczony od daty, w której nieprawidłowość ustała czyli od dnia 24 marca 2015r. tj. od daty ostatniej płatności renty strukturalnej. Pierwsze przerwanie okresu przedawnienia nastąpiło w dniu odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności tj. w dniu 4 kwietnia 2018r., natomiast ostatnie przerwanie – w dniu odbioru decyzji organu I instancji tj. 8 kwietnia 2019r. Biorąc pod uwagę 4-letni okres przedawnienia liczony
na nowo od chwili ostatniego przerwania oraz ograniczenie do maksymalnie podwójnego okresu przedawnienia, zgodzić należy się z Dyrektorem, że termin na wydanie decyzji w niniejszej sprawie nie minął i upłynąłby w dniu 24 marca 2023r.
Z kolei w stosunku do nieprawidłowości powstałej w listopadzie i grudniu 2009r., zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji Nr 796/2004 10-letni okres przedawnienia, termin na wydanie decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności licząc od dnia wypłaty świadczenia za listopad 2009 tj. od dnia 23 listopada 2009r.- upływałby w dniu 23 listopada 2019r, natomiast licząc od dnia wypłaty świadczenia za miesiąc grudzień 2009 tj. od dnia 22 grudnia 2009r. - upływałby w dniu 22 grudnia 2019r. Wobec powyższego termin na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności za ten okres także nie uległ przedawnieniu.
W ocenie Sądu organy w prawidłowy sposób ustaliły również czy w niniejszej sprawie nie ziściły się przesłanki dające możliwość odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności.
W stosunku do płatności pobranych nienależnie w listopadzie i grudniu 2009r. zastosowanie znajduje przepis art. 73 rozporządzenia Komisji Nr 796/2004. Zgodnie art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże; w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem dane płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W myśl art. 73 ust. 5 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.
Przepis art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji Nr 796/2004 znajduje odzwierciedlenie w brzmieniu art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009 - stosowanym dla płatności z kampanii 2010r., oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 - mającym zastosowanie do płatności pobranych od stycznia 2011r. do lutego 2011r. oraz od lipca 2014r. do marca 2015r.
Powołane powyżej przepisy art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji Nr 1122/2009 oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji Nr 65/2011 wyłączają obowiązek zwrotu płatności sytuacji jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że błędne przeliczenie przez Kierownika kwoty renty strukturalnej po uzyskaniu decyzji o emeryturze KRUS nie wyłącza odpowiedzialności skarżącego, za pobieranie nienależnie wypłacanych środków na przestrzeni lat 2010 - 2015.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie błąd w zakresie wypłaty należności mógł zostać w sposób oczywisty wychwycony przez skarżącego. Wskazują na to następujące okoliczności:
- W pouczeniu od decyzji z "[...]" które jest integralną częścią decyzji przyznającej rentę strukturalną, w pkt 3, skarżący osobiście ubiegając się o rentę strukturalną zobowiązał się o niezwłocznym informowaniu o wszelkich okolicznościach wpływających na wysokość tej renty. Skarżący osobiście podpisał wniosek o przyznanie reny strukturalnej, który zawiera szereg pouczeń i obowiązków.
- Od 1 listopada 2009r. skarżący uzyskał prawo do emerytury, nie informował o kolejnych waloryzacjach tego świadczenia do czego był zobowiązany.
- Skarżący posiadał wiedzę o faktycznych kwotach brutto emerytury KRUS, którą organ pozyskał dopiero podczas prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności tj. w dniu 27 kwietnia 2018r., kiedy na
wniosek o udostępnienie danych osobowych otrzymał z KRUS OR 4 decyzje KRUS oraz informację o zmieniających się na przestrzeni lat kwotach świadczeń.
- Również w toku prowadzonego postępowania na wezwanie organu skarżący nie przedstawił decyzji. Zachowywał się w toku całego postępowania biernie.
- Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że skarżący został poinformowany pisemnie o wypłacie nadmiernych środków. Skarżący kontaktował się w tej sprawie z organem. W dniu 4 czerwca 2014r. złożył wniosek o zmianę decyzji wadliwych, z którego potem się wycofał. Skarżący miał więc pełną świadomość pobierania świadczeń pieniężnych w zawyżonej wysokości.
Podkreślić przy tym należy, że 10- letni okres przedawnienia nie wymaga udowodnienia złej wiary, a krótki - 4 letni okres przedawnienia ustanowiony dla tych rolników, którzy pobrali nienależnie płatności w dobrej wierze nie może być objęty domniemaniem, lecz musi zostać wykazany. O ile dobra wiara rolnika nie wynika wprost z dokumentacji dostępnej organowi, to jej wykazanie należy do beneficjenta (vide wyrok NSA z 19 stycznia 2012r., sygn. akt sygn. akt II GSK 1365/11).
Tym samym, za Dyrektorem wskazać należy, że uwzględniając 10-letni okres przedawnienia, termin na wydanie decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności, licząc od dnia 23 listopada 2009r. upływałby w dniu 23 listopada 2019 , natomiast licząc od dnia wypłaty za miesiąc grudzień 2009 tj. od dnia 22 grudnia 2009r. upływałby w dniu 22 grudnia 2019r.
W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący ziszczenia się wskazanych w przepisie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji Nr 796/2004 przesłanek powodujących, że w stosunku do niego nie powinien nastąpić obowiązek zwrotu płatności.
Jeżeli chodzi o wysokość nienależnie pobranych płatności, szczegółowo wyliczonych w odniesieniu do poszczególnych lat i regulacji mających zastosowanie, w uzasadnieniu w zaskarżonej decyzji Sąd w obecnym składzie podziela prawidłowość tego wyliczenia. Prawidłowości tego wyliczenia nie jest również kwestionowana przez skarżącego.
W ocenie Sądu organy w prawidłowy sposób ustaliły również, podając odpowiednią podstawę prawną, czy w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki dające możliwość odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności w sytuacji, gdy suma kwot nienależnie wypłaconych przekracza równowartość 100 euro.
Uznając zatem, że organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego, stwierdzić należy także, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad postępowania upatrywane w naruszeniu art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 12 k.p.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokładnie wyjaśnił te okoliczności faktyczne, które były istotne dla podjętego rozstrzygnięcia, a także uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a.
W związku z powyższym, na podstawie art.151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.