I SA/Ol 427/24

I SA/Ol 427/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska /przewodniczący/
Jolanta Strumiłło /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 27j, art. 27i § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 46 § 1.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Janowska Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 12 września 2024 r., nr 2801-IEW.720.9.2024 w przedmiocie oddalenia sprzeciwu dłużnika rzeczowego oddala skargę.
Uzasadnienie
A. B. (dalej jako skarżący, strona) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej jako WSA) w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako Dyrektor IAS, Dyrektor) z 12 września 2024 r. w przedmiocie oddalenia sprzeciwu dłużnika rzeczowego.
Jak wynika z przekazanych Sądowi akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej jako Naczelnik US, Naczelnik, organ egzekucyjny, wierzyciel) prowadzi postępowanie egzekucyjne w administracji wobec majątku R. spółka z o.o. z siedzibą w O. (dalej jako spółka, zobowiązana), m.in. na podstawie trzech tytułów wykonawczych: z 15 i 31 marca oraz z 21 czerwca 2022 r. W toku postępowania Naczelnik ustanowił 15 marca i 27 lipca 2022 r. zastaw skarbowy na ruchomości stanowiącej samochód specjalny – dźwig żuraw [...] o nr rej. [...] (dalej jako pojazd, dźwig). Następnie protokołem z 27 marca 2023 r. zajął dźwig (karty nr 5-9, 15-14, 50-55 akt organu).
Naczelnik pismem z 1 września 2023 r. zlecił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] wykonanie czynności egzekucyjnych poprzez sprzedaż powyższego dźwigu znajdującego się pod adresem skarżącego, prowadzącego działalność usługową o profilu dźwigowo-sprzętowym.
W toku postępowania Naczelnik US postanowieniem z 7 czerwca 2024 r., działając na podstawie art. 54b § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w skrócie u.p.e.a.), uchylił z urzędu dokonane protokołem z 27 marca 2023 r. zajęcie dźwigu. Organ egzekucyjny stwierdził, że zajęcie dokonano z naruszeniem przepisów ustawy, gdyż w chwili zajęcia pojazd nie był własnością zobowiązanej spółki.
W związku z powyższym, protokołem z 7 czerwca 2024 r. Naczelnik US dokonał ponownego zajęcia omawianego dźwigu. W treści protokołu organ egzekucyjny pouczył o przysługujących skarżącemu uprawnieniach. Protokół zajęcia ruchomości z 7 czerwca 2024 r. doręczono skarżącemu 13 czerwca 2024 r. (k. 58-56 akt organu).
Pismem z 19 czerwca 2024 r. skarżący złożył "sprzeciw na czynność egzekucyjną zajęcia i odbioru ruchomości" – omawianego dźwigu. Wniósł o uchylenie zajęcia z 7 czerwca 2024 r. oraz umorzenie postępowania. Podał, że nie ma podstaw do dokonywania zajęcia pojazdu stanowiącego jego własność, natomiast tytuły wykonawcze wymienione w zajęciu ruchomości zostały wystawione wobec spółki R., a nie na niego. Wobec tego "obowiązek (wobec strony) nie istnieje". Ponadto dokonał zakupu w dobrej wierze i dźwig jest niezbędny w prowadzonej działalności gospodarczej. Poniósł też koszty dopuszczenia pojazdu do eksploatacji. Do pisma dołączył kopię faktury zakupu pojazdu.
Naczelnik US postanowieniem z 22 lipca 2024 r. oddalił sprzeciw skarżącego w sprawie odpowiedzialności rzeczowej z obciążonego zastawem skarbowym dźwigu. Powołał w sentencji art. 27j oraz art. 17 § 1, art. 27i § 1 pkt 1 i art. 27f § 5 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej jako u.p.e.a. W ocenie organu egzekucyjnego nie wystąpiły okoliczności ograniczenia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności pojazdem strony obciążonym zastawem skarbowym, wymienione w art. 27j u.p.e.a. Zastaw skarbowy jest skuteczny wobec każdorazowego właściciela (art. 46 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa), a zatem także wobec skarżącego. Nie doszło do wystąpienia takich zdarzeń jak całkowita spłata należności przez zobowiązaną spółkę R., czy wykreślenie zastawu skarbowego. Również pozyskane od strony dokumenty potwierdzają przysługujące prawo własności dźwigu, co skutkuje tym, że odpowiedzialność skarżącego jako dłużnika rzeczowego pozostaje aktualna.
Na skutek zażalenia Dyrektor IAS postanowieniem z 12 września 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z 22 lipca 2024 r. Organ odwoławczy obok przepisów powołanych w postanowieniu Naczelnika przedstawił również treść art. 41 § 1, art. 44 § 2 i art. 46 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2368 ze zm.), dalej jako O.p. Wyjaśnił, że wobec zaległości spółki R., na dźwigu został ustanowiony zastaw skarbowy 15 marca i 27 lipca 2022 r. Skarżący nabywając ruchomość objętą zastawem skarbowym stał się dłużnikiem rzeczowym, którego odpowiedzialność ogranicza się jedynie do przedmiotu zastawu i do wartości ruchomości. Naczelnikowi przysługuje prawo zaspokojenia z przedmiotu zastawu bez względu na to, czyją własnością ten przedmiot się staje.
Za prawidłowe Dyrektor uznał dokonanie zajęcia na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych wobec spółki R. Wynika to z treści art. 27i § 1 pkt 1 u.p.e.a. i powoduje, że skarżący nie otrzymał upomnienia i nie będą na niego wystawione tytuły wykonawcze. Ponadto tylko w egzekucji z tej ruchomości strona uczestniczy na prawach zobowiązanego.
Organ zauważył, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz dokumenty przedłożone przez skarżącego nie dowodzą skuteczności prawnej umowy rozliczenia wymagalnego długu z 1 lutego 2022 r. między spółkami: R. i C. Wskazał, że na osobie kupującej ruchomość spoczywa obowiązek sprawdzenia przed zakupem, czy pojazd jest obciążony zastawem skarbowym – rejestr zastawów skarbowych jest ogólnie dostępny i umożliwia bezpłatne sprawdzenie.
W skardze do WSA w Olsztynie strona wniosła o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora IAS oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Naczelnika US. Zarzuciła naruszenie: art. 98 § 1a u.p.e.a. wobec dokonania ponownego zajęcia dźwigu stanowiącego własność skarżącego, art. 1a pkt 20 u.p.e.a. poprzez niezasadne uznanie skarżącego za zobowiązanego, a także brak zastosowania na korzyść skarżącego art. 38 i art. 54b § 1 u.p.e.a. Naruszono ponadto art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, pobieżne rozpoznanie sprawy i zbadanie wszystkich okoliczności oraz materiału dowodowego w sposób wybiórczy i stronniczy, ze szkodą dla skarżącego.
Strona podniosła w skardze, że będące podstawą zajęcia tytuły wykonawcze zostały wystawione przeciwko zobowiązanej spółce, wobec tego nie istnieje jakikolwiek obowiązek względem skarżącego. Organ egzekucyjny nie ma więc podstaw do dokonywania zajęcia i odbioru pojazdu stanowiącego własność skarżącego. Przedmiotowy dźwig jest niezbędny w jego działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie z 12 września 2024 r., którym Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z 22 lipca 2024 r. w przedmiocie oddalenia sprzeciwu właściciela pojazdu specjalnego – dźwigu typu żuraw. Obciążony zastawem skarbowym pojazd został zajęty u skarżącego jako aktualnego właściciela rzeczy, w toku postępowania egzekucyjnego w administracji prowadzonego w celu przymusowej realizacji zaległości podatkowych spółki R., która ma status zobowiązanego.
Organy egzekucyjne obu instancji prawidłowo zakwalifikowały wniesiony pismem z 19 czerwca 2024 r. "sprzeciw na czynność egzekucyjną zajęcia i odbioru ruchomości" jako sprzeciw unormowany w art. 27j u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że podmiotowi będącemu w dniu zajęcia właścicielem rzeczy lub posiadaczem prawa majątkowego, o których mowa w art. 27i § 1, przysługuje prawo sprzeciwu. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. Przepisy art. 27f § 1 zdanie trzecie, § 2, 3 i 5-7 oraz art. 27h stosuje się odpowiednio.
Adresatem normy nadającej uprawnienie do złożenia sprzeciwu w przedmiocie ograniczenia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym jest tylko właściciel rzeczy lub posiadacz prawa majątkowego wskazanego w przepisie art. 27i § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis dotyczy sytuacji, gdy prawo własności rzeczy lub inne prawo majątkowe obciążone jest zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową.
Skarżący podniósł w sprzeciwie z 19 czerwca 2024 r., że dokonane protokołem z 7 czerwca 2024 r. zajęcie dźwigu w ogóle nie powinno mieć miejsca, gdyż pojazd nie jest już własnością zobowiązanej spółki, ale skarżącego. Podał, że tytuły wykonawcze wymienione w zajęciu ruchomości zostały wystawione wobec spółki R. i wobec tego nie istnieje obowiązek względem skarżącego; skarżący dokonał zakupu w dobrej wierze i dźwig jest niezbędny w prowadzonej działalności gospodarczej; poniósł koszty dopuszczenia pojazdu do eksploatacji.
Przedstawione powody sprzeciwu nie mogły zostać uwzględnione, wobec tego zaskarżone i poprzedzające je postanowienie nie naruszają prawa. Jak wynika z treści art. 27j u.p.e.a., zadaniem wnoszącego sprzeciw było wykazanie ograniczenia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności rzeczą lub prawem majątkowym. Ponadto w sprzeciwie określa się istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 27f § 1 zdanie trzecie w związku z art. 27j zdanie trzecie u.p.e.a.).
Powody wymienione w sprzeciwie nie uzasadniały uznania zasadności tego środka zaskarżenia w całości ani w części przez Naczelnika US jako wierzyciela dochodzonych należności podatkowych spółki. Odpowiedzialność rzeczą, którą w niniejszej sprawie jest dźwig, wynika z tego, że skarżący stał się dłużnikiem rzeczowym z uwagi na przeniesienie własności ruchomości obciążonej zastawem skarbowym. Na pojeździe został ustanowiony 15 marca i 27 lipca 2022 r. zastaw skarbowy (k. 5-9 akt organu). W tym okresie prawo własności rzeczy przysługiwało spółce R. W wyniku następujących po sobie transakcji zbycia pojazdu, jego właścicielem stał się skarżący, o czym świadczy faktura z 27 lutego 2023 r. nr [...], której kopię dołączono do sprzeciwu z 19 czerwca 2024 r. (k. 61).
Nie ma w tej sytuacji podstaw, aby uznać wypełnienie przesłanek ograniczenia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności pojazdu skarżącego, unormowaną w art. 27j u.p.e.a. z przedstawionych wyżej powodów wymienionych w sprzeciwie. Argumentację w tym zakresie zasadniczo powtórzono w skardze. Sąd wyjaśnia, że przedmiotem regulacji art. 27i § 1 u.p.e.a. jest taka sytuacja, gdy prawo własności rzeczy lub inne prawo majątkowe obciążone zastawem skarbowym lub hipoteką przymusową, zostało przeniesione z jednego podmiotu (dłużnika) na podmiot trzeci, czyli aktualnego właściciela obciążonej zastawem skarbowym rzeczy. Właściciel może złożyć sprzeciw, o którym mowa w art. 27j, a istotą omawianej regulacji jest ochrona nabywcy tych praw przed prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i utratą prawa własności lub innego prawa majątkowego (por. prawomocny wyrok WSA w Rzeszowie z 7 listopada 2024 r., I SA/Rz 429/24, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zarzuty skargi naruszenia art. 1a pkt 20, art. 38, art. 54b § 1 i art. 98 § 1a u.p.e.a. oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), opierają się wyłącznie na założeniu, że zajęcie dźwigu w ogóle nie powinno mieć miejsca, gdyż pojazd nie jest już własnością zobowiązanej spółki, ale skarżącego. Argumentacja skargi nie mogła jednak odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Okoliczności, że skarżący nabył pojazd w dobrej wierze, poniósł koszty dopuszczenia pojazdu do eksploatacji i dźwig jest niezbędny w prowadzonej działalności gospodarczej – nie powodują ograniczenia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności rzeczą w niniejszej sprawie. Nabycie przez skarżącego ruchomości obciążonej zastawem skarbowym nie blokuje możliwości dochodzenia zabezpieczonej w ten sposób należności nawet jeśli nabywca nie ma świadomości o obciążającym nabywaną ruchomość zastawie skarbowym. Zgodnie bowiem z art. 46 § 1 O.p. zastaw skarbowy jest skuteczny wobec każdorazowego właściciela przedmiotu zastawu i ma pierwszeństwo przed jego wierzycielami osobistymi. Z przepisu tego wynika w sposób jednoznaczny, że skarżący jako dłużnik rzeczowy odpowiada z przedmiotu zastawu za wierzytelności, które zostały w ten sposób zabezpieczone. Nie ma przy tym znaczenia sam fakt nabycia przez skarżącego spornego pojazdu i dobra wiara strony. Nie jest istotny cel zakupu dźwigu ani też koszty dopuszczenia pojazdu do eksploatacji.
Sąd nie ma wobec tego podstaw, aby uznać zasadność podniesionych w skardze zarzutów, w tym odnoszących się do naruszenia prawa procesowego. Stan faktyczny został bowiem ustalony przez organy prawidłowo, a sprawę rozpoznano z uwzględnieniem mających znaczenie okoliczności i dowodów. W opisanych okolicznościach sprawy nie sposób uznać, że organy działały ze szkodą dla skarżącego.
Mając na uwadze argumentację podniesioną w skardze w zakresie ponownego zajęcia dźwigu stanowiącego własność skarżącego Sąd dodatkowo wyjaśnia, że wcześniejsze uchylenie zajęcia dźwigu nie ma wpływu na skuteczność prawną bieżącego zajęcia tej ruchomości, dokonanego protokołem z 7 czerwca 2024 r. Na podstawie art. 54b § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny postanowieniem z 7 czerwca 2024 r. uchylił z urzędu zajęcie dźwigu z 27 marca 2023 r. z tego powodu, że w chwili zajęcia pojazd nie był własnością zobowiązanej spółki. Natomiast zaległości objęte egzekucją nadal istniały w dniu dokonania zajęcia (7 czerwca 2024 r.), co pozwalało na kontynuowanie postępowania egzekucyjnego kierowanego do obciążonego zastawem skarbowym pojazdu będącego własnością skarżącego, na podstawie dotychczasowych tytułów wykonawczych wystawionych na zobowiązaną spółkę R.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.