I SA/Ol 419/22

I SA/Ol 419/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Janowska
Ryszard Maliszewski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 64 §1 pkt 4 i §6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1553
art. 1 pkt 19
Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Zarządu Województwa na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 8 lipca 2022r., nr 2801-IEE.711.75.2022 w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi 1. Uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, 2. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz strony skarżącej Zarządu Województwa kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 maja 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej jako: "NUS", "Organ I instancji"), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, obciążył Zarząd Województwa (dalej jako: "Wierzyciel", "Zarząd Województwa", "Strona") kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 10.563,89 zł, powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z majątku A. B. oraz B. B. (dalej jako: "Zobowiązani").
Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z 29 września 2020 r. NUS, działając na podstawie art. 59 §3 w związku z art. 59 §2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. - dalej jako: "ustawa egzekucyjna"), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Zobowiązanych na podstawie tytułu wykonawczego z 18 czerwca 2014 r. nr [...], wystawionego przez Zarząd Województwa, z uwagi na brak składników majątkowych oraz źródeł dochodu, z których możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji i uzyskanie kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. Powyższe postanowienie stało się ostateczne, bowiem żadna ze stron nie skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia.
Zawiadomieniem z 29 września 2020 r., NUS na podstawie art. 64c §4 i §6a pkt 2 ustawy egzekucyjnej poinformował Wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zarząd Województwa wniósł o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z 30 listopada 2020 r. NUS obciążył Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie 12.391,95 zł. W treści rozstrzygnięcia organ przypisał konkretne kwoty opłat do czynności egzekucyjnych, które spowodowały ich powstanie, podając jednocześnie podstawę prawną naliczenia danej opłaty. Organ egzekucyjny wskazał, że naliczone opłaty nie przekraczają maksymalnych stawek, obliczanych proporcjonalnie do maksymalnej stawki opłaty za zajęcie nieruchomości, wobec czego koszty egzekucyjne zostały określone zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego, zawartymi w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (dalej jako: "wyrok TK z 28 czerwca 2016 r.).
Na powyższe postanowienie Wierzyciel złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości i ustalenie kosztów egzekucyjnych w wysokości adekwatnej do zastosowanych środków egzekucyjnych bądź uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi I instancji.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "DIAS", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") postanowieniem z 18 stycznia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie NUS. W uzasadnieniu swojego stanowiska w pierwszej kolejności omówił wynikające z przepisów ustawy egzekucyjnej zasadny ustalania kosztów egzekucyjnych. Następnie wskazał, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego powstały koszty, na które, zgodnie z przepisem art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, składały się:
- opłata manipulacyjna, naliczona zgodnie z art. 64 §6 ustawy egzekucyjnej w kwocie 1.937,41 zł;
- opłata za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności – G. Sp. z o. o. (zawiadomienie z 19 listopada 2015 r.), naliczona zgodnie z art. 64 §1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej w kwocie 10.535,69 zł;
- opłata za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego, naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 14 ustawy egzekucyjnej w łącznej kwocie 6,00 zł;
- wydatki egzekucyjne w łącznej kwocie 22,20 zł, naliczone zgodnie z art. 64b ustawy egzekucyjnej.
Na opisane rozstrzygnięcie Zarząd Województwa wywiódł skargę do WSA w Olsztynie, który wyrokiem z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 275/21 (dalej również jako: "wyrok WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r.") uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując m.in., na nieprawidłowość stanowiska organu egzekucyjnego w zakresie wykładni art. 64 §1 pkt 4 i §6 ustawy egzekucyjnej, gdyż w gruncie rzeczy nie uwzględnia ono treści wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. Sąd wskazał również, że ww. wyrok TK został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 16 sierpnia 2016 r. pod pozycją 1244. Natomiast przepis art. 64 został zmieniony przez art. 1 pkt 19 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553 - dalej jako: "ustawa zmieniająca z 4 lipca 2019 r." (która weszła w życie z dniem 20 lutego 2021 r.), a zatem w rozpoznawanej przez Sąd sprawie naliczono opłaty egzekucyjne na podstawie przepisu prawnego, który był niekonstytucyjny. W tej sytuacji ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach ustawy egzekucyjnej nie przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 ustawy egzekucyjnej i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 nr 78, poz. 483 ze zm. - dalej jako "Konstytucja RP"). Zatem korekta wysokości opłat egzekucyjnych winna zostać oparta na jasnych i przejrzystych dla strony kryteriach, tak by rozstrzygnięcie organu nie naruszało zasady zaufania obywatela do władzy publicznej. Trybunał zwrócił również uwagę na konieczność zracjonalizowania związku wysokości opłat z nakładem pracy organu egzekucyjnego związanego z poszczególnymi czynnościami. Organ dokonując korekty wysokości opłat przyjąć winien metodę cechującą się nie tylko transparentnością, ale i adekwatnością. Metoda ta gwarantować musi zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. Stanowisko w tym zakresie przyjęte przez WSA w Olsztynie zostało zaakceptowane w rozstrzygnięciu NSA z 26 stycznia 2022 r. (sygn. akt I GSK 1151/21), który oddalił skargę kasacyjną DIAS. W wyniku przedmiotowych orzeczeń sądów administracyjnych DIAS postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie Organu I instancji z 29 września 2020 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W rezultacie postanowieniem z 23 maja 2022 r., o którym na wstępie, NUS obciążył wierzyciela (Zarząd Województwa) kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 10.563,89 zł.
Na powyższe postanowienie Wierzyciel złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości i ustalenie kosztów egzekucyjnych w wysokości adekwatnej do zastosowanych środków egzekucyjnych, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi I instancji.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia na rozstrzygnięcie NUS z 23 maja 2022 r. Organ II instancji postanowieniem z 8 lipca 2022 r. utrzymał rozstrzygnięcie Organu I instancji w mocy. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu Strony w zakresie niezastosowania przepisów ustawy egzekucyjnej w zakresie kosztów egzekucyjnych, w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r., DIAS wyjaśnił, że ustawą zmieniającą z 4 lipca 2019 r., która weszła w życie 20 lutego 2021 r., wprowadzono zmiany w modelu naliczania i poboru kosztów egzekucyjnych, polegające w szczególności na określeniu maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, a także określeniu sposobu obliczania tych opłat.
Natomiast uwzględniając treść przepisów przejściowych, tj. art. 6 i art. 10 ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r., Organ odwoławczy zauważył, że chociaż w niniejszej sprawie nie ma ostatecznego postanowienia w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, to w obrocie prawnym nadal funkcjonuje zawiadomienie o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego z 29 września 2020 r., odebrane przez Wierzyciela 23 października 2020 r. Zatem Organ odwoławczy przyjął, że na podstawie z art. 10 ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r. w okolicznościach niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy art. 7-9 tego aktu prawnego.
W dalszej części uzasadnienia DIAS podał, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania NUS obciążył Wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, na które to koszty składają się:
- opłata za dokonane zajęcie wierzytelności pieniężnej w G. Sp. z o. o. w kwocie 10.535,69 zł, naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, w związku z art. 8 ustawy zmieniającej,
- wydatki egzekucyjne w łącznej kwocie 22,20 zł, naliczone zgodnie z art. 64b ustawy egzekucyjnej,
- opłata za sporządzenie protokołów o stanie majątkowym w łącznej wysokości 6 zł, naliczona zgodnie z art. 64 § 1 pkt 14 ustawy egzekucyjnej.
Natomiast w toku prowadzonego postępowania wyegzekwowano kwotę 109,35 zł, która została rozliczona na poczet opłaty manipulacyjnej, pierwotnie naliczonej w wysokości 1.937,41 zł. W związku z tym, że powyższa kwota została wyegzekwowana przed 20 lutego 2021 r., tj. przed zmianą przepisów, to w ocenie DIAS, Organ I instancji słusznie uznał, że w sprawie występuje przesłanka z art. 7 ust. 3 ustawy zmieniającej z lipca 2019 r., w następstwie tego odstąpił od pobrania pozostałej kwoty opłaty manipulacyjnej.
Reasumując Organ II instancji stwierdził, że NUS w prawidłowy sposób określił wysokość kosztów egzekucyjnych, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego, które nie przekraczają górnej granicy tych opłat, ustalonych zgodnie z ustawą egzekucyjną. Na łączne koszty egzekucyjne składają się opłata za czynności egzekucyjne, wydatki egzekucyjne oraz opłata za sporządzenie protokołów o stanie majątkowym. Z uwagi na fakt, że wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, powstałe w jego toku koszty egzekucyjne nie mogą być już egzekwowane z majątku zobowiązanego, NUS obciążył Wierzyciela kosztami, w oparciu o przepis art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej.
Odnosząc się do sformułowanego w zażaleniu zarzutu w kwestii powinności miarkowania kwoty kosztów egzekucyjnych przez organ egzekucyjny w sposób uwzględniający racjonalną zależność między czynnościami organu a wysokością opłat za nie naliczonych, co pozwoliłoby na realizację standardów określonych w wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., DIAS stwierdził, że wraz z wejściem w życie przepisów ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r., w tym przepisów intertemporalnych, wytyczne Trybunału Konstytucyjnego wynikające z tego wyroku i wskazujące na konieczność wyliczenia opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej w sposób adekwatny do poniesionych wydatków oraz nakładu pracy przez organ egzekucyjny, stały się nieaktualne. Tym samym, kwestia ewentualnego miarkowania kosztów egzekucyjnych, związana z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, pozostaje w niniejszej sprawie bez znaczenia.
Skoro bowiem ustawodawca określił maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej w kwocie 40.000,00 zł, a w niniejszej sprawie opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnej, stanowiąca 5% egzekwowanej należności, wynosi 10.535,69 zł, to nie przekracza ona maksymalnego, dopuszczalnego pułapu (art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, w związku z art. 8 ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r.).
W dalszej treści uzasadnienia Organ II instancji uznał, że naliczona przez NUS wysokość kosztów egzekucyjnych w pełni odpowiada poniesionym wydatkom oraz nakładowi pracy organu egzekucyjnego, który w toku prowadzonego przez sześć lat postępowania egzekucyjnego podjął szereg czynności mających na celu wyegzekwowanie należności. W treści zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny wykazał w sposób chronologiczny wszystkie podjęte czynności, wyjaśnił podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia, wraz z przytoczeniem konkretnych przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie, jak również opisał ustalony w sprawie stan faktyczny, który jest zgodny z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Uzasadnienie postanowienia zawiera ocenę zebranego materiału dowodowego, a także dokonaną przez NUS wykładnię zastosowanych w sprawie przepisów prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie Strona zaskarżyła postanowienie DIAS w części dotyczącej obciążenia Wierzyciela opłatą egzekucyjną w kwocie 10.535,69 zł, wnosząc o uchylenie tego postanowienia zgodnie z zakresem zaskarżenia, także o uchylenie postanowienia Organu I instancji w części dotyczącej obciążenia Wierzyciela opłatą egzekucyjną ww. kwocie oraz o zasądzenie na rzecz Strony zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Podniesiono w niej zarzut naruszenia:
1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 §1, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. - dalej jako: "K.p.a.") w zw. z art. 124 §2 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, polegające na naruszeniu przez DIAS zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiana zaufania obywateli, nie wzięcia pod uwagę przy załatwianiu niniejszej sprawy interesu społecznego, co skutkowało naliczeniem i obciążeniem Strony zawyżonymi kosztami egzekucyjnymi w postaci opłaty egzekucyjnej za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej oraz poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu Strony, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, przede wszystkim poprzez niewskazanie w jego uzasadnieniu sposobu ustalenia opłaty egzekucyjnej, ograniczając się jedynie do wskazania, że kwota opłaty egzekucyjnej nie przekracza maksymalnego dopuszczalnego pułapu wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r., nie wskazując już przy tym dlaczego kwota w danej wysokości obciąża Wierzyciela oraz niewskazanie okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych, poniesionych kosztach organu egzekucyjnego (uzasadniających wysokość kosztów, którymi obciążony został Wierzyciel) oraz nie wzięciu pod uwagę, że kosztami został obciążony Wierzyciel, a nie zobowiązany, co jest równoznaczne z nieuwzględnieniem wytycznych, jakie dla możliwości zastosowania uznanego za niezgodny z prawem przepisu art. 64 §1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej ma wyrok TK z 28 czerwca 2016 r.,
b) art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako: "P.p.s.a.") poprzez nieuwzględnienie wytycznych zawartych wyroku WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 275/21 oraz w wyroku NSA z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1151/21 polegających na tym, aby przy ustalaniu wysokości kosztów egzekucyjnych organ kierował się transparentnością i adekwatnością wysokości opłat, efektywnością postępowania egzekucyjnego, czasochłonnością i stopniem skomplikowania podjętych czynności egzekucyjnych oraz tym, że kosztami obciążany jest wierzyciel (a nie zobowiązany), który ma ustawowy obowiązek dochodzenia należności publicznoprawnych.
2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 64 §1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej w brzmieniu sprzed nowelizacji w zw. z art. 2 i art. 84 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię, a przez to niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu skutków prawnych wynikających z wyroku TK, który uznał wskazany wyżej przepis ustawy egzekucyjnej za niezgodny z Konstytucją RP, a tym samym naruszenie zasady określoności, proporcjonalności i adekwatności przepisów prawa nakładających na jednostki ciężary publicznoprawne, gdyż ustalenie wysokości ciążących na Stronie kosztów egzekucyjnych odbyło się poprzez:
- niewyjaśnienie sposobu ustalenia danej kwoty, która obciąża Wierzyciela tytułem kosztów egzekucyjnych, ograniczając się jedynie do wskazania, że kwota ta nie przekracza maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej w kwocie 40.000 zł, ustalenie wysokości opłaty i obciążenie nią wierzyciela niezależnie od efektywności egzekucji oraz bez względu na uzasadniony nakład pracy i koszty finansowe organu egzekucyjnego,
- ustalenie wysokości opłaty i obciążanie nią Strony bez uwzględnienia tego, że koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela (a nie zobowiązanego), który nie odzyskał żadnych należności w związku z przeprowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.
Autor skargi wywiódł, że organ egzekucyjny nie określił żadnych kryteriów, którymi kierował się przy ustalaniu wysokości opłaty egzekucyjnej, wskazując jedynie, że ustalona wysokość opłaty nie przekracza pułapu wskazanego w art. 8 ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r. Przyjęty zaś sposób ustalania kosztów nie cechuje się adekwatnością i nie zachowuje racjonalnej zależności między wysokością opłaty, a czynnościami organów. Wbrew temu co twierdzi DIAS, nie wykazano, w sposób poddający się weryfikacji, że koszty egzekucyjne, którym organ egzekucyjny obciążył wierzyciela, odpowiadają nakładowi pracy w postępowaniu egzekucyjnym, którego dotyczą, a także wymaganej czasochłonności i stopnia skomplikowania sprawy. Szczegółowe wyliczenie kosztów zostało dokonane jedynie przy wydatkach egzekucyjnych i opłacie za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego. Jednakże już odnośnie opłaty egzekucyjnej nie wskazano, jakie konkretne koszty organ egzekucyjny poniósł w związku z dokonanymi czynnościami.
W skardze podkreślono też, że czynności organu egzekucyjnego były czynnościami rutynowymi, nie cechowały się żadną nadzwyczajnością, nie były również kosztowne i czasochłonne. Jedynym rzeczywistym kosztem były koszty wysyłki korespondencji. Jednakże nie sposób wyobrazić sobie sytuacji, że oscylowały one w granicach 10.000,00 zł. Strona ponadto nie zgodziła się z twierdzeniem DIAS, że obciążanie zobowiązanego/wierzyciela kosztami egzekucyjnymi ma na celu zapewnienie funkcjonowania aparatu egzekucyjnego. Utrzymanie administracji skarbowej zapewniają wpłacane przez podatników daniny publiczne, takie jak np. podatek dochodowy, VAT, czy PCC.
Odpowiadając na skargę DIAS podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo podkreślił, że z uwagi na zmianę art. 64 ustawy egzekucyjnej przez art. 1 pkt 19 ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r. oraz treść tej ustawy oraz wskazania co do dalszego postępowania, podobnie jak ocena prawna, zawarte w wyroku WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r. oraz w wyroku NSA z 26 stycznia 2022 r., od 20 lutego 2021 r., utraciły swój wiążący charakter, bowiem w sprawie znalazły zastosowanie przez art. 7-10 ww. ustawy zmieniającej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), Sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 §1 P.p.s.a. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze.
Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 w związku z art. 133 §1 P.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 §2 P.p.s.a.
Istota i przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy DIAS, a wcześniej NUS miały prawo do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. W zaskarżonym rozstrzygnięciu Organ odwoławczy, uzasadniając przyjęte stanowisko wskazał m.in., że realizując wytyczne wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 - ustawą zmieniającą z 4 lipca 2019 r. wprowadzono regulacje prawne określające maksymalne stawki opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej, które to maksymalne stawki zgodnie z art. 7-9 ww. ustawy zmieniającej mają zastosowanie do opłat niewyegzekwowanych lub niezapłaconych przed 20 lutego 2021 r. Zauważył również, że wraz z wejściem w życie ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r., w tym przepisów intertemporalnych, wytyczne Trybunału, wynikające z ww. orzeczenia (wskazujące na konieczność wyliczenia opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej w sposób adekwatny do poniesionych wydatków oraz nakładu pracy przez organ egzekucyjny), stały się nieaktualne. Tym samym kwestia ewentualnego miarkowania tych kosztów, związana z wyrokiem TK pozostaje w niniejszej sprawie bez znaczenia. Strona zaś, nie zgadzając się z przyjętym stanowiskiem DIAS podniosła, że Organ ten, a wcześniej NUS nie określił żadnych kryteriów, którymi kierowały się przy ustaleniu wysokości opłaty egzekucyjnej. Wskazał on jedynie, że ustalenie wysokości tej opłaty nie przekracza pułapu wskazanego w art. 8 ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r. Przyjęty zaś sposób ustalenia kosztów nie cechuje się adekwatnością i nie zachowuje racjonalnej zależności między wysokością opłaty, a czynnościami organów. W zaskarżonym postanowieniu nie wykazano też, w sposób poddający się weryfikacji, że koszty egzekucyjne, które organ egzekucyjny obciążył wierzyciela odpowiadają nakładowi pracy w postępowaniu egzekucyjnym, którego dotyczą, a także wymaganej czasochłonności i stopnia skomplikowania sprawy. Zauważył też, że Organy obu instancji nie uwzględniły wytycznych zawartych we wcześniej wskazanym wyroku WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r. oraz NSA z 26 stycznia 2022 r. oraz pominęły wytyczne zawarte w przywołanym już wyroku TK z 28 czerwca 2016 r.
Dokonując kontroli zaskarżonego aktu Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem DIAS naruszył zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 64 §1 pkt 4 i §6 ustawy egzekucyjnej - organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem §2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d - za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.
Według art. 6 i art. 8-10 ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r. - w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. Niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40.000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 §1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz §1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40.000 zł. Jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40.000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40.000 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej. Nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40.000 zł. Przepisy art. 7-9 stosuje się również do kosztów egzekucyjnych wynikających z doręczonego zawiadomienia albo ostatecznego postanowienia, o których mowa odpowiednio w art. 64c §6a i 7 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.
W myśl art. 153 P.p.s.a. - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że Zarząd Województwa wniósł 18 czerwca 2014 r. o wszczęcie egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z 29 września 2020 r. umorzono postępowanie egzekucyjne. Następnie 20 września 2020 r. organ egzekucyjny zawiadomił Wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. W wyniku wniosku Strony z 28 października 2020 r. wydane zostało postanowienie z 30 listopada 2020 r. o obciążeniu Wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie to (po wniesionym zażaleniu) zostało utrzymane w mocy postanowieniem z 18 stycznia 2021 r. W związku z wniesioną przez Zarząd Województwa (z uwagi na wyrok TK z 28 czerwca 2016 r.) skargą do WSA w Olsztynie, Sąd wyrokiem z 29 czerwca 2021 r. uchylił zaskarżone postanowienie wskazując (odnośnie zakwestionowanej opłaty egzekucyjnej, będącej obszarem zainteresowania w niniejszym postępowaniu) m.in., że za nieprawidłowe należy uznać stanowisko organu egzekucyjnego w zakresie wykładni art. 64 §1 pkt 4 i §6 ustawy egzekucyjnej, gdyż w gruncie rzeczy nie uwzględnia ono treści ww. wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. Sąd wskazał też, że wyrok TK został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 16 sierpnia 2016 r. pod pozycją 1244. Natomiast przepis art. 64 został zmieniony przez art. 1 pkt 19 ustawy z 4 lipca 2019 r. (zmieniającej m.in. ustawę egzekucyjną - z dniem 20 lutego 2021 r.), z zatem w rozpoznawanej przez Sąd sprawie naliczono opłaty egzekucyjne na podstawie przepisu prawnego, który był niekonstytucyjny. W tej sytuacji ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach ustawy egzekucyjnej nie przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP o jakich mowa w przywołanym już wyroku TK. Korekta zatem wysokości opłat egzekucyjnych oparta winna zostać przy tym w pierwszej kolejności na jasnych i przejrzystych dla strony kryteriach, tak by rozstrzygnięcie organu nie naruszało zasady zaufania obywatela do władzy publicznej. Trybunał zwrócił również uwagę na konieczność zracjonalizowania związku wysokości opłat z nakładem pracy organu egzekucyjnego związanego z poszczególnymi czynnościami. Organ dokonując korekty wysokości opłat przyjąć winien metodę cechującą się nie tylko transparentnością, ale i adekwatnością. Metoda ta gwarantować musi zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. Stanowisko w tym zakresie przyjęte przez WSA w Olsztynie zostało zaakceptowane w rozstrzygnięciu NSA z 26 stycznia 2022 r., który oddalił skargę kasacyjną DIAS. W wyniku przedmiotowych orzeczeń postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r. Organ ten uchylił zaskarżone postanowienie Organu I instancji z 29 września 2020 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W jego następstwie postanowieniem z 23 maja 2022 r. (utrzymanym w mocy przez DIAS rozstrzygnięciem z 8 lipca 2022 r.) NUS obciążył Wierzyciela (Zarząd Województwa) kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 10.563,89 zł. powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Zobowiązanych. Uzasadniając dokonane rozstrzygnięcie (o czym już wspomniano wcześniej) Organy obu instancji podniosły, że wraz z wejściem w życie ustawy zmieniającej, w tym przepisów intertemporalnych, wytyczne TK wynikające z ww. orzeczenia wskazujące na konieczność wyliczenia opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej w sposób adekwatny do poniesionych wydatków oraz nakładu pracy przez organ egzekucyjny, stały się nieaktualne a kwestia ewentualnego miarkowania tych kosztów, związana z tym wyrokiem pozostaje w przedmiotowej sprawie bez znaczenia. W odpowiedzi na skargę DIAS podniósł dodatkowo, że z uwagi na zmianę art. 64 ustawy egzekucyjnej przez art. 1 pkt 19 ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r. oraz treść tej ustawy: "(...) wskazania co do dalszego postępowania, podobnie jak ocena prawna, zawarte w wyroku z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 275/21 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1151/21, od 20 lutego 2021 r. utraciły swój wiążący charakter, bowiem w sprawie znalazły zastosowanie przez art. 7-10 ustawy zmieniającej." (k. 15 verte akt sądowych).
Mając na uwadze dotychczasowe rozważania w pierwszej kolejności należy wskazać, że z uwagi na treść art. 153 P.p.s.a. trudno jest zaakceptować, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez WSA w Olsztynie i NSA w przytoczonych już orzeczeniach z 29 czerwca 2021 r. oraz z 26 stycznia 2022 r. nie wiążą w niniejszej sprawie organów egzekucyjnych, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. Warunkiem takiego stanowiska jest bowiem wskazanie zawarte w końcowej części tego przepisu, z którego wynika, że związanie to nie ma miejsca gdy przepisy prawa uległy zmianie. Tymczasem w tej sprawie, sądy obu instancjach uwzględniły nowe rozwiązania, których zmiana miała miejsce przed wydaniem wyroków a nie po nich, co uzasadniałoby prezentowane stanowisko organów egzekucyjnych. Jak bowiem zauważył wyraźnie NSA w wyroku z 7 września 2022 r., sygn. akt III FSK 920/21: "Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę.". Ponadto, kwestię zmiany art. 64 ustawy egzekucyjnej przez art. 1 pkt 19 ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r. (która weszła w życie od 20 lutego 2021 r.) i wpływu tej zmiany na ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania (uwzględniające wytyczne zawarte w wyroku TK z 28 czerwca 2016 r.) wyrażone przez WSA w Olsztynie i NSA w wyrokach: z 29 czerwca 2021 r. i z 26 stycznia 2022 r. i związania nimi w niniejszej sprawie organów egzekucyjnych - DIAS mógł podnieść w skardze kasacyjnej (czego jednakże nie zrobił). To powoduje, że organy egzekucyjne, będąc związane orzeczeniami sądów administracyjnych, które zapadły w niniejszej sprawie winny uwzględnić zarówno ocenę prawną, jak i wskazania co do dalszego postępowania w nich zawarte. Tymczasem analiza treści rozstrzygnięć przyjętych w obu instancjach pozwala na stwierdzenie, że organy egzekucyjne wymogom zawartym w art. 153 P.p.s.a. nie sprostały. Ustalając koszty egzekucyjne, w tym sporną opłatę egzekucyjną organy egzekucyjne powinny (uwzględniając przeważające w orzecznictwie stanowisko, ukształtowane na podstawie przywołanego wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., które zaprezentował również WSA w Olsztynie i NSA w wyrokach: z 29 czerwca 2021 r. i z 26 stycznia 2022 r.) - zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz nakładu pracy przy uwzględnieniu należności, a więc odnieść się do zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby nie przekroczyły one maksymalnego rozsądnego pułapu.
Organ nie odniósł się również do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, ale przy zachowaniu racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów za podjęcie których, opłaty te zostały naliczone, tak aby nie sprowadzały się one do swoistej kary i nie stanowiły sankcji finansowej. Mając na względzie również to, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z wierzycielem a nie dłużnikiem. W ocenie Sądu organy egzekucyjne zupełnie pominęły te argumenty, które - na co zwrócił uwagę TK w wyroku z 28 czerwca 2016 r. - zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przez organ przepisów. Pominęły też stanowisko judykatów (odnoszących się do przedmiotowej materii), na które powołał się NSA w wyroku kasacyjnym z 26 stycznia 2022 r., co do konieczności wykazania przez organy egzekucyjne adekwatności ustalonych kosztów postępowania egzekucyjnego do faktycznego, realnego nakładu środków finansowych i niefinansowych w związku z podejmowanymi czynnościami egzekucyjnymi. Sąd zwrócił uwagę, że Organ II instancji (odnosząc się do przedmiotowej kwestii) wskazał jedynie w sposób lakoniczny (kwitując to w kilku zdaniach), że w toku prowadzonego przez 6 lat postępowania egzekucyjnego NUS podjął szereg czynności mających na celu wyegzekwowanie należności (w treści postanowienia Organ I instancji w sposób chronologiczny wykazał wszystkie podjęte czynności), co w jego ocenie świadczy o tym, że naliczona przez NUS wysokość kosztów egzekucyjnych w pełni odpowiada poniesionym wydatkom oraz nakładowi pracy organu egzekucyjnego. Również wymogu wynikającego z art. 153 P.p.s.a. (uwzględniającego wytyczne wynikające z wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., co do miarkowania kosztów egzekucyjnych, w szczególności spornych opłat) nie spełnia rozstrzygnięcie I instancyjne, w którym NUS jedynie przywołał wyliczenie podjętych przez 6 lat czynności egzekucyjnych (s. 5/11-7/11 postanowienia I instancyjnego) bez przyporządkowania każdej z tych czynności konkretnej kwoty , a w podsumowaniu stwierdził: "(...) że naliczona wysokość kosztów egzekucyjnych jest adekwatna do poniesionych wydatków i nakładu pracy organu egzekucyjnego w trakcie sześcioletniego czasu prowadzenia egzekucji. Pracownicy włożyli ogromny wkład pracy, aby zrealizować nadrzędy cel egzekucji, tj. zaspokoić wierzyciela." (k. 164 akt sprawy). Rozstrzygnięcie to, jak również postanowienie utrzymujące je w mocy nie zawierało też żadnego uzasadnienia, wskazującego na przyczyny, na podstawie których organy przyjęły takie, a nie inne stawki za podjęte czynności egzekucyjne. Przede wszystkim też brak jest jakiejkolwiek argumentacji, w tym wywodów wspartych stosownymi dokumentami (na co zwracał już uwagę NSA w wyroku kasacyjnym z 26 stycznia 2022 r.), które wskazywałby w sposób klarowny i jednoznaczny na faktyczny nakład pracy i rzeczywiście poniesione koszty finansowe w aspekcie podnoszonej już wcześniej czasochłonności i stopnia skomplikowania podjętych czynności egzekucyjnych przez organy w tej sprawie. Słusznie też (w tym kontekście) podniosła Strona, że czynności organu egzekucyjnego były czynnościami rutynowymi, nie cechowały się żadną nadzwyczajnością, nie były również kosztowne i czasochłonne a jedynym rzeczywistym kosztem były koszty wysyłki korespondencji. Również w zakresie podnoszonym przez TK (a zaakcentowanym wyraźnie w wyroku kasacyjnym przez NSA), tj. wyjaśnienia jak koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego stwierdził tylko, że: "(...) funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu przynajmniej częściowego zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego z zachowaniem racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organu, za podjęcie których zostały naliczone. W praktyce niemożliwe jest precyzyjne określenie rzeczywistych kosztów funkcjonowania organu egzekucyjnego, w przeliczeniu na konkretny tytuł wykonawczy przez okres prowadzonego na jego podstawie postępowania egzekucyjnego. Oprócz faktycznych czynności stricte egzekucyjnych na koszty te składają się bowiem m.in. wynagrodzenia pracowników prowadzących postępowanie egzekucyjne, koszty utrzymania budynków, pomieszczeń, zaopatrzenia, itp. Podkreślam ponadto, że opłaty egzekucyjne ustalane są w związku z podejmowaniem przez organy standardowych czynności przewidzianych tokiem postępowania egzekucyjnego." (s. 7/12 postanowienia II instancyjnego).
Zwrócić należy również uwagę, że w odniesieniu do nowych rozwiązań prawnych, które weszły w życie 20 lutego 2021 r. i jak twierdzi DIAS w przyjętym rozstrzygnięciu i w odpowiedzi na skargę, że wraz z wejściem w życie ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r., w tym przepisów intertemporalnych, wytyczne TK wynikające z przyjętego orzeczenia, wskazujące na konieczność wyliczenia opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej w sposób adekwatny do poniesionych wydatków oraz nakładu pracy przez organ egzekucyjny, stały się nieaktualne (tym samym też kwestia ewentualnego miarkowania tych kosztów pozostaje w niniejszej sprawie bez znaczenia) oraz, że z uwagi na zmianę art. 64 ustawy egzekucyjnej przez art. 1 pkt 19 ww. ustawy zmieniającej oraz treść tej ustawy wskazania co do dalszego postępowania, podobnie jak ocena prawna, zawarte w wyrokach WSA w Olsztynie NSA z 29 czerwca 2021 r. i 26 stycznia 2022 r. utraciły swój wiążący charakter - NSA w wyroku kasacyjnym z 26 stycznia 2022 r. wyraźnie stwierdził, że w nowych rozwiązaniach z 4 lipca 2019 r., które stanowią wykonanie wyroku TK w zakresie objętym niniejszym sporem należy szukać jedynie: "(...) pewnych wskazówek interpretacyjnych, w jaki sposób należy wyliczyć sporne koszty (...)." (k. 145 akt egzekucyjnych). Mając to na uwadze, za słuszny należało uznać zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a. - poprzez nieuwzględnienie wytycznych zawartych w wyrokach: WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r. i NSA z 26 stycznia 2022 r. oraz art. 64 §1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej (w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji) - poprzez błędną wykładnię, a przez to niewłaściwe zastosowanie polegające na pomięciu skutków prawnych wynikających z wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, który uznał ww. przepisy za niezgodne z konstytucją (w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne). Za zasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 84 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Ustawodawca, który nakłada ciężary publiczne (jest to sytuacja, w której państwo za pomocą stanowionego przez siebie prawa oddziałuje na pozycje osoby/podmiotu pozostających pod jego władzą), zobowiązany jest do odpowiedniego miarkowania zakresu swojej ingerencji, przy uwzględnieniu zasad adekwatności i proporcjonalności, wynikających z art. 2 Konstytucji RP, czego w tym przypadku zabrakło. W przypadku zaś wystąpienia luki prawnej, na którą wskazał WSA w Olsztynie w wyroku z 29 czerwca 2021 r. (z uwagi na to, że TK zakwestionował w pewnych warunkach prawidłowość określonego sposobu ustalania wysokości opłat egzekucyjnych) - nie jest możliwe dalsze proste stosowanie zakwestionowanych przez niego przepisów, w tym art. 64 §1 pkt ustawy egzekucyjnej, który dotyczy tych opłat, w tym spornej opłaty egzekucyjnej. W takim przypadku, jak słusznie zauważył WSA w Olsztynie organy egzekucyjne winny dokonywać wykładni zakwestionowanych przepisów (wykraczającej poza ramy zwykłej wykładni językowej) - tak, by umożliwić stosowanie przepisów ustawy egzekucyjnej, zgodne z ustalonym przez TK wzorcem konstytucyjnym. Jak zauważył też NSA w wyroku z 26 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 851/18: "Zadaniem organów jest określenie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w szczególności w przepisach art. 64 §1 pkt 4 i §6 u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania z uwzględnieniem zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji".
Za tym, że koszty egzekucyjne (w tym sporna opłata egzekucyjna) powinny być miarkowane (w tym szczegółowo opisane i poparte stosowną dokumentacją) przemawia również to, że organ egzekucyjny, choć ma swobodę wyboru określonych czynności podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego, to jednak jest związany ogólnymi zasadami postępowania egzekucyjnego, w szczególności zasadą celowości i zasadą gospodarnego prowadzenia egzekucji. Z zasad tych wynika, że zobowiązany ponosi jedynie koszty celowe, niezbędne do przeprowadzenia egzekucji. Nie może więc zostać obciążany nieuzasadnionymi wydatkami lub kosztami powstałymi w wyniku nieprawidłowego działania organu egzekucyjnego lub pracowników tego organu. Dlatego też w orzecznictwie sądowym za nieuprawnione uważa się pobieranie opłat za czynności egzekucyjne, co do których już przed ich podjęciem można było stwierdzić, że nie doprowadzą do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej wydatki egzekucyjne (por. wyrok NSA z 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 687/12).
W ocenie Sądu organ egzekucyjny nie uzasadnił też, w oparciu o jakie przesłanki uznał, że nowelizacja (na mocy której wprowadzono regulacje prawne, określające maksymalne stawki opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej), która miała miejsce 4 lipca 2019 r., a weszła w życie 20 lutego 2021 r. (realizując wytyczne wyroku TK z 28 czerwca 2016 r.) - zdezaktualizowała wytyczne TK wskazujące na konieczność wyliczenia opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej w sposób adekwatny do poniesionych wydatków oraz nakładu pracy przez organ egzekucyjny oraz, że twierdzenia TK stały się nieaktualne a tym samym kwestia ewentualnego miarkowania tych kosztów, związana z wyrokiem TK pozostaje w niniejszej sprawie bez znaczenia. To zaś, w jego ocenie spowodowało, że z uwagi na zmianę art. 64 ustawy egzekucyjnej przez art. 1 pkt 19 ustawy zmieniającej oraz treść tej ustawy - wskazania co do dalszego postępowania, podobnie jak ocena prawna, zawarte w wyrokach: WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r. i NSA z 26 stycznia 2022 r. utraciły swój wiążący charakter, bowiem w sprawie znalazły zastosowanie przepisy przejściowe art. 7-10 ustawy zmieniającej.
Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 §1, art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej, w ocenie Sądu nie każdy z nich zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Strona nie uzasadniła szczegółowo na czym miałoby polegać naruszenie każdego z tych przepisów z osobna, jak i łącznie. Nie jest zaś rolą Sądu doszukiwanie się motywów stawianych przez Stronę zarzutów. Motywy zaś podane przez Zarząd Województwa w zakresie zbiorczego naruszenia tych przepisów są zbieżne z tymi, które stanowiły podstawę zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 §1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Ponadto to, że Strona nie zgadza się z przyjętym rozstrzygnięciem nie oznacza jeszcze, że organy egzekucyjne: nie działały na podstawie przepisów prawa (co statuuje art. 6 K.p.a.), nie wzięły pod uwagę zasad wskazanych w art. 7 K.p.a. (zasady prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), nie wywiązały się z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 §1 K.p.a.), czy też, że nie oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Zgodzić się natomiast należy z zarzutem naruszenia art. 8 K.p.a., który stwierdza, że organy egzekucyjne prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zasad ta dotyczy zarówno organów władzy publicznej (w tym organów egzekucyjnych) stosujących prawo, jak i prawo to tworzących. W ocenie Sądu postępowanie organów egzekucyjnych w tej sprawie tym wymogom nie sprostało. Trudno bowiem uznać, za budzący zaufanie do organów egzekucyjnych, kiedy te nie uwzględniły obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, w tym sporną opłatą egzekucyjną - wskazań zawartych w wyrokach: WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r. oraz NSA z 26 stycznia 2022 r. oraz pominęły wytyczne w tym zakresie wynikające z treści wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. Jak zauważył bowiem NSA w wyroku z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 981/18: "Kontrola sądowa rozstrzyganych przez organy władzy publicznej spraw realizowana jest wyłącznie wedle kryterium zgodności danego rozstrzygnięcia z prawem, a przyjęte art. 8§ 1 i §2 k.p.a. zasady zaufania do organów władzy publicznej i utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw nie mogą chronić i usprawiedliwiać niezgodnych z prawem, kontrolowanych przez sąd administracyjny konkretnych rozstrzygnięć.".
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy DIAS uwzględni szczegółowe rozważania sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku. Przy ustalaniu wysokości spornej opłaty egzekucyjnej uwzględni też wskazania, co do dalszego postępowania w przedmiotowej materii, podobnie jak ocenę prawną (opartą na wytycznych wynikających z wyroku TK z 28 czerwca 2016 r.) - zawarte w wyrokach: WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r. oraz NSA z 26 stycznia 2022 r.
Z tych względów Sąd ocenił kontrolowane postanowienie za wadliwe, wydane przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego wymienionych powyżej, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego, Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200 P.p.s.a., art. 205 §2 P.p.s.a. w związku z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.).