I SA/OL 495/22

I SA/Ol 495/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 64e par. 2 pkt 1 lit. b, art. 64e par. 2 pkt 2, art. 64e par. 7, art. 64c par. 3 pkt 1-3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Starosty E. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 22 sierpnia 2022 r., nr 2801-IEW.4268.3.2022 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Starosta E. (dalej jako: "strona", "skarżący", "wierzyciel") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 22 sierpnia 2022 r.
w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego
w E. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec M. S. na podstawie tytułu wykonawczego z [...], nr [...], wystawionego przez Starostę E. obejmującego kwotę należności głównej 862 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 92 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 697 ze zm.). Postanowieniem z 2 maja 2022 r. organ umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", tj. z uwagi niemożność uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zaś zawiadomieniem z 2 maja 2022 r. poinformował wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych, na które składały się: opłata manipulacyjna w kwocie 8,89 zł oraz wydatki egzekucyjne w łącznej kwocie
11 zł (koszty korespondencji).
Pismem z 10 maja 2022 r. wierzyciel wniósł o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 19,89 zł, wskazując w uzasadnieniu, że z należytą starannością wykonał obowiązki w zakresie odzyskania nienależnie pobranego świadczenia. W związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego Powiat utracił dochody z tego tytułu w wysokości 862 zł wraz z odsetkami, a jednocześnie poniósł wydatki związane z realizowaniem zadań. Wskazano ponadto, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w E. jest jednostką budżetową samorządu terytorialnego. Podniesiono również, że wysokość kosztów egzekucyjnych nie przekracza czterokrotności kosztów upomnienia.
W związku z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych, pismem
z 10 czerwca 2022 r. organ egzekucyjny wezwał wierzyciela do złożenia wyjaśnień
i dokumentów potwierdzających wystąpienie interesu publicznego. W odpowiedzi Starosta E. wskazał, że dane finansowe jednostek samorządu terytorialnego są publicznie dostępne.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w E. postanowieniem z 7 lipca 2022 r., odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 19,89 zł. Wskazał,
że Starosta E. i jednostki mu podległe nie zostały ustawowo zwolnione
z kosztów egzekucyjnych. W tym zakresie pozycja wnioskodawcy nie różni się więc od pozycji innych wierzycieli kierujących wnioski do organu egzekucyjnego.
W zażaleniu wierzyciel wniósł o uchylenie powyższego postanowienia
w całości i umorzenie kosztów egzekucyjnych, zarzucając naruszenie przepisów:
art. 64e § 1 u.p.e.a. oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), "k.p.a.". Wskazał m.in., że dotychczasowa ugruntowana praktyka pozwalała
na przyjęcie zasady, że wnioski o umorzenie kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela, po ich rozpoznaniu przez organ egzekucyjny, były rozpatrywane niezwłocznie i zawsze pozytywnie bez żądania dodatkowych danych dostępnych publicznie.
Utrzymując w mocy powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wskazał, że status wierzyciela, jako organu finansowanego
ze środków publicznych, nie może stanowić okoliczności obligującej do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Akceptacja stanowiska wierzyciela prowadziłaby
do przyjęcia, że istnieje obowiązek umarzania kosztów egzekucyjnych w każdej analogicznej sprawie, co statuowałoby pozanormatywne nieobciążanie kosztami egzekucyjnymi, przy czym ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi ponosiłby organ egzekucyjny. Wierzyciel i organ egzekucyjny są odrębnie rozliczani
z gospodarowania środkami uzyskanymi z budżetu państwa, zaś organ egzekucyjny nie otrzymuje dotacji na wydatki związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Pokrywane są one z wpływów z kosztów egzekucyjnych. Niedobór środków na ten cel może zagrozić skuteczności i ciągłości wykonywania egzekucji administracyjnej. Zatem szczególny status wierzyciela, jak i realizowane przez niego zadania, nie mogą oznaczać, że odmawiając umorzenia, organ naruszył przepis
art. 64e § 1 u.p.e.a.
Zdaniem organu, za odmową umorzenia przemawiał również fakt,
że wierzyciel nie odpowiedział na wezwanie do złożenia wyjaśnień i przedstawienia dokumentów potwierdzających zabezpieczenie w budżecie kwot przeznaczonych na wydatki związane z wykonywaniem zadań wierzyciela, udzielenia wyjaśnień
o dotychczasowym sposobie i kwocie wydanej na ww. zadania w 2022 r. oraz ich prognozowanej dalszej realizacji, wskazania przyczyn oraz szacunków, zgodnie
z którymi uregulowanie kosztów egzekucyjnych w kwocie 19,89 zł w znaczący sposób zagrozi realizacji budżetu na 2022 r., a ponadto innych okoliczności świadczących o wystąpieniu interesu publicznego.
