I SA/Ol 522/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2014-07-31
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyzaliczki na podateknadpłata podatkuumowa o unikaniu podwójnego opodatkowaniapraca za granicąpłatnik podatkuobowiązki podatkowemiejsce opodatkowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę płatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, uznając, że nadpłata dotyczy podatnika, a nie płatnika.

Sprawa dotyczyła wniosku płatnika (pracodawcy) o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od zaliczek pobranych od wynagrodzeń pracownika wykonującego pracę w Niemczech. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, argumentując, że nadpłata, jeśli istnieje, należy się pracownikowi (podatnikowi), a nie płatnikowi. Sąd administracyjny zgodził się z tym stanowiskiem, podkreślając techniczną rolę płatnika i brak jego bezpośredniego uszczerbku majątkowego.

Skarżący, P.D., prowadzący Zakład A., złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 3.815 zł, wynikającej z nienależnie pobranych i wpłaconych zaliczek na podatek od wynagrodzeń pracownika A.P., który wykonywał pracę w Niemczech. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił stwierdzenia nadpłaty, powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Niemcami. Organ I instancji wyjaśnił, że płatnik powinien zaprzestać poboru zaliczek na podatek, gdy dochody pracownika podlegają opodatkowaniu poza terytorium Polski, co miało miejsce po przekroczeniu 183 dni pobytu pracownika w Niemczech. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podkreślając, że płatnik nie miał podstaw do korekty deklaracji PIT-4R i że nadpłata, jeśli wystąpi, należy się podatnikowi. W skardze do WSA płatnik zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i umowy polsko-niemieckiej, argumentując, że posiada interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty ze względu na ciążące na nim obowiązki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że stan faktyczny nie był sporny, ale jego kwalifikacja prawna. Sąd podkreślił, że zasadniczo o miejscu opodatkowania decyduje miejsce wykonywania pracy, ale umowa polsko-niemiecka przewiduje wyjątki. Sąd uznał, że nadpłata dotyczy podatnika, a nie płatnika, który pełni jedynie funkcję pośrednika. Sąd odwołał się do orzecznictwa, które potwierdza, że pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika o nadpłatę jest możliwe tylko w przypadku, gdy polski Skarb Państwa nienależnie otrzymał korzyść kosztem majątku płatnika, czego w tej sprawie nie stwierdzono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, płatnik nie ma prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w takiej sytuacji. Nadpłata, jeśli występuje, należy się podatnikowi (pracownikowi), a płatnik pełni jedynie funkcję pośrednika.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że płatnik pełni funkcję techniczną i nie ponosi bezpośredniego uszczerbku majątkowego w przypadku błędnego pobrania i wpłacenia zaliczek na podatek, gdy podatek ten powinien być należny innemu państwu. W takiej sytuacji to podatnik jest uprawniony do zwrotu nadpłaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.d.o.f. art. 32 § 6

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zakład pracy nie pobiera zaliczek na podatek dochodowy od dochodów uzyskanych przez pracownika z pracy wykonywanej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pod warunkiem, że dochody te podlegają lub będą podlegać opodatkowaniu poza jej terytorium.

O.p. art. 75 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Płatnikowi lub inkasentowi przysługuje prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku, jeżeli nie będąc zobowiązanym do składania deklaracji, wpłacił podatek w wysokości większej od należnej, lub gdy wystąpił inny przypadek uzasadniający zwrot podatku.

O.p. art. 75 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

W przypadku płatnika lub inkasenta, nadpłata może dotyczyć sytuacji, gdy doszło do uszczerbku majątkowego płatnika na skutek zapłacenia należnego świadczenia w większej wysokości od tej, w której zostało pobrane i winno być uiszczone.

Pomocnicze

Umowa polsko-niemiecka art. 15 § 1

Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku

Dochody z pracy najemnej podlegają opodatkowaniu w kraju wykonywania pracy, chyba że spełnione są warunki umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Umowa polsko-niemiecka art. 15 § 2

Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku

Wynagrodzenie osoby mającej miejsce zamieszkania w Polsce, uzyskane z pracy najemnej wykonywanej w Niemczech, podlega opodatkowaniu tylko w Polsce, jeśli spełnione są łącznie warunki dotyczące okresu pobytu, pracodawcy i braku stałego zakładu w Niemczech.

O.p. art. 207 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 72 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 76c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nadpłata podatku dochodowego od osób fizycznych, wynikająca z zaliczek pobranych od wynagrodzeń pracownika wykonującego pracę za granicą, należy się podatnikowi (pracownikowi), a nie płatnikowi. Płatnik pełni jedynie funkcję techniczną w procesie poboru i wpłacania podatku, nie ponosząc bezpośredniego uszczerbku majątkowego w przypadku błędnego rozliczenia, gdy podatek jest należny innemu państwu.

Odrzucone argumenty

Płatnik posiada interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku ze względu na ciążące na nim obowiązki i konieczność rozliczenia z budżetem niemieckim. Zastosowanie art. 75 § 2 pkt 2 lit. c) Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym płatnikowi przysługuje uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, gdy nie będąc zobowiązanym do składania deklaracji, wpłacił podatek w wysokości większej od należnej.

Godne uwagi sformułowania

Płatnik ma funkcję pośrednika w zapłacie podatku, czyli funkcję techniczną. Pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika o nadpłatę możliwe jest tylko wtedy, gdy kosztem jego majątku polski Skarb Państwa [...] nienależnie otrzymały publicznoprawną, nieodpłatną, przymusową oraz bezzwrotną korzyść o charakterze pieniężnym.

Skład orzekający

Ryszard Maliszewski

przewodniczący sprawozdawca

Wiesława Pierechod

sędzia

Zofia Skrzynecka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie roli płatnika w postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, zwłaszcza w kontekście dochodów uzyskanych za granicą i umów o unikaniu podwójnego opodatkowania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji płatnika i jego prawa do wnioskowania o nadpłatę, a nie samego podatnika. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i umowy polsko-niemieckiej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników i księgowych zajmujących się międzynarodowym opodatkowaniem dochodów i rozliczeniami płatników. Wyjaśnia niuanse dotyczące prawa do nadpłaty w kontekście pracy za granicą.

Czy płatnik może odzyskać nadpłacony podatek za pracownika pracującego za granicą? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 522/14 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2014-07-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2014-06-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ryszard Maliszewski /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Pierechod
Zofia Skrzynecka
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 3974/14 - Wyrok NSA z 2017-01-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 12 poz 90
art. 15 ust. 1
Umowa z dnia 14 maja 2003 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku
Dz.U. 2012 poz 749
art. 75 § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 361
art. 32 ust. 6.
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
..Sygn. akt I SA/Ol 522/14 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 lipca 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 31 lipca 2014r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych Oddala skargę.
Uzasadnienie
P.D., prowadzący Zakład A., wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej Naczelnik US, organ I instancji) z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty z tytułu nienależnie pobranego i wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych od dokonanych wypłat za okres od 08.05.2012r. do 31.12.2012r. w łącznej wysokości 3.815 zł. Wniosek płatnika dotyczył wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy, pobranych z wynagrodzeń pracownika strony – A.P. wykonującego pracę w Niemczech na rzecz wnioskodawcy.
Naczelnik US decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych od dokonanych wypłat za ww. okres. Jako podstawę prawną podał art. 207 § 1, art. 72 § 1 pkt 1 i 2, art. 75 § 2 pkt 2, art. 76c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2011r., nr 197, poz. 1172 ze zm., obowiązującej w okresie do 17.07.2012r. oraz j.t. Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze. zm. - obowiązującej od 18.07.2012r.).
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" powołał się na szereg przepisów, w tym art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), dalej updof, zgodnie z którym zakład pracy nie pobiera zaliczek na podatek dochodowy od dochodów uzyskanych przez pracownika z pracy wykonywanej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pod warunkiem, że dochody te podlegają lub będą podlegać opodatkowaniu poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na wniosek podatnika zakład pracy pobiera zaliczki na podatek dochodowy, stosownie do przepisów ust. 1-5, z uwzględnieniem art. 27 ust. 9 i 9a. Z kolei na podstawie art. 15 ust. 1 i ust. 2 umowy między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, podpisanej w Berlinie dnia 14.05.2003r. (Dz. U. z 2005r. nr 12, poz. 90 - dalej umowa polsko-niemiecka, umowa dwustronna), dochody ww. pracownika z pracy wykonywanej za granicą podlegają opodatkowaniu zarówno w Niemczech i w Polsce.
Organ wyjaśnił, że z chwilą przekroczenia przez danego pracownika minimalnego okresu pobytu w Niemczech, tj. 183 dni podczas dwunastomiesięcznego okresu, rozpoczynającego się lub kończącego w danym roku podatkowym, płatnik winien zaprzestać poboru zaliczek na podatek dochodowy, z uwagi na fakt, iż od chwili przekroczenia tego okresu wynagrodzenie za pracę wykonywaną w Niemczech podlega systemowi niemieckiego prawa podatkowego. W sytuacji gdy pracodawca nie wie, czy pracownik wykonujący pracę na terenie drugiego państwa będzie przebywał w drugim państwie (w Niemczech) przez okres nieprzekraczający łącznie 183 dni podczas dwunastomiesięcznego okresu, rozpoczynającego się lub kończącego w danym roku podatkowym, czy też przekroczy ten okres, a spełnione są pozostałe warunki art. 15 ust. 2 umowy polsko-niemieckiej, to do momentu nie przekroczenia 183 dni pobytu podczas dwunastomiesięcznego okresu, rozpoczynającego się lub kończącego w danym roku podatkowym, dochody pracownika winny być opodatkowane zgodnie z art. 15 ust. 2 ww. umowy polsko-niemieckiej, tj. w Polsce. W tym okresie pracodawca jest obowiązany obliczać i pobierać zaliczki na podatek dochodowy zgodnie z art. 31 i następnymi updof. Dopiero z chwilą przekroczenia przez pracownika granicznego (określonego ww. umową) okresu pobytu w Niemczech, tj. 183 dni podczas dwunastomiesięcznego okresu, rozpoczynającego się lub kończącego w danym roku podatkowym, pracodawca będący płatnikiem winien zaprzestać poboru zaliczek na podatek dochodowy, z uwagi na fakt, iż w związku z przekroczeniem tego okresu wynagrodzenie za pracę wykonaną w Niemczech podlega opodatkowaniu w Niemczech według przepisów prawa niemieckiego, przy czym opodatkowaniu podlega dochód uzyskany od pierwszego dnia (dwunastomiesięcznego okresu), w którym praca wykonywana była w Niemczech.
Naczelnik US uznał, że odprowadzone przez wnioskodawcę zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych odzwierciedlają stan faktyczny jaki istniał w okresie, za który były one wpłacane do Urzędu Skarbowego i stanowią kwoty zaliczek które pobrał on od dochodu podatnika (pracownika).
Płatnik złożył w dniu 31.01.2013r. w Urzędzie Skarbowym deklarację roczną o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-4R za 2012r.. Wykazał w niej pobrane i wpłacone na konto Urzędu Skarbowego zaliczki od wszystkich wynagrodzeń wypłaconych pracownikom (zarówno wypłaconych za pracę wykonaną w Polsce jak i w Niemczech) w łącznej kwocie 32.902 zł. Następnie w dniu 22.07.2013r. złożył korektę tej deklaracji, wykazując w niej zaliczki w łącznej wysokości 11.158 zł. W uzasadnieniu do korekty podał, iż w korekcie wykazał wyłącznie zaliczki pobrane od wypłaconych wynagrodzeń za pracę w Polsce oraz za pracę w Niemczech, o ile nie upłynął okres minimalny, tj. 183 dni, podczas dwunastomiesięcznego okresu liczonego od daty zatrudnienia pracownika.
Organ stwierdził, że nie ma podstaw prawnych do uznania korekty deklaracji PIT-4R płatnika jako zasadnej, przy czym wynikający z niej podatek, jeśli stanowiłby nadpłatę, winien być zwrócony podatnikowi będącemu pracownikiem, a nie płatnikowi.
Organ I instancji uznał, że oświadczenie podatnika złożone 18.09.2013r. w trybie art. 180 § 2 Ordynacji podatkowej, wskazujące wnioskującego jako osobę uprawnioną do realizacji nadpłaty i informujące o rezygnacji z roszczeń w tym zakresie, nie mogą modyfikować obowiązków nałożonych przez ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podkreślił, że jedynym podmiotem uprawnionym do otrzymania zwrotu podatku jest sam podatnik.
W wyniku wniesionego odwołania Dyrektor IS decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymał w mocy powyższą decyzję. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza świadczenie przez płatnika usług na terenie Niemiec oraz fakt pobytu pracownika za granicą przez ponad 183 dni w dwunastomiesięcznym okresie rozpoczynającym się lub kończącym w roku podatkowym 2012.
Dyrektor IS uznał za organem I instancji, że płatnik nie miał podstaw do dokonania ww. korekty deklaracji PIT-4R za 2012r.. Płatnik sporządził ponadto dla ww. pracownika imienną informacja PIT-11 za 2012r. wykazując tylko dochody osiągnięte z pracy w Polsce oraz zaliczki pobrane od tych dochodów i wpłacone na konto urzędu skarbowego. Powyższe informacje zostały złożone we właściwym urzędzie skarbowym w dniu 28.02.2013r.. Następnie w dniu 22.07.2013r. płatnik złożył korektę ww. informacji PIT-11, w której wykazał dochody pracownika osiągnięte z pracy w Polsce oraz dochody zwolnione od podatku (osiągnięte z pracy w Niemczech), a ponadto zaliczki pobrane od dochodów (ale tylko tych osiągniętych w Polsce), wpłacone na konto urzędu skarbowego. A.P. złożył na podstawie pierwotnej, jak i skorygowanej informacji PIT-11 zeznanie roczne PIT-36 oraz jego korektę – odpowiednio w dniach 30.04.2013r. i 18.09.2013r..
Organ II instancji stwierdził w tym zakresie, że dane wykazane w korekcie informacji PIT-11 (złożonej w dniu 22.07.2013r.) oraz w sporządzonym na podstawie tej informacji zeznaniu rocznym, nie odzwierciedlają stanu faktycznego, jaki zaistniał w okresie za który deklaracja ta została złożona. Nie uwzględniono w niej bowiem pobranych i odprowadzonych przez płatnika zaliczek od wynagrodzeń wypłaconych pracownikowi za pracę wykonaną w 2012r. na terytorium Niemiec.
Organ ocenił, że w niniejszej sprawie płatnik winien sporządzić dla pracownika korektę informacji PIT-11, wykazując w niej nie tylko dochody osiągnięte z pracy w Polsce i dochody zwolnione od podatku (na podstawie umowy dwustronnej), ale również zaliczki na podatek dochodowy pobrane od wszystkich dochodów i wpłacone na konto urzędu skarbowego. Natomiast pracownik na podstawie skorygowanej informacji winien złożyć zeznanie podatkowe, uwzględniając dochody zwolnione w Polsce od podatku dochodowego, obliczyć odpowiednią stopę procentową podatku i zastosować ją do dochodów podlegających opodatkowaniu w Polsce. Nadpłatę wynikającą z zeznania podatkowego urząd skarbowy zobowiązany będzie zwrócić podatnikowi w terminie określonym w art. 77 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Na poparcie swego stanowiska Organ przytoczył wyroki sądów administracyjnych ( WSA we Wrocławiu: wyroki z dnia 25.09.2013r. , sygn. akt I SA/Wr 1365/13 i SA/Wr 1366/13; WSA w Gdańsku : wyrok z dnia 11.02. 2014r., sygn. akt I SA/Gd 1690/13,; uchwalę NSA z dnia 22.06.2011r., sygn. akt I GPS 1/11. Ponadto Organ powołał się również na stanowisko doktryny (komentarz do art. 75 Ordynacji podatkowej, Babiarz Stefan, Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Hauser Roman, Kabat Andrzej, Niezgódka- Medyk Małgorzata. Ordynacja podatkowa, Komentarz , LexisNexis, Warszawa 2013r. .
Mając na uwadze powyższe Dyrektor IS uznał, że organ I instancji zasadnie odmówił płatnikowi stwierdzenia nadpłaty z tytułu wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od dokonanych wypłat za ww. okres. Ocenił, że tym samym nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 75 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Organ I instancji prawidłowo zinterpretował przepis art. 15 ww. umowy polsko-niemieckiej i, wbrew przekonaniu strony, żadne z postanowień ww. umowy nie reguluje kwestii obowiązków podatkowych pracodawców w związku z wypłaconymi przez nich wynagrodzeniami. Podkreślił, że długość postępowania wynikała z konieczności ustalenia dokładnego stanu faktycznego w niniejszej sprawie, do czego organy podatkowe zobowiązane były brzmieniem art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Miała na to wpływ także okoliczność, że stroną postępowania w niniejszej sprawie jest nie tylko płatnik, ale również pracownik. Zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów innego unijnego państwa organ uznał za niesłuszne, wskazując na obowiązek stosowania rozwiązań przewidzianych w polskim porządku prawnym oraz na to, że żaden z przepisów umowy dwustronnej nie odnosi się do spornej kwestii.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie płatnik, reprezentowany przez doradcę podatkowego B.K., wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora IS i ustalenie nadpłaty podatku oraz zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie art. 75 § 2 pkt 2, art. 121 § 1 i art. 125 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 15 umowy polsko-niemieckiej.
W ocenie autora skargi bez znaczenia jest, wbrew stanowisku organu, że żadne z postanowień umowy dwustronnej nie regulują kwestii obowiązków podatkowych pracodawców w związku z wypłacanymi przez nich wynagrodzeniami. W obydwu państwach płatnik został obarczony przez ustawodawcę całkowitą odpowiedzialnością (z wyłączeniem podatnika) za skutki niewykonania obowiązków określonych przepisami prawa i to aż do czasu przedawnienia zobowiązań. Wynika to wprost z art. 26a i 30 Ordynacji podatkowej.
Z kolei wykładnia art. 72 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, dokonana przez organ, ogranicza w sposób nieuzasadniony prawo płatnika do stwierdzenia nadpłaty podatku odmawiając mu wręcz interesu prawnego. Zmiana uwarunkowań prawnych, związanych z właściwością krajową, powoduje że podatek staje się nienależny polskiemu budżetowi, a więc płatnikowi przysługuje prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty na podstawie art. 75 § 2 pkt 2 lit. c) Ordynacji podatkowej, z uwagi na dalsze obowiązki płatnika. Pracodawca w dalszym ciągu pozostaje płatnikiem dla pracownika, którzy przekroczyli 183 dni zatrudnienia w Niemczech w okresie dwunastomiesięcznym, i nie tylko nie zaprzestaje poboru podatku dochodowego od wypłaconych wynagrodzeń, ale wręcz zobowiązany jest zgłosić pracownika we właściwym urzędzie skarbowym w Niemczech, przeliczyć pobrane wg prawa polskiego zaliczki na podatek dochodowy i ustalić ich wysokość zgodnie z niemieckimi przepisami prawa, dokonać ewentualnej korekty poboru podatku w sporządzanej aktualnie liście płac, a następnie niezwłocznie odprowadzić pobrany podatek do właściwego organu podatkowego w Niemczech za okres od pierwszego dnia zatrudnienia. Skarżący powołał się w tym miejscu na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22.06.2011r., sygn. akt I GPS 1/11, że "art. 72 § 1 ust. 1 Ordynacji podatkowej należy rozumieć w ten sposób, że nie jest nadpłatą kwota podatku, jeżeli ten kto ją uiścił nie poniósł z tego tytułu bezpośredniego uszczerbku majątkowego".
Natomiast w niniejszej sprawie bezpośredni uszczerbek majątkowy dotyka płatnika pozostającego zobowiązanym wobec budżetu niemieckiego w sytuacji braku możliwości zrealizowania nadpłaty z Urzędu Skarbowego. Podatnik - pracownik płacąc należne podatki również poprzez potrącenie poprzez płatnika, nie ponosi uszczerbku majątkowego uprawniającego do zwrotu potrąconych kwot, jako że podatek w dalszym ciągu jest należny, tyle że wobec budżetu niemieckiego. Podatek nie podlega więc zwrotowi na ich rzecz w drodze nadpłaty. Zatem w kontekście obowiązków i odpowiedzialności płatnika wykładnia art. 75 § 2 pkt 2 dokonana przez organ II Instancji jest błędna. W stanie faktycznym sprawy zastosowanie ma wprost art. 75 § 2 pkt 2 lit. c) Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym płatnikowi przysługuje uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku jeżeli nie będąc zobowiązanym do składania deklaracji, wpłacił podatek w wysokości większej od należnej.
Autor skargi zwrócił się o rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu płatnika ze względu na ciążące na nim obowiązki określone przepisami prawa i stwierdzenie nadpłaty. W jego ocenie tylko w ten sposób zostanie zażegnana patologiczna sytuacja spowodowana przez organy podatkowe, w której polski przedsiębiorca - płatnik, z braku dostępu do środków finansowych, zmuszony jest łamać prawo innego unijnego państwa, a podatnik - pracownik może zrealizować nadpłatę podatku, który powinien być przekierowany do budżetu niemieckiego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 11.07.2014r. skarżący przedstawił dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. Podał, że skutecznie zrealizował nadpłatę za 2013r. powstałą w identycznym stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie (dołączono wydruk potwierdzenia transakcji bankowej), i nie jest to odosobniony przypadek w praktyce pełnomocnika strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a. ) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Stosownie art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Sądowa kontroli zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Zauważenia wymaga przy tym, że do pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych nie może dojść jeśli decyzja wydana została z istotnymi naruszeniami przepisów postępowania, w szczególności przepisów o postępowaniu dowodowym. Tylko na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych istnieje możliwość prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego.
Stan faktyczny, który został ustalony w postępowaniu administracyjnym nie jest sporny. Sporna jest natomiast kwalifikacja prawna stanu faktycznego. Skarżący dokonał tej oceny, w postępowaniu podatkowym i skardze wniesionej do Sądu, z punktu widzenia podatnika. Natomiast w postępowaniu podatkowym organy podatkowe oceniły jego roszczenia jako płatnika, gdyż w postępowaniu podatkowym był on płatnikiem zaliczek na podatek dochodowy.
Organy podatkowe nie zakwestionowały stanowiska skarżącego, że jako płatnik potracił z wynagrodzenia pracownikowi pracującemu w Niemczech, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Według art. 15 ust. 1 polsko – niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania uposażenia, płace i podobne wynagrodzenia, które osoba mająca miejsce zamieszkania w Polsce otrzymuje z pracy najemnej, podlegają opodatkowaniu tylko w Polsce, chyba że praca najemna wykonywana jest w Niemczech. Jeżeli praca jest tam wykonywana, to otrzymywane za nią wynagrodzenie może być opodatkowane w Niemczech.
Treść ust. 1 art. 15 polsko – niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania stanowi więc, iż zasadniczo o miejscu opodatkowania dochodów z pracy najemnej rozstrzyga fizyczne miejsce wykonywania pracy. Zgodnie z Komentarzem do art. 15 Modelowej Konwencji OECD (dalej: MK OECD), uważa się, iż praca jest wykonywana w miejscu, w którym dana osoba fizyczna przebywa, gdy wykonuje pracę, za którą otrzymuje wynagrodzenie.
Jednakże, bez względu na postanowienia art. 15 ust. 1 polsko – niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zgodnie z ust. 2 ww. umowy, wynagrodzenie, jakie osoba mająca miejsce zamieszkania w Polsce otrzymuje z pracy najemnej wykonywanej w Niemczech, podlega opodatkowaniu tylko w Polsce, jeżeli poniższe warunki są spełnione łącznie:
1. odbiorca przebywa w Niemczech przez okres lub okresy nie przekraczające łącznie 183 dni podczas dwunastomiesięcznego okresu, rozpoczynającego się lub kończącego w danym roku podatkowym, i
2. wynagrodzenie jest wypłacane przez pracodawcę lub w imieniu pracodawcy, który nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w Niemczech, i
3. wynagrodzenie nie jest ponoszone przez zakład lub stałą placówkę, którą pracodawca posiada w Niemczech.
Jeśli którykolwiek z powyższych warunków nie zostanie spełniony, wówczas wynagrodzenie pracownika oddelegowanego przez Spółkę polską do pracy na terytorium Niemiec będzie podlegało opodatkowaniu według podstawowej zasady, czyli w kraju, w którym praca jest wykonywana.
Drugi z przytoczonych wyżej warunków, odnosi się głównie do źródła pochodzenia środków, z których wypłacane jest wynagrodzenie za wykonaną pracę. Zgodnie z jego dosłownym brzmieniem, by wynagrodzenie pracowników za pracę na terytorium Niemiec, podlegało opodatkowaniu wyłącznie w Polsce, koniecznym jest, by wynagrodzenie to wypłacane było przez pracodawcę lub w imieniu pracodawcy, który nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w Niemczech.
Zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. art. 32 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym, zakład pracy nie pobiera zaliczek na podatek dochodowy od dochodów uzyskanych przez pracownika z pracy wykonywanej poza terytorium Polski, pod warunkiem, że dochody te podlegają lub będą podlegać opodatkowaniu poza jej terytorium.
Z punku widzenia podjęcia decyzji o zaprzestaniu poboru zaliczek na podatek, istotne jest czy fakt powstania zagranicznego obowiązku podatkowego wynika z postanowień odpowiedniej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Okolicznością o której mowa w art. 32 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest zatem fakt, że pracownik faktycznie opodatkowuje swoje dochody poza Polską, lecz to, ze jego dochody podlegają (lub będą podlegać) opodatkowaniu w innym kraju. Zasada ta, pozostaje w zgodzie nie tylko z wykładnią gramatyczną przepisu, ale ma swoje istotne uzasadnienie funkcjonalne. W efekcie płatnik uprawniony jest do zaprzestania poboru zaliczek na podatek od chwili, gdy powziął informacje o prawie Niemiec do opodatkowania przychodu od pierwszego miesiąca wykonywania tej pracy.
Zgodnie z art. 32 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w deklaracji PIT-11 za rok podatkowy 2007 płatnik powinien wykazać tylko taką wartość przychodu wypłaconego pracownikowi, który podlega zaliczkowemu opodatkowaniu. Ponieważ brzmienie art. 32 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala płatnikowi na zaniechanie poboru zaliczek na podatek dochodowy, to konsekwentnie nie ma on także w praktyce obowiązku obliczania wysokości tychże zaliczek. Obliczanie wysokości zaliczek, będąc jedynie czynnością techniczną umożliwiającą ich pobór w odpowiedniej wysokości w omawianym przypadku jest niecelowe i zbędne.
W świetle powyższych rozważań dopuszczalne jest zatem wystąpienie o zwrot nadpłaconej zaliczki przez płatnika tylko w trakcie trwania roku podatkowego. Żądanie to może dotyczyć wyłącznie zaliczki i może być zrealizowane tylko i wyłącznie w trakcie roku podatkowego.
Po zakończeniu roku podatkowego to podatnik zobowiązany jest samodzielnie obliczyć wysokość należnego podatku w zeznaniu podatkowym i wpłacić go w ustawowo określonym terminie na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Podatnicy są obowiązani wpłacić: różnicę między podatkiem należnym wynikającym z zeznania, a sumą należnych za dany rok zaliczek, w tym również sumą zaliczek pobranych przez płatników.
W rozpoznawanej sprawie skarżący skorygował deklaracje PIT-11 i w tych deklaracjach wykazał kwotę należnych zaliczek. Na tej podstawie pracownicy skarżącego w deklaracjach podatkowych PIT-37 wykazali kwotę zaliczek wykazanych, po dokonaniu korekty PIT-11, a nie rzeczywiście potraconych kwot. Ta różnica pomiędzy kwotą potrąconych zaliczek a kwotą zaliczek wykazanych w korekcie deklaracji PIT-11 stanowi nadpłatę podatnika, a nie płatnika. Korekta deklaracji PIT-11 była konsekwencją faktu, że wynagrodzenie pracowników skarżącego, za pracę wykonywaną w Niemczech, nie podlegało opodatkowaniu w Polsce.
Nadpłata w podatku, o której mowa w art. 75 § 2 pkt 2 O.p., w przypadku płatnika lub inkasenta, w podatku dochodowym od osób fizycznych, po zakończeniu roku podatkowego może dotyczyć jedynie tych przypadków w których dochodzi do uszczerbku majątku u płatnika lub inkasenta, na skutek zapłacenia należnego świadczenia w większej wysokości od tej w której zostało pobrane i winno być uiszczone zgodnie z przepisami na rzecz wierzyciela; jeżeli bowiem wadliwość ich postępowania prowadzi do uszczuplenia majątku podatnika na skutek spełnienia przez niego nienależnego świadczenia (lub wysokości większej od należnej) w następstwie błędnego obliczenia, pobrania oraz odprowadzenia podatku, nadpłata powstaje u podatnika, który w takim przypadku jest jedynym podmiotem uprawianym do jej zwrotu.
W rozpoznawanej sprawie doszło do uszczuplenia majątku podatnika, a nie płatnika. To z jego wynagrodzenia płatnik potrącił zaliczki na podatek dochodowy. W świetle powyższych ustaleń i rozważań Sąd nie podzielił zarzutów w przedmiocie naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa materialnego. Organ nie kwestionował bowiem faktu, że płatnik pobrał od podatników zaliczki na podatek dochodowy.
Dyrektor słusznie wskazywał na status płatnika pobierającego podatek (ma on funkcję pośrednika w zapłacie podatku, czyli funkcję techniczną), na utrwalone orzecznictwo sądowe oraz literaturę przedmiotu. Orzecznictwo sądowe przywołane przez Organ, potwierdza pogląd o konieczności odmowy stwierdzenia nadpłaty w niniejszej sprawie. Orzecznictwo to akcentuje tę techniczną rolę płatnika w razie pobrania, a następnie wpłacenia podatku. Pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika o nadpłatę możliwe jest tylko wtedy, gdy kosztem jego majątku polski Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina, nienależnie otrzymały publicznoprawną, nieodpłatną, przymusową oraz bezzwrotną korzyść o charakterze pieniężnym. Takiej sytuacji w niniejszej sprawie nie było. Z kolei uchwała NSA z dnia 22 czerwca 2011r. o sygn. GPS 1/11 jest właściwie nieprzydatna w niniejszej sprawie, a to z tego względu, że dotyczyła ona podatku akcyzowego, a nie dochodowego, zaś – podmiotowo – podatnika, a nie płatnika.
W świetle powyższych rozważań, nie można podzielić stanowiska zaprezentowanego w skardze, że zaskarżona decyzja narusza słuszny interes płatnika, ze względu na ciążące na nim obowiązki określone przepisami prawa i stwierdzenie nadpłaty. Skarżący nie ma bowiem żadnych obowiązków podatkowych wobec budżetu niemieckiego. Obowiązki podatkowe dotyczą bowiem podatnika, a nie płatnika.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI