I SA/Ol 425/24

I SA/Ol 425/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska
Katarzyna Górska /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b, par. 13zzd ust. 5, 7
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) sędzia WSA Anna Janowska Protokolant sekretarz sądowy Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2025r. sprawy ze skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 29 sierpnia 2024r., nr 201/OR14/2024 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga A. Spółki z o.o. z siedzibą w R. (dalej: "producent rolny", "strona", "skarżący") dotyczy decyzji Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej: "organ odwoławczy", "Dyrektor ARiMR") utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. (dalej: "Kierownik BP", "organ I instancji") z 5 kwietnia 2024 r. nr BP256.8110.396.2024.MS.RDM o odmowie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych (suszy).
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 12 marca 2024 r. producent rolny zwrócił się do Kierownika BP o udzielenie ww. pomocy, załączając: informację o uprawach i szkodach w wyniku suszy, kopie polis ubezpieczeniowych wraz z aneksem, raport komisji z oszacowania szkód, kalkulację szkody z systemu IUNG, zdjęcia upraw dotkniętych suszą, pismo dotyczące aplikacji suszowej.
Decyzją z 5 kwietnia 2024 r. Kierownik BP odmówił stronie przyznania pomocy finansowej, stwierdzając, że w tej sprawie nie został spełniony warunek dotyczący minimalnego progu strat w gospodarstwie obliczonego za pomocą aplikacji publicznej (dalej także: "aplikacja suszowa", "aplikacja IUNG"). Podał, że zgodnie z § 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze zm.; dalej: "rozp.RM") próg ten wynosi powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy.
W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji Kierownika BP i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, a ponadto o przeprowadzenie dowodu z informacji znajdującej się na stronie IMGW, z której wynika, że dane z aplikacji IUNG nie mogły być prawidłowe, ponieważ urządzenia pomiarowe pogody, jakimi dysponuje IMGW i z których korzysta aplikacja IUNG, były w 2023 r. modernizowane i częściowo nie działały. Strona zwróciła się także o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania osób, które dokonywały oceny strat na miejscu. Zarzuciła naruszenie w tej sprawie § 5 ust. 5 oraz § 13zzd ust. 5 i 7 rozp.RM, a ponadto art. 75-80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "Kpa").
Utrzymując w mocy decyzję o odmowie przyznania pomocy Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że zgodnie z § 13zze ust. 5 i 7 rozp.RM pomoc jest przyznawana na wniosek producenta rolnego na podstawie załączonego protokołu albo kalkulacji oszacowania szkód, które zawierają informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy. Wywiódł, że szkody spowodowane przez suszę dotyczą, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb (art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 477; dalej: "ustawa o ubezpieczeniach"). Dodał, że określenie powyższych wartości, zgodnie z art. 3 ust. 4 i 5 ustawy o ubezpieczeniach, należy do ministra właściwego do spraw rolnictwa. Stwierdził zatem, że dokonanie szacunku w oparciu o dane wynikające z obwieszczenia ministra właściwego do spraw rolnictwa w sprawie wskaźników klimatycznego bilansu wodnego ma decydujące znaczenie dla stwierdzenia, czy na danym obszarze w istocie doszło do suszy w rozumieniu przepisów rozp.RM i ustawy o ubezpieczeniach.
Dyrektor ARiMR wskazał, że zgodnie z § 13zzd ust. 6 i 7 rozp.RM gdyby szkody określone na podstawie wszystkich dostępnych danych były stwierdzone w wysokości powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody spowodowane wystąpieniem suszy, to wówczas system wygenerowałby protokół oszacowania szkód. W przypadku natomiast gdy szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji roślinnej, o której mowa w ust. 6, za pomocą publicznej aplikacji jest generowana automatycznie kalkulacja oszacowania szkód. Zauważył, że z załączonej do wniosku kalkulacji z oszacowania szkód, wygenerowanej za pomocą publicznej aplikacji, wartość oszacowanych szkód wg kwoty obniżenia dochodu z produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym strony wyniosła [...] zł, co stanowiło 26,04% średniej rocznej produkcji. Zaznaczył przy tym, że kalkulacja ta opierała się w niniejszej sprawie o trzy źródła danych dotyczących wysokości szkód w uprawach, tj.:
- dane wskazane w aplikacji przez rolnika we wniosku o szacowanie szkód,
- dane z raportu komisji szacującej na miejscu, oraz
- dane pobierane z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG).
Zdaniem Dyrektora ARiMR powyższe dane pozwalają na ocenę, że strona nie spełniła jednego z podstawowych warunków udzielenia pomocy finansowej dotyczącego minimalnego progu strat w gospodarstwie, określonego w § 13zze ust. 1 pkt 3 lit b rozp.RM.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie w tej sprawie:
1. § 5 ust. 5, § 13zzd ust. 5 i 7 oraz § 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b rozp.RM poprzez błędną interpretację, podczas gdy prawidłowe wyliczenie procentu suszy zgodnie z § 13zzd rozp.RM winno wynikać z porównania procentowej wysokość szkody i ustalenia czy różnica pomiędzy wynikami IUNG a raportem komisji powołanej przez wojewodę jest do 30% w danej uprawie czy powyżej 30% w danej uprawie, ponieważ od tego zależy wielkość rzeczywista strat w gospodarstwie rolnym;
2. art. 75 - 80 Kpa poprzez pominięcie dowodu z protokołu strat, sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę, podczas gdy jest to dokument o takiej samej randze jak protokół straty wygenerowany przez aplikację IUNG, błędną ocenę tego dokumentu i w efekcie wydanie decyzji o odmowie pomocy pomimo spełnienia warunków do jej udzielania; skarżący wskazał także na pominięcie dowodu z przesłuchania świadków, zeznań strony i innych dowodów przedłożonych przez skarżącego na okoliczność wadliwego działania aplikacji suszowej.
W uzasadnieniu tych zarzutów podniesiono, że z protokołu sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę wynika wprost, że straty w uprawach skarżącego z powodu suszy przekroczyły 30%. Zakwestionowano pominięcie przez organy tych ustaleń i oparcie rozstrzygnięć jedynie na aplikacji suszowej, która ze względu na niepobieranie danych podawała wyniki, które nie odpowiadały rzeczywistym stratom. Podkreślono, że w 2023 r. raport, pomimo wysyłania go przez właściwe gminy do aplikacji suszowej, nie był widoczny ani brany pod uwagę przez aplikację w wyliczeniach końcowych. Oceniono, że w niniejszej sprawie organy powinny dokonać wyliczenia procentu suszy zgodnie z § 13zzd rozp.RM, czyli porównać procentową wysokość szkody i ustalić czy różnica pomiędzy IUNG a raportem komisji jest do 30% w danej uprawie czy powyżej 30% w danej uprawie, ponieważ od tego zależy wielkość rzeczywista szkody oraz decyzja o przyznaniu pomocy. Przedstawiono także kalkulację szkody, która w ocenie skarżącego odpowiada rozp.RM, zaznaczając, że do wyliczenia wartości szkody przyjęto zasadę jaka wynika z § 13zzd ust. 14 rozp.RM, czyli:
1) wyższą wysokość szkód spowodowanych wystąpieniem suszy, jeżeli różnica wynosi nie więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód,
2) niższą wysokość szkód powiększoną o 30%, jeżeli różnica wynosiła więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód.
Końcowo podano, że oparcie decyzji jedynie na dokumentach z aplikacji, które nie stanowią aktu prawnego, jest nieuprawnione w przypadkach, gdy są one błędne i nie pokrywają się z raportami z szacowania wykonanymi przez komisje powołane przez wojewodów, które weryfikowały szkody bezpośrednio na miejscu.
W piśmie procesowym z 16 grudnia 2024 r. skarżący poszerzył argumentację skargi dotyczącą działania aplikacji suszowej oraz dowodu z raportu Komisji Wojewódzkiej, wywodząc o wadliwym działaniu tej aplikacji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w postaci suszy. W ocenie skarżącego oparcie decyzji jedynie na dokumentach z aplikacji suszowej jest błędne w przypadkach, w których szacowania dokonywały komisje powołane przez wojewodów, które weryfikowały szkody bezpośrednio na miejscu. Nie budzi wątpliwości, że skarżący jest producentem rolnym, którego gospodarstwo rolne zostało dotknięte suszą, natomiast sporny jest zakres szkody w uprawach rolnych spowodowanej suszą.
W pierwszej kolejności należy jednak odnieść się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego, tj. art. 75 - 80 Kpa. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1199) w postępowaniu przed organami ARiMR wyłączone jest stosowanie m.in. art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Jak wynika z przywołanych regulacji prawnych, ustawodawca ograniczył zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego unormowanych w przepisach Kpa. W omawianej kategorii spraw uczynił bowiem wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 Kpa, a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 Kpa zgodnie, z którą organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez producenta rolnego. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy - tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. wyroki NSA: z 22 września 2021 r., I GSK 182/21; z 7 lipca 2021 r., I GSK 1950/18, CBOSA).
Z akt sprawy wynika, że do wniosku o udzielenie pomocy finansowej producent rolny załączył: informację o uprawach i szkodach w wyniku suszy, kopie polis ubezpieczeniowych wraz z aneksem, raport komisji z oszacowania szkód, kalkulację szkody z systemu IUNG, zdjęcia upraw dotkniętych suszą, pismo dotyczące aplikacji suszowej. Zdaniem Sądu przedłożone przez stronę dokumenty zostały rozpatrzone przez organ i ocenione w całokształcie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia w tej sprawie przepisów postępowania. Skarżący w toku postępowania (w odwołaniu) złożył wprawdzie wnioski dowodowe, w tym o przeprowadzenie dowodu z raportu Komisji Wojewody i zeznań świadków uczestniczących w ocenie strat, lecz organ odniósł się do nich w zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, w wystarczający sposób. Dodać przy tym należy, że okolicznością niesporną było wystąpienie suszy w gospodarstwie rolnym skarżącej, zaś przedmiotem sporu był jej zakres, w ocenie Sądu, niemożliwy do ustalenia poprzez zeznania świadków.
Sąd nie podziela ponadto stanowiska skarżącego o naruszeniu w tej sprawie prawa materialnego, tj.: § 5 ust. 5, § 13zzd ust. 5 i 7 oraz § 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b rozp.RM. Odnosząc się do tego zarzutu w pierwszej kolejności należy określić znaczenie publicznej aplikacji – udostępnianej na rządowej stronie internetowej https://aplikacje.gov.pl/app/susza/#/campaign – w procesie udzielania pomocy finansowej, będącej przedmiotem wniosku skarżącego. Przepisy dotyczące tej aplikacji wprowadzono do rozp.RM na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1009, dalej: "rozporządzenie zmieniające"). Przepisy rozporządzenia zmieniającego weszły w życie z dniem 9 czerwca 2020 r. i od tego czasu wykorzystanie publicznej aplikacji jest uwzględniane w przepisach dotyczących ubiegania się o pomoc suszową (niniejszej sprawy dotyczy § 13zze rozp.RM, natomiast do pomocy suszowej we wcześniejszych latach znajdowały zastosowanie przepisy § 13zs, § 13zh rozp.RM). Przed wprowadzeniem aplikacji suszowej w procesie udzielania pomocy suszowej oszacowania, podobnie jak w przypadku innych niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, dokonywała komisja powołana przez właściwego wojewodę (np. § 13v, § 13r rozp.RM). Aktualnie komisja suszowa przewidziana jest w § 13zzd ust. 14 rozp.RM, jednak jej rola w postępowaniu o udzielenie pomocy suszowej jest wyraźnie mniejsza.
To jednak niejedyna zmiana w procesie udzielania pomocy suszowej. Należy wyjaśnić, że pomoc suszowa jest udzielana, gdy szkody w uprawach rolnych wyniosą określoną wartość procentową, obliczoną w określony sposób i na podstawie określonych danych. W niniejszej sprawie zgodnie z § 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b) rozp.RM szkody powinny wynieść powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. Ta wartość procentowa stanowi wynik obliczenia, przy czym aktualnie obliczenia dokonuje aplikacja.
W zakresie ww. średniej rocznej produkcji roślinnej przepisy nakazują brać pod uwagę dane Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowego Instytutu Badawczego (dalej: "IERIGŻ") o średniej wielkości produkcji roślinnej, udostępniane przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra (§ 13zze ust. 4 rozp.RM). Odmiennie było natomiast w przypadku szacowania dokonywanego przez komisję, gdzie średnia roczna produkcja roślinna była ustalana na podstawie danych rachunkowych lub dokumentów potwierdzających wielkość prowadzonej produkcji rolnej w danym gospodarstwie rolnym, a dopiero w przypadku braku takich danych lub dokumentów - na podstawie danych ww. Instytutu (np. zgodnie z § 13v ust. 3 rozp.RM). Zauważalne jest więc, że wprowadzenie aplikacji suszowej niosło za sobą również zmianę danych przyjmowanych do szacowania, a niewątpliwie wartości wskazane przez IERIGŻ mogą być odmienne niż dane rachunkowe lub dane z dokumentów potwierdzających wielkość prowadzonej produkcji rolnej w danym gospodarstwie rolnym.
W przedmiocie pojęcia suszy przepisy rozp.RM konsekwentnie (zarówno obecnie, jak i w zakresie pomocy suszowej w poprzednich latach) odwołują się do ustawy o ubezpieczeniach. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach szkody spowodowane przez suszę oznaczają szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. Wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, określa minister właściwy do spraw rolnictwa na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniach. Aktualnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb (Dz.U. poz. 739). Oprócz tego minister właściwy do spraw rolnictwa określa w drodze obwieszczenia wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa (art. 3 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach). Wskaźniki te są podawane na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy (IUNG), który opracowuje System Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR), z którego pochodzą te dane.
Należy zwrócić uwagę, że o ile we wniosku o oszacowanie szkód w aplikacji suszowej producent rolny podaje informację o procentowej wysokości szkód spowodowanych wystąpieniem suszy w poszczególnych uprawach (§ 13zzd ust. 6 i 11 pkt 5 rozp.RM), to jeśli ta procentowa wysokość szkód spowodowanych przez suszę w poszczególnych uprawach będzie wyższa niż ustalona na podstawie danych IUNG, do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się dane w tym zakresie IUNG. Zgodnie natomiast z § 13zzd ust. 14 rozp.RM w przypadku gdy procentowa wysokość szkód ustalona zgodnie z ust. 13 różni się od procentowej wysokości szkód oszacowanej przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę, do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się:
1) wyższą wysokość szkód spowodowanych wystąpieniem suszy, jeżeli różnica wynosi nie więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód;
2) niższą wysokość szkód powiększoną o 30%, jeżeli różnica wynosi więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód;
3) wysokość szkód ustaloną na podstawie danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego, jeżeli zgodnie z ustaleniami tego instytutu wysokość szkód wynosi 0%.
Zatem wartość szkód spowodowanych suszą ustalana jest zasadniczo na podstawie: wskazań producenta rolnego, ustaleń komisji suszowej, a przede wszystkim wskaźników klimatycznego bilansu wodnego podanych przez IUNG. W zakresie danych dotyczących średniej rocznej produkcji roślinnej przepisy nakazują zaś przyjmować dane IERIGŻ. Z przepisów rozp.RM wynika ponadto, że dokumenty wygenerowane przy pomocy aplikacji suszowej mają aktualnie decydujące znaczenie w procesie udzielania pomocy suszowej. Warunkiem udzielenia pomocy suszowej jest bowiem przede wszystkim, aby szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach wyniosły powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy. Wartość ta ma być obliczona przy pomocy aplikacji suszowej (§ 13zze ust. 1 pkt 3 lit. b) rozp.RM). Załączenie do wniosku protokołu albo kalkulacji szacowania szkód jest jednym z obowiązków wnioskodawcy (§ 13zze ust. 7 pkt 2 rozp.RM).
Przed złożeniem wniosku o pomoc suszową wnioskodawca powinien więc złożyć wniosek o oszacowanie szkód za pośrednictwem aplikacji suszowej i w wyniku tego działania uzyskać albo protokół oszacowania szkód, albo kalkulację oszacowania szkód. Jeden z tych dokumentów zostaje wygenerowany automatycznie za pomocą aplikacji suszowej w ten sposób, że jeżeli szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody spowodowane wystąpieniem suszy – aplikacja powinna wygenerować protokół oszacowania szkód, natomiast jeżeli szkody wyniosą nie więcej niż wskazane 30% - aplikacja powinna wygenerować kalkulację oszacowania szkód (§ 13zzd ust. 5-7 rozp.RM).
Podsumowując tę część rozważań należy stwierdzić, że z zasady zgodne z przepisami będzie działanie organów ARiMR, zgodnie z którym – udzielając albo odmawiając pomocy suszowej – opierają się one na wyniku obliczeń aplikacji suszowej wyrażonym w protokole lub kalkulacji szacowania szkód. Jak podkreślono na wstępie rozważań, zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR w postępowaniu przed organami ARiMR wyłączone jest bowiem stosowanie m.in. art. 7 i 77 § 1 Kpa. Sąd podziela nadto stanowisko organu odwoławczego, że wygenerowany w aplikacji suszowej protokół bądź kalkulacja szacowania szkód posiadają walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa. Strona nie przedstawiła natomiast dowodów świadczących o podjęciu inicjatywy, by wyjaśnić swoje wątpliwości co do nieprawidłowo działającej aplikacji. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, protokół komisji powołanej przez wojewodę został uwzględniony przez organ w tej sprawie.
Przypomnieć należy, że Kierownik BP po zweryfikowaniu sprawy rozstrzygnął o odmowie przyznania pomocy z uwagi na brak spełnienia jednego z podstawowych warunków udzielenia pomocy wynikającego z § 13zze ust. 1 pkt 3 rozp.RM. Zgodnie z tym przepisem w 2023 r. i 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w 2 ust. 1 pkt 6 - producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy,
W myśl § 13zze ust. 5 rozp.RM pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej. Obowiązkowym załącznikiem do wniosku o udzielenie pomocy, zgodnie z § 13zze ust. 7 pkt 2 rozp.RM jest uwierzytelniony przez producenta rolnego wydruk protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w 13zzd ust. 5, albo kalkulacji oszacowania szkód, o której mowa w 13zzd ust. 7, które zawierają informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r, suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach.
Z powyższych przepisów wynika, że gdyby szkody określone na podstawie wszystkich dostępnych danych były stwierdzone w wysokości powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody spowodowane wystąpieniem suszy, to wówczas system wygenerowałby protokół oszacowania szkód, a w przypadku gdy szkody spowodowane wystąpieniem suszy wynoszą nie więcej niż 30%, średniej rocznej produkcji roślinnej, o której mowa w ust. 6, za pomocą publicznej aplikacji jest generowana automatycznie kalkulacja oszacowania szkód.
Sąd pragnie podkreślić, że skarżący składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej, miał pełną świadomość metodologii obliczania szkody. Wniosek suszowy strony - w sekcji VI - zawierał deklarację strony, że wnioskuje o udzielenie pomocy finansowej z tytułu szkód w uprawach rolnych spowodowanych wystąpieniem w 2023 r. suszy, które zostały obliczone za pomocą publicznej aplikacji i wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym z ostatnich trzech lat poprzedzających rok wystąpienia suszy do powierzchni uprawy na której, zgodnie z protokołem/kalkulacją oszacowania szkód (sporządzonym/sporządzoną w formie dokumentu elektronicznego), powstały szkody w uprawach rolnych.
W niniejszej sprawie wartość oszacowanych szkód (średni plon i cena sprzedaży w gospodarstwie ustalone zostały na podstawie danych Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej według FADN. tj. Sieci Danych Rachunkowych Gospodarstw Rolnych), wynikającą ostatecznie z kalkulacji z oszacowania szkód, wygenerowanej za pomocą publicznej aplikacji, o której mowa w § 13zzd ust. 7 rozp.RM, wyniosła 69.394,31 zł, co stanowiło 26,04% średniej rocznej produkcji. Tym samym skarżący nie spełnił jednego z podstawowych warunków udzielenia pomocy finansowej, dotyczącego minimalnego progu strat w gospodarstwie, określonego w § 13zze ust. 1 pkt 3 lit b rozp.RM.
Jak wynika z § 13zze ust. 1 pkt 3 lit b rozp.RM szacowanie szkód przez publiczną aplikację "Zgłoś szkodę rolniczą" było podstawowym i obligatoryjnym narzędziem do szacowania szkód powstałych w wyniku suszy. Jeżeli jednak rolnik chciał, aby oszacowania szkód dokonała również komisja, wówczas - jak w niniejszej sprawie - składał odpowiedni wniosek w terminie umożliwiającym ich oszacowanie przez komisję. Zgodnie z § 13zzd ust. 15 rozp.RM producent rolny zgłasza wystąpienie szkód w terminie umożliwiającym ich oszacowanie, jednak nie później niż do 15 września roku wystąpienia szkody. Komisja dokonuje oszacowania szkód spowodowanych przez suszę w terminie nie później niż do czasu zbioru plonu głównego danej uprawy albo jej likwidacji i nie wcześniej niż od wschodów upraw. Komisja składa się co najmniej z 3 osób, w tym 1 przedstawiciela ośrodka doradztwa rolniczego oraz 1 przedstawiciela izby rolniczej, mających wykształcenie wyższe albo średnie w zakresie rolnictwa lub ekonomiki rolnictwa albo co najmniej pięcioletni staż w prowadzeniu gospodarstwa rolnego potwierdzony przez sołtysa.
Podkreślić należy, że zgodnie z procedurą po przeprowadzeniu oszacowania, komisja wprowadzała i zatwierdzała dane do publicznej aplikacji w formie raportu komisji oraz przekazywała uwierzytelniony przez członków komisji wydruk (z aplikacji) raportu oszacowania szkód w danym gospodarstwie rolnym – wojewodzie właściwemu ze względu na miejsce powstania szkód. W ocenie Sądu warto raz jeszcze zwrócić uwagę, że załączona do wniosku suszowego, wygenerowana z aplikacji publicznej ostateczna kalkulacja z oszacowania szkód, opierała się w niniejszej sprawie o trzy źródła danych dotyczących wysokości szkód w uprawach:
- dane podane w aplikacji przez rolnika we wniosku o szacowanie szkód.
- dane z raportu komisji szacującej na miejscu, oraz
- dane pobierane z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG).
Mając na względzie metodologię obliczania szkody określoną w § 13zzd ust. 13-14 rozp.RM wskazać należy, że raport komisji pośrednio wpłynął na efekt końcowy oceny szacowania szkód w gospodarstwie strony, bowiem dane z raportu komisja wprowadziła do aplikacji. Zatem dowód ten brał udział w szacowaniu i wpłynął na ostateczny jego wynik odzwierciedlony w kalkulacji. Zgodnie z § 13zzd ust. 13 rozp.RM we wniosku o oszacowanie szkód producent rolny jest zobowiązany podać informację o procentowej wysokości szkód spowodowanych wystąpieniem suszy w poszczególnych uprawach. W przypadku gdy producent rolny w tym wniosku poda procentową wysokość szkód spowodowanych przez suszę w poszczególnych uprawach wyższą niż ta wysokość ustalona na podstawie danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się odpowiednio dane w tym zakresie IUNG.
Natomiast zgodnie z § 13zzd ust. 14 rozp.RM w przypadku gdy procentowa wysokość szkód ustalona zgodnie z ust. 13 różni się od procentowej wysokości szkód oszacowanej przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę, do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się:
1) wyższą wysokość szkód spowodowanych wystąpieniem suszy, jeżeli różnica wynosi nie więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód;
2) niższą wysokość szkód powiększoną o 30%, jeżeli różnica wynosi więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód;
3) wysokość szkód ustaloną na podstawie danych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego, jeżeli zgodnie z ustaleniami tego instytutu wysokość szkód wynosi 0%.
W ocenie Sądu literalne brzmienie przepisu wskazuje, że przepisy te mówią o powiększeniu niższej wysokości szkód o 30%, a nie o 30 punktów procentowych. Obliczenia wartości szkody podane przez skarżącego w uzasadnieniu skargi nie znajdują uzasadnienia w przywołanych w niniejszym uzasadnieniu przepisach prawa. Przepisy bowiem stanowią o różnicy 30% procent w stosunku do niższej kwoty, a nie różnicy 30 punktów procentowych. Przepis bowiem jasno stanowi, że w przypadku gdy procentowa wysokość szkód ustalona zgodnie z ust. 13 różni się od procentowej wysokości szkód oszacowanej przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę, do obliczenia wysokości szkody przyjmuje się:
1) wyższą wysokość szkód spowodowanych wystąpieniem suszy, jeżeli różnica wynosi nie więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód;
2) niższą wysokość szkód powiększoną o 30%, jeżeli różnica wynosi więcej niż 30% w stosunku do niższej wysokości szkód.
Należy również zwrócić uwagę, że na wysokość szkód średniej rocznej produkcji roślinnej ma wpływ nie tylko procentowa wysokość szkód w poszczególnych uprawach, ale również wysokości przychodów z poszczególnych upraw, w tym przychodów z upraw, w których nie jest szacowana susza. Podkreślić bowiem należy, że ustawodawca w przywołanych przepisach posługuje się zwrotem "średniej rocznej produkcji roślinnej w gospodarstwie rolnym".
Podsumowując, kwestionowana przez skarżącego aplikacja mająca umocowanie w § 13zze ust. 1 pkt 3 lit b rozp.RM zawiera bazy danych i aplikacje komputerowe, integrujące dane meteorologiczne, potrzebne do obliczenia klimatycznego bilansu wodnego oraz dane z cyfrowej mapy glebowo-rolniczej, obrazującej przestrzenne zróżnicowanie retencji wodnej różnych kategorii agronomicznych gleb. W świetle przedstawionej argumentacji dane z raportu komisji powołanej przez wojewodę były poddawane analizie i składały się na ostateczny wynik procentu strat obliczonych przez aplikację publiczną. W ocenie Sądu organy przeprowadziły wyczerpujące postępowanie dowodowe zgodnie z wymogami procedury administracyjnej oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego właściwe dla rozpoznawanej sprawy. Odmienna od oczekiwań skarżącego ocena materiału dowodowego nie stanowi naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzeczono jak w sentencji.