I SA/Ol 413/22

I SA/Ol 413/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-10-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Ryszard Maliszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 96/23 - Wyrok NSA z 2025-12-09
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 85 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 5 ust. 1 i ust. 2 lit. a
Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 24 ust. 1 i 4, art. 28,
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 67 ust. 1 i 2, art. 70 ust. 1, art. 72, art. 74.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska Protokolant referent Elżbieta Parda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2022r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 27 czerwca 2022r., nr 155/OR14/2022 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
R. A. (dalej jako skarżący, odwołujący się, strona, beneficjent) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej Dyrektor ARiMR) z 27 czerwca 2022 r. nr 155/OR14/2022. Wskazaną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej Kierownik BP) z 6 września 2021 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2020.
Zaskarżoną decyzję Dyrektor ARiMR wydał po otrzymaniu prawomocnego wyroku WSA w Olsztynie z 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 206/22 o uchyleniu decyzji tego organu z 17 lutego 2022 r. wydanej w trybie art. 138 § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.
Jak wynika z przekazanych Sądowi akt sprawy, wnioskiem zmieniającym z 18 czerwca 2020 r. strona zwróciła się do Kierownika BP o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020, a w tym: jednolitą płatność obszarową (JPO), płatność za zazielenienie (Pz), płatność redystrybucyjną (RDST) oraz płatność do krów. Zadeklarowano w ramach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jako JPO L (jednolita płatność obszarowa – lasy) do działek ewidencyjnych położonych w obrębie miejscowości K., gmina [...] nr: [...]4 powierzchnie: 4,73 ha w ramach działki F oraz 6,61 ha - działka I; [...]7, [...]6 powierzchnię 8,00, działka G; [...]1 - 1,62 ha, działka K; [...]3, [...]2 - 0,63 ha, działka M. Ponadto pod literą N zadeklarowano do JPO powierzchnię użytkowaną rolniczo 3,45 ha na działce ewidencyjnej nr [...]9.
Do akt organ dołączył: Kartę kontrolną weryfikacji stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności (karta nr 4 akt organu, całość akt oznaczono w sposób nietrwały), a także kopię postanowienia Sądu Rejonowego w O. [...] z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt [...] o przysądzeniu własności ww. nieruchomości gruntowej nr [...]9, o powierzchni 4,3836 ha, dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze KW [...], za określoną cenę, na rzecz R. i W. małż. A. (k. 5).
Wymienioną na wstępie decyzją z 6 września 2021 r. Kierownik BP, powołując art. 5-6 i art. 24 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1341), zwanej dalej u.p.r.s., oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), zwanej dalej k.p.a., przyznał stronie wnioskowane płatności na 2020 r. w następujący sposób:
1. JPO w wysokości 14.638,19 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2.541,19 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i zastosowanie współczynnika korygującego,
2. Płatność za zazielenienie (Pz) - w wysokości 11.258,91 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 241,00 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,
3. Płatność redystrybucyjną (Pr) w wysokości 4.811,55 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 102,99 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,
4. Płatność do krów (Pk) w wysokości 1 210,42 zł (słownie: jeden tysiąc dwieście dziesięć złotych czterdzieści dwa grosze), wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 25,91 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,
oraz 336,15 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku wyniosła 38,58 ha, natomiast powierzchnia działek stwierdzona podczas kontroli administracyjnej jest mniejsza niż zadeklarowana i wynosi 35,51 ha; ta też powierzchnia została zatwierdzona do płatności obszarowej i za zazielenienie. Wyjaśnił, że ustalenia powyższych nieprawidłowości dokonano w oparciu o pomiary powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne ujęte we wniosku. Podsumował, że różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wynosi 3,07 ha.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła Kierownikowi BP naruszenie: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 85 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 36 ust. 1 u.p.r.s., poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności wyjaśnienia, w jaki sposób ustalona została wyłączona z pomocy powierzchnia, a także nieustalenie rzeczywistej powierzchni działki objętej wnioskiem, nadto nieprzeprowadzenie oględzin nieruchomości i niewłaściwe uzasadnienie decyzji. W oparciu o te zarzuty strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie stronie płatności na 2020 r. zgodnie z wnioskiem, ewentualnie uchylenie tej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Dyrektor ARiMR wydał 17 lutego 2022 r. decyzję kasatoryjną, która została następnie zaskarżona w drodze sprzeciwu do tut. sądu. Wyrokiem z 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ol 206/22 WSA w Olsztynie uchylił ww. decyzję.
