I SA/Ol 495/19

I SA/Ol 495/19 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2019-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Górska
Przemysław Krzykowski
Renata Kantecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I FSK 1257/22 - Wyrok NSA z 2025-09-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1947
art.2 ust.1 pkt 1, 2, 6 i 8, art.45 ust.1, 3, 6 i 7
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2019r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wezwania do przedłożenia dokumentów oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał A.P. (dalej "strona", "skarżąca"), reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowego M.P. do przedłożenia dokumentów dostawy w latach 2016-2018 produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolnej oraz z tytułu świadczenia usług rolnych, tj. faktur VAT RR. Jako podstawę powyższego wskazał art.45 ust.1,3, 6 i 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz.508 ze zm., dalej "ustawa o KAS").
W zażaleniu na to postanowienie, pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art.45 ust.1 ustawy o KAS, przez skierowanie postanowienia zawierającego wezwanie do przedłożenia dokumentów do osoby nienależącej do kręgu osób wymienionych w tym przepisie. Wniósł o uchylenie ww. postanowienia.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymał w mocy opisane postanowienie organu I instancji. W jego motywach organ wskazał na treść art.45 ust.1 i art.2 ust.1 pkt 1, 2, 6 i 8 ustawy o KAS i zaznaczył, że organ I instancji wymienił okoliczności, z których wynika konieczność pozyskania żądanych informacji. Wskazał, że wnioskowane dane są niezbędne do prowadzenia czynności analitycznych, a żądane informacje są niezbędne w celu zweryfikowania prawidłowości deklarowanych podstaw opodatkowania, co stanowi realizację ustawowych zadań organów KAS.
W ocenie organu odwoławczego zbieranie i wykorzystanie przez organ I instancji dokumentacji dotyczącej dostaw produktów rolnych we wskazanych celach jest zgodne z art.45 ust.1 ustawy o KAS. Informacje te są bowiem pozyskiwane w związku z wykonywaniem zadań KAS – realizacją dochodów z podatków (art.2 ust.1 pkt 1 ustawy o KAS). Nadto dotyczą one jednej ze stron transakcji sprzedaży, zatem związane są ze zdarzeniami mającymi bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego i mogą być istotne dla ustalenia stanu faktycznego i prawnego.
Z danych będących w posiadaniu organu podatkowego wynika, że strona posiada gospodarstwo rolne od 2010r., a jej przedstawiciel ustawowy w jej imieniu wystawiał faktury VAT RR. Tym samym, traktował ją jako osobę prowadzącą działalność. Wobec powyższego, organ I instancji mógł skierować w trybie art.45 ustawy o KAS wezwanie do strony. Organ zaznaczył, że na powyższe postanowienie przedstawiciel ustawowy strony poinformował, że we wskazanym okresie nie występowały dostawy produktów rolnych. Na podstawie zgromadzonego przez organ materiału wynika, że strona dokonała sprzedaży rzepaku, co potwierdzono fakturą VAT RR z "[...]" (wartość brutto – 787.255,07 zł). Informacje, których żądał organ I instancji są w posiadaniu strony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie ww. postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- art.45 ust.1 ustawy o KAS, przez skierowanie postanowienia zawierającego wezwanie do przedłożenia dokumentów do osoby nienależącej do kręgu osób wymienionych w tym przepisie,
- art.3 w zw. z art.6 ust.1 ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców,
- art.116 ust.1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy wywiodły, że strona prowadzi działalność gospodarczą z tego, że posiada gospodarstwo rolne. Fakt ten może świadczyć o prowadzeniu działalności, ale nie gospodarczej lecz rolniczej. Wynika to z definicji działalności gospodarczej zawartej w ustawie Prawo przedsiębiorców. Nadto zaznaczono, że M.P. wystawiał faktury VAT RR, ale nie jako przedstawiciel skarżącej, lecz jako nabywca płodów rolnych pochodzących z gospodarstwa rolnego skarżącej. Wobec powyższego nie ma podstaw do uznania, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, a tym samym należy do kręgu podmiotów, do których można skierować wezwanie w trybie art.45 ust.1 ustawy o KAS.
W odpowiedzi Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.").
Sporne w sprawie jest istnienie podstaw do wezwania skarżącej przez organ podatkowy do przedłożenia dokumentów dotyczących dostaw produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolnej oraz z tytułu świadczenia usług rolnych w latach 2016-2018, tj. faktur VAT RR.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o KAS, organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8, mogą zbierać i wykorzystywać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego lub należności celnych, oraz przetwarzać je w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922), a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe, także bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą.
Zauważyć należy, że ustawodawca w art. 2 ust. 1 ustawy o KAS wyszczególnił zadania, które należą do KAS, wskazał jednak przy tym w art. 45 ust. 1 ustawy o KAS, że organy Krajowej Administracji Skarbowej mogą zbierać i wykorzystywać informacje tylko i wyłącznie w celu realizacji czterech spośród określonych w art. 2 ustawy o KAS kategorii zadań, w szczególności realizacji dochodów z podatków i należności celnych.
Informacje tego typu mogą być zatem zbierane wyłącznie w zakresie zadań dotyczących:
- realizacji dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem podatków i należności budżetowych, w zakresie których właściwe są inne organy (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS),
- realizacji dochodów z należności celnych oraz innych opłat związanych z przywozem i wywozem towarów (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o KAS),
- wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wykonywania zabezpieczenia należności pieniężnych (art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o KAS),
- wykonywania audytu, czynności audytowych i urzędowego sprawdzenia (art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS).
Informacje tego rodzaju są udostępniane na podstawie postanowienia organu KAS, w terminie i formie przez niego określonych (art. 45 ust. 3 ustawy o KAS). W uzasadnieniu postanowienia organ jest zobowiązany wskazać okoliczności, z których wynika konieczność pozyskania żądanych informacji. Podmiotowi, do którego skierowano postanowienie, przysługuje prawo wniesienia zażalenia, a w zakresie nieunormowanym stosuje się w tym względzie przepisy Ordynacji podatkowej.
Niewątpliwie art. 45 ust. 1 ustawy o KAS jest szczególną formą działania organu, bowiem daje on podstawę do żądania danych od różnych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Treść powołanego powyżej przepisu pozwala organom podatkowym na zbieranie informacji o zdarzeniach mających wpływ na treść zobowiązania podatkowego. Uzyskane informacje, mogą zostać wykorzystane przez organy podatkowe w celu realizacji przedmiotowego ustawowego zadania, w szczególności gdy posiądą one wiedzę, co do podmiotów, które nie wywiązują się z obowiązków podatkowych lub wywiązują się w sposób naruszający obowiązujące przepisy podatkowe.
Skarżąca podnosi, że nie należy do kręgu osób wymienionych w art.45 ust.1 ustawy o KAS, gdyż nie prowadzi działalności gospodarczej, ale działalność rolniczą. Powołuje się przy tym na definicję działalności gospodarczej zawartą w art.3 ustawy z dnia 6 marca 2018r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. 2019, poz.1292). Zgodnie z tym przepisem, działalnością gospodarczą jest zorganizowania działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Nadto strona wskazuje na treść at.6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, w myśl którego przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego.
Na gruncie podatku od osób fizycznych, definicję działalności gospodarczej zawiera art.5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018r., poz.1509 ze zm., dalej "u.p.d.o.f."). Przepis ten stanowi, że działalność gospodarcza albo pozarolnicza działalność gospodarcza oznacza działalność zarobkową: a) wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową, b) polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż, c) polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych – prowadzoną we własnym imieniu bez względu na rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z którego uzyskiwane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art.10 ust.1 pkt 1, 2 i 4-9. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że przepisów u.p.d.o.f. nie stosuje się m.in. do przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej (art.2 ust.1 pkt 1). Działalnością rolniczą w rozumieniu tego przepisu jest natomiast działalność polegająca na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym (naturalnym) z własnych upraw albo hodowli lub chodu (art.2 ust.1 u.p.d.o.f.).
W konsekwencji powyższego, nie można zgodzić się ze skarżącą, że nie jest ona osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Osoba prowadząca działalność rolniczą jest jednocześnie osobą prowadzącą działalność gospodarczą, jeżeli działalność tę prowadzi w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy, we własnym imieniu. Osoba prowadząca działalność rolniczą nie podlega natomiast wpisowi (zgłoszeniu) do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, gdyż nie stosuje się do niej przepisów ustawy Prawo Przedsiębiorców.
Definicja działalności gospodarczej zawarta w u.p.d.o.f. jest bardzo szeroka. Wskazać należy, że prowadzenie działalności gospodarczej jest kategorią obiektywną. Działalność gospodarczą należy zatem oceniać na podstawie zbadania konkretnych okoliczności faktycznych wypełniających lub nie, znamiona tej działalności. Przyjąć trzeba, że wszelkie działania cechujące się fachowością (stałym, nieokazjonalnym charakterem), podporządkowaniu regułom opłacalności i zysku lub zasadzie racjonalnego gospodarowania, działaniem na własny rachunek, powtarzalnością działań (ciągłością) i uczestnictwem w obrocie, są działalnością gospodarczą. Pojęcie "działalność gospodarcza" jest więc pojęciem szerszym od "pozarolniczej działalność gospodarczej". Podkreślić w tym miejscu należy, że w art.45 ust.1 ustawy o KAS ustawodawca wskazuje natomiast osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, a nie pozarolniczą działalność gospodarczą.
Wbrew twierdzeniom skarżącej organ podatkowy w niniejszej sprawie miał zatem prawo wystąpić do niej z żądaniem przedłożenia dokumentów dotyczących dostaw produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolnej oraz z tytułu świadczenia usług rolnych, tj. faktur VAT RR.
Dane tego rodzaju można uzyskać od takich podmiotów jak skarżąca, która sprzedawała płody rolne pochodzące z jej gospodarstwa rolnego. Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy faktury VAT RR nr "[...]" z "[...]" wystawionej przez M.P., jako nabywcę towaru, strona sprzedała 497,13 ton rzepaku. Organ miał zatem podstawy do żądania dokumentów dotyczących ewentualnych dostaw przez skarżącą produktów rolnych w kolejnych latach podatkowych.
Umożliwienie organom zbierania informacji w zakresie określonym w art. 45 ustawy o KAS jest konieczne, aby organy te skutecznie mogły realizować cele, dla jakich zostały powołane, tzn. zapewnić efektywność realizacji dochodów z tytułu podatków, należności celnych, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, a przede wszystkim chronić interesy Skarbu Państwa, oraz zapewnić obsługę i wsparcie podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych oraz obowiązków celnych. Szczególna rola organów podatków w systemie funkcjonowania państwa przekłada się na możliwość skorzystania ze szczególnych uprawnień jakie przewidują np. przepisy ustawy o KAS.
Organ odwoławczy, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazał okoliczności, z których wynika konieczność pozyskania żądanych informacji. Za prawidłową należy również uznać podstawę prawną żądania.
Tym samym niezasadne są zarzuty naruszenia art.45 ust.1 ustawy o KAS oraz art.3 w zw. z art.6 ust.1 ustawy Prawo Przedsiębiorców.
Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje błędne stwierdzenie przez organ, że M.P. wystawiał faktury VAT RR jako przedstawiciel ustawowy skarżącej, a nie jako nabywca płodów rolnych pochodzących z jej gospodarstwa rolnego, do czego uprawniał go art.116 ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług. Istotne jest, że w przypadku takiej dostawy skarżąca winna otrzymać od nabywcy oryginał faktury. Tym samym powinna dysponować dokumentami, których żądał organ podatkowy.
Reasumując powyższe rozważania, zasadnym jest stwierdzenie, iż zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie są prawidłowe i zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.