I SA/Ol 467/23

I SA/Ol 467/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska
Katarzyna Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 857/24 - Wyrok NSA z 2025-05-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 pkt 1, 4, 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 54
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 9 października 2023r., nr Rep. 2381/EA/23 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga J.K. (dalej: "zobowiązany", "strona" lub "skarżący") dotyczy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymującego w mocy postanowienie Wójta Gminy G. (dalej: "wierzyciel", "organ I instancji") z 9 sierpnia 2023 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: "organ egzekucyjny") prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 10 lipca 2023 r. nr [...], obejmującego opłatę podwyższoną za działalność wykonywaną bez wymaganej koncesji w wysokości 4.497.754 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Podstawą prawną egzekwowanej należności pieniężnej jest decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Warszawie z 2 listopada 2018 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia stronie opłaty podwyższonej w wysokości 7.496.256 zł za wydobycie w latach 2014-2017 kopaliny bez wymaganej prawem koncesji (dalej: "decyzja z 2 listopada 2018 r. nr [...]"). Na mocy tej decyzji strona została zobowiązana do wniesienia należności w wysokości 60% naliczonej opłaty, tj. 4.497.754 zł na konto gminy G.
W pismach z 13 i 14 lipca 2023 r. zobowiązany, powołując art. 33 § 2 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, wskazując na częściowe nieistnienie obowiązku, nieprawidłowe określenie wymagalności obowiązku, a także brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Zobowiązany podniósł, że wierzyciel dochodzi zapłaty wierzytelności wraz z odsetkami za zwłokę od należności podatkowych pomimo, że zobowiązany nie ponosi odpowiedzialności za zwłokę. Wskazał na konieczność uwzględnienia w tej kwestii regulacji zawartej w art. 54 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: "Op"). Podkreślił, że wierzyciel prowadził osobne postępowanie o sygn. [...] dotyczące tożsamej sprawy określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny. Podał, że postępowanie to nie zostało ostatecznie zakończone i zobowiązany pozostawał w słusznym przekonaniu, że dla rozliczenia należności konieczne jest wydanie osobnej decyzji. Ocenił więc, że nie ponosi odpowiedzialności za zwłokę w płatności. Dodał, że został zaskoczony dwutorowymi działaniami wierzyciela. Ponadto wskazał na wszczęcie egzekucji z naruszeniem art. 15 § 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.
Postanowieniem z 9 sierpnia 2023 r. wierzyciel oddalił zarzuty zobowiązanego zgłoszone w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji podkreślił, że podstawą prawną prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie jest decyzja z 2 listopada 2018 r. nr [...], zaś niezakończone postępowanie o sygn. [...] w żaden sposób nie wpływa na obowiązek zapłaty przez zobowiązanego należności pieniężnej wynikającej z tej decyzji. Dodał, że 17 września 2019 r. zostało wystosowane przez gminę do zobowiązanego wezwanie do zapłaty.
Po rozpatrzeniu zażalenia strony Kolegium wydało zaskarżone postanowienie, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że postępowanie o sygn. [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie zostało umorzone decyzją z 19 kwietnia 2023 r. Postępowanie to w ocenie Kolegium nie ma ponadto znaczenia dla oceny zarzutów zgłoszonych w niniejszej sprawie. Kolegium podkreśliło bowiem, że obowiązek zapłaty kwoty 4.497.754 zł na rzecz gminy wynika wprost z decyzji z 2 listopada 2018 r. nr [...], cały czas istnieje i nie został wykonany przez zobowiązanego, stąd egzekucja była konieczna. Kwota tej zaległości nie została umorzona, rozłożona na raty, termin jej płatności nie został odroczony. W tych okolicznościach Kolegium stwierdziło, że nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony o słusznym jej przekonaniu w kwestii konieczności wydania osobnej decyzji, nieponoszeniu odpowiedzialności za zwłokę w zapłacie należności, czy nieprawidłowości w naliczaniu odsetek za zwłokę od należności podatkowych. Ponadto Kolegium wskazało, że pismem z 17 września 2019 r. zobowiązany został wezwany do zapłaty opłaty wynikającej z decyzji z 2 listopada 2018 r. nr [...]. Natomiast z treści wystawionego tytułu wykonawczego wyraźnie wynika, że wierzyciel wystawił upomnienie, które zostało doręczone zobowiązanemu 28 czerwca 2023 r. Stąd też zdaniem Kolegium nie może zostać uwzględniony zarzut strony dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Kolegium oceniło zatem, że organ I instancji zasadnie oddalił zarzuty zobowiązanego oparte o dyspozycję art. 33 § 2 pkt 2, 4, 6 u.p.e.a.
W skardze skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił przy tym naruszenie w tej sprawie: art. 33 § 2 pkt 1 i 6 lit. c u.p.e.a., a także art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "Kpa") w zw. z art. 6 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez przerzucenie ciężaru związanego z bezpodstawnym prowadzeniem przez Wójta Gminy postępowania związanego z ustaleniem zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie (sygn. [...]) na skarżącego i uznanie, że pozostawał on w zwłoce w zapłacie należności publicznoprawnej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie wbrew zarzutom skargi odpowiada prawu.
W kontrolowanej sprawie zagadnieniem spornym pomiędzy stronami pozostawała kwestia objęcia tytułem wykonawczym z 10 lipca 2023 r. nr [...], oprócz opłaty podwyższonej za działalność wykonywaną bez wymaganej koncesji w wysokości 4.497.754 zł, także odsetek za zwłokę. Zdaniem skarżącego nie ponosi on odpowiedzialności za zwłokę w płatności, gdyż wierzyciel prowadził osobne postępowanie o sygn. [...] dotyczące tożsamej sprawy określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny, które nie zostało ostatecznie zakończone i zobowiązany pozostawał w słusznym przekonaniu, że dla rozliczenia należności konieczne jest wydanie osobnej decyzji. W ocenie natomiast Kolegium powyższe argumenty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie, gdyż obowiązek zapłaty kwoty 4.497.754 zł na rzecz gminy wynika wprost z decyzji z 2 listopada 2018 r. nr [...], cały czas istnieje i nie został wykonany przez zobowiązanego, nie udzielono także żadnej ulgi w spłacie tej zaległości.
W świetle obowiązujących przepisów prawa, w tak zarysowanym sporze rację należało przyznać Kolegium. Wymaga przy tym wyjaśnienia, że rozstrzygnięcie powyższego sporu miało kluczowe znaczenie dla wyniku tej sprawy. Twierdzenia skarżącego o braku odpowiedzialności za zwłokę w płatności opłaty podwyższonej w części przypadającej na rzecz gminy stanowiły bowiem podstawę wniesienia przez skarżącego zarzutu opisanego w art. 33 § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a., po rozpatrzeniu którego wydane zostało postanowienie wierzyciela z 9 sierpnia 2023 r., utrzymane następnie w mocy przez Kolegium zaskarżonym postanowieniem. Dla porządku należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być "nieistnienie obowiązku". Stosownie zaś do art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. podstawę takiego zarzutu może także stanowić "brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b".
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany w judykaturze, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej nieistnienia w określonej części obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) może odnosić się do nieuwzględnienia przez wierzyciela przy sporządzaniu tytułu wykonawczego regulacji zawartej w art. 54 Op dotyczącej przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2023 r. III FSK 118/22). Sąd nie neguje także, że zarzut ten mógł być podniesiony w niniejszej sprawie, gdyż z mocy art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 633 ze zm.), przepisy Op dotyczące zobowiązań podatkowych stosuje się odpowiednio m.in. do opłaty podwyższonej, która została ustalona stronie decyzją z 2 listopada 2018 r. nr [...]. W ocenie Sądu zarzut ten nie ma jednak usprawiedliwionych podstaw w okolicznościach kontrolowanej sprawy. Podana przez skarżącego okoliczność prowadzenia przez wierzyciela odrębnego postępowania o sygn. [...], dotyczącego tożsamej sprawy określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny, nie mieści się bowiem w katalogu przyczyn stanowiących w świetle art. 54 Op podstawę do przerwy w naliczaniu odsetek za zwłokę.
Zgodnie bowiem z art. 54 § 1 Op odsetek za zwłokę nie nalicza się:
1) za okres zabezpieczenia, od zabezpieczonej kwoty zobowiązania, jeżeli objęte zabezpieczeniem środki pieniężne, w tym kwoty uzyskane ze sprzedaży objętych zabezpieczeniem rzeczy lub praw, zostały zaliczone na poczet zaległości podatkowych;
2) za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 227 § 1, do dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy;
3) za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie, o którym mowa w art. 139 § 3;
4) w przypadku zawieszenia postępowania z urzędu - od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania do dnia doręczenia postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania;
5) jeżeli wysokość odsetek nie przekraczałaby trzykrotności wartości opłaty pobieranej przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe za traktowanie przesyłki listowej jako przesyłki poleconej;
6) (uchylony)
7) za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania;
7a) za okres od dnia następnego po upływie dwóch lat od dnia złożenia deklaracji, od zaległości związanych z popełnionymi w deklaracji błędami rachunkowymi lub oczywistymi omyłkami, jeżeli w tym okresie nie zostały one ujawnione przez organ podatkowy;
7b) za okres od dnia złożenia wniosku o wydanie decyzji określonej w art. 119zfa § 1 do dnia cofnięcia skutków unikania opodatkowania zgodnie z art. 119zfk § 1 lub 2, od zaległości podatkowych związanych z osiągnięciem korzyści podatkowej;
8) w zakresie przewidzianym w odrębnych ustawach.
Stwierdzony brak podstaw prawnych do zastosowania przerwy w naliczaniu odsetek za zwłokę w związku z prowadzeniem przez wierzyciela postępowanie o sygn. [...] uzasadniał oddalenie zarzutu częściowego nieistnienia obowiązku na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Godzi się przy tym zauważyć, że postępowanie o sygn. [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty podwyższonej za wydobycie zostało umorzone decyzją z 19 kwietnia 2023 r. Prowadzenie tego postępowania nie miało zaś żadnego wpływu na wykonalność decyzji z 2 listopada 2018 r. nr [...], stanowiącej podstawę egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami za zwłokę. W tych okolicznościach nie mógł odnieść zamierzonego skutku także zarzut brak wymagalności obowiązku opisany w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. W kontrolowanej sprawie ustalono bowiem, że kwota zaległości nie została umorzona, rozłożona na raty, termin jej płatności nie został odroczony. Wszczęcie egzekucji administracyjnej w tej sprawie zostało natomiast poprzedzone doręczeniem zobowiązanemu upomnienia, co stanowiło przyczynę oddalenia zarzutu opisanego w art. 33 § 2 pkt 4 Op. Wbrew zarzutom sformułowanym w skardze, przy wydaniu kontrolowanych postanowień organy nie naruszyły zatem art. 6 Kpa (zasady legalności) oraz art. 8 § 1 Kpa (zasady budzenia zaufania do władzy publicznej), które z mocy art. 18 u.p.e.a. znajdują zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Końcowo należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd zobowiązany był do przeprowadzenia w tej sprawie kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uprawniony był przy tym do stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli byłoby to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli w takich granicach Sąd nie stwierdził jednak naruszenia prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. uzasadniałoby uwzględnienie skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Niezasadne okazały się także zarzuty podniesione w skardze.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.