I SA/OL 513/22

I SA/Ol 513/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-01-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /sprawozdawca/
Anna Janowska
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 377/23 - Wyrok NSA z 2025-12-09
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 8 ust. 1 pkt 4, art. 22
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 67 ust. 1, art. 67 ust. 2, art. 68 ust. 1, art. 70 ust. 1, art. 72, art. 74, art. 75 ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 24 ust. 1, art. 24 ust. 4, art. 28
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska Protokolant referent Weronika Ćwiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 15 września 2022r., nr 212/OR14/2022 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 oddala skargę.
Uzasadnienie
Wskutek wniosku złożonego przez R. A. (dalej jako: "Beneficjent", "Strona", "Skarżący") o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021, tj.: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności do krów (dalej również: "wnioskowane płatności") Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gołdapi (dalej jako: "Kierownik BP", "Organ I instancji") w dniu 10 maja 2022 r. wydał decyzję, w której powołując art. 5-6 i art. 24 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2114, ze zm. - dalej jako: "ustawa o płatnościach") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. - dalej jako: "K.p.a."), przyznał Stronie wnioskowane płatności na 2021 r. w następujący sposób:
1. jednolitą płatność obszarową - w wysokości 14.865,08 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2.440,56 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i zastosowanie współczynnika korygującego;
2. płatność za zazielenienie - w wysokości 11.475,17 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 139,29 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
3. płatność redystrybucyjną - w wysokości 4.922,82 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 59,76 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
4. płatność do krów - w wysokości 1.685,58 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 20,46 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego
oraz kwotę 541,13 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
W uzasadnieniu wymienionego rozstrzygnięcia Organ I instancji, wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku wynosiła 38,58 ha, natomiast powierzchnia działek ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/ 98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 z 20.12.2013 r., ze zm. - dalej jako: "rozporządzenie nr 1306/12013") jest mniejsza niż zadeklarowana i wynosiła 35,49 ha. Ta też powierzchnia została zatwierdzona do płatności obszarowej i za zazielenienie. Zatem różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wynosiła 3,09 ha.
Do płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) przyjęta została powierzchnia 30 ha pomniejszona o 3 ha (tj. 27 ha), zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach oraz art. 18 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE ) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.181.18 z 20.06.2014 r., ze zm. - dalej jako: "rozporządzenie nr 640/2014").
W przypadku płatności do krów we wniosku o jej przyznanie zostało zadeklarowanych 5 zwierząt z gatunku bydło domowe (Bos taurus), natomiast w toku prowadzonego postępowania, na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w zakresie kwalifikowalności zwierząt do płatności ustalono, że do płatności kwalifikują się 4 sztuki.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako: "Dyrektor OR", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy"), decyzją z 15 września 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Uznając decyzję Organu I instancji za prawidłową, Dyrektor OR uznał słuszność ustaleń i oceny prawnej dokonanej przez ten Organ. Ocenił, że Kierownik BP w sposób prawidłowy ustalił powierzchnie kwalifikujące się do przyznania płatności za rok 2021, w oparciu o system informacji geograficznej. Powołał w tym zakresie kontrolę administracyjną wniosku Beneficjenta, dokonaną przez Organ I instancji, którą ocenił jako poprawną. Przedstawił w tabeli na str. 4 decyzji zestawienie powierzchni kwalifikowanej do przyznania płatności. Powierzchnia deklarowana wyniosła - 38,58 ha, natomiast stwierdzona - 35,49 ha. Wykluczono powierzchnię 3,09 ha.
Dyrektor OR przestawił również wyliczenie procentowej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o płatność a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli administracyjnej, która wyniosła 8,71% [(3,09 ha x 100%) / 35,49 ha]. Powołał art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, wyliczając powierzchnię 30,855 ha jako zatwierdzoną do jednolitej płatności obszarowej. Kwota tej płatności po pomniejszeniach wyniosła 14.865,08 zł.
Organ II instancji wyliczył następnie płatność za zielenienie po pomniejszeniach na kwotę 11.475,17 zł. Powołał w tym zakresie art. 7 ust. 1 i 2 i art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608 z 20.12.2013 r. - dalej jako: "rozporządzenie nr 1307/2013"), art. 23 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 i §1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 października 2020 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1806).
W zakresie płatności dodatkowej Dyrektor OR podał, że jest ona przyznawana po spełnieniu warunków zawartych w art. 7, art. 8 i art. 14 ustawy o płatnościach, do wysokości maksymalnie 27 ha. Ustalenia powierzchni stwierdzonej i zatwierdzonej do płatności dokonano w oparciu o przepisy i dowody identyczne, jak w przypadku jednolitej płatności obszarowej. Zatem łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej (30,855 ha) zmniejszona została do limitu 30,00 ha, którą następnie zmniejszono o 3 ha kwota tej płatności po pomniejszeniach wyniosła 4.922,82 zł.
Odnosząc się do płatności do krów oraz przyznania kwoty z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej, Organ odwoławczy wskazał, że w odwołaniu Skarżący nie wniósł zastrzeżeń co do wysokości naliczonych płatności, zatem odstąpił od wyjaśniania zasad i przytaczania przepisów w zakresie przyznania tychże płatności i jednocześnie podtrzymał rozstrzygnięcie Kierownika PB w tym zakresie.
Podsumowując, Dyrektor OR podał, że odwołanie nie zawierało argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ odwoławczy podkreślił też, że przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odbywa się w postępowaniu administracyjnym na wniosek producenta rolnego, który jest odpowiedzialny za jego prawidłowe złożenie. Dlatego też przed złożeniem wniosku należy obowiązkowo zweryfikować poprawność zawartych w nim danych z uwzględnieniem przepisów prawnych warunkujących przyznanie płatności. Brak zgodności danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym może skutkować zmniejszeniem kwoty płatności lub odmową jej przyznania. Powołał treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2009 r. sygn. akt II GSK 1115/08 (orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym producent rolny ponosi odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku, m. in. także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy.
Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do art. 17 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z 31.07.2014 r. - dalej jako: "rozporządzenie nr 809/2014"), Beneficjent miał w szczególności obowiązek dokonać zmian w formularzu wniosku, jeżeli informacje dotyczące w szczególności powierzchni, lokalizacji lub granicy działki rolnej nie są poprawne lub są niekompletne. Zaznaczył też, że na dzień wydania decyzji I instancyjnej Kierownik BP dokonał kontroli administracyjnej wniosku rolnika, w oparciu o bazę referencyjną Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) oraz informacje od wnioskodawcy na załącznikach graficznych. W dacie przyznawania płatności Organ I instancji kierował się danymi zawartymi we wniosku Strony z 22 kwietnia 2021 r.
Dyrektor OR wskazał również, że narzędziem służącym weryfikacji informacji podanych przez producenta są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach oraz w przepisach prawa wspólnotowego, w tym art. 59 rozporządzenia nr 1306/2013, czy też w art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor OR wyjaśnił, że właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku, gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014). Weryfikacja powierzchni zadeklarowanej przez rolnika jako użytkowana rolniczo następuje przy pomocy systemu informacji geograficznej określonego w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Przy czym zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 System Identyfikacji Działek Rolnych, o którym mowa wart. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją określoną w art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia nr 1307/2013. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie określają maksymalny kwalifikowalny obszar (dalej również: "MKO").
Organ II instancji skonstatował, że z uzasadnienia zaskarżonego odwołaniem rozstrzygnięcia jednoznacznie wynika, że pomniejszenie przyznanych płatności jest konsekwencją kontroli administracyjnej, podczas której stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2021 o łącznie 3,09 ha. Ustalenia stwierdzonych nieprawidłowości dokonano w oparciu o pomiary powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki rolnej wykonane w dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach (ortofotomapach) i obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne (wskazane w tabeli - str. 4 decyzji), których dotyczyły pomniejszenia.
Przeprowadzona kontrola w oparciu o bazę referencyjną LPIS wykazała, że zadeklarowana powierzchnia do wnioskowanych płatności na działkach ewidencyjnych jest większa niż powierzchnia uprawniona do tychże płatności według aktualnej powierzchni MKO. Powierzchnia stwierdzona została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa wart. 70 rozporządzenia nr 1306/2013.
Odnośnie działki ewidencyjnej nr [...], która została zadeklarowana do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego między innymi jako jednolita płatność obszarowa - lasy, w związku z czym do przyznania wnioskowanych płatności pod uwagę brana była powierzchnia w granicach wykonanego zalesienia gruntu rolnego lub innego niż rolny. Według informacji zawartych w systemie informatycznym lACSplus, wartość MKO wyznaczona na podstawie kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2019 r. w ramach działania ekologicznego dla ww. działki ewidencyjnej wynosiła 20,76 ha, z czego MKO Orny to - 11,25 ha, PZ-S (pole zagospodarowania sad) - 0,60 ha, MKO ZAL 2008 stanowi - 8,91 ha. Ten fakt potwierdziła również ortofotomapa z roku 2020, że na działce rolnej F (pow. deklarowana wynosi 4,73 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła 3,47 ha) oraz na działce rolnej [...] (powierzchnia deklarowana wynosi 6,61 ha, natomiast pow. stwierdzona wynosi 5,44 ha) powierzchnia zalesiona jest mniejsza niż deklarowana.
Odnośnie działki rolnej G o powierzchni deklarowanej 8,00 ha zadeklarowanej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego między innymi jako jednolita płatność obszarowa - lasy, położonej na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...] z płatności wykluczono powierzchnię 0,34 ha na działce ewidencyjnej nr [...]. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 6,34 ha - MKO ustalono na podstawie kontroli na miejscu (zalesienia) przeprowadzonej w 2019 r. oraz kontroli administracyjnej.
Podczas analizy działki rolnej [...] o powierzchni deklarowanej 1,62 ha zadeklarowanej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego między innymi jako Jednolita płatność obszarowa - lasy, położonej na działce ewidencyjnej nr [...] z płatności wykluczono powierzchnię 0,06 ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,56 ha - MKO ustalono na podstawie ortofotomapy z 30 kwietnia 2020 r.
Natomiast w przypadku działki rolnej [...] o powierzchni deklarowanej 0,63 ha, zadeklarowanej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego między innymi jako Jednolita płatność obszarowa - lasy, położonej na działkach ewidencyjnych nr: [...],[...] z płatności wykluczono powierzchnię 0,02 ha na działce ewidencyjnej nr [...] oraz powierzchnię 0,10 ha na działce ewidencyjnej nr [...]. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,51 ha - MKO ustalono na podstawie wyników kontroli na miejscu w ramach działania ekologicznego przeprowadzonej w 2019 r.
Dla działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] zadeklarowano powierzchnię użytkowaną rolniczo 3,45 ha, podczas kontroli administracyjnej stwierdzono powierzchnię 3,31 ha. Z płatności wykluczono powierzchnię 0,14 ha. Obszar wykluczony z płatności to obszar w środkowej części działki ewidencyjnej i obszar wzdłuż granicy z działką ewidencyjną nr [...] (widoczne liczne zadrzewienia i zakrzaczenia, teren wzdłuż cieku wodnego, podmokły). Wartość MKO wyznaczono na podstawie ortofotomapy z 30 kwietnia 2020 r.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że odnośnie wnioskowanych działek (obszarów) kwalifikujących się do jednolitej płatności obszarowej - lasy w dniach 16-17 kwietnia 2019 r. przeprowadzono w gospodarstwie Strony kontrole w ramach działania Zalesianie gruntów rolnych i innych niż rolne (PROW 2007-2013) oraz dodatkowo oględziny działki referencyjnej nr [...] w zakresie weryfikacji powierzchni MKO. Podczas prowadzonych czynności w 2019 r., ze względu na specyfikę gruntów zalesionych, okres, który upłynął od momentu nasadzenia do dnia kontroli, w tym sąsiadowanie z gruntami zalesionymi w ramach PROW 2004-2006 przeprowadzono pomiar części działek w kompleksie, co zostało szczegółowo opisane w dokumentacji pokontrolnej, która jest także w posiadaniu Strony. Ponadto, Organ odwoławczy poinformował, że dodatkowe wyjaśnienia dotyczące kontroli zalesieniowych zrealizowanych w 2019 r. zawarte są w piśmie z 3 lipca 2019 r., stanowiącym odpowiedź na zastrzeżenia producenta.
Z uwagi na powyższe, zdaniem Organu II instancji nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dowodu w postaci wizytacji terenowej i wykonania dodatkowych oględzin na spornych działkach pod kątem ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności, gdyż okoliczność mająca być przedmiotem dowodu została ustalona już w sposób właściwy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa oraz wynikami przeprowadzonej kontroli administracyjnej.
Następnie powołano art. 3 ustawy o płatnościach i podniesiono, że to na Stronie spoczywał obowiązek dochowania należytej staranności w wyznaczaniu powierzchni do płatności.
W ocenie Dyrektora OR w przedmiotowej sprawie zostały zastosowane wszystkie przepisy prawa mające wpływ na rzeczone płatności oraz nie doszło do naruszenia art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach. Organ ten zaznaczył, że w latach ubiegłych w gospodarstwie rolnym Strony były przeprowadzane wielokrotne kontrole na miejscu, jak i wizytacje terenowe o czym wspomina pełnomocnik w piśmie odwoławczym. Na podstawie przeprowadzonych kontroli zaktualizowano też ortofotomapy.
Ponadto, w opinii Dyrektora OR w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od zastosowania obniżek i wyłączeń w myśl art. 15 rozporządzenia nr 640/2014.
Organ odwoławczy podniósł, że Skarżący w toku prowadzonego postępowania nie poinformował Organów ARiMR o nieprawidłowościach we wniosku i nie przedstawił dowodów na potwierdzenie prawidłowości deklaracji zawartej we wniosku o przyznanie płatności na 2021 r., zatem nie ma możliwości naliczenia Jemu wnioskowanych płatności do powierzchni deklarowanej bez uwzględnienia pomniejszeń określonych w przepisach prawa wspólnotowego. Twierdzenia odwołującego się stanowią bezpodstawną polemikę z prawidłowymi ustaleniami organu, nieznajdującą potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym i zaskarżonej decyzji. Zwrócono też uwagę, że Beneficjent prowadzi w tym zakresie spór trwający lata, nie wnosząc przez ten czas żadnych nowych dowodów w sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie decyzję Dyrektora OR zaskarżono w całości, wnosząc o uchylenie w całości decyzji Organów obu instancji. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych, a w przypadku przedłożenia kosztów zgodnie z jego wyliczeniem.
Podniesiono w niej zarzut naruszenia:
1) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
a) art. 7, 77 §1 i 78 §1 K.p.a. poprzez:
- niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, to jest nieprzeprowadzenie wizytacji terenowej na miejscu oraz brak oparcia się o najnowsze dane referencyjne,
- brak jednoznacznego i zrozumiałego wskazania, w jaki sposób i w oparciu o jakie przesłanki została wyłączona z pomocy powierzchnia, w sytuacji, gdy stwierdzona przez organ powierzchnia gruntów kwalifikujących się do pomocy jest przedmiotem sporu między stronami w innych postępowaniach już od 2015 r. i prawdopodobne oparcie się organu w niniejszej sprawie o dane powierzchni pochodzące z poprzednich lat, które odwołujący się kwestionuje,
b) art. 85 §1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wizji lokalnej nieruchomości, podczas gdy wobec stwierdzonych w toku postępowania rozbieżności w zakresie powierzchni nieruchomości jej dokonanie jawi się jako niezbędne celem wyczerpującego zebrania materiału dowodowego,
c) art. 8, 11 i 107 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nieczytelny i uniemożliwiający jego zrozumienie, w szczególności brak rozważenia, czy w przypadku gdyby nawet doszło do przedeklarowania powierzchni, to czy można w tym przypadku mówić o zawinieniu odwołującego w tym zakresie;
2) prawa materialnego, to jest art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie kontroli na miejscu, podczas gdy wobec rozbieżności powierzchni wskazanych we wniosku przez odwołującego i ustalonych w oparciu o system informacji geograficznej było to niezbędne celem wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Zdaniem Skarżącego, Organ I instancji winien w przedmiotowej sprawie ponownie zweryfikować poprawność rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia powierzchni zatwierdzonej do płatności dla działek zadeklarowanych we wniosku w oparciu o najnowsze dane referencyjne. Przy czym, Beneficjent kwestionował decyzje, jak i zawarty w nich sposób wyliczenia z poprzednich lat co do przyznania płatności w ramach jednolitej płatności obszarowej i innych. Należałoby również rozważyć ponowne przeprowadzenie wizji terenowej w gospodarstwie Strony. Zaznaczono, że rzetelne i pełne przeprowadzenie czynności dowodowych w terenie, szczególnie dokonanie pomiarów, jest w niniejszej sprawie niezwykle istotne.
Ponadto Skarżący nadmienił, że w przypadku przyznania wnioskowanych płatności w pomniejszonej wysokości, zasadne jest odniesienie się do treści art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, który stanowi o wyjątkach od stosowania kar administracyjnych. W związku z powyższym zachodzi konieczność wypowiedzenia się w tym przedmiocie przez Organ I instancji. Kwestia ta zaś została całkowicie pominięta.
Odpowiadając na skargę Dyrektor OR wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z 16 listopada 2022 r. Skarżący nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym informując, że posiada możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej i wyraził zgodę na taki sposób rozpoznania skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. - dalej jako: P.p.s.a.). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Uchylenie zaskarżonego aktu następuje w szczególności w przypadku, gdy narusza on przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 §1 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.).
Wyjaśnienia na wstępie wymaga, że zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm.) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach w których Strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, wojewódzki sąd administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie, przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (jeśli wszystkie Strony wyrażą na to zgodę), z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy Organy ARiMR miały prawo do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 z tytułu: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej w wysokościach szczegółowo wskazanych w zaskarżonej decyzji, a będących wynikiem ich pomniejszenia, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności (przedeklarowanie powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021) oraz poczynione z tego tytułu zmniejszenia, z uwagi na zastosowanie współczynnika korygującego. Pomniejszona została również płatność do krów (ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności), nie była ona jednak w skardze kwestionowana.
Strona nie zgodziła się z przyjętymi przez Dyrektora OR, a wcześniej Organ I instancji rozstrzygnięciami, wskazując w szczególności, że Organy te nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego oraz nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to jest nie przeprowadziły (a w ocenie Strony powinny) wizytacji terenowej na miejscu i nie oparły poczynionych w sprawie ustaleń (w zakresie powierzchni zatwierdzonej do płatności dla działek zadeklarowanych we wniosku) - o najnowsze dane referencyjne. Tym bardziej, że stwierdzona w niniejszej sprawie powierzchnia gruntów, kwalifikujących się do pomocy jest przedmiotem sporu między stronami także w innych postępowaniach (z lat poprzedzających niniejszą płatność). Z przyjętą przez Skarżącego argumentacją Organ II instancji się nie zgodził, uznając że dokonane przez Kierownika BP rozstrzygnięcie, w oparciu o całość materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowe.
Na wstępie należy wskazać, że Organy ARiMR rozpoznały sprawę, na podstawie przepisów unijnych i krajowych: rozporządzenia nr 1307/2013, rozporządzenie nr 1306/2013, rozporządzenia nr 809/2014, rozporządzenia nr 640/2014, czy też ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 - każde z państw członkowskich ustanawia i prowadzi zintegrowany system zarządzania i kontroli. Z ust. 2 wynika zaś, że system ma zastosowanie m.in. do systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013.
Według art. 68 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 - system zintegrowany obejmuje następujące elementy:
a) skomputeryzowaną bazę danych;
b) system identyfikacji działek rolnych;
c) system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności;
d) wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność;
e) zintegrowany system kontroli;
f) jednolity system rejestrowania tożsamości każdego beneficjenta wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, który składa wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność.
W myśl art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 - system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Przepis art. 72 tego aktu prawnego przewiduje m.in., że każdego roku beneficjent wsparcia składa wniosek o płatności. Przy czym zgodnie z ust. 3 Państwa członkowskie dostarczają, między innymi drogą elektroniczną, z góry ustalone formularze sporządzone w oparciu o obszary określone w poprzednim roku, a także materiały graficzne wskazujące położenie takich obszarów. Nadto Państwo członkowskie może zadecydować, że wniosek o przyznanie pomocy i wniosek o płatność: (a) są ważne, jeżeli beneficjent potwierdzi brak zmian w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy i wniosku o płatność złożonych w poprzednim roku; (b) mają zawierać jedynie zmiany w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy i wniosku o płatność złożonych odnośnie do poprzedniego roku.
Przepis art. 5 ust. 1 i ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014 stanowi, że - system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie. Państwa członkowskie dopilnowują ponadto, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie: (a) określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013.
Z art. 74 rozporządzenia 1306/2013 wynika, że - państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole uzupełniane są przez kontrole na miejscu. Z kolei art. 75 ust. 2 ww. rozporządzenia przewiduje, że płatności nie dokonuje się przed zakończeniem weryfikacji warunków kwalifikowalności dokonywanej na podstawie art. 74.
Art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 stanowi, że - kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: (a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; (b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; (c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.
Stosownie do treści art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014 - właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja satelitarnych lub lotniczych ortoobrazów lub innych odpowiednich dowodów, w tym dowodów przedstawionych przez beneficjenta na wniosek właściwego organu, nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub, w stosownych przypadkach, właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu. W art. 28 w/w rozporządzenia wskazano, że kontrole administracyjne pozwalają na wykrycie niezgodności za pomocą narzędzi informatycznych. Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu Kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna za pomocą kontroli administracyjnych. Kontrole te gwarantują, że: (a) spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia; (b) występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych; (c) wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności; (d) w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi.
Jeśli zaś chodzi o przepisy prawa krajowego, to zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach - jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw (...), są przyznawane do powierzchni działki rolnej: (4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
W tym miejscu wymaga podkreślenia, że przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odbywa się w ramach postępowania administracyjnego na wniosek producenta rolnego o ich przyznanie, o czym stanowi art. 22 tej ustawy. Istotnym jest, że formę oraz tryb składania wniosku o przyznanie płatności, jak i również szczegółowe wymagania, jakim powinien on odpowiadać zostały zawarte w ustawie o płatnościach oraz w aktach wykonawczych do tego aktu prawnego. W związku z powyższym, to na rolniku, wnioskującym o przyznanie płatności ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które uprawniają go do jej otrzymania. Ubiegając się o płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, producent rolny we wniosku dla uzyskania tej płatności deklaruje działki rolne swojego gospodarstwa, które są użytkowane rolniczo (utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy).
Należy zwrócić również uwagę na to, że to beneficjent jest odpowiedzialny za złożenie prawidłowego wniosku a przed jego złożeniem jego obowiązkiem jest zweryfikowanie poprawności zawartych w nim danych, z uwzględnieniem przepisów prawnych warunkujących przyznanie płatności. Brak zgodności danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym może skutkować zmniejszeniem kwoty płatności lub odmową jej przyznani. Dlatego też, zgłoszenie we wniosku odpowiedniej powierzchni działek ewidencyjnych musi być świadome i zgodne z prawem, bowiem to on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane, składając nawet oświadczenie o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenia, w wyniku których mógłby uzyskać nienależną korzyść finansową. Jak wskazano w wyroku NSA z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1115/08: "Odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku ponosi producent rolny, m in. także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest wykonywanie przez producenta rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek, a każdy podmiot zawodowo wykonujący swoją działalność powinien podnosić poziom swojej wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Dotyczy to także producentów rolnych. W związku z powyższym to producent ponosi odpowiedzialność za zadeklarowanie we wniosku działek lub ich części, które nie kwalifikują się do płatności.". Obowiązkiem Strony było zatem (co podkreślił Organ II instancji) zadeklarowanie rzeczywistej powierzchni uprawnionej do płatności, czyli powierzchni upraw rolnych. W szczególności miała Ona obowiązek, stosownie do treści art. 17 ust. 5 rozporządzenia nr 809/2014 dokonać zmian w formularzu wniosku, jeżeli informacje dotyczące w szczególności powierzchni, lokalizacji lub granicy działki rolnej nie są poprawne lub są niekompletne. Należy również zaznaczyć, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji Kierownik BP dokonał kontroli administracyjnej wniosku Beneficjenta, w oparciu o bazę referencyjną Systemu Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) oraz informacje od Wnioskodawcy na załącznikach graficznych (dołączonych do wniosku z 22 kwietnia 2021 r.).
Mając na uwadze dotychczasowe rozważania oraz stan faktyczny sprawy, należy wskazać, że Organ odwoławczy (w wyniku weryfikacji poprawności wniosku Strony, dokonanej na podstawie kontroli administracyjnej oraz inne zgromadzone w sprawie dowody) - przedstawił powierzchnię kwalifikowaną do przyznania płatności za rok 2021. Powierzchnia deklarowana wyniosła - 38,58 ha, natomiast stwierdzona - 35,49 ha. Jest ona zatem mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2021 o łącznie 3,09 ha (38,58 ha - 35,49 ha = 3,09 ha). W treści uzasadnienia przyjętego rozstrzygnięcia Dyrektor OR, szczegółowo przedstawił przyczyny rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez rolnika i powierzchnią stwierdzoną (k. 11-13). Wskazał, w szczególności, że ustaleń tych dokonano w oparciu o dostępne w systemie informatycznym ARiMR zdjęcia (ortofotomapy). Dodał też, że ARiMR, zgodnie z art. 67 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1306/2013 prowadzi zintegrowany system administrowania i kontroli zwany "systemem zintegrowanym", obejmujący między innymi system identyfikacji działek rolnych, który w myśl art. 70 ust. 1 cyt. rozporządzenia ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta także z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000 a od 2016 r. w skali 1:5.000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu dziatki. Przy użyciu wskazanych narzędzi informatycznych przeprowadzane są kontrole administracyjne wniosków o płatność, mające na celu wykrycie nieprawidłowości dotyczących m in różnicy między działkami rolnymi zadeklarowany mi we wniosku, a działkami odniesienia zawartymi w systemie identyfikacji działek rolnych. Organ odwoławczy podkreślił również, że identyfikacje działek rolnych (LPIS) są zatwierdzane przez osoby posiadające stosowne uprawnienia geodezyjne oraz, że ARiMR posiada w stosunku do każdej działki ewidencyjnej informacje na temat źródła pochodzenia danych, terminu ich aktualności oraz daty wykonania zdjęcia lotniczego lub satelitarnego. Ustalenie, czy dane grunty kwalifikują się do objęcia pomocą z tytułu płatności bezpośrednich następuje w wyniku przeprowadzonej, zgodnie z treścią art. 74 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, kontroli administracyjnej. System (LPIS) stanowi zatem element zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, którego poszczególne elementy mają na celu bardziej skuteczne zarządzanie i kontrolę (por. wyrok TSUE z 16 października 2014 r. w sprawie C-273/13P Rzeczpospolita Polska przeciwko Komisji Europejskiej - pkt 47 i nast.).
W zaskarżonym rozstrzygnięciu znajduje się również uszczegółowienie poczynione do każdej z zadeklarowanych we wniosku działek i ustalonej przez Organy ARiMR powierzchni stwierdzonej: (1) działka nr [...] - w ramach działek [...] i [...]- ustalenia dokonane w oparciu o system informatyczny IACSplus oraz ortofotomapy z 2020 r., (2) działka nr [...], położna na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...] - ustalenia dokonane na podstawie kontroli na miejscu (zalesienia) przeprowadzonej w 2019 r. (k. 13/19-13/22 akt administracyjnych) oraz kontroli administracyjnej, (3) nr [...] położonej na działce nr [...] - ustalenia dokonane na podstawie ortofotomapy z 30 kwietnia 2020 r., (4) nr [...] położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] - ustalenia dokonane na podstawie wyników kontroli na miejscu w ramach działania ekologicznego przeprowadzonej w 2019 r. (13/2-13/16 akt administracyjnych), (5) nr [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] - ustalenia dokonane na podstawie ortofotomapy z dnia 30 kwietnia 2020 r.). Organ II instancji przestawił także wyliczenie procentowej różnicy między powierzchnią działek deklarowanych we wniosku o płatność a powierzchnią stwierdzoną, która wyniosła 8,71% [(3,09 ha x 100%)/35,49 ha].
Konfrontując dotychczasowe rozważania z treścią skargi, w ocenie Sądu zarzuty w niej sformułowane sprowadzają się jedynie do niczym nie popartej polemiki z ustaleniami Organów obu instancji poczynionymi w tej sprawie. Twierdzenia skargi są całkowicie gołosłowne i mają charakter ogólnikowy. Według Skarżącego bowiem, odmienne ustalenia mogą być związane z przeprowadzeniem aktualnej kontroli na miejscu (czego Organ w tej sprawie nie zrobił). Takie żądanie, zdaniem Sądu nie ma uzasadnienia merytorycznego. Weryfikacja powierzchni działek została bowiem dokonana zgodnie z powołanymi wcześniej przepisami prawnymi. Powierzchnia zatwierdzona do płatności dla działek zadeklarowanych we wniosku ma ponadto oparcie o dane referencyjne, które się nie zdezaktualizowały. Powierzchnia działki rolnej: [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] została ustalona w oparciu o dane referencyjne. Nie była ona zgodna z powierzchnią zadeklarowaną. Zdaniem Sądu ortofotomapy, które stanowiły materiał, na którym oparły się między innymi Organy ARiMR są aktualne tak długo, jak długo odzwierciedlają one obecny (teraźniejszy) stan rzeczy, istniejący na danym terenie. Tego zaś Strona w żaden sposób, w trakcie toczącego się postępowania nie podważyła, choć to obowiązkiem rolnika jest deklarowanie powierzchni faktycznej, odpowiadającej normom kwalifikującym go do przyznania przedmiotowej płatności. Zachowanie aktualności ortofotomap nie zależy bezpośrednio od daty jej opracowania, lecz od niezmienności stanu faktycznego na tej mapie odzwierciedlonego. Ani przepisy prawa, ani względy doświadczenia życiowego nie dają dostatecznych podstaw do konstruowania domniemania, że wyłącznie z uwagi na upływ określonego czasu ortofotomapa traci aktualność. Ponadto, jak wskazał Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji - w latach ubiegłych w gospodarstwie rolnym Strony były przeprowadzane wielokrotne kontrole na miejscu, jak i wizytacje terenowe. Na podstawie przeprowadzonych kontroli zaktualizowano ortofotomapy. Stwierdził też, że powierzchnie maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) są niczym innym, jak systemowym odzwierciedleniem rzeczywistej wielkości powierzchni użytków rolnych, w granicach działki ewidencyjnej, do której rolnik może uzyskać płatność w danym roku. Na uwagę zasługuje również treść stanowiska Organu I instancji w sprawie odwołania, z którego wynika, że: "Odnosząc się do wątpliwości Strony w zakresie poprawności ustalenia powierzchni zatwierdzonej do płatności, należy wskazać, iż ustalenia dotyczące powierzchni MKO w sprawie, dokonano na podstawie ortofotomapy dostępnej w aplikacji IACSplus wykonanej na dzień 29-04-2019 r., oraz na podstawie aktualizacji (MKO) w oparciu o pomiary/wektory KnM 2019. Aktualizacje (MKO) zostały przeprowadzone w okresie m.in. 26-04-2022 r., 16-02-2021 r., 6-10-2021 r., 13-07-2021 r., w związku z powyższym na kampanię 2021 r. zostały zaktualizowane pola zagospodarowania." (k. 8/3 akt administracyjnych).
W tym kontekście i mając na uwadze specyfikę niniejszego postępowania należy zwrócić uwagę na art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, który wyraźnie wskazuje, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Do skutecznego zatem zakwestionowania wiarygodności ustaleń poczynionych na podstawie znajdujących się w systemie informatycznym ARiMR zdjęć obszarów zajmowanych przez zadeklarowane we wniosku działki ewidencyjne (uaktualnionych jak zauważył Dyrektor OR wynikami kontroli na miejscu), konieczne było wskazanie przez Beneficjenta konkretnych i racjonalnych zastrzeżeń oraz przekonujących dowodów (że powierzchnie działek rolnych są inne, niż stwierdziły Organy, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału), których w tej sprawie On nie przedstawił. Jak stwierdził NSA w wyroku z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2621/18: "Specyfika spraw w przedmiocie przyznania płatności wiąże się z tym, iż posiadaczem niezbędnych informacji oraz materiału dowodowego, które umożliwiają rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, jest przede wszystkim strona postępowania.", czy też NSA w wyroku z 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2597/18: "Organ jest zobowiązany rozpatrzyć, ale nie zbierać materiał dowodowy. Jednocześnie ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne."
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny został zatem ustalony prawidłowo. Nie został on, co istotne podważony w skardze. A zatem brak jest podstaw do kontestowania wyników kontroli administracyjnej, czy też kontroli na miejscu dokonanych w 2019 r. (choć dotyczyły innych płatności - to odnosiły się do działek zadeklarowanych również w tym postępowaniu), na podstawie których Organy ARiMR w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny. Ich rezultaty zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tych ustaleń Organ II instancji dokonał, m. in. na postawie wcześniej wymienionych technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej. Natomiast zarzuty odnośnie tych ustaleń są gołosłowne, ogólnikowe i nie mają co najważniejsze żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy. Z powołanych powodów, wbrew wywodom Strony Organy ARiMR nie miały obowiązku przeprowadzania kontroli na miejscu.
Mając na uwadze powyższe, trudno uznać za uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie kontroli na miejscu, podczas gdy wobec rozbieżności powierzchni wskazanych we wniosku przez Skarżącego i ustalonych w oparciu o system informacji geograficznej było to niezbędne celem wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Jej celem nie jest zaś dokonywanie pomiarów działek.
Z rozporządzenia nr 1306/2013 wynika, że w celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać.
W tym miejscu należy również zauważyć, że kwestia powierzchni działek zadeklarowanych do płatności w niniejszym postępowaniu była już przedmiotem zainteresowania tut. Sądu w sprawie dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020, gdzie wyrokiem z 20 października 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 413/22 WSA w Olsztynie - skargę oddalił.
W konsekwencji Sąd nie podzielił również zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia przepisów prawa procesowego (tj. art. 7, art. 77 §1 i art. 78 §1 K.p.a. - poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, to jest nieprzeprowadzenia wizytacji terenowej na miejscu oraz brak oparcia się o najnowsze dane referencyjne i oparcie się Organu w niniejszej sprawie o dane powierzchni pochodzące z poprzednich lat, które odwołujący się kwestionuje już od 2015 r. w innych postępowaniach). Brak było bowiem podstaw do przeprowadzenia kontroli na miejscu. Kontrola administracyjna oraz kontrole na miejscu z 2019 r. pozwoliły na poprawne ustalenie stanu faktycznego. Wyników tych kontroli, co już podkreślano wcześniej Skarżący w żaden sposób (poza polemiką z Organami ARiMR) nie podważył. A trzeba pamiętać, że państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie. Działki referencyjne zostały zatem wyznaczone zgodnie z wymogami powołanych przepisów prawa materialnego.
Reasumując, z akt kontrolowanej sprawy wynika jednoznacznie, że materiał dowodowy został zebrany przez Organy obu instancji w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak i decyzji poprzedzającej. Organy wyczerpały wszelkie możliwości dowodowe, a spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów. Organy ARiMR rozpatrzyły nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale i poddały analizie całość zebranego materiału dowodowego, akcentując jego kompleksową wymowę i wzajemną koherentność. Nałożony na Organy obowiązek działania w granicach i na podstawie obowiązującego prawa nie oznacza, że organy te obowiązane są interpretować fakty jedynie w sposób zadowalający stronę postępowania, a więc w sposób zbieżny z jej stanowiskiem. Naruszeniem treści art. 7, art. 77 §1 i art. 78 §1 K.p.a. nie jest także sytuacja, w której Strona pozostaje w przekonaniu (jak w tej sprawie), że zebrany materiał dowodowy ma charakter niezupełny, czy też, że został on jednostronnie oceniony przez Organy ARiMR. Strona ma prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni dokonanej w danej sprawie (por. wyrok NSA z 7 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 178/15).
Zarzutów nie może też Skarżący sprowadzać do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organu odwoławczego, do odmiennej oceny materiału dowodowego, jak to ma miejsce na gruncie niniejszej sprawy, lecz winien wykazać, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuścił się Dyrektor OR. Sam fakt, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został przez organ oceniony odmiennie, niż oczekiwała tego Strona, nie świadczy o naruszeniu wskazanych w skardze zasad norm postępowania administracyjnego, wyrażonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto, Skarżący nie powinien stać biernie (ograniczając się jak już wskazano wcześniej do polemiki z ustaleniami poczynionymi w zaskarżonym rozstrzygnięciu) i sam przedstawić kontrdowody, który potwierdzałyby stawiane w skardze (a wcześniej w odwołaniu) tezy.
Jednocześnie należy podkreślić, że przeprowadzony przez Organy ARiMR wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest w pełni logiczny i nie nosi cech dowolności. Sąd w pełni podziela w tym zakresie argumentację Organu odwoławczego, która w świetle wszechstronnej oceny materiału dowodowego jest w pełni uzasadniona i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Zasadność ocen i wniosków poczynionych przez ten Organ na podstawie zebranego materiału dowodowego, w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie budzi wątpliwości. Dokonana ocena dowodów nie wykracza także poza granice wynikające z przepisów prawa.
Jeśli chodzi o zarzut naruszenia przez Dyrektora OR art. 8, art. 11 i art. 107 K.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nieczytelny i uniemożliwiający jego zrozumienie, w szczególności brak rozważenia, czy w przypadku gdyby nawet doszło do przedeklarowania powierzchni, to czy można wówczas mówić o zawinieniu Strony w tym zakresie - to również i on nie zasługuje na uwzględnienie. Sporządzone uzasadnienie jest logiczne, spójne i kompletne i poddaje się merytorycznej kontroli sądowej. Wyczerpująco też informuje Stronę o motywach, którymi kierował się Organ odwoławczy, załatwiając przedmiotową sprawę, odzwierciedla tok jego rozumowania, a w szczególności zawiera ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez Dyrektora OR wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Jednocześnie należy zauważyć, że Strona nie uzasadniła, na czym miałoby polegać naruszenie przez Organ II instancji art. 8 i art. 11 K.p.a. i wskazanych tam zasad ogólnych postępowania administracyjnego (zaufania do władzy publicznej i przekonywania). A nie jest rolą Sądu doszukiwanie się motywów stawianych w skardze zarzutów.
Sąd nie podzielił też zarzutu naruszenia art. 85 §1 K.p.a. Ten przepis dotyczy oględzin i nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie.
Na zakończenie należy podnieść, że przedmiotem kognicji Sądu jest płatność za 2021 r. Podnoszone zatem kwestie, dotyczące wniosków o płatność z lat ubiegłych i kwestionowania w decyzjach dotyczących tych płatności (jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie) sposobu wyliczenia stwierdzonej powierzchni działek w stosunku do zadeklarowanej we wnioskach, pozostają bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy.
Zważywszy na zaprezentowane wywody Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i skargę oddalił w oparciu o art. 151 ustawy o P.p.s.a.