I SA/OL 483/24

I SA/Ol 483/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /sprawozdawca/
Anna Janowska
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 754
art. 25 ust. 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 252 ust. 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) sędzia WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2025r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. z siedzibą w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 30 września 2024r., nr Rep. 1376/IN/24 w przedmiocie określenia do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z należnymi odsetkami za 2018 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Stowarzyszenia A. z siedzibą w C. (dalej: "strona", "Stowarzyszenie") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy") z 30 września 2024 r. uchylająca w części i orzekającą co do istoty sprawy w ten sposób, że: (1) określił wysokość dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu Gminy Miasta pobranej nienależnie przez Stowarzyszenie w łącznej wysokości 48.978,54 zł w 2018 r. na prowadzenie Szkoły Podstawowej; (2) w pozostałej części utrzymał w mocy - decyzję Prezydenta Miasta (dalej jako: "Prezydent", "organ I instancji") z 17 października 2022 r. w sprawie określenia dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu Gminy Miasta pobranej nienależnie przez Stowarzyszenie w łącznej wysokości 64.445,87 zł w 2018 r. na prowadzenie Szkoły Podstawowej (dalej również: "szkoła") wraz z należnymi odsetkami naliczonymi zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1270, ze zm. - dalej jako: "u.f.p.") po upływie 15 dni od dnia otrzymania informacji o zakończonym audycie tj. od dnia 20 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty.
Z akt sprawy wynika, że w 2018 r. strona była organem prowadzącym szkołę i otrzymała na ten cel dotację oświatową z budżetu gminy.
W decyzji z 17 października 2022 r. organ I instancji podał, że na 30 września 2017 r. w systemie informacji oświatowej (SIO) szkoła wykazała 21 uczniów z nauczaniem mniejszości narodowej (język [...]), tj. w klasie V - 3 uczniów, w klasie VI - 6 uczniów oraz w klasie VII - 12 uczniów. Wskazał, że w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowej i etnicznej oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym (Dz. U. poz. 1627 ze zm. - dalej jako: "rozporządzenie z 18 sierpnia 2017 r."), szkoła powinna zorganizować dodatkową naukę języka mniejszości narodowej w ilości 3 godzin tygodniowo dla każdej z klas i naukę własnej historii i kultury w klasach V i VI w ilości 25 godzin w ciągu roku. Ocenił, że szkoła nie realizowała w klasach V i VI nauki własnej historii i kultury, a zatem nie miała podstaw do wykazania 9 uczniów w systemie SIO na dzień 30 września 2017 r. jako objętych nauczaniem mniejszości narodowej. Wykazanie ich w systemie SIO spowodowało pobranie dotacji oświatowej w niewłaściwej wysokości i skutkuje obowiązkiem zwrotu w tej części do budżetu gminy. Organ nie uwzględnił przy tym twierdzeń strony, że realizacja projektu poznawczego pt.: "[...]" przy współpracy Stowarzyszenia L., Instytutu P. w Wyższej Szkole [...] i Stowarzyszenia N. powinna być uznana za realizację zajęć wynikających z załącznika do rozporządzenie z 18 sierpnia 2017 r. Wskazano bowiem m.in., że realizacji ww. projektu nie udokumentowano wpisami w dziennikach lekcyjnych, co jest konieczne przy realizacji zajęć wynikających z podstawy programowej.
W tym miejscu należy zauważyć, że niniejsza sprawa jest kolejny raz procedowana przed tut. sądem. Decyzją z 16 stycznia 2023 r. Kolegium bowiem uchyliło decyzję Prezydenta z 17 października 2022 r. w części i określiło wysokość dotacji pobranej nienależnie za 2018 r. w wysokości 86.654,88 zł, zaś w pozostałej części utrzymało rozstrzygnięcie w mocy. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone wyrokiem tut. sądu z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 201/23 (orzeczenie prawomocne). Następnie decyzją z 22 stycznia 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 17 października 2022 r. Również to rozstrzygnięcie, w wyniku wniesionej przez stronę skargi zostało poddane kontroli tut. sądu, który prawomocnym wyrokiem z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 157/24 uchylił zaskarżoną decyzję.
Z uzasadnienia ostatniego z wyroków wynika, że nie ma już sporu co do tego, że 9 uczniów z klas V i VI nie uczestniczyło w lekcjach nauki własnej historii i kultury, przez co nie został spełniony jeden z dwóch warunków przyznania dotacji w związku z nauczaniem mniejszości narodowej, wynikających z rozporządzenia z 18 sierpnia 2017 r. Sądy bowiem w obu przyjętych rozstrzygnięciach zaakceptowały stanowisko organów obu instancji zaprezentowane w tym zakresie. Zatem na uczniów tych nie przysługiwała dotacja oświatowa przewidziana dla uczniów należących do mniejszości narodowych.
Sąd jednocześnie stwierdził, że z zaskarżonej decyzji, ani z decyzji organu I instancji nie wynika, czy rozliczając dotację organy uwzględniły to, że chociaż zakwestionowano dotację w części dotyczącej uczniów mniejszości narodowej, to jednak należało rozważyć zasadność przysługiwania na tych uczniów dotacji podstawowej. Z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika bowiem w jasny sposób, czy nakazany w niej zwrot obejmuje tylko tę część dotacji na ucznia, która związana jest z jego statusem (mniejszość narodowa), czy też zwrot dotacji dotyczy całej kwoty wypłaconej na ucznia o tym statusie, obejmującej, jak wydaje się wynikać z wyliczeń przedstawionych w decyzji SKO, także kwotę podstawową. Wskazał też przy tym, że omawiani uczniowie z klas V i VI, niezależnie od tego, że należą do mniejszości narodowej, są uczniami szkoły. Zatem nawet jeżeli z wyżej podanych przyczyn nie przysługiwała stronie dotacja w wadze przewidzianej dla mniejszości narodowych (która, jak wynika z zaskarżonej decyzji, jest wyższa niż dotacja podstawowa), to nie ma podstaw do stwierdzenia, że nie przysługuje jej również dotacja oświatowa w części podstawowej, przewidzianej na każdego ucznia. Dlatego też zdaniem sądu, pomimo, że na spornych uczniów wykazanych w systemie SIO jako należący do mniejszości narodowej nie przysługiwała dotacja oświatowa w wadze P21, to jednak z wyżej podanych przyczyn, w ramach rozliczania dotacji wykorzystanej przez skarżącą, mogli zostać uznani za "zwykłych" uczniów, na których przysługiwało finansowanie w ramach dotacji podstawowej.
Sąd stwierdził także, że nawet gdyby przyjąć, że udzielona dotacja cechuje się niepodzielnością (co ma znaczenie w chwili jej udzielania), to nie ma przeszkód, aby jej rozliczenie (dokonywane już po ustaleniu wszystkich okoliczności związanych z wykorzystaniem) uwzględniało nie tylko, jak uznał organ, brak podstaw do przyjęcia dodatkowej wagi P21 (przewidzianych dla uczniów należących do mniejszości narodowych), ale także uwzględniało podstawową i niekwestionowaną okoliczność posiadania przez spornych 9 uczniów – statusu uczniów szkoły, uprawniającego skarżącą do otrzymania dotacji w podstawowej kwocie. W konsekwencji, w ocenie sądu, należało stwierdzoną kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości (obliczoną według wzoru przewidzianego dla uczniów mniejszości narodowych) obniżyć o kwotę należnej stronie dotacji w podstawowej wysokości. Wskazał też, że na podstawie niejasnej treści decyzji organów obu instancji trudno zweryfikować, czy takie wyliczenie nastąpiło. Przedstawione w decyzji argumenty, oparte na braku podstaw do ujęcia 9 spornych uczniów w systemie SIO, przy braku wyjaśnienia, czy na tych uczniów stronie przysługiwała dotacja w podstawowej wysokości – wskazują, że organy nie wzięły pod uwagę takiej możliwości.
Jednocześnie sąd zwrócił uwagę na to, że kwota wskazana w decyzji SKO jako podlegająca zwrotowi, tj. 64.445,87 zł jest kwotą podaną w Sprawozdaniu z audytu przeprowadzonego w gminie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie w zakresie oceny rzetelności wykazywanych w systemie informacji oświatowej danych o liczbie uczniów, mających wpływ na wysokość kwoty części oświatowej subwencji ogólnej przyznanej gminie. A jak zauważył audyt ten dotyczył subwencji udzielonej jednostce samorządu terytorialnego, a nie dotacji oświatowej, której udzieliła ta gmina stronie. Różnicy tej nie wzięły zatem pod uwagę organy orzekające w rozpoznawanej sprawie, przenosząc automatycznie ustalenia i kwotę wskazaną ww. Sprawozdaniu, bez całościowej analizy istotnych okoliczności, do których należy ustalenie i wyartykułowanie w klarowny sposób w decyzji, co dokładnie obejmuje kwota podana w sentencji decyzji, tj. czy jest to całość dotacji wypłaconej na 9 należących do mniejszości narodowej uczniów z klas V i VI (obejmująca także kwotę, która zostałaby wypłacona na uczniów nienależących do mniejszości narodowej), czy też zakwestionowano jedynie tę część dotacji, która wiąże się z ww. statusem tych uczniów, zaś w pozostałej (podstawowej) części nie zażądano zwrotu dotacji. W wyroku wskazano także, że audyt, na którym oparły się organy obu instancji miał inny zakres niż sprawa rozstrzygana w postępowaniu administracyjnym, tj. w ramach audytu badano prawidłowość zgłoszenia uczniów do systemu SIO, a nie to, czy i w jakim zakresie stronie przysługiwała dotacja oświatowa, jak też nie rozstrzygano, czy w razie błędnego zgłoszenia spornych uczniów do systemu SIO jako należących do mniejszości narodowej, na uczniów tych przysługuje dotacja w wadze podstawowej. To zaś powoduje, że Sprawozdanie to powinno stanowić dla organów jedynie punkt wyjścia, w oparciu o który należało dokonać własnych ustaleń w granicach wyznaczonych przepisami prawa materialnego, tj. art. 252 ust. 1 u.f.p., zgodnie z którym dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Sąd zauważył także, że treść zaskarżonej decyzji, chociaż zawiera pewne wyliczenia, to jednak nie pozwala na weryfikację zgodności finalnego stanowiska Kolegium z powyższymi przepisami. Z decyzji tej wydaje się wynikać, że SKO przyjęło niepodzielność kwoty wypłaconej dotacji, co skutkowałoby brakiem możliwości uznania, że w stanie faktycznym sprawy dopuszczalne jest uznanie prawa strony do podstawowej kwoty dotacji na spornych uczniów. Niemniej jednak, przyjmując niepodzielność dotacji, to jednak, w ocenie sądu, wysokość dotacji jest kwotą weryfikowalną, tj. można ustalić jej składniki. Zatem możliwe byłoby nakazanie Stowarzyszeniu zwrotu dotacji oświatowej jedynie w części stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą dotacji przysługującą na ucznia "mniejszościowego" a podstawową kwotą dotacji przysługującą na ucznia.
Podsumowując, sąd stwierdził, że organ odwoławczy, oprócz niewykonania wskazań zawartych w prawomocnym wiążącym wyroku z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt 201/23 zaniechał dokonania własnej wnikliwej analizy materiału dowodowego (zdaniem sądu zupełnego), co w szczególności należy odnieść do braku własnej, jednoznacznej i precyzyjnej oceny sposobu wyliczenia przez Prezydenta kwoty dotacji do zwrotu i zastąpienia własnej oceny bezkrytycznym przyjęciem stanowiska organu I instancji, co skutkowało niemożliwością dokonania oceny przez sąd zgodności finalnego stanowiska Kolegium z przepisami prawa materialnego (tj. przepisami ustawy o finansach publicznych).
Uwzględniając przedmiotowy wyrok organ odwoławczy (którym jak zauważył jest związany) dokonał wyliczenia kwoty dotacji w 2018 r. na podstawie art. 43 ust. 2 pkt. 1 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (j. t. Dz.U. z 2024 r. poz. 754 – dalej jako: "u.f.z.o.") w stanie prawnym obowiązującym w 2018 r. Na wstępie podniósł on, że aktualizacja kwoty dotacji, o której mowa w ww. przepisie w publicznych szkołach podstawowych, których organem prowadzącym nie jest jednostka samorządu terytorialnego, obowiązuje na podstawie art. 25 ust. 1, który stanowi, że prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne publiczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, niebędące szkołami specjalnymi otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości stanowiącej iloczyn kwoty przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego oraz wskaźnika zwiększającego, o którym mowa w art. 14 ust. 1. Uwzględniając powyższe oraz treść rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 15 grudnia 2017 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2018 (Dz. U. poz. 2395 – dalej jako: "rozporządzenie z 15 grudnia 2017 r.), jak również otrzymaną od Ministra Edukacji Narodowej "Metryczkę subwencji oświatowej 2018", SKO dokonało na jej podstawie kalkulację kwoty dotacji dla uczniów z danymi wagami w szkołach prowadzonych przez inne osoby fizyczne, prawne aniżeli Gmina Miasto. Z załączonej metryczki wynika, że punktem wyjścia w algorytmie jest tzw. standard A, czyli kwota, jaką samorząd dostaje na każdego ucznia. Obłożony jest on systemem wagi czyli mnożników, dzięki którym kwota na jednego ucznia wzrasta zależnie od typu i specyfiki szkoły, placówki lub potrzeb ucznia, np. związanych z jego niepełnosprawnością. Natomiast to, jaką kwotę z subwencji dostanie na ucznia jednostka samorządu terytorialnego jest wyliczana w oparciu o przeliczeniową liczbę uczniów z roku bazowego, według wzoru i sposobu wskazanego w rozporządzeniu obowiązującym w danym roku. Jeśli natomiast chodzi o ucznia Szkoły Podstawowej z wagą P21, czyli wg. metryczki "uczniowie mniejszości narodowych i grup etnicznych" to jak zauważyło Kolegium została wyliczona przez organ kwota dotacji w 2018 r. w następujący sposób:
(-) Standard A 5409,1141 x Wskaźnik korygujący Di 1,0183172813 x Sa (uczeń statystycznej szkoły publicznej/niepublicznej - młodzież) 1x dana waga dla ucznia podzielić na 12 miesięcy;
(-) kwota dotacji na ucznia z mniejszością narodową składała się m.in. z: Podstawowej kwoty dotacji dla ucznia w SPSP w 2018 r. - 5409,1141 x 1,0183172813 x 1 = 5508,19436455 podzielić na 12 miesięcy = 459,02 x wskaźnik zwiększający 1,52 = 697,71 zł oraz waga P21 czyli Standard A (5409,1141) x wskaźnik korygujący Di (1,0183172813) x P21 (1,3) = 7 160,65267391 podzielić na 12 miesięcy = 596,72 x wskaźnik zwiększający 1,52 = 907,01 zł;
(-) kwota która została wyliczona i przekazana przez organ I instancji dla Szkoły Podstawowej dla wagi P21 czyli uczniów mniejszości narodowych i grup etnicznych w 2018 r. wynosiła 907,01 zł;
(-) dla 9 uczniów, którzy winni byli realizować a nie zrealizowali nauki mniejszości narodowych i grup etnicznych w okresie 6 miesięcy (od marca do sierpnia 2018) dotacja wynosiła 48.978,54 zł (907,01 x 9 x 6).
Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, że z dzienników zajęć na rok szkolny 2017/2018 (przedłożonych do akt administracyjnych) wynika, że nauka języka mniejszości narodowej w Szkole Podstawowej (zajęcia w klasach V i VI) odbywały się w dwóch grupach w ilości 3 godzin tygodniowo. Nie były natomiast prowadzone zajęcia nauki własnej historii i kultury. Szkoła nie realizując w klasie V (3 uczniów) i VI (6 uczniów) nauki własnej historii i kultury nie miała podstaw do wykazania tych uczniów w systemie SIO na 30 września 2017 r. (co nie jest jak zauważył organ kwestionowane przez stronę).
Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego otrzymanej dotacji w kwocie zaniżonej o 50.124,56 zł na zadania związane z nauczaniem mniejszości narodowych SKO uznało go za niezasadny. Wskazał równocześnie, że z zestawienia obrotów wg klasyfikacji budżetowej wynika, że dotacja podmiotowa za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. wyniosła 1.685.319, 89 zł (367.297,05 + 1.318.022,84). Taka sama kwota wynika z Rocznego rozliczenia wykorzystania dotacji w 2018 r. (data wpływu rozliczenia Szkoły do organu 2 maja 2019 r.). Organ zauważył przy tym, że kwoty te nie były kwestionowane wcześniej przez Stowarzyszenie.
Kolegium zauważyło też, że rozpoznawana sprawa nie dotyczy przyznania Gminie subwencji oświatowej lecz dotyczy weryfikacji prawidłowości wykorzystania dotacji wypłaconej szkole z budżetu Gminy. Wskazało na marginesie, że dotacja była rozliczona za okres od 1 marca 2018 r. do 31 sierpnia 2018 roku (6 miesięcy).
Organ podniósł równocześnie, co już zostało zasygnalizowane wcześniej że wykazanie uczniów w systemie SIO wbrew przepisom rozporządzenia z 18 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zadań umożliwiających podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej uczniów należących do mniejszości narodowej i etnicznej oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1627 - dalej jako: "rozporządzenie z 18 sierpnia 2017 r.") spowodowało zawyżenie liczby uczniów objętych nauką mniejszości narodowej o 9 uczniów (uczniowie klasy V i VI). Natomiast zdaniem strony obowiązek nauki własnej historii i kultury wynikający z ww. rozporządzenia został wypełniony poprzez realizację projektu poznawczego "[...]" przy współpracy Stowarzyszenia L., Instytutu P. oraz Stowarzyszenia N. Kolegium popierając stanowisko organu I instancji przyjęło, że realizowany projekt nie można było uznać jako realizację obowiązkowych zajęć. Odwołując się do treści rozporządzenia z 15 grudnia 2017 r. SKO wskazało, że organ I instancji w piśmie z 12 czerwca 2018 r. poinformował stronę, że od 1 stycznia 2018 r. dotacja na jednego ucznia Stowarzyszenia wynosi 1.604,72 zł (mniejszość narodowa). Zgodnie natomiast z art. 43 ust. 4-5 u.f.z.o. nastąpi wyrównanie kwoty dotacji ustalonej w wyniku ponownego przeliczenia za okres od stycznia 2018 r. do maja 2018 roku, tj. potrącenie różnicy pomiędzy dotacją przekazaną w w/w okresie, a kwotą dotacji należnej, ustalonej według powyższej stawki dotacji. Kolegium nie miało zatem wątpliwości, że Stowarzyszenie (prowadzące szkołę) nie realizowało w klasach V i VI nauki własnej historii i kultury w roku szkolnym 2017/2018. Zatem wykazanie uczniów, którzy nie realizowali nauki własnej historii i kultury w systemie SIO, wbrew przepisom rozporządzenia spowodowało pobranie dotacji oświatowej w niewłaściwej wysokości za 9 uczniów klas V i VI. Zatem wysokość dotacji w 2018 r. (dotycząca roku szkolnego 2017/2018) wyniosła 86.654,88 zł za naukę języka mniejszości i naukę historii i kultury tj. 1.604,72 zł (dotacja na 1 ucznia) x 6 m-cy x 9. Jak zauważył przy tym organ (odwołując się do oceny sądu zawartej w wyroku z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/OI 157/24) wysokość dotacji jest kwotą weryfikowalną, tj. można ustalić jej składniki. Zatem za oceną sądu Kolegium uznało, że kwota pobranej nienależnie dotacji wynosi (86.654,88 zł – 37.676,34 zł = 48.978,54 zł).
SKO podniosło także, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 4 i 5 u.f.p. Dodało też, że kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie o finansach publicznych należą do niepodatkowych należności budżetowych, w rozumieniu art. 60 pkt 1 tej ustawy, które ulegają przedawnieniu się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin ich płatności. Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803 – dalej jako: "k.p.a.") i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, ze zm. – dalej jako: "o.p.") - art. 67 §1 u.p. SKO podkreśliło, że podmiot otrzymujący bezzwrotne środki publiczne, powinien mieć na uwadze, że konieczna jest realizacja celów określonych w rozporządzeniu z 18 sierpnia 2017 r.
Ustosunkowując się natomiast do pozostałych zarzutów odwołania SKO wskazało, że zarzuty ujęte w punkcie 1-5 odwołania nie mają uzasadnienia, ponieważ organ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania - art. 61 §1 (zawiadomienie z 25 sierpnia 2022 r. - doręczone w 1 września 2022 r.), wydał postanowienie o włączeniu do akt sprawy dowodów z prowadzonego Audytu przez Izbę Administracji Skarbowej (postanowienie z dnia 5 września 2022 r. doręczone w dniu 13 września 2022 r.). Zauważyło także, że trudno ustosunkować się do zarzutów naruszenia art. 67 §1 i art. 68 §1 k.p.a., ponieważ strona nie składała żadnych wyjaśnień, które należało by utrwalić w protokole. Odnosząc się do (braku należytego uzasadnienia odnośnie ustalenia kwoty dotacji żądanej do zwrotu, braku uznania prowadzenia udokumentowanych zajęć w ramach mniejszości narodowej) SKO stwierdziło, że kwestie te zostały wyjaśnione na str. 3 i 4 decyzji I instancyjnej a Kolegium w uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia je uzupełniło. W przypadku zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy – wskazało natomiast, że sprawa braku realizacji w klasach V i VI nauki własnej historii i kultury w roku szkolnym 2017/2018 została bezsprzecznie ustalona, co wykazano w uzasadnieniu decyzji. W odniesieniu zaś do błędnej interpretacji przepisu §2 rozporządzenia z 18 sierpnia 2017 r. jakoby dyrektor szkoły miał dobrowolność w sposobie organizacji zajęć dodatkowych wypowiedział się sąd, zatem realizacja zajęć dodatkowych w ramach realizowanego przez szkołę "Projektu" nie może zostać zaliczona do dodatkowych zajęć edukacyjnych ucznia. SKO dodało też, że strona na każdym etapie postępowania była informowana o podejmowanych działaniach i o zakończeniu postępowania, a zatem naruszenie art. 10 k.p.a. i art. 11 k.p.a. nie miało uzasadnionych podstaw.
Podsumowują Kolegium stwierdziło, że dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ma wątpliwości, że część dotacji w wysokości 48.978,54 zł została pobrana nienależnie.
Na marginesie organ odwoławczy podniósł, że termin przedawnienia zwrotu dotacji za 2018 r. upływał z dniem 31 grudnia 2023 r. W dniu 4 maja 2023 r. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA w Olsztynie. Odpis prawomocnego wyroku doręczony został organowi 24 października 2023 r. Zatem okres zawieszenia trwał od 4 maja 2023 r. do 24 października 2023 r. (niespełna 6 miesięcy). Kolejną skargę strona wniosła 8 kwietnia 2024 r. Odpis prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy wpłynął do Kolegium 9 września 2024 r. (okres zawieszenia trwał 5 miesięcy). Termin przedawnienia dotacji zatem w ocenie Kolegium podlegającej zwrotowi do budżetu Miasta Gminy za 2023 r. upływa z końcem października 2024 r. (art. 70 §6 pkt 2 o.p.).
Strona nie zgodziła się z przyjętym rozstrzygnięciem kierując skargę do tut. sądu i wnosząc o: (-) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji; (-) stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; (-) zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Jednocześnie strona zarzuciła naruszenie:
1) art. 107 §3 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. przejawiające się w zaniechaniu dokonania wnikliwej analizy materiału dowodowego i niepodjęcie niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a dotyczy to w szczególności oceny sposobu wyliczenia kwoty do zwrotu tj. według kwot subwencji oświatowych zamiast według dotacji faktycznie przekazanej na uczniów szkoły;
2) art. 15 k.p.a. statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu I instancji w zakresie sposobu wyliczenia dotacji pobranej nienależnie, pomimo naszych szczegółowych wyjaśnień i wyliczeń w oparciu o dokumenty źródłowe, w tym wyciągi bankowe;
3) art. 252 ust. 4 u.f.p. w związku z tym. że organ nałożył obowiązek zwrotu dotacji nienależnej w kwocie wyższej niż faktycznie przekazana z budżetu Miasta;
4) art.10 k.p.a. bowiem w postępowaniu przed organami odwoławczymi, mają odpowiednio zastosowanie przepis) w postępowaniu przed organami pierwszej instancji, a więc organ winien zapewnić czynny udział stronie w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Strona nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu i nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału przed wydaniem decyzji.
Uzasadniając przedmiotowe zarzuty Stowarzyszenie podniosło (odwołując się wspomnianych wcześnie wyroków tut. sądu z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt 201/23 i z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 157/24), że pomimo zweryfikowania przez SKO kwoty należnej do zwrotu nadal sporna dla strony pozostaje jednak kwestia sposobu wyliczenia żądanej kwoty do zwrotu, którą strona kwestionuje. W jego ocenie nie można żądać zwrotu w wysokości określonej przez organ, jeżeli w stanie faktycznym nie została przekazana w kwocie należnej, lecz mniejszej. Zdaniem strony wyliczona przez Kolegium kwota do zwrotu 48.978.54 zł wynika z prostego przemnożenia kwoty wg wagi P21 przez liczbę uczniów i miesięcy. Przy czym obliczona kwota jest kwotą należną, którą otrzymało Miasto w ramach subwencji oświatowej z budżetu państwa. Natomiast szkoła nie otrzymała należnej kwoty, lecz, zaniżoną. Takie praktyki są często stosowane przez samorządy, co potwierdzają liczne wyroki sądów powszechnych i administracyjnych.
Strona wskazała jednocześnie, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a nie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Ograniczenie się przy rozpoznawaniu sprawy przez organ odwoławczy do kontroli formalnej decyzji organu I instancji, a nie zasadności merytorycznej odwołania (co miało miejsce w zaskarżonej decyzji) stanowi naruszenie art. 15 k.p.a. Stwierdziła również, że organ odwoławczy, który orzeka na niekorzyść strony odwołującej się przez ograniczanie jej uprawnień ponad ograniczenia ustalone przez Prezydenta bezspornie narusza zasadę dwuinstancyjności i przepisy o właściwości nieważności decyzji. Wskazała także, że wydanie decyzji z pogwałceniem ww. zasady, obowiązującej w postępowaniu administracyjnym, godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe strony i musi być oceniane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. pociągającym za sobą stwierdzenie nieważności decyzji.
Stowarzyszenie zauważyło też, że skorzystanie przez SKO z instytucji przewidzianej w art. 139 k.p.a. (wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej) winno się ograniczać się do absolutnie wyjątkowych sytuacji i dotyczy szczególnie istotnych wartości wynikającej wprost z art. 1 i art. 2 Konstytucji RP. Oznacza to, że posługiwanie się w praktyce tym przepisem powinno być również poddawane wnikliwej kontroli sądów i ograniczone do sytuacji absolutnie wyjątkowych z punktu widzenia praworządności.
W ocenie strony, Kolegium powiela również tezy organu I instancji co do stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących placówki w zakresie realizowanych zajęć i pobrania w nadmiernej wysokości dotacji oświatowej, co powoduje, że dopuściło naruszenia art. 7, art. 8 art. 9, art. 11, art. 77 §1 oraz art. 80 k.p.a. W konsekwencji też uzasadnienie zaskarżonej decyzji w obecnym kształcie narusza art. 15 k.p.a. statuujący zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy bowiem w żadne sposób nie odniósł się do argumentacji przedstawionej przez stronę. Natomiast istota tej zasady sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania sprawy i nie może ograniczać się do poprawności decyzji I instancyjnej oraz do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i subsumpcji stosowanych norm prawa materialnego (art. 7, art. 77 §1 k.p.a.). Musi też odpowiadać wymogom art. 107 §3 ww. ustawy.
Zdaniem strony naruszenie zasady ogólnej oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi kwalifikowaną wadę procesową i uzasadnione uchylenie skarżonej decyzji. Organ przed wydaniem decyzji, ma bowiem obowiązek umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłaszanych żądań strony. Tym bardziej, że w postępowaniu odwoławczym mają odpowiednio zastosowanie przepisy regulujące postępowanie I instancyjne. To spowodowało uchybienie też obowiązkom wynikającym z art. 8, art. 10 i art. 11 k.p.a. Zawiadomienie więc przez organ o podjęciu czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i jego wnikliwej oceny, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności jak również nieumożliwienie jej wypowiedzenia się jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.
Jak zauważyło też Stowarzyszenie w 2018 r. należna szkole dotacja została przekazana w kwocie niższej. Kolegium niezgodne ze stanem faktycznym stwierdza na stronie 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że kwota została wyliczona i przekazana przez organ I instancji dla szkoły. Jak zauważyła też strona Kolegium uważają ten zarzut za niezasadny, opiera się na zestawieniach obrotów według klasyfikacji budżetowej oraz sprawozdaniu z rozliczenia dotacji za 2018 r., czyli danych zbiorczych i syntetycznych bez podziału według wag i uczniów np. z mniejszości narodowej, a przede wszystkim niemiarodajnych w przedmiotowej sprawie. Niezrozumiałe jest też twierdzenie SKO że: "kwoty te nie były kwestionowane przez Szkołę", co rzekomo miałoby świadczyć o ich prawidłowości. Do dnia bowiem wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie przekazywane kwoty dotacji nie budziły wątpliwości stowarzyszenia, a dopiero na skutek wezwania do zwrotu przedmiotowej dotacji strona dokonała analizy kwoty dotacji należnej i faktycznie otrzymanej. Strona szczegółowo wykazała też kwoty należne, a jakie faktycznie zostały przekazane w 2018 r. Bezsporna kwota dotacji pobranej nienależnie w 2018 r. wyniosła zatem w jej ocenie 32.222,88 zł. Stowarzyszenie wskazało przy tym, że Kolegium w ponownym postępowaniu w żaden sposób nie odniosło się do tych szczegółowych wyliczeń. Nie przeprowadziło żadnego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. W trakcie kilkumiesięcznego postępowania administracyjnego Kolegium miało wystarczająco dużo czasu i możliwości zweryfikowania przekazanych danych, czego w efekcie nie dokonało. Strona nie została poinformowana też o toczących się postępowaniu na żadnym jego etapie. Podniesiono także, że wskazana przez stronę kwota pobranej nienależnie w 2018 r. dotacji została obliczona na podstawie miesięcznych informacji o liczbie uczniów przekazanych do Gminy Miasta, kwot dotacji wypłaconych (wg wyciągów bankowych) oraz złożonego do Urzędu Miasta rozliczenia dotacji za 2018 r. Na tej podstawie potwierdzone zostało, że na uczniów mniejszości narodowej w klasach V-VI od stycznia do sierpnia 2018 r. (brak zajęć z nauki własnej historii i kultury) została przekazana dotacja - waga P21 w łącznej kwocie 32.222,88 zł., co szczegółowo przedstawiono w tabeli ujętej w skardze (k. 10-11 akt sądowych). W ocenie strony zatem kwota pobrana na kwestionowanych decyzją uczniów jest znacznie niższa od kwestionowanej kwoty subwencji oświatowej otrzymanej przez Miasto. Wobec powyższego żądana do zwrotu kwota 48.978,54 zł tytułem pobrania dotacji nienależnej jest znacznie zawyżona w stosunku do faktycznie pobranej przez szkołę. To spowodowało, że strona nie mogła zgodzić się na zwrot całej kwoty w wysokości subwencji oświatowej, w sytuacji braku przekazania w 2018 r. dotacji w należnej kwocie.
W ocenie Stowarzyszenia Kolegium nie rozpoznało przedmiotu sprawy w sposób zgodny ze stanem faktycznym oraz oceną prawną, co do dalszego postępowania zawartą w orzeczeniach WSA w Olsztynie. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 §3 k.p.a. stanowi bowiem realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania. Z uzasadnienia decyzji nadal nie jest wiadomo, dlaczego stowarzyszenie ma zwracać kwotę wyższą niż pobrana. Zachowanie organu odwoławczego zdaniem stowarzyszenia w żaden sposób nie pogłębiło również zaufania obywateli do organów państwa, nie pogłębiło też świadomości i kultury prawnej obywateli w tym zakresie (art. 8 k.p.a.).
Stowarzyszenie zauważyło też, że z uwagi na niejasność przepisów prawa oświatowego i przy uwzględnieniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, przepisy te powinny być tak wykładane, aby uwzględnić ich wykładnię celowościową w tym słuszny interes stron postępowania. Wskazało jednocześnie, że ustalenia Kolegium zostały poczynione z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów lub nie ocenione ich wcale co stanowi istotne naruszenie art. 80 k.p.a. wyłączając przez to możliwość dokonania kontroli legalności postępowania. Wymienione uchybienia prowadziły tym samym do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak też naruszały zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co w naszej ocenie powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Kolegium w odpowiedzi na skargę podtrzymało prezentowane dotychczas stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Dlatego podstawową kwestią w rozpoznawanej sprawie jest to, czy organ odwoławczy dostosował się do oceny prawnej oraz zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku z 26 czerwca 2024 r., I SA/Ol 157/24.
Według art. 25 ust. 1 u.f.z.o. (w stanie prawnym obowiązującym w 2018 r.) - prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne publiczne szkoły, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, niebędące szkołami specjalnymi otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości stanowiącej iloczyn kwoty przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego oraz wskaźnika zwiększającego, o którym mowa w art. 14 ust. 1.
W myśl art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: (1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, (2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Stosownie natomiast do art. 252 ust. 2 u.f.p. w przypadku gdy termin wykorzystania dotacji, o których mowa w ust. 1, jest krótszy niż rok budżetowy, podlegają one zwrotowi w terminie 15 dni po upływie terminu wykorzystania dotacji. W ustępie 4 w/w wskazano, że dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej. Natomiast w ustępie 5, że zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
Uwzględniając zalecenia sądu wynikające z wyroku z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 157/24, stan faktyczny i prawny oraz dokonane przez SKO wyliczenia w ocenie sądu (wbrew twierdzeniu skargi) Kolegium w pełni zrealizowało wytyczne zawarte w przywołanym wyżej wyroku I SA/Ol 157/24. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji SKO wynika bowiem, że przedstawiony w niej w sposób wyliczenia łącznej wysokości dotacji do zwrotu poddaje się weryfikacji sądu. Organ uwzględnił przy tym (na co zwrócił uwagę tut. sąd), że nieprawidłowości dotyczą jedynie tej części dotacji, która odnosi się do nauczania mniejszości narodowej, a nie całej kwoty dotacji przypadającej na ucznia i dokonał w związku z tym stosownego wyliczenia dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.
Z zaskarżonej decyzji wynika, że (opierając się na metryczce subwencji oświatowej dla Gminy na 2018 r.) punktem wyjścia w algorytmie jest tzw. standard A, czyli kwota, jaką samorząd dostaje na każdego ucznia. Standard ten obłożony jest ponadto systemem wagi czyli mnożników, dzięki którym kwota na jednego ucznia wzrasta zależnie od typu i specyfiki szkoły, placówki lub potrzeb ucznia, np. związanych z jego niepełnosprawnością. Jak wyjaśniło też SKO, to jaką kwotę z subwencji dostanie na ucznia jednostka samorządu terytorialnego jest wyliczana w oparciu o przeliczeniową liczbę uczniów z roku bazowego, według wzoru i sposobu wskazanego w rozporządzeniu obowiązującym w danym roku. Natomiast uczniowi szkoły z wagą P21, czyli wg. metryczki "uczniowie mniejszości narodowych i grup etnicznych" została wyliczona przez Kolegium kwota dotacji w 2018 r. w następujący sposób:
(-) standard A 5409,1141 x Wskaźnik korygujący Di 1,0183172813 x Sa (uczeń statystycznej szkoły publicznej/niepublicznej - młodzież) 1 x dana waga dla ucznia podzielić na 12 miesięcy (podstawowa kwota dotacji),
(-) kwota dotacji na ucznia z mniejszością narodową składała się m.in. z ww. podstawowej kwoty dotacji dla ucznia w Szkole Podstawowej w 2018 r. (5409,1141 x 1,0183172813 x 1 = 5508,19436455 podzielić na 12 miesięcy = 459,02 x wskaźnik zwiększający 1,52 = 697,71 zł) oraz wagi P21 czyli Standard A (5409,1141) x wskaźnik korygujący Di (1,0183172813) x P21 (1,3) = 7 160,65267391 podzielić na 12 miesięcy = 596,72 x wskaźnik zwiększający 1,52 = 907,01 zł,
(-) kwota która została zatem wyliczona i przekazana przez organ I instancji dla strony dla wagi P21 czyli uczniów mniejszości narodowych i grup etnicznych w 2018 r. wynosiła 907,01 zł. Dla 9 uczniów, którzy winni byli realizować a nie zrealizowali nauki mniejszości narodowych i grup etnicznych w okresie 6 miesięcy (od marca do sierpnia 2018) dotacja wynosiła 48.978,54 zł (907,01 zł x 9 uczniów x 6 miesięcy).
(-) łączna zatem wysokość dotacji w roku 2018 (dotyczy roku szkolnego 2017/2018) wyniosła, jak wskazał organ odwoławczy 86.654,88 zł za naukę języka mniejszości i naukę historii i kultury tj. 697,71 zł (podstawowa kwota dotacji) + 907,01 zł (część dotacji dla wagi P21) = 1.604,72 zł (dotacja łączna na 1 ucznia) x 6 m-cy x 9 uczniów = 86.654,88 zł.
W ocenie sądu (uwzględniając wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 157/24 stanowisko), z którego wynika, że wysokość dotacji jest kwotą weryfikowalną, tj. można ustalić jej składniki, zaważywszy na to, że jak stwierdził sąd nie ma podstaw do uznania, że stronie nie przysługuje również dotacja oświatowa w części podstawowej, przewidzianej na każdego ucznia) - wyżej wskazane wyliczenie spełnia te kryteria. Słusznie zatem oceniło Kolegium, że kwota pobranej nienależnie dotacji wynosi (86.654,88 zł - łączna kwota przypadająca na 9 uczniów w spornym sześciomiesięcznym okresie składająca się z części podstawowej dotacji i części dla wagi P/21 minus 37.676,34 zł - kwota części podstawowej dotacji przypadająca na 9 uczniów w spornym sześciomiesięcznym okresie), co daje końcowo 48.978,54 zł. (kwota nienależna).
Wobec powyższego trudno uznać za zasadny zarzut naruszenia: (-) art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i 11 k.p.a. przejawiające się w zaniechaniu dokonania wnikliwej analizy materiału dowodowego i niepodjęcie niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a dotyczy to w szczególności oceny sposobu wyliczenia kwoty do zwrotu tj. wg kwot subwencji oświatowych zamiast wg dotacji faktycznie przekazanej na uczniów szkoły; (-) art. 15 k.p.a. statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu I instancji w zakresie sposobu wyliczenia dotacji pobranej nienależnie, pomimo naszych szczegółowych wyjaśnień i wyliczeń w oparciu o dokumenty źródłowe, w tym wyciągi bankowe.
Sąd nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. z uwagi na brak zapewnienia czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Strona nie została też poinformowana o toczącym się postępowaniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że strona jedynie lakonicznie uzasadniła przedmiotowy zarzut (s. 6 skargi), a nie jest rolą sądu doszukiwanie się motywów stawianych w skardze zarzutów. Nie wykazała również, że naruszenie to w jakikolwiek sposób wpłynęło na prawidłowości przyjętego rozstrzygnięcia. Jak wskazuje się ponadto w orzecznictwie dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie (czego strona nie zrobiła), że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw, i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 329/22). Powinna zatem wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (co w tej sprawie nie miało miejsca). Naruszenie art. 10 §1 k.p.a. ocenić więc należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Jak zauważył też organ odwoławczy, nie prowadził on w sprawie uzupełniającego postępowania. Wobec tego za bezzasadny należało również uznać zarzut wskazany w treści uzasadnienia skargi naruszenia art. 8, art. 10 i art. 11 k.p.a.
Odnosząc się do kolejnego z zarzutów skargi, tj. naruszenia art. 252 ust. 4 u.f.p. w związku z tym, że organ nałożył obowiązek zwrotu dotacji nienależnej w kwocie wyższej niż faktycznie przekazana z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, to również i on nie podlegał akceptacji sądu. Należy bowiem wskazać (wbrew twierdzeniu skargi), co wynika z rocznego rozliczenia dotacji w roku 2018 (zał. nr 6), że strona otrzymała dotację podmiotową w wysokości 1.685.319,89 zł (367.297,05 + 1.318.022,84). Twierdzeniom strony przeczy również (co podnosi w odpowiedzi na skargę organ) zestawienie obrotów według klasyfikacji budżetowej (dotacja podmiotowa za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.), które potwierdza ww. kwotę dotacji podmiotowej. Jak zauważyło też SKO wysokość wypłaconej dotacji w 2018 r. (dotyczy roku szkolnego 2017/2018) wyniosła na 9 uczniów "mniejszości narodowych i grup etnicznych" w okresie 6 miesięcy (od marca do sierpnia ) 86.654,88 zł (1604,72 zł x 6 m-cy x 9 uczniów). Jak dodał też organ strona modyfikuje kwotę, którą miała otrzymać na zadania związane z nauczaniem mniejszości narodowych. W odwołaniu bowiem wskazuje, że otrzymała kwotę w wysokości 50.124,56 zł. W skardze zaś podnosi, że: (-) dotacja przekazana od stycznia do grudnia 2018 r. wyniosła 39.383,52 zł; (-) dotacja przekazana i należna od września do grudnia 2018 r. wyniosła 7.160,64 zł, natomiast (-) dotacja przekazana i nienależna od stycznia do grudnia wyniosła 32.222,88 zł. Należy również pamiętać, że organ był związany treścią wyroku tut. sądu z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 157/24 i zaleceniami w nim zawartymi.
Mając jednocześnie na uwadze dokonane przez SKO w treści uzasadnienia decyzji wyliczenie kwoty dotacji do zwrotu (zgodnie z wytycznymi wynikającymi z przywołanego już wyroku tut. sądu), w ocenie sądu nie doszło również do naruszenia art. 107 §3 k.p.a. oraz realizacji zasady przekonywania. Wbrew twierdzeniu Stowarzyszenia z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia jasno wynika, dlaczego ma ono zwrócić kwotę w nim wskazaną i w jakiej wysokości, której co istotne dokonane wyliczenie jest weryfikowalne i uwzględnia zalecenia sądu. Trudno też uznać w tym kontekście, że zachowanie organu odwoławczego naruszyło zasadę pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa, jak ich świadomości i kultury prawnej w tym zakresie (art. 8 k.p.a.).
Stowarzyszenie zauważyło też, że z uwagi na niejasność przepisów prawa oświatowego i przy uwzględnieniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, przepisy te powinny być tak wykładane, aby uwzględnić ich wykładnię celowościową w tym słuszny interes stron postępowania. Wskazało jednocześnie, że ustalenia Kolegium zostały poczynione z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów lub nie ocenione ich wcale co stanowi istotne naruszenie art. 80 k.p.a. wyłączając przez to możliwość dokonania kontroli legalności postępowania. Wymienione uchybienia prowadziły tym samym do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak też naruszały zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co w ocenie strony powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem sądu również powyższe zarzuty nie znalazły jego akceptacji. Strona przede wszystkim nie wyjaśnia o jakie konkretnie przepisy prawa oświatowego jej chodzi. Nie wyjaśniła również jakie ustalenia organu zostały poczynione z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów lub nie oceniono ich wcale. Nie jest zaś rolą sądu doszukiwanie się motywów stawianych w skardze zarzutów.
Wbrew twierdzeniu strony w treści zaskarżonej decyzji organ wskazał dlaczego powinno ona zwrócić orzeczoną kwotę, która jej zdaniem jest wyższa niż pobrana. SKO wskazał bowiem (co już było podnoszone wcześniej), że z zestawienia obrotów według klasyfikacji budżetowej - dotacja podmiotowa za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. wyniosła 1.685.319,89 zł (367.297,05 + 1.318.022,84). Taka sama kwota wynika z Rocznego rozliczenia wykorzystania dotacji w roku 2018 (data wpływu rozliczenia Szkoły do organu 02.05.2019 r.). Nadmieniło również, że kwoty te nie były kwestionowane przez szkołę. Jak zauważył też organ w odpowiedzi na skargę kwoty te strona kwestionuje w kolejnych odwołaniach, jednakże od 2022 r. nie przedłożyła do organu korekty rocznego rozliczenia wykorzystania dotacji w 2018 r. Ponadto Kolegium zauważyło, że w odwołaniu wskazano, że w 2018 r. otrzymała tylko kwotę 50.124,56 zł na zadania związane z nauczaniem mniejszości narodowych, natomiast już w treści skargi wskazuje, że dotacja przekazana l-XII wyniosła 39.383,52 zł, dotacja przekazana i należna IX-XII wyniosła 7.160,64 zł natomiast dotacja przekazana i nienależna l-XII wyniosła 32.222.88 zł.
Sąd nie uwzględnił również wskazanego w treści uzasadnienia skargi zarzutu naruszenia polegającego w ocenie strony na powielaniu tezy organu I instancji co do stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących placówki w zakresie realizowanych zajęć i pobrania w nadmiernej wysokości dotacji oświatowej (a tym samym naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a.). Wskazać należy, że podniesiona kwestia merytoryczna (co do tego, że 9 uczniów z klas V i VI nie uczestniczyło w lekcjach nauki własnej historii i kultury, przez co nie został spełniony jeden z dwóch warunków przyznania dotacji w związku z nauczaniem mniejszości narodowej, wynikających z rozporządzenia z 18 sierpnia 2017 r.), zatem na uczniów tych nie przysługiwała dotacja oświatowa przewidziana dla uczniów należących do mniejszości narodowych) - została już prawomocnie przesądzona w dwóch wyrokach wskazanych wcześniej z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 201/23 i z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 157/24, których strona nie zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Trudno w ocenie sądu uznać również za zasadny zarzut (zawarty w treści uzasadnienia skargi) naruszenia art. 139 k.p.a (zakaz reformationis in peius, czyli rozstrzygania przez organ odwoławczy na niekorzyść strony odwołującej się), skoro SKO, m.in. uchyliło decyzję organu I instancji i określiło niższą wysokość dotacji podlegającej zwrotowi w łącznej wysokości 48.978,54 zł w 2018 r. (w miejsce określonej przez Prezydenta w wysokości 64.445,87 zł).
Sąd nie znalazł w końcu podstaw do uwzględnienia zarzutu (zawartego w treści uzasadnienia skargi) naruszenia art. 15 k.p.a. poprzez pogwałcenie zasady dwuinstancyjności postępowania, co godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe strony i musi być oceniane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. (pociągającym za sobą stwierdzenie nieważności decyzji). Wskazać przede wszystkim należy, że strona nie wskazała na czym miałoby polegać naruszenie przez Kolegium wskazanej zasady. Bez wątpienia również (jak wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 801/24), naruszeniem przedmiotowej zasady dwuinstancyjności będzie sytuacja (co w tej sprawie nie miało miejsca), w której organ odwoławczy pominie rozpoznanie sprawy na skutek wniesienia odwołania lub nie przeprowadzi ponownego rozpoznania sprawy (też wyrok NSA z 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 259/17). Organ odwoławczy nie zmienił również tożsamości zarówno elementów podmiotowych, jak i przedmiotowych sprawy rozpatrzonej i rozstrzygniętej przez organ I instancji. Treść dokonanego rozstrzygnięcia przez SKO polegająca na uchyleniu decyzji Prezydenta przemawia również za tym (wbrew twierdzeniu strony), że organ odwoławczy w pełni zrealizował przedmiotową zasadę dwuinstancyjności dokonując ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Jednocześnie sąd będąc zobligowany z urzędu do zbadania terminu przedawnienia zwrotu dotacji za 2018 r., który upływał z dniem 31 grudnia 2023 r. (choć kwestia ta nie była podnoszona w skardze) zgadza się z organem odwoławczym, że termin ten upływa z końcem października 2024 r. (uwzględniając treść art. 70 §6 pkt 2 o.p.), z którego wynika, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. W dniu 4 maja 2023 r. strona wniosła bowiem skargę do WSA w Olsztynie, zaś odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy doręczony został Kolegium 24 października 2023 r. (zatem okres zawieszenia trwał od 4 maja 2023 r. do 24 października 2023 r. - niespełna 6 miesięcy). Kolejną skarga została wniesiona 8 kwietnia 2024 r., odpis zaś prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy wpłynął do Kolegium 9 września 2024 roku (okres zawieszenia trwał zatem 5 miesięcy). Należy przy tym wskazać, że kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie o finansach publicznych należą do niepodatkowych należności budżetowych, w rozumieniu art. 60 pkt 1 tej ustawy, które ulegają przedawnieniu się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin ich płatności. Nadto do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p. nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacja podatkowa (art. 67 §1 u.f.p.).
Uwzględniając dotychczasowe rozważania wskazać należy, że zarzuty podniesione w skardze w żaden sposób nie wpływają na prawidłowość przyjętego rozstrzygnięcia. Stanowią natomiast polemikę, pozostającą bez istotnego znaczenia dla sprawy. Sąd, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się również innych błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ani też naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.