Następnie Dyrektor ARiMR wydał zaskarżoną obecnie decyzję z 27 czerwca 2022 r.. Powołał w sentencji m.in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a..
Organ odwoławczy uznał w uzasadnieniu prawidłowość ustaleń i oceny prawnej dokonanej przez Kierownika BP. Ocenił, że organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił powierzchnie kwalifikujące się do przyznania płatności na podstawie aktualnych ortofotomap. Powołał w tym zakresie kontrolę administracyjną wniosku beneficjenta, dokonaną przez organ I instancji, którą określił jako poprawną. Przedstawił w tabeli na str. 4 i 5 decyzji zestawienie powierzchni kwalifikowanej do przyznania płatności za rok 2020. Powierzchnia deklarowana wyniosła 38,58 ha, natomiast stwierdzona: 35,51 ha.
Wyjaśnił, że odnośnie działki ewidencyjnej nr [...]4, która została zadeklarowana do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego między innymi jako JPO L (jednolita płatność obszarowa - lasy), w związku z czym do przyznania wnioskowanych płatności pod uwagę brana jest powierzchnia w granicach wykonanego zalesienia gruntu rolnego lub innego niż rolny. Według informacji zawartych w systemie informatycznym lACSplus, wartość MKO dla ww. działki ewidencyjnej wynosi 20,76 ha, z czego MKO_ Orny to 11,25 ha, MKO_ZAL_2008 stanowi 8,91 ha. Ten fakt potwierdza również ortofotomapa z roku 2020, że na działce rolnej F (pow. deklarowana wynosi 4,73 ha, natomiast pow. stwierdzona wynosi 3,47 ha) oraz na działce rolnej I (pow. deklarowana wynosi 6,61 ha, natomiast pow. stwierdzona wynosi 5,44 ha) powierzchnia zalesiona jest mniejsza niż deklarowana.
Odnośnie działki rolnej G o powierzchni deklarowanej 8,00 ha zadeklarowanej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego między innymi jako JPO L, położonej na działkach ewidencyjnych nr: [...]7, [...]6 z płatności wykluczono powierzchnię 0,34 ha na działce ewidencyjnej nr [...]6. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 6,34 ha - MKO ustalono na podstawie ortofotomapy z 2020.
Odnośnie działki rolnej I o powierzchni deklarowanej 6,61 ha zadeklarowanej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego między innymi jako JPO L, położonej na działce ewidencyjnej nr [...]4 z płatności wykluczono powierzchnię 1,20 ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 5,44 ha - MKO ustalono na podstawie ortofotomapy z 2020.
Podczas analizy działki rolnej K o powierzchni deklarowanej 1,62 ha zadeklarowanej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego między innymi jako JPO L (jednolita płatność obszarowa - lasy), położonej na działce ewidencyjnej nr [...]1 z płatności wykluczono powierzchnię 0,04 ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,58 ha - MKO ustalono na podstawie ortofotomapy z roku 2020.
Natomiast w przypadku działki rolnej M o powierzchni deklarowanej 0,63 ha, zadeklarowanej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego między innymi jako JPO L położonej na działkach ewidencyjnych nr: [...]3, [...]2 z płatności wykluczono powierzchnię 0,02 ha na działce ewidencyjnej nr [...]2 oraz powierzchnię 0,10 ha na działce ewidencyjnej nr [...]3. Powierzchnia stwierdzona wynosi 0,51 ha - MKO ustalono na podstawie ortofotomapy z roku 2020.
Dla działki rolnej N położonej na działce ewidencyjnej nr [...]9 zadeklarowano powierzchnię użytkowaną rolniczo 3,45 ha, podczas kontroli administracyjnej stwierdzono powierzchnię 3,31 ha. Z płatności wykluczono powierzchnię 0,14 ha. Obszar wykluczony z płatności to obszar w środkowej części działki ewidencyjnej i obszar wzdłuż granicy z działką ewidencyjną nr [...]5 (widoczne liczne zadrzewienia i zakrzaczenia, teren wzdłuż cieku wodnego, podmokły).
Dyrektor ARiMR przestawił wyliczenie procentowej różnicy między powierzchnią działek deklarowanych we wniosku o płatność a powierzchnią stwierdzoną, która wyniosła 8,65% [(3,07 ha x 100%) / 35,51 ha]. Powołał art. 19a ust. 1 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności Dz.U.UE.L.2014.181.48 z 20 czerwca 2014 r.), dalej rozporządzenie 640/2014, wyliczając powierzchnię 30,905 ha jako zatwierdzoną do JPO. Kwota JPO po pomniejszeniach wyniosła 14.638,19 zł (str. 7 i 8 decyzji, k. 20/4).
Organ II instancji wyliczył następnie Pz po pomniejszeniach na kwotę 11.258,91 zł. Powołał w tym zakresie art. 7 ust. 1 i 2 u.p.r.s., art. 43 ust. 1 rozporządzenia 1307/2013, art. 23 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 i § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 października 2020 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1806) (str. 8 decyzji, k. 20/4 verte).
Dyrektor ARiMR podał, że argumentacja odwołania nie zawiera argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dowodu w postaci wizytacji terenowej i wykonania dodatkowych oględzin na spornych działkach pod kątem ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności, gdyż okoliczność mająca być przedmiotem dowodu została ustalona już w sposób właściwy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa oraz wynikami przeprowadzonej kontroli administracyjnej. Twierdzenia odwołania stanowią bezpodstawną polemikę ze stanowiskiem organu, gdyż wraz z zaprezentowaniem odmiennego niż organ poglądu skarżący nie przedstawiał żadnego wniosku dowodowego, z którego wynikałoby, że powierzchnia działki rolnej F, G, I, K, M oraz N jest zgodna z powierzchnią zadeklarowaną.
Powołano art. 3 u.p.r.s. i podniesiono, że to na stronie spoczywał obowiązek dochowania należytej staranności w wyznaczaniu powierzchni do płatności.
W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania k.p.a., jak też art. 36 ust. 1 u.p.r.s.. Organ zaznaczył, że w latach ubiegłych w gospodarstwie rolnym były przeprowadzane wielokrotne kontrole na miejscu jak i wizytacje terenowe o czym wspomina pełnomocnik w piśmie odwoławczym. Na podstawie przeprowadzonych kontroli zaktualizowano ortofotomapy. Na dostępnych ortofotomapach z roku 2020 nie widać, aby w gospodarstwie rolnym doszło do zmian w użytkowaniu spornych gruntów, dlatego też nie ma podstaw aby przeprowadzać kontrolę na miejscu.
Dyrektor ARiMR opisał system LIPS z powołaniem art. 8 ust 1 pkt 4 u.p.r.s., art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 z 20 grudnia 2013 r.), dalej rozporządzenie 1306/2013, oraz przepisy preambuły (pkt 6) rozporządzenia 640/2014.
Organ potwierdził poprawność rozstrzygnięcia z 6 września 2021 r., w którym jako powierzchnię kwalifikującą się do objęcia wnioskowanymi płatnościami przyjęto powierzchnię MKO dla poszczególnych działek ewidencyjnych. Nie można zatem zgodzić się z żądaniem skarżącego naliczenia wnioskowanych płatności do powierzchni deklarowanej, nie cały bowiem zadeklarowany grunt kwalifikował się do objęcia płatnościami w roku 2020.
Powołał treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2009 r. sygn. akt II GSK 1115/08 i wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania art. 15 rozporządzenia 640/2014, który stanowi o wyjątkach od stosowania kar administracyjnych. Wskazał, że organ I instancji nie odniósł się w wydanej decyzji do treści ww. przepisu, jednakże nie ma to wpływu na wydane rozstrzygnięcie.
W skardze do tut. Sądu strona, reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie w całości decyzji Dyrektora ARiMR oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych, a w przypadku przedłożenia kosztów – zgodnie z jego wyliczeniem. Zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia:
a/ art. 7, 77 § 1 i 78 § 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego poprzez:
- niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, to jest nieprzeprowadzenia wizytacji terenowej na miejscu oraz brak oparcia się o najnowsze dane referencyjne,
- brak jednoznacznego i zrozumiałego wskazania, w jaki sposób i w oparciu o jakie przesłanki została wyłączona z pomocy powierzchnia, w sytuacji, gdy stwierdzona przez organ powierzchnia gruntów kwalifikujących się do pomocy był przedmiotem sporu między stronami w innych postępowaniach już od 2015 r. i prawdopodobne oparcie się organu w niniejszej sprawie o dane powierzchni pochodzące z poprzednich lat, które odwołujący się kwestionuje,
b/ art. 85 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie oględzin nieruchomości, podczas gdy wobec stwierdzonych w toku postępowania rozbieżności w zakresie powierzchni nieruchomości ich dokonanie jawi się jako niezbędne celem wyczerpującego zebrania materiału dowodowego,
2. prawa materialnego, to jest art. 36 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2017 poz. 278) poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie kontroli na miejscu, podczas gdy było to niezbędne celem wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy wobec rozbieżności powierzchni wskazanych we wniosku przez odwołującego i ustalonych w oparciu o system informacji geograficznej.
W treści skargi podniesiono, że rozstrzygnięcie w sentencji zaskarżonej decyzji jest bezpodstawne. Organ I instancji winien w przedmiotowej sprawie ponownie zweryfikować poprawność rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia powierzchni zatwierdzonej do płatności dla działek zadeklarowanych we wniosku w oparciu o najnowsze dane referencyjne. Przy czym odwołujący się kwestionował również decyzje, jak i zawarty w nich sposób wyliczenia z poprzednich lat co do przyznania płatności w ramach JPO i innych. Należałoby również rozważyć ponowne przeprowadzenie wizji terenowej w gospodarstwie strony. Zaznaczono, że rzetelne i pełne przeprowadzenie czynności dowodowych w terenie, szczególnie dokonanie pomiarów, jest w niniejszej sprawie niezwykle istotne.
Ponadto w przypadku wnioskowanych płatności w pomniejszonej wysokości, autor skargi ocenił jako zasadne odniesienie się do treści art. 15 rozporządzenia 640/2014, który stanowi o wyjątkach od stosowania kar administracyjnych. W związku z powyższym zachodzi konieczność wypowiedzenia się w tym przedmiocie przez organ I instancji. Kwestia ta została całkowicie pominięta.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołał wyroki NSA z 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 344/11 i z 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 810/11, oraz wyrok WSA w Poznaniu z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Po 804/17.
Uiszczono wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł (k. 2, 13 i 19 akt sądowych), oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego w kwocie 17 zł (k. 8). Strony oświadczyły, że posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej (pisma z 5 i 6 września 2022 r. - k. 20 i 22).
Zarządzeniem z 13 września 2022 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Olsztynie skierował sprawę do rozpoznania na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych, umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (k. 26 i 27).
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie pełnomocnika Organ winien w przedmiotowej sprawie ponownie zweryfikować poprawność rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia powierzchni zatwierdzonej do płatności dla działek zadeklarowanych we wniosku w oparciu o najnowsze dane referencyjne. Ponadto wskazał, że kwestionował on również decyzje jak i zawarty w nich sposób wyliczenia z poprzednich lat co do przyznania płatności w ramach JPO i innych. Według niego należałoby rozważyć ponowne udanie się na grunt, celem przeprowadzenia wizytacji terenowej w gospodarstwie skarżącego. Pełnomocnik uznał, że rzetelne i pełne przeprowadzenie czynności dowodowych w terenie, szczególnie dokonanie pomiarów, jest w niniejszej sprawie niezwykle istotne.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny został ustalony prawidłowo. Nie został on podważony w skardze. Przeciwnie, to skarżący sprzeciwiał się dalszemu prowadzeniu postępowania dowodowego. Jego sprzeciw od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego został uwzględniony przez sąd. Tym rozstrzygnięciem jest również związany Sąd rozpoznający tę sprawę. A zatem brak jest podstaw do kontestowania wyników kontroli administracyjnej. Jej rezultaty zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Należy wskazać, że Organy rozpoznały sprawę, na podstawie przepisów unijnych i krajowych: rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, (Dz.U.UE.L.2013.347.608 z dnia 2013.12.20, dalej: rozporządzenie nr 1307/2013), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549 z dnia 2013.12.20, dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z dnia 2014.07.31, dalej: rozporządzenie nr 809/2014), rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) NR 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 z dnia 2014.06.20, dalej: rozporządzenie nr 640/2014), ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2021.2114 t.j. z dnia 2021.11.24, dalej: upswb, ustawa o płatnościach ).
Zgodnie z art. 67 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 każde z państw członkowskich ustanawia i prowadzi zintegrowany system zarządzania i kontroli ("system zintegrowany"). A z ust. 2 ww. wynika, że system ma zastosowanie m.in. do systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013.
Na podstawie art. 68 ust. 1 System zintegrowany obejmuje następujące elementy:
a) skomputeryzowaną bazę danych;
b) system identyfikacji działek rolnych;
c) system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności;
d) wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność;
e) zintegrowany system kontroli;
f) jednolity system rejestrowania tożsamości każdego beneficjenta wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, który składa wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność.
Zgodnie z art. 70 ust. 1 system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Art. 72 ww. rozporządzenia przewiduje m.in., że każdego roku beneficjent wsparcia składa wniosek o płatności. Przy czym zgodnie z ust. 3 Państwa członkowskie dostarczają, między innymi drogą elektroniczną, z góry ustalone formularze sporządzone w oparciu o obszary określone w poprzednim roku, a także materiały graficzne wskazujące położenie takich obszarów. Nadto Państwo członkowskie może zadecydować, że wniosek o przyznanie pomocy i wniosek o płatność: a) są ważne, jeżeli beneficjent potwierdzi brak zmian w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy i wniosku o płatność złożonych w poprzednim roku; b) mają zawierać jedynie zmiany w odniesieniu do wniosku o przyznanie pomocy i wniosku o płatność złożonych odnośnie do poprzedniego roku.
Art. 5 ust. 1 i ust. 2 lit.a rozporządzenia nr 640/2014 stanowi, że 1. System identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013.
Państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie.
Państwa członkowskie dopilnowują ponadto, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie:
a) określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013;
Jak wskazano LPIS-GIS stanowi element zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, którego poszczególne elementy mają na celu bardziej skuteczne zarządzanie i kontrolę (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 16 października 2014 r. w sprawie C-273/13P Rzeczpospolita Polska przeciwko Komisji Europejskiej, ECLI:EU:C:2014:2295, pkt 47 i nast.).
Obowiązkiem rolnika jest deklarowanie powierzchni faktycznej, odpowiadającej normom kwalifikującym go do przyznania płatności.
Zgodnie z art. 74 rozporządzenia 1306/2013 państwa członkowskie przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole uzupełniane są przez kontrole na miejscu. Z kolei art. 75 ust. 2 ww. rozporządzenia przewiduje, że płatności nie dokonuje się przed zakończeniem weryfikacji warunków kwalifikowalności dokonywanej na podstawie art. 74.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:
a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;
b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;
c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.
Stosownie do treści art. 24 ust. 4 ww. rozporządzenia, który stanowi, że właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja satelitarnych lub lotniczych ortoobrazów lub innych odpowiednich dowodów, w tym dowodów przedstawionych przez beneficjenta na wniosek właściwego organu, nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub, w stosownych przypadkach, właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu. W art. 28 w/w rozporządzenia wskazano, że kontrole administracyjne pozwalają na wykrycie niezgodności za pomocą narzędzi informatycznych. Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu Kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna za pomocą kontroli administracyjnych. Kontrole te gwarantują, że:
a) spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia;
b) występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych;
c) wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności;
d) w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi.
Organ odwoławczy przedstawił w tabeli na str. 4 i 5 decyzji zestawienie powierzchni kwalifikowanej do przyznania płatności za rok 2020. Powierzchnia deklarowana wyniosła 38,58 ha, natomiast stwierdzona: 35,51 ha.
W treści uzasadnienia decyzji szczegółowo przedstawił przyczyny rozbieżności pomiędzy powierzchnię zadeklarowaną przez rolnika i powierzchnią stwierdzoną.
Dyrektor ARiMR przestawił wyliczenie procentowej różnicy między powierzchnią działek deklarowanych we wniosku o płatność a powierzchnią stwierdzoną, która wyniosła 8,65% [(3,07 ha x 100%) / 35,51 ha].
Zarzuty skarżącego sprowadzają się do polemiki z ustaleniami organu. Jego twierdzenia są całkowicie gołosłowne. Natomiast, według niego, odmienne ustalenia mogą być związane z przeprowadzeniem kontroli na miejscu. Takie żądanie nie ma uzasadnienia merytorycznego. Weryfikacja powierzchni działek została dokonana zgodnie z powołanymi przepisami prawnymi. Powierzchnia zatwierdzona do płatności dla działek zadeklarowanych we wniosku ma oparcie o najnowsze dane referencyjne. Powierzchnia działki rolnej F, G, I, K, M oraz N została ustalona w oparciu o dane referencyjne. Nie była ona zgodna z powierzchnią zadeklarowaną.
Z powołanych powodów, wbrew wywodom pełnomocnika organ nie ma obowiązku przeprowadzania kontroli na miejscu. Organ na podstawie kontroli administracyjnej w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny. Tych ustaleń Organ dokonał na postawie wcześniej wymienionych technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej. Natomiast zarzuty pełnomocnika odnośnie tych ustaleń są gołosłowne i nie mają żadnego oparcia w materiale dowodowym sprawy.
Z rozporządzenia nr 1306/2013 wynika, że w celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać.
W konsekwencji Sąd nie podzielił zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia przepisów prawa procesowego. Bezzasadny jest zarzut niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Brak było podstaw do przeprowadzenia kontroli na miejscu. Kontrola administracyjna pozwoliła na poprawne ustalenie stanu faktycznego. Wyników tej kontroli skarżący nie podważył. Państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie. Działki referencyjne zostały wyznaczone zgodnie z wymogami powołanych przepisów prawa materialnego.
Przedmiotem kognicji Sądu jest płatność za 2020 r.. A zatem podnoszone kwestie dotyczące lat ubiegłych pozostają bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy.
Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 85 § 1 k.p.a.. Ten przepis dotyczy oględzin i nie może mieć zastosowania w sprawie. Bezzasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego niezastosowanie. Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Jej celem nie jest dokonywanie pomiarów działek. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.