I SA/OL 50/23

I SA/Ol 50/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Jolanta Strumiłło /sprawozdawca/
Katarzyna Górska /przewodniczący/
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1505
art. 29, art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
Dz.U. 2019 poz 1278
§ 13 ust. 1, § 14 ust. 1.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 30 listopada 2022r., nr 269/OR14/2022 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 16 września 2022 r.; II. zasądza od Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie na rzecz T. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
T. P. (dalej jako skarżący, beneficjent, strona) złożył skargę na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako Dyrektor OR) z 30 listopada 2022 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.
Jak wynika z przedstawionych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy, wskazana renta strukturalna została przyznana skarżącemu za okres od marca 2011 r. do sierpnia 2020 r. w wysokości 1.115 zł miesięcznie, na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Bartoszycach (dalej jako Kierownik BP) z 22 kwietnia 2011 r. W decyzji podano m.in., że renta będzie wypłacana za każdy miesiąc w terminie do ostatniego dnia miesiąca i do osiągnięcia przez stronę wieku 65 lat.
Kierownik BP decyzją z 24 września 2021 r. zmienił wysokość renty strukturalnej od sierpnia 2020 r. o kwotę -1.115 zł i podał w sentencji, że nowa wysokość wskazanej renty wynosi 0,00 zł. Decyzją z 29 listopada 2021 r. Dyrektor OR utrzymał w mocy decyzję Kierownika. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej jako WSA) w Olsztynie wyrokiem z 3 marca 2022 r., I SA/Ol 25/22, uchylił decyzję Dyrektora OR. Organ odwoławczy wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako NSA) od wskazanego wyroku.
Kierownik BP zawiadomieniem z 20 czerwca 2022 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej przyznanej stronie na mocy decyzji z 22 kwietnia 2011 r. Następnie decyzją z 16 września 2022 r. ustalił kwotę 1.115 zł nienależnie pobranej płatności z tytułu renty strukturalnej. Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie. Wskazał, że zgodnie z wyrokiem WSA w Olsztynie z 3 marca 2022 r. kwota renty strukturalnej za sierpień 2020 r. została pobrana przez stronę należnie.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor OR powołał przepisy § 13 ust. 1 i § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1278), dalej: "rozporządzenie".
W ocenie organu odwoławczego z powyższych przepisów wynika, że rentę strukturalną wypłaca się nie dłużej niż do osiągnięcia przez beneficjenta wieku 65 lat, co oznacza, że jest to maksymalny okres wypłaty, który może zostać ograniczony, m.in. przez fakt nabycia przez uprawnionego do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania prawa do emerytury, której wysokość przewyższa rentę strukturalną. W takiej sytuacji renta strukturalna ulega zmniejszeniu o kwotę emerytury. Zdaniem organu, na gruncie § 14 ust. 1 rozporządzenia zmniejszenie renty strukturalnej wiąże się jedynie z nabyciem prawa do emerytury, nie zaś z faktycznym otrzymywaniem (pobieraniem) świadczeń emerytalnych.
Organ II instancji podniósł, że skarżący nie dopełnił obowiązku wynikającego z § 13a ust. 4 rozporządzenia dotyczącego złożenia do organu ARiMR decyzji w sprawie przyznania prawa do emerytury. Na podstawie danych ZUS ustalono, że świadczenie emerytalne zostało przyznane stronie od 9 do 31 sierpnia 2020 r. w kwocie 2.455,71 zł brutto wraz ze zwiększeniem rolnym w kwocie 112,01 zł. Wypłata emerytury za okres od 9 do 31 sierpnia 2020 r. nastąpiła we wrześniu 2020 r., jednak nie ma to wpływu na wynikający z § 14 ust. 1 rozporządzenia obowiązek pomniejszenia kwoty renty strukturalnej o kwotę przyznanej emerytury.
Dyrektor OR przedstawił polemikę z wyrokiem WSA w Olsztynie z 3 marca 2022 r., I SA/Ol 25/22. Organ uznał, że renta strukturalna przysługuje beneficjentowi wyłącznie za okresy miesięczne, a nie za okres do osiągnięcia 65 lat, jak uznał Sąd wskazując, że po tej dacie przysługuje mu świadczenie emerytalne.
Organ w tej sytuacji stwierdził, że kwota wypłaconej renty strukturalnej za miesiąc sierpień 2020 r. w wysokości 1.115 zł, z uwagi na kompensację świadczeń, podlega zwrotowi. Uznał konieczność zwrotu przez beneficjenta kwoty nienależnie pobranej na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego. Zwrócił się o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej ARiMR przez NSA od wyroku WSA w Olsztynie z 3 marca 2022 r., I SA/Ol 25/22. Wskazał, że orzeczenie NSA będzie miło istotne znaczenie w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z 27 lutego 2023 r. WSA w Olsztynie zawiesił postępowanie sądowe. NSA wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r., I GSK 1194/22, oddalił skargę kasacyjną Dyrektora OR od wyroku WSA w Olsztynie z 3 marca 2022 r., I SA/Ol 25/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Skargę wniesiono na decyzję Dyrektora OR z 30 listopada 2022 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej za miesiąc sierpień 2020 r. Zaskarżona decyzja z 30 listopada 2022 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Kierownika BP z 16 września 2022 r., zostały wydane po zakończeniu postępowania organów ARiMR w przedmiocie zmiany wysokości przyznanej renty strukturalnej za sierpień 2020 r.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r. poz. 1505 ze zm.), dalej jako ustawa o ARiMR, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez Kierownika BP. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy środki publiczne: 1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowe, przeznaczone na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały przyznane nienależnie lub zostały pobrane w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków.
Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 29 ustawy z 2008 r. o ARiMR jest przepisem kompetencyjnym upoważniającym organ do ustalania w drodze decyzji administracyjnej m.in. kwoty nienależnie pobranych środków publicznych, w tym z tytułu renty strukturalnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2022 r., I GSK 1346/21; powoływane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych w internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Spór w niniejszej sprawie zasadza się na kwestii, czy skarżącemu przysługuje renta strukturalna za miesiąc sierpień 2020 r. w sytuacji, gdy osiągnął wiek 65 lat 9 sierpnia 2020 r. Kwestia ta została przesądzona w wyroku z 2 sierpnia 2023 r., I GSK 1194/22, którym NSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora OR od wyroku WSA w Olsztynie z 3 marca 2022 r., I SA/Ol 25/22. NSA uznał za prawidłową wykładnię dokonaną przez Sąd I instancji, że przepisy § 13 ust. 1 i § 14 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r. powinny być rozumiane w ten sposób, że jeżeli beneficjent otrzymujący rentę strukturalną osiąga wiek 65 lat i z dniem osiągnięcia tego wieku nabywa prawo do emerytury, to w takiej sytuacji nie następuje zbieg świadczeń, lecz należy uznać, że renta strukturalna przysługuje beneficjentowi za okres do osiągnięcia 65 lat, zaś po tej dacie przysługuje mu świadczenie emerytalne.
Wobec tego nie ma już wątpliwości do kiedy należy liczyć uprawnienie skarżącego do otrzymania renty strukturalnej. Jak wynika z uzasadnienia wyroku NSA, skoro skarżący przed 9 sierpnia 2020 r. nie nabył prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego, to nie ma do niego w tym okresie zastosowania regulacja z § 14 ust. 1 rozporządzenia, gdyż jeszcze nie doszło do spełnienia przesłanek zawartych w tym przepisie uprawniających organ do zmniejszenia wysokości renty strukturalnej.
Wobec dokonanej dopiero przez sądy administracyjne w przedstawionych powyżej wyrokach prawidłowej wykładni kwestii spornej, która odnosi się również do niniejszej sprawy, decyzja zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP z 16 września 2022 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, nie mogły się ostać w obrocie prawnym. Nie sposób bowiem uznać, że kwoty renty strukturalnej za sierpień 2020 r. zostały pobrane przez skarżącego nienależnie. Nie ma w tej sytuacji podstaw, aby merytorycznie prowadzić postępowanie wszczęte z urzędu 20 czerwca 2022 r. Rozpatrując ponownie sprawę, organ odwoławczy uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.