W konsekwencji organ odwoławczy ocenił, że wierzyciel nie wykazał zaistnienia przesłanki interesu publicznego. Starosta, jako organ samorządu terytorialnego, winien zabezpieczyć środki na koszty egzekucyjne. Wydatki na ten cel nie mogą być uznane za niecelowe i nieoszczędne, gdyż mieszczą się w zakresie zadań wykonywanych przez samorząd terytorialny i podległe jednostki. Potwierdza
to dokonanie przez wierzyciela w dniu 1 lipca 2022 r. wpłaty 19,89 zł tytułem kosztów egzekucyjnych. Dodatkowo, w ocenie organu, umorzenie kosztów egzekucyjnych
ze względu na ich wysokość jest możliwe wyłącznie z urzędu, zaś na wniosek wierzyciela - jedynie wówczas, gdy przemawia za tym interes publiczny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Starosta E., wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji i umorzenie
w całości kosztów postępowania egzekucyjnego, zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj. art. 6 § 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie,
że wierzyciel miał bezwzględny obowiązek podjęcia czynności zmierzającej
do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zagrożony na wypadek niedopełnienia tego obowiązku zarzutem naruszenia dyscypliny finansów publicznych,
co w konsekwencji skutkowało błędnym uznaniem, że nie zachodzi przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych w postaci ważnego interesu publicznego;
2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 64e § 1 w zw. z art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie w postaci uznania, że nie zaistniała przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych w postaci ważnego interesu publicznego, podczas gdy poniesienie kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela jest sprzeczne
z interesem społecznym;
3) przepisów prawa materialnego, tj. art. 64e § 1 zw. z art. 64e § 2 pkt 1 w zw.
z art. 64e § 3 u.p.e.a., poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy obciążenie wierzyciela kosztami przełoży się na uszczuplenie dochodów Powiatu, a tym samym jest gospodarczo nieuzasadnione.
Zdaniem strony skarżącej, organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 6
§ 1 u.p.e.a., gdyż przy ustalaniu, czy zachodzą przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych pominął, że wierzyciel miał ustawowy obowiązek skierowania tytułu wykonawczego do wykonania. Wierzyciel nie ma możliwości ustalenia, czy dłużnik posiada majątek, z którego można byłoby wyegzekwować należność. Brak uwzględnienia tej okoliczności podważa dokonanie przez organ prawidłowej analizy tego, czy zaistniał ważny interes publiczny. Ponadto organ dopuścił się naruszenia art. 64e § 1 w zw. z art. 64c § 2 pkt 1 w zw. z art. 64e § 3 u.p.e.a., uznając, że nie zaistniała przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych polegająca na tym,
że obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Starosta E. wykonuje swoje zadania przy pomocy Starostwa Powiatowego w E., tj. jednostki budżetowej samorządu terytorialnego, która swoje wydatki pokrywa z budżetu, a pobrane dochody odprowadza na rachunek jednostki samorządu terytorialnego. W związku z postanowieniem w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnym dochody Powiatu zostaną uszczuplone, co jest nieuzasadnione gospodarczo. Nadto, mając na uwadze obecną sytuację finansową budżetu Państwa oraz podmiotów szczebla regionalnego, znaczne przerzucanie ciężaru finansowania kosztów egzekucyjnych na Starostę zdecydowanie obniży możliwość ponoszenia wydatków na realizację powierzonych zadań.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga była niezasadna.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę
na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Przedmiot skargi kwalifikował bowiem sprawę do jednej z kategorii, o której mowa
w tym przepisie, tj. gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Uwzględniając, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego postanowienia z punktu jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, w pierwszej kolejności należało odwołać się do przepisu prawa, na gruncie którego powstał spór pomiędzy stronami postępowania sądowego.
Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne. Stosownie do art. 64e § 2 pkt 1 lit. b) tiret 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone
na wniosek wierzyciela, na którego wniosek została wszczęta egzekucja administracyjna - jeżeli za umorzeniem przemawia interes publiczny.
Ponadto zgodnie z art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone z urzędu, jeżeli wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych
w postępowaniu egzekucyjnym nie przekracza czterokrotności kosztów upomnienia.
Stosownie zaś do art. 64e § 7 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych przysługuje zażalenie.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądowego kontrola legalności aktów wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Należy to do wyłącznej kompetencji organu administracji. Kontrola sądowa ogranicza się do zbadania, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył powołane przez wnioskodawcę okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie dokonuje także oceny wydanego postanowienia z punktu widzenia jego słuszności czy sprawiedliwości. Kontrola sądowa postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego zmierza natomiast do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie postanowienia, czy organ nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Postanowienie takie może być przez sąd uchylone, w sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (uchwała SN z 25 października 1984 r., sygn. akt III AZP 9/83, OSNC 1985, nr 5-6, poz. 63, wyrok NSA z 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 668/11, Lex nr 1215555).
Z powyższego wynika, że postanowienie organu egzekucyjnego
w przedmiocie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą
z zachowaniem wymogów proceduralnych oraz zawierać szczegółowe uzasadnienie prawne i faktyczne. Organ jest obowiązany dokonać ustaleń na okoliczność występowania w sprawie przesłanek umorzenia. Jeżeli stwierdzi, że w sprawie nie występuje przesłanka umorzenia, jest obowiązany odmówić umorzenia. Natomiast
w sytuacji ustalenia, że w sprawie występuje przynajmniej jedna z ustawowych przesłanek umorzenia, wówczas orzeka w granicach uznania administracyjnego.
Odnosząc się natomiast do kwestii interesu publicznego jako przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela, odwołać się należy
do uzasadnienia projektu ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.
z 2019 r. poz. 1553), mocą której nadano powołane wyżej brzmienie przepisom
art. 64e § 1 i nast. u.p.e.a. W uzasadnieniu projektu nowelizacji (Sejm RP VIII kadencji, nr druku 3379) wskazano, że w przypadku wierzyciela, na wniosek którego wszczęto egzekucję administracyjną, jako kryterium umorzenia kosztów egzekucyjnych przyjęto interes publiczny, na wzór rozwiązań przyjętych
w odniesieniu do zobowiązań podatkowych oraz niepodatkowych należności budżetowych (odpowiednio w art. 67a ustawy - Ordynacja podatkowa oraz art. 64 ust. 1 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych).
Odwołując się zatem do rozumienia przesłanki "interesu publicznego"
na gruncie powołanych wyżej ustaw, m.in. Ordynacji podatkowej, stwierdzić należy, że przez pojęcie to rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korektę błędnych decyzji (wyroki NSA z 7 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1339/12; z 15 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 1765/17; opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia powołane poniżej). Wprowadzenie przesłanki interesu publicznego oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie
od dochodzenia kosztów egzekucyjnych będzie zbieżne z tym interesem.
W konsekwencji ustalenie przez organ kwestii istnienia przesłanki interesu publicznego wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest ponoszenie kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela w przypadkach określonych w art. 64c § 3 pkt 1-3 u.p.e.a., drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie kosztów czy też zastosowanie ulgi). Bywają bowiem sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem umorzenia (np. nie ma możliwości ściągnięcia kosztów egzekucyjnych).
W rozpoznawanej sprawie wierzyciel, powołując się na przesłankę interesu publicznego, wskazał, że został obciążony obowiązkiem zapłaty kosztów egzekucyjnych, pomimo że nie ma możliwości ustalenia, czy ewentualna egzekucja administracyjna będzie skuteczna, jak również wskazał na dotychczasową ugruntowaną praktykę organu egzekucyjnego, który pozytywnie rozpatrywał wnioski wierzyciela o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Ponadto, w ocenie wierzyciela, obciążenie go kosztami egzekucyjnymi byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Wierzyciel wskazał też na obecną sytuację finansową budżetu Państwa oraz podmiotów szczebla regionalnego, uznając, że przerzucanie na niego ciężaru finansowania kosztów egzekucyjnych zdecydowanie obniży możliwości realizacji powierzonych mu zadań.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, powyższe argumenty, jakkolwiek trafne w zakresie, w którym wskazuje się na brak instrumentów umożliwiających wierzycielowi ocenę skuteczności ewentualnej egzekucji, nie mogły stanowić samodzielnej przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Wolą ustawodawcy wierzyciel został bowiem obciążony kosztami egzekucyjnymi
w przypadkach określonych w art. 64c § 3 pkt 1-3 u.p.e.a., tj. gdy koszty nie mogą być wyegzekwowane od zobowiązanego; gdy wierzyciel spowodował niezgodne
z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji administracyjnej oraz gdy organ egzekucyjny nie przystąpił do egzekucji administracyjnej na podstawie art. 29 § 2 pkt 1 i 3. Wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym w administracji dochodzi należności o charakterze publicznoprawnym i siłą rzeczy wierzycielami w tym postępowaniu są
z reguły organy i instytucje finansowane ze środków publicznych. Z tego powodu dla pozytywnego rozstrzygnięcia w kwestii wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie jest wystarczający sam fakt, że wierzyciel jest podmiotem realizującym zadania publiczne i jest finansowany ze środków publicznych, a dochodzenie od niego kosztów egzekucyjnych spowoduje, że obniży to możliwość ponoszenia wydatków na realizację powierzonych mu zadań. W przypadku odmiennego zapatrywania na powyższą kwestię przepisy nakładające na wierzycieli obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych stałyby się martwe. Ponadto, na co trafnie wskazał organ odwoławczy, prowadziłoby to ustanowienia pozanormatywnej przesłanki zwolnienia
z obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych, choć wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 64c § 6 u.p.e.a. obowiązku poniesienia kosztów egzekucyjnych nie ma jedynie wierzyciel działający w ramach państwowej jednostki budżetowej lub będący państwową jednostką budżetową. W pozostałych zaś przypadkach wierzyciel, także wierzyciel będący samorządową jednostką budżetową, musi liczyć się z ryzykiem poniesienia kosztów egzekucyjnych w przypadku np. niewypłacalności zobowiązanego (P. Kamiński, Postępowanie organów egzekucyjnych w przedmiocie kosztów egzekucyjnych - zagadnienia praktyczne, PP 2018 nr 11, s. 41-48). Skoro bowiem ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby ze skarżącego obowiązek ponoszenia kosztów egzekucyjnych ze względu na jego status, tym samym nie ma podstaw do zaakceptowania stanowiska wierzyciela, że istnieją podstawy umorzenia kosztów egzekucyjnych w każdej analogicznej sprawie, jak było to w dotychczasowej praktyce organu egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu, przesłankę interesu publicznego należy oceniać na podstawie konkretnych okoliczności danej sprawy, ważąc zarówno interes wykazany przez wnioskodawcę, jak również konieczność zapewnienia prawidłowego finansowania działalności aparatu egzekucyjnego oraz inne okoliczności i wartości mogące decydować o istnieniu interesu publicznego. Ważenie tych okoliczności powinno doprowadzić organ egzekucyjny do wniosku, czy interes publiczny rzeczywiście
w danej sprawie występuje, a rozważenia te powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w postanowieniu w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny musi zatem zważyć na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę dowodów, czy ściągnięcie od niego kosztów nie będzie skutkowało bardzo poważnymi konsekwencjami. Wystąpienie przesłanki interesu publicznego należy każdorazowo oceniać na podstawie sytuacji podmiotu występującego o umorzenie należności.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wnioskodawca, pomimo wezwania organu egzekucyjnego, nie wykazał, że w sprawie zaistniała przesłanka interesu publicznego z uwagi na jego sytuację. Wierzyciel nie wykazał bowiem, że znajduje się w takiej kondycji finansowej, która uniemożliwia mu zapłatę kosztów egzekucyjnych w kwocie 19,89 zł. Wskazać przy tym należy, że zagrożenia dla funkcjonowania strony skarżącej w związku z koniecznością poniesienia kosztów egzekucyjnych nie dopatrzył się sam ustawodawca, skoro – jak już wyżej wskazano – nie zwolnił podmiotu z obowiązku ich ponoszenia. Trudno zresztą dopatrzyć się zaistnienia takiego zagrożenia w tej konkretnej sprawie z uwagi na wysokość dochodzonych kosztów egzekucyjnych oraz dokonaną jeszcze w toku postępowania z wniosku o umorzenie zapłatę tych kosztów przez wierzyciela. Sąd nie mógł również uwzględnić zarzutu, że obciążenie strony skarżącej kosztami egzekucyjnymi jest gospodarczo nieuzasadnione. Przesłanka ta obowiązywała bowiem w stanie prawnym obowiązującym przed 20 lutego 2021 r.
Zdaniem Sądu, powyższej oceny w zakresie braku zaistnienia przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może też zmieniać podnoszony przez skarżącego argument dotyczący odmiennej dotychczasowej praktyki organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu, wbrew oczekiwaniom skarżącego argument ten nie wzmacnia jego stanowiska, a wręcz przeciwnie - potwierdza, że w przeszłości organ egzekucyjny pozytywnie odpowiadał na wnioski skarżącego pomimo tego, że ryzyko poniesienia kosztów egzekucyjnych winno spoczywać na wierzycielu, nie zaś organie egzekucyjnym, który w ramach środków, jakimi dysponuje nie jest w stanie, a przede wszystkim nie ma prawnego obowiązku, ponoszenia wszystkich kosztów egzekucyjnych obciążających inny podmiot z mocy przepisów u.p.e.a.
W ocenie Sądu, sama okoliczność, że wierzyciel jest organem administracji finansowanym ze środków publicznych i zobowiązanym do realizacji powierzonych mu zadań nie może być postrzegana jako zobowiązująca organ egzekucyjny
do umorzenia w każdym przypadku kosztów egzekucyjnych. Należy podzielić stanowisko, że organ egzekucyjny nie może pokrywać z własnych środków kosztów związanych z realizacją lub próbą realizacji należności przypadających na rzecz innych organów. Raz jeszcze podkreślić należy, że w egzekucji administracyjnej wierzyciel jest podmiotem publicznym spełniającym określone funkcje społeczne,
a mimo to ustawodawca ustanowił obowiązek obciążenia go kosztami. Zatem przesłankę "interesu publicznego" należy odnosić nie do sfery działalności instytucji publicznej, lecz do samej zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych (wyrok NSA z 14 września 2018 r., sygn. akt II FSK 1081/18). Pomimo bowiem, że strona skarżąca wykonuje nałożone na nią zadania w celu dbałości o interes publiczny,
to ustawodawca ustanowił zasadę ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela niezależnie od tego kim jest i jakie działania publiczne wykonuje, jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być dochodzone od zobowiązanego.
Zdaniem Sądu, nie sposób też odmówić zasadności argumentacji organu egzekucyjnego, że wierzyciel i organ egzekucyjny są odrębnie rozliczani
z gospodarowania środkami. Każdy z tych podmiotów zobowiązany jest do dbania, by należne tym podmiotom środki finansowe były pozyskiwane (wyrok WSA
w Poznaniu z 18 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1606/16). Zatem za prawidłowe należy uznać twierdzenie organu odwoławczego, że to wierzyciel, a nie organ egzekucyjny, winien ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi.
W rezultacie wierzyciel, kierując tytuły wykonawcze do realizacji organowi egzekucyjnemu, winien mieć świadomość, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego i braku możliwości uregulowania kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego, zostanie obciążony tymi kosztami i w związku z tym powinien zabezpieczyć środki pozwalające na ewentualne pokrycie tych kosztów.
W odniesieniu zaś do argumentacji wnioskodawcy, że wysokość kosztów egzekucyjnych nie przekracza czterokrotności kosztów upomnienia, wskazania wymaga, że z uwagi na kwotę dochodzonych kosztów egzekucyjnych w sprawie została spełniona przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych z urzędu, o której mowa w 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Zaistnienie w sprawie tej przesłanki nie obligowało jednak organu egzekucyjnego do umorzenia kosztów egzekucyjnych, na co wskazuje użycie w powołanym przepisie sformułowania "koszty egzekucyjne mogą być umorzone z urzędu". W ocenie tej organ jest bowiem uprawniony do uwzględnienia choćby kosztów egzekucyjnych powstałych na podstawie innych tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela. Trafnie w tym zakresie organ egzekucyjny też wywiódł, że wspomniany przepis ustanawia kompetencję
do działania z urzędu, nie zaś na wniosek wierzyciela.
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo oceniły, że w sprawie poddanej sądowej kontroli wnioskodawca nie wykazał, że zaistniała przesłanka interesu publicznego. Podniesione przez niego argumenty odnosiły się przede wszystkim do jego statusu oraz obowiązku realizacji powierzonych zadań. Nie negując znaczenia tych zadań, nie można jednak uznać, że zakres działania skarżącego wypełnia przesłankę interesu publicznego i że na tej podstawie skarżący może się skutecznie domagać umorzenia kosztów egzekucyjnych. Przedstawiona przez organy ocena
i argumentacja w zakresie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych nie nosi cech dowolności. W sytuacji, gdy organy zasadnie stwierdziły, że nie wystąpiła wskazana przez wierzyciela przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, jaką jest "interes publiczny", organy mogły podjąć jedynie rozstrzygnięcie o charakterze związanym
o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Nie naruszyły również granic orzekania w ramach uznania administracyjnego w zakresie wyboru rozstrzygnięcia
w ramach przyznanych im kompetencji do umorzenia bądź odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych z urzędu.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd
z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.