I SA/Ol 420/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2022-11-17
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności unijnerolnictwodobra kultura rolnazachwaszczenieARiMRProgram Rozwoju Obszarów Wiejskichrolnictwo ekologicznekontrolawsparcie finansowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję o odmowie przyznania płatności unijnych, uznając, że grunty nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej z powodu silnego zachwaszczenia.

Rolnik złożył skargę na decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021, twierdząc, że jego działki były utrzymywane zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej i wymogami rolnictwa ekologicznego. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, wskazując na brak użytkowania rolniczego i silne zachwaszczenie gruntów, co potwierdziła kontrola terenowa i analiza zdjęć satelitarnych. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że kluczowym warunkiem przyznania płatności jest prowadzenie działalności rolniczej i utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, czego skarżący nie wykazał.

Sprawa dotyczyła skargi K. G. na decyzję Dyrektora ARiMR utrzymującą w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021. Rolnik ubiegał się o płatności jednolitej obszarowej, zazielenienia oraz redystrybucyjnej do działek o łącznej powierzchni 17,80 ha. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, stwierdzając podczas kontroli, że grunty nie są użytkowane rolniczo i nie są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, co objawiało się silnym zachwaszczeniem. Rolnik kwestionował te ustalenia, przedstawiając rejestr zabiegów agrotechnicznych. Dyrektor ARiMR podtrzymał decyzję, powołując się na raport z kontroli, dokumentację fotograficzną oraz analizę zobrazowań satelitarnych, które wskazywały na brak wykonania wymaganych zabiegów agrotechnicznych i zaniedbanie gruntów. Rolnik zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, uznając, że kluczowym warunkiem przyznania płatności jest prowadzenie działalności rolniczej i utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Sąd stwierdził, że stan gruntów, potwierdzony dowodami zebranymi przez organy, wykluczał prowadzenie takiej działalności, a tym samym brak było podstaw do przyznania wnioskowanych płatności. Sąd uznał, że ustalenia faktyczne zostały prawidłowo dokonane, a skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, grunty zaniedbane i silnie zachwaszczone, na których nie stwierdzono prowadzenia działalności rolniczej, nie mogą być uznane za utrzymywane w dobrej kulturze rolnej i nie kwalifikują się do przyznania płatności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowym warunkiem przyznania płatności jest prowadzenie działalności rolniczej i utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Stwierdzone silne zachwaszczenie i brak dowodów na prowadzenie zabiegów agrotechnicznych wykluczały spełnienie tego warunku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

rozporządzenie nr 1307/2013 art. 4 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009

Definicja rolnika, gospodarstwa rolnego i działalności rolniczej, w tym prowadzenie działań minimalnych na użytkach rolnych.

rozporządzenie nr 1307/2013 art. 32 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009

Definicja kwalifikującego się hektara, który musi być utrzymywany w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy.

u.p.s.b. art. 7 § 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Warunek posiadania numeru identyfikacyjnego i minimalnej powierzchni gruntów.

u.p.s.b. art. 8 § 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Płatności obszarowe są przyznawane do kwalifikujących się hektarów.

rozporządzenie ONW art. 2 § 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Płatność ONW przysługuje rolnikowi, którego gospodarstwo jest położone na obszarach ONW i na których jest prowadzona działalność rolnicza.

rozporządzenie ONW art. 2 § 2 pkt 1 lit. b

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza.

rozporządzenie ekologiczne art. 9 § 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym.

Pomocnicze

Kpa art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 7a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Kpa art. 81a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

ppsa art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 111 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Grunty nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej z powodu silnego zachwaszczenia. Brak dowodów na prowadzenie działalności rolniczej na zgłoszonych gruntach. Ustalenia organów administracji oparte na kontroli terenowej, dokumentacji fotograficznej i analizie satelitarnej były prawidłowe.

Odrzucone argumenty

Rolnik utrzymywał grunty zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej i wymogami rolnictwa ekologicznego. Wykonano wymagane zabiegi agrotechniczne, co potwierdza rejestr zabiegów i oświadczenie doradcy. Organy naruszyły przepisy Kpa, nie rozstrzygając wątpliwości na korzyść strony lub nie usuwając ich.

Godne uwagi sformułowania

Sednem rozpatrywanej sprawy było to, czy skarżący w okresie objętym wnioskiem o płatność, tj. w 2021 r. prowadził działalność rolniczą na gruntach zgłoszonych do płatności, nie zaś to, czy i kiedy na gruntach tych należało przeprowadzić zabiegi agrotechniczne. Jest oczywiste, że ww. oświadczenie beneficjenta powinno być zgodne z prawdą. Stwierdzenie zachwaszczenia gruntów wyklucza uznanie, że grunty są gruntami utrzymywanymi w dobrej kulturze rolnej. Bez znaczenia pozostaje więc to, czy i kiedy skarżący przeprowadzał ewentualne zabiegi koszenia lub zabiegi przeciwdziałające występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.

Skład orzekający

Katarzyna Górska

sprawozdawca

Przemysław Krzykowski

przewodniczący

Ryszard Maliszewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogów dotyczących dobrej kultury rolnej i prowadzenia działalności rolniczej jako warunku przyznania płatności unijnych, znaczenie dowodów z kontroli terenowej i analizy danych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących płatności bezpośrednich w rolnictwie i konkretnych wymogów ARiMR.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy konflikt między rolnikiem a organem administracji dotyczący spełnienia wymogów formalnych do otrzymania dopłat unijnych. Pokazuje znaczenie dowodów i dobrej kultury rolnej.

Czy zaniedbane pole to brak płatności? Sąd wyjaśnia wymogi dobrej kultury rolnej.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Ol 420/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Górska /sprawozdawca/
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Ryszard Maliszewski
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2114
art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 8 ust. 1 pkt 1
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U. 2015 poz 364
par. 2 ust. 1 pkt 2 i  ust. 2 pkt 1 lit. b
Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2018 poz 1784
par. 9 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608  art. 4 ust. 1 pkt a,b,c,  art. 32
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Protokolant specjalista Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2022r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2022r., nr 165/OR14/2022 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga K. G. (dalej: "producent rolny", "strona" lub "skarżący") dotyczy decyzji Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Szczytnie (dalej: "organ I instancji", "Kierownik BP") z 7 kwietnia 2022 r. nr 0265-2022-005239 o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021.
Wnioskiem z 19 marca 2021 r. producent rolny zwrócił się do Kierownika BP
o przyznanie płatności z tytułu: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności redystrybucyjnej. Strona ubiegała się o przyznanie płatności do działek rolnych: A, B, C, D, o łącznej powierzchni 17,80 ha.
Uzasadniając odmowę przyznania stronie wnioskowanych płatności Kierownik BP ocenił, że działki zgłoszone do płatności nie są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy, gdyż podczas kontroli na miejscu, przeprowadzonej
w dniu 2 października 2021 r., stwierdzono, że grunty nie są użytkowane rolniczo i nie kwalifikują się do płatności, nie przeprowadzono na nich w bieżącym sezonie koszenia lub innych zabiegów przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zakwestionowała stanowisko organu
I instancji podnosząc, że użytkuje posiadane działki zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej oraz zgodnie z wymogami rolnictwa ekologicznego. Wskazała, że w całym gospodarstwie prowadzi uprawę nostrzyka żółtego (lekarskiego), zaś w 2021 r. wykonała następujące zabiegi agrotechniczne: nawożenie obornikiem (8-9 kwietnia), włókowanie (10-12 kwietnia), zbiór nostrzyka (20-24 sierpnia), talerzowanie, przygotowanie pod kolejny sezon wegetacyjny (22-24 października). Podała, że wszystkie te zabiegi zostały na bieżąco ujęte w rejestrze zabiegów agrotechnicznych
i uzgodnione z doradcą rolnośrodowiskowym.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor ARiMR odwołał się
(w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) do ustaleń zawartych w raporcie z czynności kontrolnych z dnia 2 października 2021 r. w zakresie kwalifikowalności powierzchni,
z którego wynika, że na zadeklarowanej powierzchni 17,80 ha stwierdzono brak przeprowadzenia w bieżącym sezonie koszenia lub innych zabiegów przeciwdziałających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów (kod DR 14). Wskazał, że powyższe ustalenia obrazuje dokumentacja fotograficzna wykonana podczas kontroli, która jednoznacznie wskazuje na występowanie w obszarze kontrolowanych działek silnego skupiska chwastów (m.in.: perzu, ostrożnia polnego, bylicy pospolitej, krwawnika pospolitego, szczawiu). Podał przy tym, że obowiązkowe wykonanie co najmniej jednego zabiegu agrotechnicznego, mającego na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, należy wykonać w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, a w przypadku gruntów ugorowanych, o których mowa w 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. u sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz. U. poz. 354, ze zm.) - do 31 października roku, na którym został złożony ten wniosek.
Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu, Dyrektor ARiMR stwierdził, że wskazywane przez stronę zabiegi agrotechniczne nie znajdują potwierdzenia w stanie faktycznym ustalonym przez kontrolujących. Uznał bowiem, że dokumentacja fotograficzna w jednoznaczny sposób przedstawia brak przeprowadzenia jakiegokolwiek zabiegu agrotechnicznego. Podał, że stopień rozwoju roślinności niepożądanej, jak i pojedynczych roślin uprawy deklarowanej (tj. suche, zdrewniałe łodygi barwy miedzianej i brunatnej z wykształconymi kwiatostanami i uschniętymi nasionami, w tym również świeże rośliny w fazie kwitnienia rozwinięte z osypanych już nasion) wyraźnie wskazywał, że na działkach nie zostały przeprowadzone w bieżącym sezonie jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne. Zdaniem organu odwoławczego, dodatkowym dowodem wskazującym na prawidłowość wyników kontroli jest zobrazowanie satelitarne dostępne w aplikacjach (np. Sentinel Hub EO Browser), które z uwzględnieniem przedziału czasowego umożliwiają odtworzenie przebiegu działań podejmowanych na gruncie rolnym. Na podstawie analizy obrazu ortofotomapy Dyrektor ARiMR przyjął, że deklarowana uprawa nostrzyka dwuletniego i wieloletniego została zasiana wiosną 2020 r., przy czym pojawianie się roślinności można zauważyć pod koniec maja 2020 r. Zrelacjonował, że stan, wskazujący na pokrycie działek roślinnością utrzymywał się nieprzerwanie do października 2021 r., gdzie pod koniec miesiąca na działkach: A, B, C nastąpiło wykonanie zabiegu, po którym na działkach nie występowała roślinność. Dodał, że na podstawie zobrazowania ustalono także, że w okresie od kwietnia do października 2021 r. na spornych działkach nie następowały zmiany w barwie obrazu potwierdzające nawożenie, włókowanie a tym bardziej koszenie, które to zostały zapisane w przesłanym przez stronę rejestrze. Organ odwoławczy wskazał także na nieprzestrzeganie przez stronę zmianowania upraw jako okoliczność istotnie wpływającą na zwiększoną kompensacje chwastów. Zanegował także wskazywane w odwołaniu zabiegi koszenia w sierpniu 2021 r., jako sprzeczne z dokumentacją fotograficzną wykonaną w trakcie kontroli na miejscu. Wskazał przy tym m. in., że pojedyncze rośliny nostrzyka wraz ze strąkami były tej samej wysokości co łodygi chwastów. Uznał na tej podstawie, że stan uprawy na dzień wizytacji terenowej pozostaje w sprzeczności z przedłożonym przez stronę rejestrem działań agrotechnicznych oraz oświadczeniem doradcy rolnośrodowiskowego.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tutejszego Sądu, skarżący zarzucił Dyrektorowi ARiMR naruszenie:
1. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez odmowę przyznania na rzecz skarżącego płatności ONW na rok 2021 pomimo wypełnienia przez skarżącego wszystkich warunków uzyskania tej płatności;
2. art. 6 i art. 8 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej: "Kpa") poprzez uznanie, że skarżący nie wykonał wymaganych zabiegów agrotechnicznych, pomimo tego, że
w samej decyzji organ powołuje się, że zachwaszczenie (którego miały dotyczyć zabiegi agrotechniczne, jako zabiegi usuwające je) zostało w 2021 r. usunięte, zgodnie
z warunkami obranego programu wsparcia;
3. art. 81a § 1 Kpa i art. 7a § 1 Kpa poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości w zakresie uprawnienia strony do uzyskania płatności, na korzyść skarżącego, pomimo posiadania takich możliwości przez organ.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że choć w zaskarżonej decyzji szczegółowo opisano czynności podejmowane przez organy w celu wyjaśnienia sprawy, to jednak wadliwie zastosowano przepisy prawa. Zauważono bowiem, że jak wynika chociażby
z przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w przypadku obranego programu i wariantu Pakiet 9. Uprawy zielarskie po okresie konwersji, obowiązkiem beneficjenta płatności jest m.in. wykonanie jednego w roku zabiegu agrotechnicznego niezbędnego do przeciwdziałania występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Wskazano, że skarżący wypełnił ten warunek pod koniec października 2021 r., co potwierdzono także w zaskarżonej decyzji, podając, że "stan, wskazujący na pokrycie działek roślinnością utrzymywał się nieprzerwanie do października 2021 r., gdzie pod koniec miesiąca na działkach: A, B, C nastąpiło wykonanie zabiegu, po którym na działkach nie występowała roślinność". Oceniono, że powyższe dowodzi wykonania przez skarżącego wymaganych zabiegów na deklarowanych gruntach, zgodnie z warunkami obranego programu. Zaznaczono przy tym, że przepisy prawa nie zakreślają w tym względzie ścisłych terminów, zaś czas wykonania zabiegów podyktowany był warunkami atmosferycznymi, możliwościami doboru sprzętu i pracowników.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: "ppsa") połączył sprawy I SA/Ol 420/22, I SA/Ol 421/22 i I SA/Ol 422/22 do łącznego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Sednem rozpatrywanej sprawy było to, czy skarżący w okresie objętym wnioskiem o płatność, tj. w 2021 r. prowadził działalność rolniczą na gruntach zgłoszonych do płatności, nie zaś to, czy i kiedy na gruntach tych należało przeprowadzić zabiegi agrotechniczne.
Bowiem płatności dla rolników, w tym płatności obszarowe, płatność ONW oraz płatność ekologiczna przysługują producentowi rolnemu, który utrzymuje grunty
w dobrej kulturze rolnej przez okres, na który przyznawana jest płatność, tj. przez rok kalendarzowy. Wynika to z treści art. 4 ust. 1 pkt a, b i c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 1307/2013"), w którym zawarte zostały definicje rolnika, gospodarstwa rolnego i działalności rolniczej. I tak, w przepisach tych przyjęto, że rolnikiem jest osoba (...) której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów (...) oraz która prowadzi działalność rolniczą; gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego; zaś działalność rolnicza oznacza: (...)
(iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Z kolei w art. 32 ww. rozporządzenia przyjęto, że:
1. Wsparcie w ramach systemu płatności podstawowej przyznaje się rolnikom po aktywacji - w formie zgłoszenia zgodnie z art. 33 ust. 1 - uprawnienia do płatności na kwalifikujący się hektar w państwie członkowskim, w którym przydzielono uprawnienie. Aktywowane uprawnienia do płatności zapewniają prawo do rocznej płatności określonych w nich kwot, bez uszczerbku dla stosowania dyscypliny finansowej, zmniejszania płatności zgodnie z art. 11 oraz liniowych zmniejszeń zgodnie z art. 7, art. 51 ust. 2 i art. 65 ust. 2 lit. c) niniejszego rozporządzenia oraz dla stosowania art. 63 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.
2. Do celów niniejszego tytułu "kwalifikujący się hektar" oznacza:
a) wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane
w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej; lub
b) każdy obszar, który zapewnił rolnikowi prawo do płatności w 2008 r. w ramach systemu płatności jednolitych lub systemu jednolitej płatności obszarowej określonych, odpowiednio, w tytule III oraz IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i który:
(i) nie jest już zgodny z definicją "kwalifikującego się hektara" na mocy lit. a) w wyniku wdrożenia dyrektywy 92/43/EWG, dyrektywy 2000/60/WE oraz dyrektywy 2009/147/WE;
(ii) w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest zalesiony zgodnie z art. 31 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 lub art. 43 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 lub w ramach systemu krajowego, którego warunki są zgodne z art. 43 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 22 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013; lub
(iii) w okresie, w którym mają zastosowanie odnośne zobowiązania danego rolnika, jest obszarem odłogowanym zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub art. 28 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.
4. Obszary uznaje się za kwalifikujące się hektary jeśli są one zgodne z definicją kwalifikującego się hektara przez cały rok kalendarzowy, z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1775) płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności oraz jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Z art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy wynika, że jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw i uzupełniająca płatność podstawowa, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia
nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami".
W przypadku płatności ONW istotne są przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów
z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie ONW"). W § 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 lit. b tego aktu przyjęto, że płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia
nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha. Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013.
Zaś dla płatności ekologicznej znaczenie mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U.
z 2018 r. poz. 1784 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie ekologiczne"). W § 9 ust. 1 tego aktu przyjęto, że płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia.
Z powyższego wynika, że warunkiem otrzymania przez producenta rolnego płatności jest prowadzenie działalności rolniczej, a w przypadku płatności ekologicznej – produkcji rolnej. W ocenie Sądu bez naruszenia wyżej przytoczonych przepisów odmówiono przyznania skarżącemu wnioskowanych płatności, gdyż omawianego warunku nie spełnił, pomimo, że z treści wniosku o płatność (wspólnego dla wszystkich spornych płatności - str. 4 pkt IX "Oświadczenia i zobowiązania") wynika, że zobowiązał się utrzymywać wszystkie grunty, na których prowadzi działalność rolniczą - zgodnie z normami oraz przestrzegać wymogów wzajemnej zgodności – przez cały rok kalendarzowy, w którym złożony został wniosek o płatność.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 227, str. 69 z późn. zm.) wniosek o płatność zawiera wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy lub wsparcia, a w tym oświadczenie beneficjenta, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich (lit. g).
Jest oczywiste, że ww. oświadczenie beneficjenta powinno być zgodne z prawdą. W rozpatrywanej sprawie tak jednak nie było. Zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dowody, w szczególności raport z czynności kontrolnych wraz z dokumentacją fotograficzną oraz szkicami pomiarów zapisane na nośniku optycznym - wskazują, że skarżący zgłosił do płatności grunty nieużytkowane rolniczo, co wynika z ich zachwaszczenia. Na podstawie powyższych dowodów organ stwierdził silne skupiska chwastów (perzu, ostrożnia polnego, bylicy pospolitej, krwawnika pospolitego, szczawiu) i ocenił, że stopień rozwoju roślinności niepożądanej, jak i pojedynczych roślin uprawy deklarowanej (tj. suche, zdrewniałe łodygi barwy miedzianej i brunatnej z wykształconymi kwiatostanami i uschniętymi nasionami, w tym również świeże rośliny w fazie kwitnienia rozwinięte z osypanych już nasion) wykluczał przeprowadzenie zabiegów agrotechnicznych w bieżącym sezonie. Dodał, że podobne wyniki potwierdza zobrazowanie satelitarne dostępne w aplikacjach Sentinel Hub EO Browser, które z uwzględnieniem przedziału czasowego umożliwiają odtworzenie przebiegu działań podejmowanych na gruncie rolnym. Zaś powołując się na analizę ortofotomapy stwierdził, że od kwietnia do października 2021 r. na spornych działkach nie następowały zmiany w barwie obrazu potwierdzające nawożenie, włókowanie a tym bardziej koszenie, które to zostały zapisane w przesłanym przez stronę rejestrze.
Stwierdzenie zachwaszczenia gruntów wyklucza uznanie, że grunty są gruntami utrzymywanymi w dobrej kulturze rolnej. Biorąc zaś pod uwagę przytoczone definicje, brak użytkowania rolniczego wyłącza uznanie, że na gruntach była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt a w zw. z art. 32 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013. Zgłoszone do płatności grunty nie były zgodne z definicją kwalifikującego się hektara.
Ocena zgromadzonych dowodów prowadzi do wniosku, że na gruntach wskazanych we wniosku o płatność skarżący niewątpliwie działalności rolniczej (produkcji rolnej) nie prowadził ani w chwili złożenia wniosku, ani później. Ocena ta nie wynika jednak z zanegowania przez organ wykonania wskazanych w odwołaniu zabiegów, lecz przede wszystkim z ustaleń dokonanych przez organ co do stanu gruntów, na podstawie dowodów zgromadzonych w trakcie kontroli na miejscu zawartych w raporcie z czynności kontrolnych wraz z dokumentacją fotograficzną oraz szkicami pomiarów i ortofotomapy. Analiza zebranych dowodów prowadzi do wniosku, że grunty były zaniedbane, w zasadzie były zajęte gównie przez chwasty, zaś jedynie w niektórych miejscach stwierdzono obecność nostrzyka lekarskiego. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie zgłaszał zastrzeżeń co do ustaleń dotyczących stanu gruntów, forsując jedynie tezę, że nie można mu zarzucić braku wykonania wymaganych przepisami zabiegów na spornych gruntach. Podważając ocenę organów skarżący na poparcie własnego stanowiska przedstawił jedynie kopię rejestru działalności ekologicznej i oświadczenie doradcy rolnośrodowiskowego, który potwierdza prowadzenie przez skarżącego upraw zgodnie z dobrą kulturą rolną i wykonanie w 2021 r. zabiegów nawożenia, włókowania zbioru i bronowania. Skarżący nie przedstawił jednak podstawowych dowodów wskazujących bezpośrednio na wykonanie ww. prac, takich jak, przykładowo, faktury lub umowy dotyczące nabycia obornika bądź wykonania ww. prac rolnych bądź innych dowodów, które mogłyby wskazywać na to, że utrzymywał grunty w dobrej kulturze rolnej. Dlatego należało negatywnie zweryfikować dowody przedstawione przez skarżącego.
Zdaniem Sądu ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym dawały podstawę do uznania, że na kontrolowanych gruntach nie była prowadzona działalność rolnicza (produkcja rolna). Bez znaczenia pozostaje więc to, czy i kiedy skarżący przeprowadzał ewentualne zabiegi koszenia lub zabiegi przeciwdziałające występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Bowiem nawet gdyby opisane w odwołaniu zabiegi zostały wykonane, a stan gruntów byłby taki, jak ustalono w trakcie kontroli, to nadal nie byłyby to grunty utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, a więc nadal brak byłoby podstaw do przyznania płatności.
Dlatego niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. § 2 rozporządzenia w zakresie płatności ONW oraz § 9 rozporządzenia ekologicznego w zakresie płatności ekologicznej, a także, w przypadku płatności bezpośrednich nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (w podstawach skargi błędnie podano § 2 rozporządzenia w zakresie płatności ONW) - poprzez odmowę przyznania tych płatności na rok 2021. Wbrew zawartym w skardze twierdzeniom, w zaskarżonej decyzji nie tylko szczegółowo opisano czynności podejmowane przez organy w celu wyjaśnienia sprawy, ale także prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego.
Zarzut naruszenia art. 6 Kpa (zasada praworządności) i art. 8 Kpa (zasada zaufania) nie znalazł potwierdzenia, gdyż istotą sprawy nie było to, czy i kiedy skarżący wykonał zabiegi agrotechniczne, lecz to, czy utrzymywał grunty w dobrej kulturze rolnej, tj. czy prowadził na gruntach działalność rolniczą/produkcję rolną.
Nie naruszono wreszcie art. 81a § 1 Kpa i art. 7a § 1 Kpa. Zgodnie z art. 7a § 1 Kpa jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły wątpliwości co do treści normy prawnej, które uzasadniałyby zastosowanie ww. przepisu. Z kolei w art. 81a § 1 Kpa przyjęto, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Sąd ocenił, że stan faktyczny sprawy został należycie ustalony na podstawie wymienionych w wyroku dowodów zebranych w postępowaniu administracyjnym, zaś skarżący, kontestując stanowisko organów, nie przedstawił kontrdowodów. Nie było więc podstaw do zastosowania przytoczonego przepisu.
W replice na odpowiedź na skargę przytoczono definicje działalności rolniczej zawarte w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w ustawie o podatku rolnym wywodząc, że żaden akt prawny nie precyzuje, jakie i ile zabiegów agrotechnicznych oznacza prowadzenie działalności rolniczej. Teza ta, co do istoty prawdziwa, nie przystaje jednak do istoty sprawy. Jest nią kwestia, czy zgłoszone do płatności grunty były utrzymywane w takim stanie, który pozwalałby na uznanie, że kwalifikują się do płatności. Skarżący nie podważył ustaleń co do silnego zachwaszczenia gruntów, równoznacznych ze stwierdzeniem braku utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej. To zaś stwierdzenie wyklucza możliwość uznania, że na gruntach była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu wyżej przytoczonych przepisów rozporządzenia 1307/2013.
W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI