I SA/OL 511/22

I SA/Ol 511/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-01-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 620/23 - Wyrok NSA z 2025-02-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 13 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr 2801-IEE.711.97.2022 w przedmiocie zwolnienia z egzekucji zajętych ruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
P. K. (dalej jako: "strona", "skarżący", "zobowiązany") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 19 sierpnia 2022 r.
w przedmiocie zwolnienia z egzekucji zajętych ruchomości.
Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że w toku postępowania zabezpieczającego wszczętego 18 sierpnia 2020 r. w wyniku doręczenia odpisów zarządzeń zabezpieczenia z 14 sierpnia 2020 r. o numerach
od [...] do [...] wraz z protokołem zajęcia ruchomości, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie dokonał zabezpieczenia na ruchomościach zobowiązanego, tj.: samochodzie osobowym marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], prasie rolowej, ploterze drukującym, 4 szt. maszyn hafciarskich oraz drukarce do tekstyliów. Powyższe zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne
w związku z wystawieniem tytułów wykonawczych z 22 listopada 2021 r. o numerach [...].
Po dokonaniu wyceny ruchomości, obwieszczeniem z 31 maja 2022 r. organ egzekucyjny podał do publicznej wiadomości, że 24 czerwca 2022 r. o godzinie 10:00 odbędzie się licytacja ruchomości pod adresem: ul. [...] w O.
Pismem z 13 czerwca 2022 r. zobowiązany wniósł o zwolnienie z egzekucji zajętych ruchomości na czas oznaczony do 30 września 2022 r. W uzasadnieniu wskazał, że obecna sytuacja finansowa uniemożliwia mu uiszczenie zaległości podatkowych w całości. Natomiast sprzedaż licytacyjna ruchomości bezpośrednio spowoduje konieczność zaprzestania działalności gospodarczej i przyczyni się
do likwidacji 5 stanowisk pracy. Wskazał, że złożony przez niego wniosek
z 10 czerwca 2022 r. o rozłożenie na raty zaległości podatkowych potwierdza, że jest zainteresowany uregulowaniem relacji z wierzycielem oraz kontynuowaniem działalności. Zgoda organu egzekucyjnego na zwolnienie z egzekucji zajętych ruchomości pozwoli wstrzymać nieodwracalne skutki czynności egzekucyjnych oraz uzyskać do 30 września 2022 r. stanowisko organu w kwestii wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych.
Postanowieniem z 24 czerwca 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego
w Olsztynie, działając na podstawie art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", odmówił zwolnienia z egzekucji zajętych ruchomości. W ocenie organu egzekucyjnego, zwolnienie z egzekucji zajętych ruchomości stoi
w sprzeczności z interesem wierzyciela i może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się całkowicie bezskuteczna. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony 8 lipca 2022 r.
W dniu 24 czerwca 2022 r. przeprowadzona została licytacja, w wyniku której dokonano sprzedaży samochodu osobowego marki [...].
W zażaleniu na postanowienie o odmowie zwolnienia z egzekucji ruchomości strona, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji lub rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, zarzuciła naruszenie art. 13 u.p.e.a. poprzez brak uznania przesłanek uzasadniających istnienie ważnego interesu strony. W ocenie zobowiązanego, ważny interes należy utożsamiać z możliwością kontynuowania prowadzonej przez niego działalności przy wykorzystaniu zajętych ruchomości. Jest to okoliczność racjonalnie uzasadniona
i potwierdzająca celowość złożonego wniosku. Odmowa zwolnienia z egzekucji zajętych ruchomości pogorszy jego sytuację majątkową, spowoduje zaprzestanie prowadzenia działalności, a tym samym bezskuteczność egzekucji. Z kolei zwolnienie z egzekucji zajętych ruchomości umożliwi utrzymanie zatrudnienia, dalsze prowadzenie działalności oraz pewność zarobkowania i możliwość spłaty zaległości podatkowych.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej ruchomości:
4 sztuk hafciarek, drukarki do tekstyliów, plotera drukującego i prasy rolowej, oraz umorzył postępowanie odwoławcze w części dotyczącej samochodu osobowego marki [...]. Wskazując na obowiązek uwzględnienia zmian stanu prawnego i faktycznego sprawy, zaistniałych po dniu wydania rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy stwierdził, że na dzień orzekania
w sprawie samochód osobowy marki [...] nie podlegał już zajęciu, ponieważ został sprzedany w wyniku przeprowadzonej 24 czerwca 2022 r. licytacji. Nie istnieje zatem przedmiot postępowania prowadzonego na podstawie art. 13 u.p.e.a. Instytucja zwolnienia z egzekucji służy bowiem ograniczaniu zakresu egzekucji na przyszłość, nie może służyć niwelowaniu skutków dokonanych już czynności egzekucyjnych i odnosić się do środków finansowych, które zostały już wyegzekwowane. Powyższe okoliczności skutkują bezprzedmiotowością postępowania odwoławczego w zakresie sprzedanego samochodu osobowego stosownie do art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a.".
Odnosząc się zaś do przesłanki zwolnienia określonego składnika majątkowego z egzekucji, tj. "ważnego interesu zobowiązanego", organ podniósł,
że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem
z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie należności z innych jego składników majątkowych. Wskazał, że łączna kwota nieuregulowanych zobowiązań podatkowych wynosi 481.400,63 zł (według stanu na 18 sierpnia 2022 r.) i stale przyrasta. W toku postępowania egzekucyjnego wskutek zajęcia wierzytelności
z rachunków bankowych oraz innych wierzytelności pieniężnych wyegzekwowano łącznie kwotę 68.320,79 zł. Zajęto także ruchomości, których szacunkowa wartość
w chwili zajęcia wynosiła około 253.000 zł. W dniu 24 czerwca 2022 r. przeprowadzona została licytacja, w wyniku której dokonano sprzedaży samochodu osobowego marki [...] za cenę 58.100 zł. Pozostałe zajęte ruchomości nie zostały sprzedane. Z zestawienia dochodów za lata 2016 - 2021 oraz deklaracji VAT-7 wynika, że w poszczególnych latach zobowiązany wykazał stratę, a obroty z działalności spadają. Ponadto ustalono, że w ostatnim czasie zobowiązany zbył nieruchomość (garaż wielostanowiskowy) położoną w O. przy ul. [...].
W ocenie organu odwoławczego, organ egzekucyjny zasadnie odmówił zwolnienia z egzekucji zajętych ruchomości. W uzasadnieniu wydanego w ramach uznania administracyjnego postanowienia organ wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia, stwierdzając, że przedstawione argumenty nie stanowią wystarczającej podstawy
do zwolnienia z egzekucji ruchomości. Na zaskarżone rozstrzygnięcie nie miało także wpływu złożenie wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych. Sam fakt złożenia takiego wniosku nie skutkuje automatycznie wstrzymaniem egzekucji, czy zwolnieniem danego składnika majątkowego z egzekucji. Z akt sprawy wynika przy tym, że decyzją z 27 lipca 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie odmówił udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Zatem organ egzekucyjny prawidłowo ocenił argumentację przedstawioną we wniosku o zwolnienie z egzekucji zajętych ruchomości, mając na uwadze zarówno ważny interes strony, jak również interes wierzyciela oraz cel egzekucji administracyjnej. W odniesieniu
do argumentacji strony o kontynuowaniu działalności przy wykorzystaniu zajętych maszyn i urządzeń, organ podniósł, że prowadzona działalność od 2016 r. nie przynosi dochodu. Organ egzekucyjny, podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego, wziął pod uwagę dotychczasowy przebieg egzekucji, nieefektywne zajęcia wierzytelności pieniężnych w relacji do kwoty zaległości podatkowych oraz brak dochodu. W związku z tym organ uznał, że zwolnienie
z egzekucji zajętych maszyn i urządzeń, byłoby działaniem na niekorzyść wierzyciela i mogłoby spowodować bezskuteczność egzekucji, natomiast egzekucja
z ruchomości umożliwi realne zmniejszenie dochodzonych należności.
W skardze na powyższe postanowienie strona, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, zarzuciła naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, zamiast zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., tj. uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji;
2) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w zakresie zwolnienia
z egzekucji samochodu osobowego zamiast zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.,
tj. uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji;
3) art. 8 k.p.a. poprzez działanie niewzbudzające zaufania organów administracji.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów wskazano, że istniały obiektywne przesłanki pozwalające na pozytywne rozpatrzenie wniosku zobowiązanego. Wniosek uzasadniono sytuacją finansową, która nie pozwalała na natychmiastowe uiszczenie całości zaległości dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Wnioskodawca na dzień złożenia wniosku nie posiadał środków finansowych, ażeby spłacić w całości zaległości podatkowe, bez narażenia na utratę płynności finansowej prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślono, że zobowiązany zatrudnia
5 pracowników, a utrata płynności finansowej będzie prawdopodobnie skutkować niemożnością wypłaty bieżących wynagrodzeń, zaliczek na podatek dochodowy, podatku VAT, składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz składek na Narodowy Fundusz Zdrowia. Ponadto wskazano we wniosku, że sprzedaż egzekucyjna ruchomości spowoduje bezpośrednio konieczność zaprzestania działalności gospodarczej, gdyż ruchomości stanowią maszyny i urządzenia niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Złożony przez skarżącego wiosek o rozłożenie zaległości podatkowych na raty potwierdza, że nie uchylał się on od wypełnienia obowiązków podatkowych, a jego celem jest uregulowanie stosunków z wierzycielem, kontynuowanie dotychczasowej działalności, zachowanie ciągłości finansowej oraz stanu zatrudnienia. W jego ocenie, przesłanka zastosowania instytucji, tj. "ważny interes zobowiązanego", była w stanie faktycznym sprawy oczywista i należało ją utożsamić z: utrzymaniem miejsc pracy dla 5 osób; utrzymaniem prawa własności ruchomości niezbędnych do kontynuowania działalności gospodarczej; możliwością spłaty w ratach zaległości podatkowych po pozytywnej decyzji wierzyciela.
Ponadto, w ocenie strony, niezrozumiałe było podejście do załatwienia sprawy przez organ nadzoru, który utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego oraz umorzył postępowanie odwoławcze w części dotyczącej samochodu osobowego. Odnosząc się do umorzenia postępowania odwoławczego, strona podniosła, że na dzień złożenia wniosku istniał przedmiot postępowania i nic nie stało na przeszkodzie pozytywnego rozpatrzenia wniosku. To organ egzekucyjny doprowadził do sytuacji, w której doszło do licytacji ruchomości pomimo wiedzy
o złożeniu wniosku przez zobowiązanego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 120 w zw. art. 119
pkt 3 (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Kontroli sądowej poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie przedmiocie zwolnienia z egzekucji zajętych ruchomości.
Skarżący w zarzutach skargi zakwestionował twierdzenie organów obu instancji o braku przesłanki pozwalającej na pozytywne rozpatrzenie wniosku zobowiązanego o zwolnienie ruchomości z egzekucji. W jego ocenie, istnienie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" było w stanie faktycznym sprawy oczywiste i należało utożsamić ją z: utrzymaniem miejsc pracy dla 5 osób; utrzymaniem prawa własności ruchomości niezbędnych do kontynuowania działalności gospodarczej; możliwością spłaty w ratach zaległości podatkowych
po pozytywnej decyzji wierzyciela. Dodatkowo skarżący ocenił jako niezrozumiałe rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który umorzył postępowanie odwoławcze
w części dotyczącej samochodu osobowego, w sytuacji gdy na dzień złożenia wniosku przedmiot postępowania istniał, zaś to organ egzekucyjny sam doprowadził do sytuacji, że licytacja ruchomości została przeprowadzona pomimo wiedzy organu o złożeniu wniosku.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl przepisu art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zobowiązanemu zażalenie, o czym stanowi § 2 powołanego artykułu.
Instytucja zwolnienia z egzekucji służy respektowaniu interesów zobowiązanego i może być traktowana jako część szeroko pojmowanej zasady poszanowania minimum egzystencji (Z. Leoński, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Węzłowe problemy, Poznań 2003, s. 80). Przesłanką zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie "ważnego interesu zobowiązanego". Niewątpliwie to zobowiązany musi wykazać argumenty przemawiające
za zwolnieniem z egzekucji określonego składnika majątkowego. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że zobowiązany powinien również wskazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Powołany przepis art. 13 § 1 u.p.e.a. nie może być bowiem interpretowany w ten sposób, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Wynika
to z charakteru prowadzonego postępowania egzekucyjnego, którego podstawowym celem jest doprowadzenie do efektywnego wyegzekwowania należności wierzyciela. Przepis art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów, tak zobowiązanego, jak
i wierzyciela, dlatego też uregulowana w nim instytucja nie może prowadzić
do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Zobowiązany musi więc wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji z innych jego składników majątkowych (wyroki NSA: z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1791/12; z 1 września 2011 r., sygn. akt II FSK 489/10; wyrok WSA w Łodzi z 16 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 997/07; orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia powołane poniżej). Uwzględnienie wniosku
o zwolnienie z egzekucji nie może bowiem prowadzić do bezskuteczności egzekucji (wyroki NSA: z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1791/12, z 26 października
2021 r., sygn. akt III FSK 115/21).
Zauważenia również wymaga, że w powołanym wyżej przepisie art. 13 § 1 u.p.e.a. wyraźne jest też nawiązanie do zwolnienia z egzekucji, co oznacza, że dany składnik majątku jest przedmiotem zajęcia lub zajęcie może być do nich skierowane. Zgodnie z art. 1a pkt 21 u.p.e.a. zwolnienie spod egzekucji oznacza niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub części składników majątkowych zobowiązanego, a więc nie można zwolnić coś, co nie jest już przedmiotem egzekucji, bo przeszło do majątku innej osoby.
Ponadto na uwagę zasługuje, że orzekanie w tej kategorii spraw opiera się
na uznaniu administracyjnym (T.Jędrzejewski, M.Masternak, P.Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2003, s. 57). Oznacza to,
że nawet stwierdzenie przesłanek do zastosowania zwolnienia z egzekucji nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy
(P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex/el.), przy czym sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć organów administracji publicznej wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd bada jedynie, czy w sprawie nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego, ale nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia (np. wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 154/15).
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności faktycznych sprawy, Sąd stwierdził, że organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 13 § 1 u.p.e.a.
i przeprowadziły postępowanie dające wystarczające podstawy dla podjętego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, organ egzekucyjny zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, który pozwalał na ustalenie stanu faktycznego w zakresie koniecznym dla oceny możliwości zastosowania instytucji zwolnienia spod egzekucji administracyjnej ruchomości w postaci: 4 sztuk hafciarek, drukarki do tekstyliów, plotera drukującego i prasy rolowej, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału dowodowego w kwestii możliwości zastosowania zwolnienia nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zasadnie organy oceniły, że zobowiązany nie wykazał podstaw do zastosowania instytucji unormowanej w art. 13 § 1 u.p.e.a. Wskazując bowiem na argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonego składnika majątkowego, nie wykazał jednocześnie, że możliwe jest prowadzenie egzekucji z innych jego składników majątkowych. Nie podważając istnienia ważnego interesu zobowiązanego w odniesieniu do składników majątkowych służących prowadzeniu działalności gospodarczej, a zatem argumentacji strony dotyczącej możliwości zachowania działalności gospodarczej oraz zachowania 5 miejsc pracy, organ egzekucyjny zaakcentował, że uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji stałoby w sprzeczności z celem wierzyciela
i mogłoby prowadzić do bezskuteczności egzekucji. Wbrew twierdzeniom skargi, organy nie kwestionowały wagi okoliczności podniesionych przez stronę, przyznając, że są one istotne i nie pozostają bez znaczenia dla sprawy (s. 5 postanowienia organu odwoławczego), lecz oceniły, że nie stanowią one wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku strony. Na uwadze należało mieć bowiem nie tylko ważny interes zobowiązanego, ale również interes wierzyciela i charakter postępowania egzekucyjnego, którego podstawowym celem jest doprowadzenie do efektywnego wyegzekwowania należności. W tym zaś aspekcie istotne było to, czy skarżący wskazał, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Zauważenia przy tym wymaga,
że organ nie był zobowiązany do wezwania zobowiązanego do wskazania innych składników majątkowych, z których można byłoby prowadzić egzekucję. Składając wniosek o zwolnienie spod egzekucji, to strona winna była wskazać inny składnik majątkowy, z którego roszczenie wierzyciela publicznoprawnego mogłoby być zaspokojone (wyrok NSA z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 621/18).
W niniejszej sprawie organy dokonały stosownej analizy w zakresie możliwości prowadzenia egzekucji z innych składników majątkowych, co do których miały wiedzę. Organ odwoławczy stwierdził, że na dzień 18 sierpnia 2022 r. łączna kwota egzekwowanych zobowiązań podatkowych wyniosła 481.400,63 zł i stale przyrasta o ok. 6.533,03 zł miesięcznie. W toku postępowania egzekucyjnego,
w wyniku zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz innych wierzytelności pieniężnych, wyegzekwowano łącznie kwotę 68.320,79 zł. Uwzględniono,
że zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą od 2010 r., przy czym w latach 2016-2021 wykazywał stratę z działalności gospodarczej, a obroty z działalności spadają. Na nieruchomości zobowiązanego w O. przy ul [...] dokonano wpisu hipoteki przymusowej na kwotę 476.277 zł, przy czym organ uznał
za niezasadne przystąpienie do egzekucji z nieruchomości na tym etapie postępowania egzekucyjnego. Przyjęto, że wartość szacunkowa objętych wnioskiem ruchomości w chwili zajęcia wynosiła około 253.000 zł. Oceniając dotychczas prowadzone postępowanie, organ stwierdził niską efektywność zastosowanych dotychczas środków egzekucyjnych (w maju 2022 r. wyegzekwowano kwotę
451,93 zł, w czerwcu 2022 r. – kwotę 100,98 zł oraz w lipcu 2022 r. – kwotę
338,93 zł; k. 4 akt postępowania zażaleniowego), przy jednoczesnym systematycznym spadku obrotów z działalności. Ponadto ustalił, że w ostatnim czasie zobowiązany zbył nieruchomość (garaż wielostanowiskowy) położoną
w O. przy ul. [...].
Sąd, dokonując kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego, stwierdził,
że zaskarżone postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a wyrażona w nim ocena została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów i nie zawiera elementów dowolności.
Z akt sprawy wynika, że nie jest możliwe prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych skarżącego, ewentualnie możliwe jest prowadzenie egzekucji z nieruchomości, co byłoby
dla zobowiązanego bardziej dolegliwe. Skarżący w żaden sposób nie wykazał,
że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności
z innych składników majątkowych. Przyznał w skardze, że na dzień złożenia wniosku nie posiadał środków finansowych, ażeby spłacić zaległości podatkowe,
bez narażenia na utratę płynności finansowej prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem skarżący, wbrew wskazanym na wstępie wymogom, nie wykazał, że możliwe jest zastosowanie instytucji z art. 13 § 1 u.p.e.a. Jak już wyżej podniesiono, skoro celem tej instytucji jest zarówno ochrona interesów zarówno zobowiązanego, jak i wierzyciela, zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić
do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna.
Sąd nie podzielił ponadto stanowiska skarżącego, jakoby na powyższą ocenę miała wpływ okoliczność, że skarżący wniósł o rozłożenie na raty zaległości podatkowych. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że samo złożenie przez zobowiązanego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania nie ma wpływu na wymagalność zobowiązania ani nie powoduje niedopuszczalności egzekucji (wyroki NSA z: 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1957/10, 14 lipca 2016 r., sygn. akt
II FSK 1637/14, 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt 2180/16, 7 grudnia 2016 r. sygn. akt
II FSK 3197/14, 16 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 2204/18). Zatem złożenie wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie należności nie jest przesłanką do odstąpienia
od podjęcia przez wierzyciela działań wskazanych w art. 6 § 1 u.p.e.a. Jedynie pozytywne rozstrzygnięcie wniosku zobowiązanego o udzielenie ulgi w spłacie należności może mieć wpływ na postępowanie egzekucyjne, a nie sam fakt złożenia wniosku w tym przedmiocie. W przeciwnym przypadku oznaczałoby to,
że zobowiązany mimo uchylania się od wykonania obowiązku mógłby skutecznie bronić się przed stosowaniem wobec niego środków egzekucyjnych, składając różne wnioski, w tym o udzielenie ulg w spłacie należności. Wierzyciel w takim przypadku byłby pozbawiony możliwości dochodzenia realizacji obowiązku do czasu ostatecznego zakończenia postępowań zainicjowanych przez zobowiązanego. Nie ulega wątpliwości, że byłby to dla zobowiązanego instrument służący uchylaniu się od podjęcia przeciwko niemu środków egzekucyjnych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że stosownie do art. 13 § 1 u.p.e.a. organ odwoławczy zasadnie przyjął, że nie zachodziły podstawy
do zwolnienia spod egzekucji ruchomości w postaci: 4 sztuk hafciarek, drukarki
do tekstyliów, plotera drukującego i prasy rolowej.
Odnosząc się do powiązanego z powyższą kwestią zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Sąd wskazuje, że zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. W myśl art. 144 k.p.a. przepis ten znajduje zastosowanie również w przypadku postanowień. Organ odwoławczy wydaje zatem postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, jeżeli - po przeprowadzeniu postępowania - dojdzie do takiej samej konkluzji, co organ pierwszej instancji. Utrzymać w mocy postanowienie to znaczy utrzymać w mocy jej podstawowy, konieczny element, jakim jest rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie organ odwoławczy ponownie rozpoznał sprawę merytorycznie w części dotyczącej ruchomości: 4 sztuk hafciarek, drukarki do tekstyliów, plotera drukującego i prasy rolowej, a dokonana przez ten organ ocena sprawy była zbieżna ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, zatem skutkowało to utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej ww. składników majątkowych.
Sąd ocenił ponadto jako prawidłowe działanie organu odwoławczego, który
w części dotyczącej samochodu osobowego umorzył postępowanie odwoławcze
z uwagi na jego zbycie w wyniku przeprowadzonej w dniu 24 lipca 2022 r. licytacji. Rozstrzygnięcie to znajduje umocowanie w treści przepisów art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego i z uwagi na to nie można wydać rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do jej istoty, a także w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych
i faktycznych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie ma swobody w wyborze sposobu zakończenia postępowania odwoławczego, ponieważ jest ograniczony kryterium umorzenia postępowania określonym w art. 105 § 1 k.p.a., dotyczącym tylko przypadków, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Tego rodzaju przesłanka wystąpiła w niniejszej sprawie.
Zauważyć bowiem należy, że zakres niniejszego postępowania został wyznaczony przez treść wniosku strony z 13 czerwca 2012 r. o zwolnienie spod egzekucji zajętych ruchomości, przy czym zainicjowane wnioskiem strony postępowanie w sprawie zwolnienia spod egzekucji utraciło swój przedmiot w części dotyczącej zbytego w wyniku licytacji samochodu osobowego. Niewątpliwie warunkiem, który umożliwia wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wyłączenia
z egzekucji określonego składnika majątkowego, jest to, aby ten składnik majątkowy znajdował się w majątku zobowiązanego. Nie można bowiem wyłączyć składnika majątkowego spod egzekucji, gdy określony składnik majątkowy przestał być własnością zobowiązanego. Niesporne jest przy tym, że u.p.e.a. nie określa terminu, w którym możliwe jest złożenie wniosku o zwolnienie spod egzekucji w trybie
art. 13 § 1 tej ustawy. Z oczywistych względów cezurę wyznacza moment przekazania zajętych składników majątkowych, bowiem przekazanie
ich wierzycielowi powoduje, że rzeczy takie nie są już objęte egzekucją. Dodatkowo uwzględnienia wymaga, że złożenie wniosku w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany może ubiegać się
o wszelkie dostępne dla niego ulgi, aby zmniejszyć dolegliwość prowadzonej przeciwko niemu egzekucji, ale do czasu zapadnięcia rozstrzygnięcia w takich postępowaniach nie może skutecznie domagać się, w ramach rozpatrywanego przez organy wniosku, wstrzymania się z podejmowaniem działań egzekucyjnych. Wstrzymanie przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, w tym egzekucji jako takiej, może nastąpić wyłącznie w przypadkach określonych w ustawie. To zaś powoduje, że organ nie miał obowiązku wstrzymania się z licytacją do czasu rozpatrzenia wniosku o zwolnienie ruchomości z egzekucji. Trafnie w tym zakresie organ odwołał się m.in. do stanowiska NSA wyrażonego w wyroku z 11 września 2018 r., sygn. akt II FSK 447/18, w którym wskazano, że: "zwolnienie z egzekucji oznacza bowiem niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub części składników majątkowych zobowiązanego, natomiast nie można zwolnić tego, co nie jest już przedmiotem egzekucji, bo przeszło na wierzyciela." Skoro, jak już wyżej stwierdzono, wniosek w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, a więc ustawodawca dopuszcza możliwość, że objęty wnioskiem składnik majątkowy może przejść do innego majątku, organ, rozpatrując wniosek, jest zobowiązany do uwzględnienia zmian stanu faktycznego zaistniałych w toku postępowania, również po wydaniu postanowienia organu pierwszej instancji.
Z powyższych względów nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Sąd nie podzielił ponadto zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 8 k.p.a. Zgodnie z przepisem art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący lub pogłębiający zaufanie jednostki do organów władzy publicznej nie tylko ma kształtować etykę administrowania, ale również ma na celu unikanie tworzenia takich sytuacji procesowych, które są dla stron zaskakujące, niedogodne, wskazują na niejasną zmienność ocen faktów lub uprawnień, powodują powstawanie nierówności ich pozycji w postępowaniu bez należytego uzasadnienia w stanie faktycznym lub prawnym sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ egzekucyjny prawidłowo zinterpretował wskazane normy prawne i zastosował przepisy ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym. Wydanie postanowienia nierealizującego oczekiwań strony, ale zgodnego z prawem, w sposób oczywisty nie narusza zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy państwowej.
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie zawiera pełne ustalenia faktyczne w sprawie oraz wyjaśnienie przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia, ich interpretację oraz przedstawienie toku rozumowania.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd
z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.