I SA/WR 1487/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu uchylił decyzję o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, wskazując na błędy proceduralne i potrzebę zbadania momentu powstania przesłanek do ogłoszenia upadłości.
Skarżąca, członek zarządu spółki A, zaskarżyła decyzję o jej solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. Zarzuciła m.in. brak wskazania innych solidarnie odpowiedzialnych członków zarządu oraz błędne ustalenie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 116 Ordynacji podatkowej, poprzez brak wszechstronnego zbadania, czy przesłanki do ogłoszenia upadłości wystąpiły w okresie, gdy skarżąca miała wpływ na działalność spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o solidarnej odpowiedzialności B. K. – S. za zaległości podatkowe spółki A z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. Sąd uznał, że organy podatkowe dopuściły się naruszenia prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Kluczowe zarzuty skarżącej dotyczyły braku wskazania w decyzji pozostałych członków zarządu, którzy również ponoszą solidarną odpowiedzialność, oraz błędnego poglądu prawnego odnośnie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania układowego. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości. W tej sprawie organ odwoławczy nie rozważył, czy istotnie w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, zwłaszcza w kontekście toczącego się postępowania restrukturyzacyjnego. Sąd uznał również za uzasadniony zarzut braku wskazania w decyzji pozostałych członków zarządu, którzy są solidarnie odpowiedzialni. Sąd nie podzielił natomiast zarzutów dotyczących braku wiedzy o stanie zobowiązań spółki czy wewnętrznego podziału obowiązków, uznając je za nieistotne dla wyłączenia odpowiedzialności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, odpowiedzialność członka zarządu nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy nie zbadał, kiedy faktycznie wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczęcia postępowania układowego i czy miało to miejsce w okresie, gdy skarżąca miała wpływ na działalność spółki. Kluczowe jest ustalenie, czy sytuacja finansowa spółki nakładała obowiązek zgłoszenia upadłości w czasie pełnienia funkcji przez skarżącą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
o.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy, oraz nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
o.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne zostały udowodnione.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.s.h. art. 201
Kodeks spółek handlowych
Zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uchylenia decyzji, sąd orzeka o jej niewykonalności.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zasądza zwrot kosztów postępowania.
Ustawa o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców
Ustawa regulująca postępowanie restrukturyzacyjne w celu poprawy sytuacji finansowej przedsiębiorcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak wszechstronnego zbadania, czy przesłanki do ogłoszenia upadłości wystąpiły w okresie, gdy skarżąca miała wpływ na działalność spółki. Naruszenie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewskazanie w decyzji pozostałych członków zarządu, którzy są solidarnie odpowiedzialni. Naruszenie art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie momentu powstania przesłanek do ogłoszenia upadłości.
Odrzucone argumenty
Wewnętrzny podział obowiązków w zarządzie nie wyłącza odpowiedzialności członka zarządu. Brak wiedzy o stanie zobowiązań spółki nie zwalnia z odpowiedzialności. Brak uprawnień do samodzielnego działania w imieniu spółki nie zwalnia z odpowiedzialności, jeśli nie podjęto kroków zmierzających do złożenia wniosku o upadłość.
Godne uwagi sformułowania
odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki Solidarność członków zarządu dotyczy ich wspólnej odpowiedzialności za cudzy dług.
Skład orzekający
Andrzej Szczerbiński
przewodniczący
Ewa Kamieniecka
sprawozdawca
Jadwiga Danuta Mróz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania przesłanek do ogłoszenia upadłości jako kluczowej okoliczności zwalniającej członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki oraz konieczność wskazania wszystkich solidarnie odpowiedzialnych członków zarządu w decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy postępowanie restrukturyzacyjne było prowadzone lub gdy istniały wątpliwości co do momentu powstania przesłanek do ogłoszenia upadłości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej członków zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w biznesie. Wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące momentu powstania odpowiedzialności i obowiązków zarządu w trudnej sytuacji finansowej firmy.
“Czy członek zarządu odpowiada za długi spółki, jeśli problemy pojawiły się po jego odejściu?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 1487/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2007-03-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-10-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Andrzej Szczerbiński /przewodniczący/ Ewa Kamieniecka /sprawozdawca/ Jadwiga Danuta Mróz Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 116 par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 187 par. 1, art. 191 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Sędziowie: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Ewelina Bedyńska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2007 r. sprawy ze skargi B. K. – S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu A Sp. z o. o. za zaległość Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącej kwotę 3.015 ( trzy tysiące piętnaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. orzekł o odpowiedzialności B. K. – S. jako osoby trzeciej – pełniącej obowiązki członka zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A za zaległe zobowiązania Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. w kwocie [...], odsetki za zwłokę od powyższej zaległości podatkowej w kwocie [...] oraz koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 190,52 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że B. K. – S. była członkiem zarządu Spółki A w okresie od 15 stycznia 2002 r. do 10 marca 2005 r. Spółka posiada zaległości podatkowe, wynikające z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] nr [...] określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. w kwocie [...]. Z akt egzekucyjnych Spółki wynika, że egzekucja z majątku Spółki prowadzona od 2003 r. jest bezskuteczna. Z protokołów o stanie majątkowym Spółki wynika, że Spółka nie posiada nieruchomości, działalność gospodarczą prowadzi w dzierżawionych pomieszczeniach, korzysta ze sprzętu komputerowego na podstawie umów użyczenia, nie posiada samochodów, maszyn, urządzeń ani środków finansowych. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] umorzono postępowanie egzekucyjne wobec Spółki prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...], dotyczącego zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. Organ I instancji wskazał również, że od 1998 r. spadały przychody Spółki z działalności gospodarczej i już w 1999 r. Spółka miała poważne problemy finansowe. B. K. – S. jako członek zarządu Spółki posiadała wiedzę na temat trudności ekonomicznych Spółki. Wprawdzie Spółka w dniu 12 listopada 2002 r. złożyła wniosek o restrukturyzację zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za luty i marzec 2002 r. oraz zaległości podatkowych wynikających z deklaracji PIT – 4 za styczeń, maj – grudzień 2001 r. i styczeń - maj 2002 r., to jednak decyzją z dnia [...] nr [...] umorzono postępowanie restrukturyzacyjne, gdyż Spółka nie spełniła warunków restrukturyzacji, tj. nie uregulowała opłaty restrukturyzacyjnej i posiadała bieżące zaległości podatkowe nie objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym. Decyzja o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego została wydana w okresie pełnienia przez B. K. – S. funkcji członka zarządu Spółki. Pomimo negatywnego dla Spółki rozstrzygnięcia, Spółka nie wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki lub o wszczęcie postępowania układowego. W odwołaniu od decyzji B. K. – S. wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając wybiórczą i jednostronną analizę materiału dowodowego, w szczególności zeznań świadków. B. K. – S. zarzuciła również, że posiadała jedynie wycinkową wiedzę o finansach Spółki, ponieważ zajmowała się finansami związanymi z umowami budowlanymi i nie miała świadomości istnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości. Ponadto przyczyną nie złożenia przez zarząd Spółki wniosku o ogłoszenie upadłości była negatywna opinia prawna. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że odwołująca się pełniła obowiązki członka zarządu Spółki A od 15 stycznia 2002 r. do października 2003 r., co ustalono na podstawie zeznań świadka B. R. oraz świadectwa pracy. Przedmiotowe zobowiązanie podatkowe powstało w dniu 1 stycznia 2003 r. i w dniu 1 kwietnia 2003 r. przekształciło się w zaległość podatkową. Zobowiązanie podatkowe, a zarazem zaległość podatkowa powstały w czasie, kiedy B. K. – S. pełniła funkcję członka zarządu Spółki. Bezsporne jest także to, że egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna. Świadczy o tym postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...] nr [...]. Odwołująca się nie wykazała okoliczności warunkujących jej zwolnienie z odpowiedzialności za przedmiotowe zobowiązanie Spółki. Okoliczności tej nie stanowi to, że B. K. – S. zajmowała się w Spółce sprawami budowlanymi. Nie może też zasłaniać się brakiem świadomości istnienia zaległości podatkowych i obiektywnej możliwości ich spłaty. Każdy członek zarządu z uwagi na fachowość organu, jakim jest zarząd ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki bez względu na to, jaką funkcję pełni w zarządzie spółki. Jest to bowiem podział o charakterze wewnętrznym, który nie wywołuje żadnych skutków prawnych na zewnątrz. Nie ma on i nie może mieć żadnego wpływu na ważność lub skuteczność reprezentacji spółki, ale także na prowadzenie spraw spółki. Organ odwoławczy wskazał również, że B. K. – S. uprawniona była do reprezentowania spraw Spółki łącznie z drugim członkiem zarządu lub z prokurentem. Oznacza to, że żadnych dokumentów, w tym także wniosku o upadłość bądź o wszczęcie postępowania układowego nie mogła złożyć sama. Jednakże z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby drugi członek zarządu zablokował złożenie takich wniosków przez odwołująca się. Odwołująca się nie dążyła do złożenia takich wniosków, godząc się na zalecenia prawnika w zakresie ratowania finansów Spółki. Niezgłoszenie upadłości Spółki oraz brak postępowania układowego we właściwym czasie na skutek błędnie udzielonej pomocy prawnej, nie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości Spółki. Nie można się też zgodzić, że organ podatkowy I instancji wybiórczo przeanalizował materiał dowodowy. Fakt przyjęcia za podstawę decyzji niekorzystnych dla strony okoliczności faktycznych, popartych stosownymi dowodami, nie oznacza prowadzenia postępowania w sposób niewłaściwy. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że zasadne jest orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności B. K. – S. za zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. K. – S. wniosła o uchylenie decyzji, zarzucając naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 116 § 1 i 2 w związku z art. 91 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie decyzji z pominięciem solidarnej odpowiedzialności pozostałych członków zarządu oraz wyrażenie błędnego poglądu prawnego odnośnie braku winy członka zarządu w odniesieniu do niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcia postępowania układowego. Skoro art. 116 ustanawia ustawową solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki, to decyzja orzekająca o odpowiedzialności musi spełniać warunki przewidziane w przepisach Kodeksu cywilnego, a przede wszystkim – poza określeniem zobowiązania podatkowego, stanowiącego przedmiot solidarnej odpowiedzialności – wskazywać krąg osób, które są za to zobowiązanie solidarnie odpowiedzialne. W decyzjach nie rozstrzygnięto, kto jest wraz z B. K. – S. solidarnie odpowiedzialny za zaległości podatkowe Spółki. Brak ten uniemożliwia skarżącej zarówno ustalenie jej aktualnego zakresu odpowiedzialności – po ewentualnych wpłatach współdłużników, jak i zakresu przysługujących jej roszczeń regresowych wobec współdłużników – o ile sama uiści zaległość podatkową Spółki. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że całościową wiedzę o stanie finansowym Spółki posiadał wyłącznie prezes zarządu, natomiast wiedza pozostałych członków zarządu była fragmentaryczna. Co więcej w stosunku do Spółki wydano decyzję o restrukturyzacji części zobowiązań podatkowych, która powodowała poprawę kondycji finansowej Spółki. Skarżąca wiedziała o tej decyzji, jednakże nie posiadała wiedzy o sposobie realizacji przez Spółkę obowiązku uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej. Skoro zatem skarżąca nie posiadała pełnej wiedzy o stanie zobowiązań Spółki, a ponadto nie była uprawniona do samodzielnego działania w imieniu Spółki, to nie można przypisać jej winy za nie złożenie w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 21 marca 2007 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentów na okoliczność restrukturyzacji zaległości podatkowych Spółki, akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 1262-1264 na okoliczność uchylenia decyzji o orzeczeniu solidarnej odpowiedzialności E. P., członka zarządu Spółki A oraz dowodu z odpisu umowy zbycia udziałów z dnia [...] na okoliczność funkcjonowania Spółki do końca 2006 r. Skarżąca zarzuciła również, że organ podatkowy nie wyczerpał wszelkich możliwości egzekucyjnych, bowiem nie objęto egzekucją wszystkich składników majątkowych Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej ( ... ). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 ). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ podatkowy dopuścił się naruszenia przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem decyzji organu podatkowego. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia odpowiedzialności skarżącej, jako członka zarządu Spółki A za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. Z uwagi na nowelizacji z dniem 1 stycznia 2003 r. przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm. ) regulujących odpowiedzialność podatkową osób trzecich, stosownie do art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 169, poz. 1387 ) do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie zmian. Oznacza to, że należy stosować te przepisy o odpowiedzialności trzecich, które obowiązują w dacie przekształcenia zobowiązania podatkowego w zaległość podatkową, bez względu na czas orzekania w tym przedmiocie ( S. Babiarz w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 381 oraz str. 403 ) W związku z powyższym do odpowiedzialności osób trzecich za zaległości wynikające z zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2003 r., skoro zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. przekształciło się w zaległość podatkową z dniem 1 kwietnia 2003 r. Odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe ma miejsce w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika lub jego następcę prawnego. Odpowiedzialność osób trzecich ma charakter akcesoryjny, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec pierwotnego dłużnika. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna ( posiłkowa ), ponieważ wierzyciel podatkowy nie ma swobody w kolejności zgłaszania roszczenia do podatnika lub osoby trzeciej, lecz kolejność ta jest ściśle określona przez przepisy prawa podatkowego. Możliwość orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej warunkowana jest wcześniejszym niewykonaniem zobowiązania przez podatnika, a prowadzenie wobec niej egzekucji dopuszczalne jest jedynie w przypadku, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Osoby trzecie odpowiadają za należności podatnika całym swoim majątkiem, co oznacza, że ich odpowiedzialność ma charakter osobisty. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich ukształtowana została jako solidarna z podatnikiem ( por. R. Dowgier w: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, Sł. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, wydanie I, str. 443 ). Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich uzależniona jest od spełnienia wymogów ogólnych wskazanych w przepisach art. 107 – 109 Ordynacji podatkowej, natomiast krąg podmiotów, które ponoszą odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości podatkowych został określony w art. 110 – 117 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ( ... ) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości ( postępowanie układowe ) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości ( postępowania układowego ) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Do przesłanek orzekania o odpowiedzialności członka zarządu spółki za zobowiązania podatkowe spółki należy więc: a) powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu spółki, b) bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub w części, c) niewykazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo niewykazanie braku winy w niepodjęciu działań w tym kierunku, d) niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki. Organ podatkowy zobowiązany jest wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Nie zwalnia to jednak organu podatkowego od obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy – art. 122 Ordynacji podatkowej, wyczerpującego rozpatrzenia i oceny okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego sprawy – art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do zarzutu skarżącej odnośnie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub o otwarcie postępowania układowego z uwagi na toczące się postępowanie restrukturyzacyjne należy wskazać na rozbieżności w ustaleniu stanu faktycznego sprawy przez organy obu instancji. Organ podatkowy I instancji przyjął, że skarżąca pełniła funkcję członka zarządu Spółki w okresie od 15 stycznia 2002 r. do 10 marca 2005 r. Powyższe ustalenie skutkowało uznaniem, że skarżąca nie wykazała braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Organ I instancji wskazał, że wniosek o restrukturyzację niektórych zaległości podatkowych Spółki został złożony w dniu 12 listopada 2002 r., jednakże decyzją z dnia [...] nr [...] umorzono postępowanie restrukturyzacyjne, ponieważ Spółka nie uregulowała opłaty restrukturyzacyjnej i posiadała bieżące zaległości podatkowe nie objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym. Według organu I instancji umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego w trakcie pełnienia funkcji członka zarządu przez B. K. – S. przemawiało za złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego. Natomiast organ odwoławczy zmodyfikował ustalenia organu I instancji odnośnie okresu pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu Spółki, przyjmując na podstawie m. in. zeznań prezesa Spółki B. R., że skarżąca pełniła funkcję członka zarządu Spółki w okresie od 15 stycznia 2002 r. do października 2003 r. Zgodnie z takimi ustaleniami skarżąca przestała pełnić funkcję członka zarządu w trakcie trwania postępowania restrukturyzacyjnego wobec Spółki. Oceniając przesłanki zwalniające członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, organ odwoławczy stwierdził, że "odwołująca się nie dążyła do złożenia wniosku, o jakim mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej, godząc się na zalecenia prawnika w zakresie ratowania finansów Spółki". W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki nie może mieć miejsca, jeśli przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zaistniały, gdy nie miał on już wpływu na podjęcie kroków zmierzających do ogłoszenia upadłości spółki ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2003 r. sygn. akt III SA 110/02, POP 2004/6/115, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 209/04, M. Podat. 2005/4/30 ). Jeżeli w momencie, gdy członek zarządu spółki z o.o. przestał pełnić tę funkcję istniały zaległości podatkowe spółki, lecz jej kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłaszania wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości ( postępowania układowego ), co uległo zmianie w czasie, kiedy nie pełnił on już tejże funkcji i nie miał wpływu na podjęcie tych działań - spełniona jest w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanka wykazania braku winy tego członka za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego we właściwym ku temu czasie ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2005 r. sygn. akt I FSK 266/05, M. Podat. 2006/3/40 ). W rozpatrywanej sprawie, organ odwoławczy nie rozważył, czy istotnie w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu Spółki istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcie postępowania układowego, naruszając art. 116 § 1 w związku z art. 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Należało bowiem mieć na uwadze, że decyzja o restrukturyzacji niektórych zaległości podatkowych Spółki została wydana w dniu 10 grudnia 2002 r., a stosownie do decyzji z dnia [...] zapłata opłaty restrukturyzacyjnej została rozłożona na 11 rat w okresie od 28 stycznia do 18 listopada 2003 r. Organ podatkowy, orzekając o restrukturyzacji zaległości podatkowych Spółki zapewne uznał wówczas, że istnieją pespektywy na poprawę sytuacji ekonomicznej Spółki, skoro celem postępowania restrukturyzacyjnego uregulowanego w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców ( Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ) była poprawa sytuacji finansowej podmiotu, stworzenie perspektyw rozwoju oraz tworzenie nowych miejsc pracy. Natomiast postępowanie restrukturyzacyjne wobec Spółki zostało umorzone, jak wskazano powyżej, w dniu [...], a więc według ustaleń organu odwoławczego po upływie okresu pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu. Wobec powyższego organ podatkowy winien zbadać, kiedy sytuacja finansowa i majątkowa Spółki nakładała na zarząd obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego i czy okoliczności te wystąpiły w okresie, gdy skarżąca miała wpływ na działalność Spółki i bieg jej spraw jako członek zarządu. Uzasadniony jest również zarzut odnośnie niewskazania w decyzji orzekającej odpowiedzialność skarżącej za zaległości podatkowe Spółki pozostałych członków zarządu, którzy są za te zaległości solidarnie odpowiedzialni ze skarżącą. Odpowiedzialność solidarna wszystkich osób pełniących funkcję członków zarządu w okresie, w jakim powstała konkretna zaległość wynika wprost z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Solidarność członków zarządu dotyczy ich wspólnej odpowiedzialności za cudzy dług. Współodpowiedzialnymi solidarnie są wszyscy członkowie zarządu, a ich odpowiedzialność solidarna powstaje na mocy decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności za uregulowanie zaległości podatkowych spółki. Dlatego też z wydanych na każdego z członków zarządu decyzji powinno wynikać, z kim są oni solidarnie odpowiedzialni za poszczególne zaległości Spółki. Natomiast w treści decyzji orzekającej o odpowiedzialności skarżącej nie wskazano nazwisk pozostałych członków zarządu odpowiadających solidarnie ze skarżąca za zaległości podatkowe Spółki. Pogląd taki został wyrażony również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 1385/04, a stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Natomiast pozbawione usprawiedliwionych podstaw są pozostałe zarzuty skarżącej. Dla wyłączenia odpowiedzialności skarżącej nie ma znaczenia brak wiedzy o stanie zobowiązań Spółki i wewnętrzny podział obowiązków pomiędzy członkami zarządu spółki. Skoro bowiem art. 201 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych ( Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm. ) stanowi, że zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę, to należy przyjąć, że wewnętrzny podział obowiązków nie jest okolicznością wyłączającą winę członka zarządu. Od odpowiedzialności za zaległości Spółki nie uwalnia skarżącej również brak uprawnień do samodzielnego działania w imieniu Spółki, albowiem skarżąca nie wykazała, że podjęła we właściwym czasie kroki zmierzające do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, ale działania te nie powiodły się z uwagi na brak zgody pozostałych członków zarządu Spółki. W związku z uchyleniem decyzji pozostaje otwarta kwestia zgłoszenia przez skarżącą przed organem podatkowym zarzutów dotyczących nie objęcia według niej egzekucją wszystkich składników majątkowych Spółki. Wobec powyższego stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w punkcie I wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku znajduje umocowanie w art. 152 powyższej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy. Zwrot kosztów postępowania objął koszty wpisu sądowego, koszty zastępstwa procesowego oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI