I SA/OL 424/25

I SA/Ol 424/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a i b
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Anna Janowska (sprawozdawca) Protokolant sekretarz sądowy Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 15 lipca 2025 r., nr 3/p/2025 w przedmiocie udzielenia ulgi z tytułu zwrotu środków 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 1 kwietnia 2025 r., nr 3/2025; 2) zasądza od Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie na rzecz skarżącego A. B. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 15 lipca 2025 r. Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego (dalej jako: "Zarząd Województwa", "organ") utrzymał w mocy własną decyzję z 1 kwietnia 2025 r., którą odmówiono A. B. (dalej jako: "strona", "beneficjent", "skarżący") udzielenia ulgi w postaci rozłożenia spłaty należności głównej na raty oraz umorzenia odsetek wynikających z decyzji Zarządu Województwa z 25 lipca 2023 r., nr 6/2023.
Z przedłożonych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych wynikał następujący stan prawny i faktyczny sprawy:
W dniu 7 maja 2019 r. została zawarta umowa nr [...] o dofinansowanie projektu pn. [...] (dalej jako: "projekt") pomiędzy stroną a Województwem Warmińsko-Mazurskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata 2014-2020. Do umowy zawarto dwa aneksy w dniach 7 maja i 2 września 2020 r.
Zarząd Województwa decyzją z 25 lipca 2023 r., nr 6/2023, zobowiązał stronę do zwrotu środków w kwocie 240.992 zł wraz z należnymi odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawomocnym wyrokiem z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 359/23, oddalił skargę strony na ww. decyzję.
Pismem z 17 kwietnia 2024 r. beneficjent wniósł o umorzenie należności wynikających z ww. decyzji, przy czym w toku postępowania w dniu 23 stycznia 2025 r. dokonał zmiany żądania, wnosząc o rozłożenie należności głównej na raty miesięczne w wysokości 1.100 zł oraz o umorzenie odsetek.
Decyzją z 1 kwietnia 2025 r. Zarząd Województwa odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona umotywowała swój wniosek bardzo ogólnikowo, wskazując jedynie na swój wiek oraz stan zdrowia, trudną sytuację finansową, a także fakt stanowienia wraz z żoną rodziny zastępczej dla małoletniej wnuczki. Ze względu na wiek i stan zdrowia wnioskodawca podkreślił ponadto brak możliwości podjęcia pracy oraz pozyskania dodatkowego finansowania w postaci kredytu. Wnioskodawca podniósł również, że ewentualne czynności egzekucyjne zmierzające do przymusowego odzyskania należności mogą doprowadzić do pozbawienia go mieszkania i środków do życia, a egzekucyjna sprzedaż nieruchomości zabudowanej warsztatem pociągnie za sobą zamknięcie działalności gospodarczej, konieczność zwolnienia pracowników oraz brak możliwości odbywania staży przez uczniów kształcących się w zawodzie. W ocenie beneficjenta, prowadzenie egzekucji może oznaczać koniec dla jego rodziny i odebranie praw do opieki nad wnuczką.
Dokonując oceny powołanych wyżej okoliczności, Zarząd Województwa wskazał, że przedłożone przez stronę zeznania podatkowe oraz podatkowa księga przychodów i rozchodów za lata 2021-2023 potwierdzają, że strona poniosła stratę z działalności gospodarczej za te okresy, przy czym osiągnęła dochód za pierwsze półrocze 2024 r. w kwocie 8.167,35 zł. Wskazano też, że skarżący i jego żona osiągają dochód ze świadczenia emerytalnego w wysokości odpowiednio: 2.653,19 zł i 1.222,08 zł miesięcznie. Ponadto otrzymują środki na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości 899 zł miesięcznie z tytułu pełnienia funkcji rodzinny zastępczej dla wnuczki M. K. Wskazano również na osiąganie dochodu z tytułu renty rodzinnej wnuczki w wysokości 1.588,44 zł oraz uzyskiwanie dodatku dla sieroty zupełnej w wysokości 553,30 zł. Zatem z tytułu świadczeń emerytalnych oraz świadczeń rodzinnych skarżący i członkowie jego rodziny uzyskują środki pieniężne w łącznej wysokości 6.916,01 zł przy zadeklarowanych przez wnioskodawcę wydatkach miesięcznych na kwotę 7.839,40 zł, co - w ocenie organu - wskazuje na brak możliwości płatniczych w zakresie zadeklarowanej wysokości rat, jak również na brak wiarygodności i stabilności finansowej sytuacji strony. Organ dokonał ponadto analizy oświadczenia strony w zakresie posiadanych nieruchomości i w oparciu o dane pozyskane z systemu CRCM od Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. ocenił, że sprzedaż nieruchomości strony (prawo własności nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, ½ udziału w prawie własności nieruchomości zabudowanej budynkiem stacji obsługi samochodów, prawo własności nieruchomości niezabudowanej stanowiącej wjazd na posesję domu o łącznej wartości 872.783,21 zł) w warunkach przymusowego wykonania decyzji w toku postępowania egzekucyjnego doprowadzi do zaspokojenia całości należności. Przy czym środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości, pomniejszone o spłatę należności wobec Zarządu Województwa, pozwolą na zapewnienie warunków mieszkaniowych dla rodziny skarżącego i nie wystąpi zachwianie sytuacji wnuczki, aby mogło dojść do odebrania jej rodzinie zastępczej spokrewnionej, którą tworzą skarżący i jego żona.
Jednocześnie Zarząd Województwa stwierdził, że w odniesieniu do beneficjenta nie można stwierdzić sytuacji nadzwyczajnej, losowej, niezależnej od jego sposobu postępowania, gdyż podpisując umowę o dofinansowanie, wyraził on zgodę na stosowanie wobec niego jej postanowień. Beneficjent naruszył prawo, czego konsekwencją był zwrot dofinansowania wraz z odsetkami. Organ nie uwzględnił przy tym wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy przed Sądem Okręgowym w O. o sygn. akt [...], wskazując, że w sprawie nie ma znaczenia dobra lub zła wola beneficjenta, solidność jego kontrahentów bądź też współpracowników.
W konsekwencji organ odmówił udzielenia ulgi, uznając, że w sprawie nie wystąpiła ani przesłanka ważnego interesu strony, ani też przesłanka interesu publicznego, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, dalej jako: "u.f.p.").
Utrzymując w mocy powyższą decyzję, Zarząd Województwa nie uznał za zasadną argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że w sprawie nie ustalono poprawnie ani przesłanki ważnego interesu skarżącego, ani też przesłanki interesu publicznego. Wskazał, że wszechstronnie zbadał powyższe kwestie, w tym przeanalizował sytuację finansową beneficjenta, kwestię wystąpienia przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego, jak również zestawił interes społeczny z indywidualnym interesem strony. Ponadto przedstawił prezentowaną w orzecznictwie sądowym wykładnię zwrotów "względy gospodarcze" i "względy społeczne".
Jak podkreślił Zarząd Województwa, przedłożone przez stronę zeznania podatkowe oraz podatkowa księga przychodów i rozchodów za lata 2021-2023 potwierdzają poniesienie straty z działalności gospodarczej. Dochód wnioskodawcy i jego żony w tym okresie wyniósł łącznie 150.746,89 zł. Poza ww. dochodami strona wraz z żoną, będąc rodziną zastępczą, uzyskują comiesięcznie środki na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości 899 zł. Łączne miesięczne dochody rodziny uzyskiwane z emerytur oraz świadczeń rodzinnych wynoszą 6.916,01 zł, przy czym miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą łącznie 7.839,40 zł. Beneficjent nie posiada majątku ruchomego przestawiającego znaczną wartość rynkową. Natomiast wykazany majątek w postaci nieruchomości według szacunków strony przedstawia wartość ok. 300.000 zł.
Organ podniósł, że przy rozpatrywaniu wniosku o rozłożenie zobowiązania na raty winien wziąć pod rozwagę możliwości płatnicze zobowiązanego. Zastosowanie ulgi polegającej na rozłożeniu zaległości podatkowej powinno sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań. Nie można zaś o niej mówić, jeżeli brak jest miesięcznych przychodów bądź przychody te równoważą ponoszone wydatki. W ocenie Zarządu, sytuacja strony jest finansowo niestabilna i mało wiarygodna. Posiada ona niskie dochody miesięczne pokrywające miesięczne wydatki. Beneficjent nie złożył nowych dowodów na poparcie twierdzenia, że jego sytuacja majątkowa umożliwia mu uregulowanie zadłużenia poprzez spłatę ratalną. Jak wynika z dokumentów przedłożonych w postępowaniu odwoławczym: dochód osiągnięty przez beneficjenta i jego żonę w 2024 r. wyniósł łącznie 64.095,57 zł (w tym dochód uzyskany z pozarolniczej działalności gospodarczej - 19.327,95 zł); dochód uzyskany w 2024 r. z tytułu renty przez małoletnią pozostającą w pieczy zastępczej wyniósł 24.548,40 zł. Według organu, nie potwierdza to możliwości strony w zakresie dobrowolnego, systematycznego i długookresowego realizowania spłat w ratach zadłużenia w kwocie 240.992 zł wraz z odsetkami. Jak wskazano, od momentu powzięcia informacji o konieczności zwrotu dofinansowania (tj. od 15 listopada 2022 r.) strona nie dokonała żadnej dobrowolnej wpłaty na poczet zobowiązania. Przy czym, jak podniesiono, w zaskarżonej decyzji odniesiono się do faktu osiągnięcia przez stronę dochodu w kwocie 8.176,35 zł za pierwsze półrocze 2024 r., jak również do splotu nieszczęśliwych okoliczności oddziaływujących na jej sytuację rodzinną i finansową. Jednakże, w ocenie organu, przyczyna popełnienia nieprawidłowości przy realizacji projektu nie jest badana ani na etapie postępowania zwrotowego prowadzonego na podstawie art. 207 u.f.p., ani też w toku postępowania o zastosowanie ulgi. Wskazano też, że w zaskarżonej decyzji odniesiono się już do kwestii postanowienia Sądu Rejonowego w K. II Wydział Karny z 11 marca 2024 r., sygn. akt. [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa w sprawie przyjęcia/udzielenia korzyści majątkowej.
W odniesieniu zaś do wniosku strony o dopuszczenie dowodu w postaci świadectw, legitymacji, 19 umów o pracę w celu przygotowania zawodowego, a także pisma Powiatowego Centrum Edukacyjnego w K., organ ocenił, że dowody te były już znane w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Dodał, że większość przedłożonych umów o pracę wygasła w latach 2022-2024: 2022 r.- 6 umów, 2023 r. - 6 umów, 2024 r. - 3 umowy. Tylko cztery umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego są aktualne do 31 sierpnia 2025 r. Tym samym dowody te nie wpływają na zmianę oceny organu w kwestii sytuacji finansowej beneficjenta i jego zdolności do regulowania bieżących wydatków, a także powstałych zaległości.
Odnosząc się następnie do zarzutu naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 12 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236 ze zm.), Zarząd Województwa ocenił, że dokonano analizy dowodów zgromadzonych w aktach sprawy oraz przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi. Organ przeprowadził ocenę sytuacji majątkowej strony, analizując strukturę dynamiki aktywów i pasywów, i w tym zakresie stwierdził, że nie daje ona wystarczającej podstawy do zastosowania ulgi. Ponadto organ na każdym etapie postępowania zapewnił stronie możliwość udziału, informował stronę pisemnie o wszelkich okolicznościach mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz dokonywał stosowanych pouczeń w treści wysyłanych pism.
Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego skutkującego przyjęciem, że brak jest podstaw do udzielenia ulgi, w sytuacji, gdy wymaga tego ważny interes zobowiązanego oraz leży to w interesie publicznym, a w sprawie wystąpił niesprzyjający splot nadzwyczajnych przypadków losowych skutkujący powstaniem trudności finansowych, co wiązało się z istotnym zagrożeniem interesu skarżącego;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak ważenia skutków społecznych egzekucji należności przypadającej do zwrotu, brak oceny konsekwencji po stronie wnioskodawcy i jego rodziny, jakie przyniesie taka egzekucja świadczenia, brak oceny, czy rzeczywiście koszty społeczne takiego rozwiązania będą mniejsze niż uwzględnienie wniosku o rozłożenie na raty i umorzenie odsetek za zwłokę;
- art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 12 ustawy - Prawo przedsiębiorców stanowiącego, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności równego traktowania;
II naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) u.f.p. poprzez błędną wykładnię przesłanek "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny" oraz przesłanek "uzasadnione względy społeczne" lub "gospodarcze" oraz "możliwości płatniczych wnioskodawcy", co skutkowało odmową udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty należności oraz umorzenia całości odsetek z tytułu zwrotu środków, w sytuacji gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego zgromadzonego winna skutkować stwierdzeniem występowania pozytywnych przesłanek do udzielenia ulgi;
- art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni, co zostało wyrażone poprzez skupienie się przez organ na dokładnym wyliczeniu, czy skarżący będzie w stanie spłacać zaproponowane raty poprzez przeliczanie tzw. "wolnych środków", gdzie kwestia ustalania wysokości oraz ilości rat jest fazą postępowania; która następuje dopiero po ustaleniu, że w sprawie wystąpiły względy społeczne i gospodarcze przemawiające za przyznaniem wnioskowanej ulgi (organ najpierw ustalił, że skarżącego nie stać na zaproponowane raty, a dopiero w dalszej kolejności ocenił pobieżnie i wybiórczo kwestie społeczne i gospodarcze, wskazując, że w sprawie nie występują) oraz przeniesienie optyki postępowania na nieistotne na tym etapie kwestie, co spowodowało, że istotne dla sprawy okoliczności zostały potraktowane bez zachowania należytej staranności w sposób pobieżny i niepełny.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że nie zabiega o umorzenie należności głównej, ale odsetek za zwłokę od tejże zaległości, oraz o rozłożenie na raty głównej należności. Wnioskowana ulga ma zatem nieco inny wymiar społeczny niż umorzenie należności głównej. Zdaniem skarżącego, organ nie ustalił poprawnie ani kwestii ważnego interesu skarżącego, ani kwestii interesu publicznego. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ ponownie rozpatrujący sprawę, uznały, że nie zachodzi przesłanka ważnego interesu skarżącego, pomimo że ustaliły, że:
1) wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż:
- miesięczne koszty utrzymania przewyższają kwotę uzyskanych dochodów;
- przedstawione przez stronę zeznania podatkowe oraz podatkowa księga przychodów i rozchodów za lata 2021-2023 potwierdzają poniesienie straty z działalności gospodarczej odpowiednio w kwotach: 372,19 zł, 162157,04 zł oraz 37877,67 zł, a właściwą drogą - zdaniem organu - do realizacji obowiązku spłaty zadłużenia jest sprzedaż domu służącego do zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych oraz udziału wynoszącego 1/2 części warsztatu pracy;
2) wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej, gdyż w zawansowanym wieku 72 lat wraz z małżonką stali się rodziną zastępczą;
3) wystąpił splot nieszczęśliwych okoliczności, które doprowadziły do tej sytuacji finansowej i rodzinnej. W grudniu 2018 r. skarżący poświęcił siły i oszczędności rodzinne na ratowanie zdrowia córki, u której zdiagnozowano raka szpiczaka. Ciężko przeżył śmierć córki, stąd też gotów był odstąpić od ubiegania się o dofinansowanie. Biorąc pod uwagę opinię organu, wyznaczył zięcia jako pełnomocnika do realizacji zamierzenia inwestycyjnego dofinansowanego ze środków unijnych. Zięć zmarł 11 stycznia 2023 r. w wyniku komplikacji po planowym zabiegu operacyjnym, stąd też wnioskodawca i małżonka stali się rodziną zastępczą dla małoletniej wnuczki;
4) w latach 2020-2022 miała miejsce pandemia Covid-19, a w lutym 2022 r. wybuchła wojna na Ukrainie, wiedzą powszechną jest, że dla przedsiębiorców nastąpił spadek obrotów, zachwianie cen;
5) w toku procesu sądowego z pozwu wykonawcy przed Sądem Okręgowym w O. (sygn. akt [...]) wynikło, że pomiędzy wykonawcą a pełnomocnikiem wydarzyły się niejasne sytuacje rzutujące na rzetelność przeprowadzenia inwestycji. Wobec śmierci tego ostatniego postępowanie karne umorzono (postanowienie Sądu Rejonowego w K. II Wydział Karny z 11 marca 2024 r., sygn. akt [...]).
W ocenie skarżącego, organ pominął również, że skarżący jest specjalistą w swojej dziedzinie, posiada tytułu mistrza od roku 1984, jest nauczycielem praktycznej nauki zawodu, od kilkudziesięciu lat systematycznie uczy praktycznie zawodu mechanik samochodowy, corocznie czterech uczniów z powodzeniem przystępuje do egzaminu państwowego. Spod "jego ręki" wyszło już ponad 100 (stu) czeladników. Skarżący daje etatowe zatrudnienie dwóm osobom. Daje też zatrudnienie uczniom w ramach umów o pracę w celu przygotowania zawodowego.
Ponadto, zdaniem strony, organ w stanie faktycznym sprawy nie ustalił, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego: dochodzenie należności, czy też zastosowanie ulgi. Organ winien był dokonać ważenia skutków społecznych egzekucji należności oraz ocenić jej konsekwencje po stronie skarżącego i jego rodziny. Sytuacja, w której zapłata zaległości powodowałaby konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych, do innej, kolejnej formy pomocy państwa, niewątpliwie nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga zawierała usprawiedliwione podstawy.
Przedmiotem zaskarżenia była decyzja w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty należności głównej oraz umorzenia odsetek wynikających z decyzji Zarządu Województwa z 25 lipca 2023 r., nr 6/2023, którą zobowiązano skarżącego do zwrotu dofinansowania ze środków unijnych w wysokości 240.992 zł wraz z odsetkami.
W podstawie materialnoprawnej decyzji Zarząd Województwa powołał przepis art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i lit. b) u.f.p., zgodnie z którym należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego:
a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,
b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.
Z unormowania tego wynika, że przyznanie ulgi w spłacie zaległości podatkowych nie jest obligatoryjne i w każdym przypadku opiera się na uznaniu administracyjnym. Z uwagi na nieostrość użytych przez ustawodawcę pojęć "ważnego interesu zobowiązanego", "interesu publicznego", "przypadków uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi", wskazuje się, że "interes zobowiązanego" to pewien stan oczekiwania, określona potrzeba zachowania posiadanych już korzyści lub wyczekiwania na pojawienie się pewnego dobra. Natomiast "interes publiczny" należy rozumieć jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (jednostka samorządu terytorialnego), takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, itp. (np. wyrok WSA w Poznaniu z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 137/25, Lex nr 3856358).
Zasadniczych wskazówek w interpretacji omawianych pojęć dostarcza przede wszystkim orzecznictwo sądowe, które na gruncie konkretnych spraw formułuje, jakie sytuacje świadczą o istnieniu w sprawie przesłanek udzielenia ulgi w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Przykładowo można wskazać kilka tez z orzecznictwa sądowego przybliżających znaczenie wskazanych wyżej pojęć:
- "Za ważny interes zobowiązanego należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych, zobowiązany nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną zobowiązanego, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych" (tak: wyrok NSA z 12 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 3665/21);
- "Przez ważny interes zobowiązanego należy rozumieć zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy też ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków" (wyrok WSA w Opolu z 17 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Op 218/24);
- "Ważne względy społeczne lub gospodarcze zobowiązanego w rozumieniu art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. to sytuacje, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności, nie jest on w stanie uregulować zaległości, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika" (wyrok NSA z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1605/20);
- "O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Trzeba jednak mieć też na uwadze i to, że względy ogólnospołeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem istotnego interesu zobowiązanego" (wyrok WSA w Białymstoku z 15 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 125/19).
Wskazania ponadto wymaga, że o ile przepis art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.f.p., który dotyczy umorzenia należności w całości, odwołuje się do przesłanek "ważnego interesu zobowiązanego" lub "interesu publicznego", to w przepisie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. normującym kompetencję właściwego organu do umorzenia należności w części, odroczenia terminów spłaty całości albo części należności lub rozłożenia na raty płatności całości albo części należności ustawodawca wskazał na przesłankę "przypadków uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego". Powyższe wskazuje, że nie należy utożsamiać względów społecznych z interesem publicznym lub charakterem socjalnym pomocy. Podobnie nie należy utożsamiać względów gospodarczych z interesem zobowiązanego w sferze prowadzenia działalności gospodarczej lub z interesem publicznym w odniesieniu do sfery gospodarki. Wydaje się, że pojęcie względów społecznych i gospodarczych należy rozumieć szeroko - jako okoliczności ze sfery społecznej i gospodarczej wskazujące na większe korzyści w tych sferach w przypadku udzielenia pomocy niż w przypadku odmowy.
Z powyższego wynika, że przesłanki zastosowania ulgi w spłacie należności publicznoprawnych odnoszą się głównie do aspektu ekonomicznego, ale obejmują również sytuację życiową, rodzinną i zdrowotną zobowiązanego. Dokonując zatem rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i lit. b) u.f.p., właściwy organ może odwoływać się do różnorodnych argumentów i racji, które, w jego ocenie, przemawiają za udzieleniem bądź nieudzieleniem ulgi. Jednakże ten etap stosowania prawa, na którym dochodzi do swobodnego wyboru przez organ rozstrzygnięcia, musi być poprzedzony stosownymi ustaleniami faktycznymi, a następnie oceną, że w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania ulgi w postaci ważnego interesu zobowiązanego, interesu publicznego lub przypadków uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi. Dopiero bowiem w sytuacji stwierdzenia, że w danej sprawie zaistniała jedna z ww. przesłanek, organ może dokonać rozstrzygnięcia w granicach uznania administracyjnego.
Na konieczność rozróżnienia tych dwóch etapów w procesie stosowania normy prawnej wskazywały już niejednokrotnie sądy administracyjne, m.in. NSA w wyroku z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3213/12, wydanym na gruncie analogicznej regulacji z zakresu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Na kanwie tego przepisu w orzecznictwie sądowym wskazuje się, ze stwierdzenie przez organ braku przesłanek ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego w zastosowaniu ulgi podatkowej powoduje, że nie będzie on dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a decyzja będzie miała charakter związany (wyroki NSA: z dnia 16 marca 2006 r., sygn. akt II FSK 493/05; z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3507/14; z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3196/15; M. Jaśkowska, glosa do wyroku NSA z 26 września 2002 r., III SA 659/01, OSP 2003, nr 9, s. 481). Brak przesłanek oznacza konieczność wydania decyzji o odmowie zastosowania ulgi. Dopiero w przypadku uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie wkracza w kolejną fazę, w której organ - w sposób uznaniowy - dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia.
Uwzględniając powyższe, wskazać należy, że przepis art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i lit. b) u.f.p. wyznacza zatem niejako dwie fazy postępowania administracyjnego. W pierwszej organ administracji publicznej obowiązany jest dokonać ustalenia, czy zachodzi przynajmniej jedna z przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 80 k.p.a. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście wykładnia przepisu prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) u.f.p.
Dopiero w przypadku uznania, że spełniona została choć jedna z przesłanek udzielenia ulgi, postępowanie wkracza w kolejną fazę, w której organ w ramach uznania administracyjnego decyduje, czy zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. Artykuł art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) u.f.p. nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek zastosowania ulgi. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, co jednak nie świadczy, że dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością. Stwierdzenie zaś przez organ braku przesłanek ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego powoduje, że nie będzie on dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a decyzja będzie miała charakter związany. Brak tych przesłanek oznacza konieczność wydania decyzji o odmowie zastosowania ulgi podatkowej i to nie w ramach uznania administracyjnego, lecz w ramach decyzji o charakterze związanym.
Przenosząc te wywody na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z 1 kwietnia 2025 r., wskazuje, że z uwagi na brak wyodrębnienia wskazanych powyżej etapów procedowania, decyzje te zawierają uchybienia zarówno w sferze argumentacyjnej, jak i dotyczącej błędów co do oceny zgromadzonych dowodów i ich znaczenia dla podjęcia końcowego rozstrzygnięcia.
Wskazać należy, że u przyczyn odmowy zastosowania wnioskowanej ulgi w decyzji Zarządu Województwa z 1 kwietnia 2025 r. stanęło stwierdzenie, że nie wystąpiły przesłanki określone w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) u.f.p. Jednocześnie organ odwołał się do zasad stosowania uznania administracyjnego, choć instytucja ta nie mogła znaleźć zastosowania w sytuacji niestwierdzenia zaistnienia którejkolwiek z przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi. Ponadto, w ocenie Sądu, organ nie dokonał pełnej analizy ustawowych przesłanek rozłożenia na raty należności głównej oraz umorzenia odsetek w kontekście okoliczności niniejszej sprawy powoływanych przez skarżącego we wniosku oraz w toku postępowania. Przeprowadzona przez organ analiza jest ograniczona i sprowadza się przede wszystkim do zbadania sytuacji ekonomicznej strony i to też w sposób niepełny. Z naruszeniem art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. organ nie uwzględnił, że przesłanki udzielenia ulgi w spłacie należności publicznoprawnej nie obejmują tylko i wyłącznie trudnej sytuacji materialnej zagrażającej egzystencji zobowiązanego. Oceniając sytuację strony w aspekcie tej normy prawnej, należy mieć bowiem na uwadze nie tylko jej aktualną sytuację ekonomiczną, ale całokształt jej sytuacji życiowej, finansowej, rodzinnej i zdrowotnej obecnie, a także w najbliższej przyszłości. W niniejszej sprawie organ nie odniósł się przede wszystkim do powoływanych przez stronę okoliczności dotyczących sposobu powstania dochodzonych aktualnie należności, apriorycznie zakładając, że nie mają one znaczenia zarówno dla toku postępowania w przedmiocie zwrotu należności na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., jak również w toku postępowania o udzielenie ulgi w zakresie spłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) u.f.p.
Wskazując w pierwszej kolejności na akcentowane w skardze przyczyny powstania należności publicznoprawnej, które organ całkowicie pominął w swej ocenie, wskazując na obiektywny charakter odpowiedzialności beneficjenta (s. 7 zaskarżonej decyzji), podnieść należy, że ustawodawca nie przewidział w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. ograniczenia w postaci braku bezpośredniego przyczynienia się do powstania należności publicznoprawnej. Zatem pogląd organu, że w sprawie zastosowania ulgi nie istnieje możliwość sięgania do argumentów związanych z genezą zadłużenia nie znajduje uzasadnienia prawnego. Skarżący zresztą okoliczności tych nie powołuje jako samodzielnej podstawy do stwierdzenia zaistnienia przesłanek udzielenia ulgi, ale wskazuje, że w sprawie wystąpił splot nieszczęśliwych okoliczności, które doprowadziły do takiej, a nie innej, sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego. Na splot tych okoliczności złożyły się nie tylko okoliczności bezpośrednio związane z realizacją projektu, lecz również z chorobą i śmiercią córki i zięcia zaangażowanego w realizację projektu. Zdaniem Sądu, okoliczności dotyczące sposobu powstania należności publicznoprawnej powinny być uwzględnione przez organ przy ocenie całokształcie sprawy, a organ nie jest pozbawiony możliwości wydania pozytywnego rozstrzygnięcia, nawet jeśli stwierdzi, że należność publicznoprawna powstała z przyczyn leżących bezpośrednio po stronie zobowiązanego. Nie można natomiast z założenia wykluczyć, że niedookreślone pojęcia "przypadków uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi" mogą być w pewnych sytuacjach oceniane także przy uwzględnieniu przyczyn, które złożyły się na powstanie dochodzonych przez organ należności, np. w sytuacji, gdy zdarzenie losowe, nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia przez zobowiązanego, spowodowało, że doszło do powstania należności i z uwagi właśnie na to zdarzenie o daleko idących i rozłożonych w czasie skutkach zobowiązany nie zdołał doprowadzić do takiej poprawy stanu swych finansów, która umożliwiłaby mu uregulowanie powstałych należności.
W rozpoznawanej sprawie organ, odmawiając uwzględnienia argumentacji wniosku w części dotyczącej sposobu powstania należności publicznoprawnej i odmawiając przeprowadzenia zgłoszonego przez stronę na tę okoliczność wniosku dowodowego, w rezultacie nie wyjaśnił i nie ocenił, czy należność publicznoprawna, której dotyczy wniosek, powstała na skutek celowego działania skarżącego, czy też w okresie realizacji projektu zaistniały takie okoliczności, które w sposób obiektywny uniemożliwiały jego wykonanie. Sąd podziela pogląd, że jakkolwiek okoliczności te nie mogą mieć znaczenia w postępowaniu w przedmiocie zwrotu należności na podstawie art. 207 u.f.p., to już w sprawie z wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej istnieje możliwość posłużenia się argumentami związanymi z genezą zadłużenia, gdyż ustalenie takiej okoliczności i wykazanie, że osoba wnioskująca o ulgę nie miała obiektywnych możliwości zapłaty należności w świetle chronionych przez ustawodawcę wartości aksjologicznych może mieć wpływ na podjęcie końcowego rozstrzygnięcia. Inaczej bowiem należy potraktować osobę, która nie miała obiektywnych możliwości zapłaty należności, pomimo dołożenia należytej staranności, zaś w inny sposób osobę, która środkami pieniężnymi dysponowała, lecz przeznaczyła je na inne potrzeby, które np. nie były konieczne do zapewnienia jej godnej egzystencji. Okoliczności te w niniejszej sprawie nie zostały zbadane, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. i uszczegółowionej w art. 77 § 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu, również dokonana przez organ ocena sytuacji ekonomicznej skarżącego i jego rodziny budzi wątpliwości. Organ w decyzji z 1 kwietnia 2025 r. dokonał wyliczenia miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego rodziny skarżącego (6.916,01 zł) i zestawił je z miesięcznymi wydatkami tego gospodarstwa (7.839,40 zł), a w konsekwencji powyższej operacji stwierdził niedobór środków. Jakkolwiek stwierdzenie niedoboru środków co do zasady wskazuje na brak rzetelności oświadczenia co do sytuacji majątkowej bądź też na brak stabilności tej sytuacji, to jednak w niniejszej sprawie uzupełniony na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy materiał dowodowy wskazywał, że dochody gospodarstwa domowego strony w całym 2024 r. przedstawiały się jeszcze inaczej aniżeli wynikało to z oświadczenia strony złożonego na dzień 17 kwietnia 2024 r., co należało uwzględnić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. Z przedłożonych bowiem w dniu 11 czerwca 2025 r. zeznań podatkowych PIT-36 za 2024 r. i PIT-37 za 2024 r. wynikało, że łączny dochód osiągnięty przez wszystkich członków rodziny beneficjenta w 2024 r. wyniósł 108.652,46 zł (w tym: dochód ze świadczeń emerytalnych - 63.776,11 zł, dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej - 19.327,95 zł oraz dochód z tytułu renty małoletniej - 24.548,40 zł), co stanowi 9.054,37 zł miesięcznie i nie wskazuje na sytuację, w której nastąpiłby niedobór środków na pokrycie miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego strony. Oznacza to, że sytuacja materialna rodziny skarżącego nie została prawidłowo ustalona, a w każdym razie nie znalazło to odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji. Rację przy tym należy przyznać autorowi skargi, że dopiero pozytywne stwierdzenie zaistnienia ustawowych przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi, a do takiego etapu postępowania w tej sprawie organ nie przeszedł, otwiera organowi drogę do następnej fazy postępowania, w ramach której organ bada zdolności płatnicze skarżącego w zakresie zaproponowanego układu ratalnego, tj. rozpatruje, czy zaproponowana przez skarżącego wysokość rat i ich ilość dają gwarancję efektywnej realizacji zobowiązania i czy skarżący posiada odpowiednie środki pieniężne na cykliczne i systematyczne regulowanie tych rat.
Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielił oceny organu wskazującej na brak wystąpienia ustawowych przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi. Dyskrecjonalność, w jaką ustawodawca wyposażył organy w zakresie ulg, o których stanowi art. 64 u.f.p., nie oznacza dowolności i nie zwalnia organu z obowiązku wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących wnioskodawcy. Przyznane na mocy art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) u.f.p. uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających pojęciom: ważnego interesu zobowiązanego, interesu publicznego, czy też przypadków uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi. W rozpoznawanej sprawie organ nie wyjaśnił i nie rozważył w sposób przekonujący powodów, dla których uznał, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia stwierdzenia zaistnienia przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi, choć sam na s. 15 decyzji z 1 kwietnia 2025 r. stwierdził, że sytuacja beneficjenta jest trudna. W świetle opisanego w skardze splotu nieszczęśliwych okoliczności prowadzących do powstania należności publicznoprawnej oraz wskazanych w skardze powodów braku zabezpieczenia środków pieniężnych umożliwiających jej uregulowanie, zestawionych z wiekiem skarżącego i ograniczonymi możliwościami zarobkowania oraz aktualną sytuacją rodzinną, budzi wątpliwości stanowisko organu, że sytuacja strony nie nosi cechy wyjątkowości. Dokonana przez organ ocena sytuacji skarżącego jest fragmentaryczna i nie dotyczy całego zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego. Zatem ocena organu, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) i lit. b) u.f.p. została dokonana z naruszeniem przepisów postępowania dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
W tym miejscu zauważyć również należy, że skarżący wystąpił o rozłożenie na raty należności głównej, a nie o jej umorzenie. Na uwadze należy zatem mieć, że inaczej ocenić należy interes strony wnioskującej o rozłożenie na raty należności publicznoprawnej, a inaczej interes strony wnioskującej o umorzenie tej należności. W przypadku rozłożenia należności na raty nie dochodzi do niekorzystnego z punktu widzenia interesu publicznego zmniejszenia należności publicznoprawnych i przysporzenia majątkowego po stronie zobowiązanego. Ratalny sposób zapłaty należności publicznoprawnej może być zgodny z interesem publicznym, gdyż dobrowolne uregulowanie nałożonych na stronę należności, bez konieczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzi do korzystnych skutków z punktu widzenia interesu publicznego, a korzyści z tego tytułu mogą przewyższać uszczerbek wynikający z rozłożenia należności na raty. Zatem organ powinien wziąć pod uwagę, że możliwość spłaty należności w ratach może być o wiele bardziej korzystna zarówno dla strony, jak i może leżeć w interesie publicznym. Przy udzielaniu ulg należy też wziąć pod uwagę, aby na skutek dochodzenia zaległych należności Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych niż w wypadku zaniechania ich przymusowego poboru (por. wyrok WSA w Szczecinie z 2 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 579/21). Z drugiej strony w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że zastosowanie ulgi polegającej na rozłożeniu na raty należności podatkowej powinno sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań (por. wyroki NSA z 19 maja 2011 r., sygn. akt: II FSK 1873/10; z 19 lutego 2008 r., sygn. akt: I FSK 263/07). Zatem zaproponowany przez stronę mechanizm ratalny - ewentualnie z modyfikacją wysokości i ilości rat - powinien zapewnić bardziej efektywną i proporcjonalną zapłatę należności niż prowadzenie postępowania egzekucyjnego.
Powyższe uwagi są istotne również w świetle przedstawionej przez organ argumentacji dotyczących prognozowanych pozytywnie wyników ewentualnego postępowania egzekucyjnego z uwagi na stan majątku nieruchomego skarżącego. Zauważyć należy, że złożenie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań i toczące się w tym zakresie postępowanie nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Dopiero prawomocne, pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie rozłożenia na raty, wywiera skutek w postaci konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym procedowanie w przedmiocie wniosku strony nie wyłącza możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zajęcia w toku tego postępowania nieruchomości strony, co zabezpiecza interesy organu. Z perspektywy oceny wniosku o udzielenie ulgi znaczenie ma natomiast okoliczność, że nieruchomości służą zaspokojeniu osobistych potrzeb mieszkaniowych skarżącego i jego rodziny, jak również prowadzeniu działalności gospodarczej, z której skarżący osiągnął w 2024 r. dochód i w ramach której jednocześnie daje zatrudnienie na lokalnym rynku pracownikom oraz uczniom w ramach umów o pracę w celu przygotowania zawodowego. Powołane okoliczności wymagają zatem w sprawie szczegółowego rozważenia, niemniej jednak może to nastąpić dopiero w tej fazie postępowania, w której organ, stwierdzając uprzednio zaistnienie przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi, przechodzi do oceny sprawy w ramach uznania administracyjnego i dokonuje wyważenia istniejących w sprawie interesów. Zaskarżona decyzja wskazuje zaś na brak wyodrębnienia powyższych etapów i w konsekwencji zawiera uchybienia i to zarówno w sferze argumentacyjnej, jak i dotyczącej błędów co do oceny zgromadzonych dowodów i ich znaczenia dla podjęcia końcowego rozstrzygnięcia.
Uwzględniając powyższe, organ odwoławczy powinien był w pierwszej kolejności dokonać rzetelnej oceny istnienia, a następnie wyważenia ustawowych przesłanek udzielenia ulgi w aspekcie konkretnej wnioskowanej ulgi, tj. rozłożenia na raty należności głównej i umorzenia odsetek, w szczególności poddać analizie aktualną na dzień orzekania sytuację ekonomiczną i rodzinną skarżącego, jak również odnieść się do okoliczności powstania dochodzonej należności. W uzasadnieniu kontrolowanej decyzji zabrakło kompleksowego i przekonującego wartościowania wszystkich okoliczności związanych z sytuacją życiową i materialną strony oraz sposobem powstania należności publicznoprawnej. Brak wyżej opisanych ustaleń i ocen oznacza, że organ naruszył przepisy k.p.a., tak co do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), jak i oceny w sposób swobodny, jednak nie dowolny, całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ nie uzasadnił również swojego stanowiska w sposób, o którym mowa w art. 107 § 3 k.p.a., przy czym naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji co najmniej przedwcześnie organ dokonał subsumpcji stanu faktycznego pod normy prawa materialnego dotyczącego udzielenia ulgi. Wskazane naruszenie przepisów prawnoprocesowych oznacza zatem, że organ naruszył też art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p., który wymaga najpierw zgromadzenia niezbędnych dowodów, ustalenia pełnego stanu faktycznego, a następnie jego właściwej subsumpcji pod wskazaną normę. Skoro istnieją wadliwości w zakresie stanu faktycznego, to subsumpcja taka nie jest możliwa.
Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją z 1 kwietnia 2025 r. Rozpatrując ponownie sprawę, organ zastosuje wszystkie dyrektywy wynikające z uzasadnienia wyroku Sądu. Przeprowadzi rzetelną ocenę spełnienia przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi, również w kontekście okoliczności powstania należności, a ponadto odniesie się do sytuacji skarżącego w kontekście możliwości realizacji należności publicznoprawnej. Powinien przy tym uwzględnić przede wszystkim źródła utrzymania skarżącego i jego rodziny, ale także realną możliwość uzyskiwania dochodu umożliwiającego uregulowanie należności w ratach, które gwarantują efektywną realizację zobowiązania. Organ będzie zobowiązany do wyraźnego przesądzenia, czy w sprawie wystąpiły przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi i dopiero w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, dokonując właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, podejmie rozstrzygnięcie w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego.
Mając na względzie powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją z 1 kwietnia 2025 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), a o kosztach postępowania sądowego orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy.