I SA/OL 434/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2023-03-08
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowypostępowanie odwoławczezawieszenie postępowaniabezprzedmiotowość postępowaniaOrdynacja podatkowauchylenie postanowieniakoszty postępowania

WSA w Olsztynie uchylił postanowienie organu odwoławczego o odmowie zawieszenia postępowania podatkowego, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na zakończenie postępowania głównego.

Skarżąca wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiające zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie podatku dochodowego. Sąd administracyjny uznał, że postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe, ponieważ postępowanie odwoławcze, którego zawieszenia domagała się strona, zostało już zakończone ostateczną decyzją organu. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem przepisów.

Skarżąca M. N. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 11 sierpnia 2022 r., które odmówiło zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu prawomocnego rozpatrzenia zagadnienia wstępnego, jednak organ uznał, że taka sytuacja nie zachodzi. W skardze strona podniosła m.in. zarzut naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, a także wskazała, że postanowienie zostało wydane po zakończeniu postępowania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe, ponieważ postępowanie odwoławcze, którego zawieszenia domagała się strona, zostało zakończone ostateczną decyzją organu odwoławczego z dnia 15 lipca 2022 r. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, w sytuacji bezprzedmiotowości postępowania, organ powinien wydać postanowienie o umorzeniu. Ponieważ organ odwoławczy wydał postanowienie o odmowie zawieszenia, zamiast umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, naruszył przepisy prawa. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, w takiej sytuacji postępowanie zażaleniowe staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone.

Uzasadnienie

Postępowanie zażaleniowe dotyczące zawieszenia postępowania odwoławczego staje się bezprzedmiotowe, gdy postępowanie odwoławcze zostało już zakończone ostateczną decyzją. Organ odwoławczy powinien wówczas umorzyć postępowanie zażaleniowe na podstawie art. 208 § 1 w zw. z art. 219 O.p. oraz art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 O.p.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Pomocnicze

O.p. art. 208 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 219

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 201 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70c

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 217

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § 4

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 179

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 215 § 1

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe z uwagi na zakończenie postępowania odwoławczego ostateczną decyzją organu. Organ odwoławczy powinien był umorzyć postępowanie zażaleniowe jako bezprzedmiotowe, a nie wydać postanowienie o odmowie zawieszenia.

Godne uwagi sformułowania

bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego skutkująca koniecznością umorzenia tego postępowania Zakończonego już ostatecznie postępowania nie można bowiem ani zawiesić, jak również odmówić jego zawieszenia, skoro ono już się nie toczy.

Skład orzekający

Andrzej Brzuzy

sędzia

Anna Janowska

asesor WSA (sprawozdawca)

Przemysław Krzykowski

sędzia WSA (przewodniczący)

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności umorzenia postępowania zażaleniowego w przypadku bezprzedmiotowości postępowania głównego, nawet jeśli organ wydał postanowienie o odmowie zawieszenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej w postępowaniu podatkowym, gdzie postępowanie odwoławcze zostało zakończone przed merytorycznym rozpatrzeniem zażalenia na odmowę jego zawieszenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym, która może mieć znaczenie dla wielu podatników i prawników zajmujących się tą dziedziną.

Postępowanie podatkowe zakończone, a organ nadal odmawia zawieszenia? Sąd wyjaśnia, dlaczego to błąd.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 434/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 208 par. 1, art. 219, art. 233 par. 1 pkt 3, art. 239
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 11 sierpnia 2022 r., nr 2801-IOD.4102.33.2022 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz skarżącej M. N. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
M. N. (dalej: "strona", "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 11 sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego.
Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika,
że w piśmie z 14 kwietnia 2022 r., stanowiącym wypowiedzenie się w sprawie
z odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kętrzynie z 27 grudnia 2021 r., określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r., strona wniosła o zawieszenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1549 ze zm.), dalej jako: "O.p.", do czasu prawomocnego rozpatrzenia zagadnienia wstępnego, tj. rozpoznania przez sąd administracyjny skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 20 września 2021 r., nr 2801-IOD.4102.30.2021, utrzymujące
w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kętrzynie z 15 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie postanowieniem z 20 maja 2022 r. odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego, wskazując,
że rozstrzygnięcie skargi na postanowienie z 20 września 2021 r. nie jest konieczne dla kontynuowania sprawy odwoławczej, a zatem nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona, wnosząc o jego uchylenie
w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zawieszenie postępowania odwoławczego, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 201 § 1 pkt 2 O.p. oraz art. 217 § 1 i § 2 w zw.
z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Utrzymując w mocy powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że na konstrukcję zagadnienia wstępnego składają się cztery elementy: 1) zagadnienie to wyłania się w toku postępowania podatkowego, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) wymaga ono uprzedniego rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji,
4) istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego
a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. W ocenie organu, taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Prawomocne rozpoznanie skargi na postanowienie organu z 20 września 2021 r. nie determinuje bowiem zakończenia postępowania odwoławczego. Kwestia sporna we wskazanej sprawie dotyczyła oczywistej omyłki pisarskiej na etapie wszczęcia postępowania podatkowego. Oczywisty błąd polegał bowiem na braku umieszczenia Numeru Identyfikacji Podatkowej podatnika w sentencji postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego
w Kętrzynie z 30 listopada 2020 r. o wszczęciu postępowania podatkowego
w sprawie. Organ podatkowy, oznaczając stronę postępowania, wskazał dane identyfikujące: imię i nazwisko oraz adres wykonywania działalności gospodarczej, natomiast pominął w rubrum postanowienia NIP. Nie było jednak wątpliwości co do tożsamości podatnika. Ponadto organ pierwszej instancji sprostował omyłkę
z urzędu, dodając w rubrum postanowienia NIP podatnika. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie postanowieniem z 20 września 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kętrzynie z 15 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Prawidłowość ww. rozstrzygnięcia została potwierdzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który wyrokiem z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/OI 708/21, oddalił skargę podatnika na ww. postanowienie z 20 września 2021 r.
W ocenie organu, rozstrzygnięcie postępowania odwoławczego nie jest uzależnione od wyniku postępowania przed sądem administracyjnym w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Ocena zasadności dokonanego sprostowania również nie wpływa w żaden sposób na kwestie materialnopodatkowe w postępowaniu odwoławczym. Okoliczności wskazane we wniosku strony z 4 maja 2021 r. złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kętrzynie o zawieszenie postępowania podatkowego nie mają znaczenia dla wymiaru podatku, a ponadto ich ocena nie musi poprzedzać rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Postanowienia miały za przedmiot sprawy zagadnienia poboczne, proceduralne. Ustawa nie zawiera regulacji uzależniających wydanie rozstrzygnięcia co do istoty od prawomocnego zakończenia wszelkich wynikłych w trakcie sprawy sporów.
W skardze na powyższe postanowienie strona wniosła o uchylenie postanowień obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, podnosząc zarzuty naruszenia:
1) przepisów postępowania, w stopniu który miał istotny wpływ na wynik sprawy,
tj.: art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239, art. 201 § 1 pkt 2, art. 217 § 1 i § 2 w zw.
z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 w zw. z art. 179 § 1 i § 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie,
2) przepisów prawa materialnego, w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy,
tj.: art. 70 § 1, § 4, § 6 pkt 1 w zw. z art. 70 c O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe i spóźnione, ponieważ zostało wydane (11 sierpnia 2022 r.)
i doręczone (12 sierpnia 2022 r.) już po zakończeniu postępowania podatkowego decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 15 lipca 2022 r., doręczoną 20 lipca 2022 r., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kętrzynie z 27 grudnia 2021 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r.
Ponadto, zdaniem strony, postanowienie zostało wydane z naruszeniem
art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii związanych z prawidłowością wszczęcia postępowania podatkowego oraz umożliwienia stronie wglądu do całości materiałów dowodowych sprawy (w tym dokumentacji z akt postępowania karnego skarbowego). Wskazano, że strona wniosła skargi na decyzję ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 15 lipca 2022 r. oraz na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 28 lipca 2022 r. w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z całością dokumentów wymienionych w postanowieniu z 24 marca 2022 r. Zdaniem strony, istotne znaczenie w sprawie ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 16 października 2019 r. w sprawie
C-189/18 Glencore. Ponadto postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 70 § 1, § 4, § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, że bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony, choć nie istniały przesłanki do wszczęcia sprawy karnej skarbowej. Zdaniem strony, postanowienie naruszyło również przepisy
art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 i art. 215 § 1 O.p., albowiem zawiera błędne uzasadnienie faktyczne i prawne, które nie spełnia przesłanek ustawowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z 20 lutego 2023 r. strona podtrzymała argumentację skargi. Wskazała, że wbrew stanowisku organu wyrażonemu w odpowiedzi na skargę postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 70 § 1, § 4, § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, że bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony. Ponadto organ nie wyjaśnił, czy w sprawie miał zastosowanie i z jakich przyczyn art. 70 § 4 O.p. Ponowiono argumentację, że postanowienie jest spóźnione, ponieważ zostało wydane po zakończeniu postępowania podatkowego. Wskazując na naruszenie
art. 201 § 1 pkt 2 O.p., strona podniosła, że postępowanie powinno być zawieszone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii związanych z prawidłowością wszczęcia postępowania podatkowego oraz umożliwienia wglądu do całości materiałów dowodowych sprawy. Dodatkowo, w jej ocenie, postanowienie narusza przepisy art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 i art. 215 § 1 O.p.
W odpowiedzi w piśmie z 6 marca 2023 r. organ stwierdził, że w zakresie argumentacji strony przedstawionej w piśmie z 20 lutego 2023 r. wypowiedział się już w zaskarżonym postanowieniu, jak i w odpowiedzi na skargę. W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia art. 70 § 1, § 4, § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. wskazał, że kwestie te zostały wyjaśnione w wydanej wobec skarżącej decyzji
w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. i pozostają poza przedmiotem niniejszej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania
(art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt sprawy, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, bowiem w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego skutkująca koniecznością umorzenia tego postępowania.
Zgodnie z art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W myśl zaś art. 219 O.p., do postanowień stosuje się odpowiednio m.in. przepis
art. 208 O.p. Stosownie do art. 233 § 1 pkt 3 O.p. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze, zaś z mocy art. 239 O.p. unormowanie to ma odpowiednie zastosowanie również do postanowień. Istotą decyzji
o umorzeniu postępowania odwoławczego jest to, że nie rozstrzyga ona o istocie sprawy i kończy to postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
Za bezprzedmiotowe należy uznać postępowanie odwoławcze, które z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych nie może się toczyć, gdyż brak jest przedmiotu stosunku prawnego, którego dotyczyło, a więc konkretnej sprawy, która mogłaby stanowić ów przedmiot. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu. Należy podkreślić, że organ wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania nie tylko wówczas, gdy postępowanie było od początku bezprzedmiotowe z uwagi na jego podmiot lub przedmiot. Organ podejmuje takie rozstrzygnięcie również wówczas, gdy bezprzedmiotowość wystąpiła w toku postępowania, również w toku postępowania zażaleniowego.
Zatem bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. w sytuacji braku przedmiotu stosunku prawnego. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa,
w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak przedmiotu stosunku prawnego oznacza, że elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju,
że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie. Bezprzedmiotowość odnosząca się do postępowania ma ten skutek, że wydana decyzja nie ma merytorycznego charakteru rozstrzygnięcia
w sprawie, lecz jest formalnym zakończeniem wszczętego postępowania. W art. 233 § 1 pkt 3 O.p. nie określono wyraźnie przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, lecz w piśmiennictwie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że do umorzenia postępowania odwoławczego może dojść, po pierwsze, w razie skutecznego cofnięcia odwołania przez stronę, po drugie z powodu bezprzedmiotowości (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski,
J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 677, wyrok NSA
z 12 października 2010 r., sygn. akt I FSK 826/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Bezprzedmiotowość może dotyczyć zarówno sprawy "głównej", jak i "kwestii wpadkowych" wynikających w toku postępowania. W tym zakresie organ nie może działać w ramach tzw. uznania administracyjnego. Bezprzedmiotowość jest kategorią obiektywną, a jej wystąpienie wiąże organ i obliguje go do umorzenia postępowania (wyrok WSA w Gliwicach z 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 124/14). Podkreślenia wymaga wpadkowość postanowień w przedmiocie zawieszenia postępowania w relacji do toku postępowania głównego. Rozstrzygnięcie wpadkowe nie uzyskuje charakteru samoistnego, ponieważ samo w sobie nie kształtuje obowiązków adresata jako podatnika i powiązane jest z toczącym się postępowaniem podatkowym. Pełną kontrolą zarówno aspektów formalnych, jak
i materialnych objęta jest decyzja, wydana w pierwszej i drugiej instancji przez organ podatkowy. Od niej to przysługuje podatnikowi odwołanie do organu wyższego stopnia, a od jego decyzji - skarga do sądu administracyjnego. Aspekt badania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej związany jest zatem z tokiem postępowania głównego, które to poddane jest pełnej kontroli legalności przez sądy administracyjne, co w konsekwencji gwarantuje zachowanie prawa obywatela do dwuinstancyjnego postępowania (wyrok WSA w Poznaniu z 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 10/16). W związku z tym nie ma ryzyka przyznania organom podatkowym możliwości działania poza rzeczywistą kontrolą sądową poprzez umarzanie postępowania zażaleniowego przez organ odwoławczy za każdym razem, gdy nie będzie już przedmiotu postępowania, a w konsekwencji obawy przed instrumentalnym korzystaniem przez organy z możliwości umorzenia postępowania zażaleniowego, skoro w toku kontroli sądowej decyzji ostatecznej badaniu podlegają zarówno wszystkie aspekty formalne, jak i materialne, sprawy podatkowej zakończonej wydaniem tej decyzji.
W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania zażaleniowego była kwestia zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego. Postępowanie to zostało zakończone decyzją ostateczną organu odwoławczego z 15 lipca 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Wydanie tej decyzji zakończyło postępowanie, którego zawieszenia domagała się strona skarżąca. W związku z tym postępowanie zażaleniowe dotyczące odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego
w sprawie określenia spornego zobowiązania podatkowego stało się bezprzedmiotowe, gdyż postępowanie to zostało zakończone i nie może podlegać zawieszeniu.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenie miało zatem to, że zanim doszło do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez stronę wydał decyzję ostateczną, którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. To oznacza, że organ był zobligowany do umorzenia postępowania zażaleniowego, albowiem
w sytuacji, gdy nie ma już przedmiotu zawieszenia, jakim jest toczące się postępowanie odwoławcze zakończone decyzją ostateczną, w myśl art. 208 § 1 O.p. bezprzedmiotowym stało się rozpatrywanie zażalenia na odmowę zawieszenia tego postępowania. Tym samym organ odwoławczy winien był na postawie art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 O.p. umorzyć postępowanie zażaleniowe.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 lipca 2012 r. sygn. akt I FSK 1410/11 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że w sytuacji gdy nie ma już przedmiotu zawieszenia, jakim jest toczące się postępowanie odwoławcze zakończone decyzją ostateczną, bezprzedmiotowym – po myśli art. 208 O.p. – stało się rozstrzyganie zażalenia na odmowę zawieszenia tegoż postępowania. Stanowisko to jest podzielane przez sądy administracyjne kształtujące w tym zakresie linię orzecznictwa, której reprezentatywnymi przykładami są orzeczenia NSA: z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 1016/17; z 11 października 2019 r., sygn. akt II FSK 3605/17, z 22 października 2019 r., sygn. akt II FSK 3818/17; z 7 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3230/18; z 25 marca 2021 r., sygn. akt I FSK 1701/20;
z 1 lutego 2023 r., sygn. akt I FSK 1576/20; jak również szereg orzeczeń WSA:
WSA w Poznaniu z 22 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Po 918/16; WSA w Warszawie
z 13 września 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 223/18; WSA w Gliwicach z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 1024/18; WSA w Bydgoszczy z 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 781/18; WSA w Gdańsku z 7 października 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 605/20; WSA w Opolu z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Op 272/20 (wszystkie dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego z uwagi na zakończenie postępowania odwoławczego w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego. Zakończonego już ostatecznie postępowania nie można bowiem ani zawiesić, jak również odmówić jego zawieszenia, skoro ono już się nie toczy.
W związku w powyższym, wydając zaskarżone postanowienie, organ odwoławczy naruszył przepisy art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 O.p. oraz art. 208
§ 1 w zw. z art. 219 O.p. i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Ze względu na zakończenie postępowania odwoławczego zasadność żądania jego zawieszenia nie mogła być poddana ocenie organu odwoławczego orzekającego w drugiej instancji, gdyż brak było możliwości weryfikacji przesłanki określonej w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. W związku z powyższym bezprzedmiotowa jest ocena Sądu co do zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia tego przepisu, jak i pozostałych wymienionych w skardze przepisów postępowania. Należy jedynie zauważyć, że podnoszone przez stronę kwestie mogą być przedmiotem kontroli sądowej w sprawie ze skargi na decyzję organu odwoławczego w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego.
Rozpatrując ponownie zażalenie, organ odwoławczy umorzy postępowanie zażaleniowe w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego jako bezprzedmiotowe.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, Sąd na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadniały przepisy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na ich wysokość składała się kwota 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI