I SA/Ol 412/25

I SA/Ol 412/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Anna Janowska /sprawozdawca/
Katarzyna Górska
Przemysław Krzykowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1406
art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f, art. 17 ust. 1 pkt 58
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska sędzia WSA Anna Janowska (sprawozdawca) Protokolant specjalista Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 lipca 2025 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.211.2025.2.ANK w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. (dalej jako: "wnioskodawca", "skarżąca") zwróciła się o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.
We wniosku przedstawiono opis zdarzenia przyszłego, z którego wynikało, że jedynym udziałowcem wnioskodawcy jest spółka z siedzibą w Luksemburgu, która uzyskała status specjalistycznego funduszu inwestycyjnego typu SIF-SICAV (tj. spółka inwestycyjna o kapitale zmiennym - specjalistyczny fundusz inwestycyjny, dalej: Fundusz), na podstawie decyzji organu nadzoru nad rynkiem finansowym Luksemburga (Commission de Surveillance du Secteur Financier – dalej: "CSSF"). Fundusz działa w formie spółki handlowej prawa luksemburskiego posiadającej osobowość prawną, utworzonej jako societe anonyme (spółka akcyjna). Status prawny Funduszu został określony dokumentami ustrojowymi Funduszu, do których należą Statut Spółki oraz dokument emisyjny podmiotu (Prospekt Emisyjny), które zostały zaaprobowane przez CSSF. Fundusz posiada rezydencję podatkową w Luksemburgu i podlega tam nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Fundusz będzie legitymował się certyfikatem rezydencji podatkowej wydanym przez władzę podatkową Luksemburga. Fundusz zasadniczo podlega opodatkowaniu od całości swoich dochodów w Luksemburgu bez względu na miejsce ich osiągania, z zastrzeżeniem postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, których stroną jest Luksemburg. Zgodnie z luksemburskimi przepisami podatkowymi, Fundusz podlega zwolnieniu od podatku dochodowego. Fundusz jest natomiast opodatkowany podatkiem subskrypcyjnym (subscription tax), którego wysokość uzależniona jest od aktywów netto. Działalność Funduszu podlega luksemburskiej ustawie z 13 lutego 2007 r. o wyspecjalizowanych funduszach inwestycyjnych (dalej: ustawa o SIF). Fundusz (Zarząd Funduszu) został zarejestrowany jako zarządzający funduszami alternatywnymi i został wpisany na prowadzoną przez CSSF listę zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Fundusz przyjął formę prawną spółki akcyjnej, do której, poza ustawą o SIF, stosuje się także luksemburski kodeks spółek handlowych z 10 września 1915 r. W związku z powyższym Fundusz emituje akcje, które mogą zostać objęte przez inwestorów kwalifikowanych spełniających warunki inwestorów dobrze poinformowanych (well informed investors) z minimalnym poziomem inwestycyjnym nie mniejszym nie 125.000 EUR, które to akcje stanowią tytuły uczestnictwa w funduszu. Ustawa o SIF przewiduje szereg odrębnych regulacji dotyczących akcji i kapitału akcyjnego Funduszu o zmiennym kapitale (SIF-SICAV), działającego w formie prawnej spółki akcyjnej. Wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze niepublicznego proponowania nabycia udziałów Funduszu, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Na prowadzenie działalności Fundusz uzyskał zezwolenie (licencję) CSSF i podlega bezpośredniemu nadzorowi sprawowanemu przez CSSF. Fundusz został wpisany przez CSSF na listę regulowanych funduszy inwestycyjnych. Fundusz prowadzi swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu otwartego, lecz zgodnie ze statutem Funduszu jego tytuły uczestnictwa nie są oferowane w drodze oferty publicznej, nie są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym ani nie są wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu i mogą być nabywane przez osoby fizyczne wyłącznie gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 125.000 EUR. Ponadto Fundusz posiada bank-depozytariusza przechowującego aktywa Funduszu. Zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy o SIF, depozytariuszem powinna być instytucja kredytowa albo firma inwestycyjna w rozumieniu luksemburskiej ustawy z 5 kwietnia 1993 r. o sektorze finansowym. Depozytariusz jest odpowiedzialny za nadzór nad aktywami Funduszu i przechowuje powierzone mu aktywa. W ramach tych ogólnych obowiązków, zgodnie z umową z depozytariuszem, depozytariusz w szczególności: prowadzi listę aktywów, może kontrolować księgi Funduszu, odbiera i przechowuje aktywa, odbiera i przechowuje kwoty pobrane na pokrycie subskrypcji, wykonuje zlecone płatności. Zgodnie ze Statutem Funduszu, Fundusz jest zarządzany wewnętrznie przez Zarząd Funduszu, który uzyskał licencję CSSF na zarządzanie Funduszem i jest zarejestrowany przez CSSF jako zarejestrowany zarządzający alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i znajduje się na liście zarządzających prowadzonej przez CSSF.
Analizowanym we wniosku zdarzeniem przyszłym będzie wypłata przez wnioskodawcę odsetek od zadłużenia, który będzie występował w tym przypadku w charakterze płatnika podatku u źródła. Wypłata odsetek będzie dokonywana w związku z zadłużeniem wynikającym z pożyczek udzielonych wnioskodawcy przez Fundusz lub obligacji wyemitowanych przez wnioskodawcę i objętych przez Fundusz. Fundusz, jako odbiorca wypłacanych przez wnioskodawcę należności z tytułu odsetek od zadłużenia, spełnia warunki niezbędne do uznania go za rzeczywistego właściciela przedmiotowych należności w rozumieniu art. 4a pkt 29 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1406 ze zm., dalej jako: "u.p.d.o.p."). Fundusz nie posiada zakładu w Polsce/ wnioskodawca nie posiada zakładu w Luksemburgu. Spłacane odsetki od zadłużenia, o których mowa we wniosku, nie wiążą się z istnieniem i prowadzeniem zakładu. Odbiorcą odsetek będzie specjalny fundusz inwestycyjny z siedzibą w Luksemburgu [...].
W piśmie z 16 kwietnia 2025 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku, dodatkowo podano, że wnioskodawca, jako podmiot wypłacający odsetki na rzecz Funduszu, będzie posiadać zgodnie z art. 26 ust. 1g pkt 2 u.p.d.o.p. złożone przez Fundusz oświadczenie, że jest on rzeczywistym właścicielem wypłaconych przez wnioskodawcę należności. Okoliczność spełnienia przez Fundusz warunków, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a i 11a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. nie jest elementem stanu faktycznego, ale stanowi już ocenę prawną zaprezentowanego w przedmiotowym wniosku stanu faktycznego.
W piśmie z 26 maja 2025 r., stanowiącym kolejne uzupełnienie wniosku, wskazano, że spółka, jako podmiot wypłacający odsetki na rzecz Funduszu, będzie posiadać zgodnie z art. 26 ust. 1g pkt 2 u.p.d.o.p., złożone przez Fundusz oświadczenie, że jest on rzeczywistym właścicielem wypłaconych należności oraz czy spełnia on warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a i 11a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.
Wobec powyższego wnioskodawca zadał pytanie: Czy wypłata odsetek na rzecz Funduszu korzysta ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. i w związku z tym wnioskodawca nie jest zobowiązany do pobrania podatku u źródła od wypłacanych odsetek, także wypłaconych w kwocie przewyższającej 2 mln zł rocznie?
Zdaniem wnioskodawcy, wypłata odsetek na rzecz Funduszu korzysta ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. i w związku z tym, wnioskodawca nie jest zobowiązany do pobrania podatku u źródła od wypłacanych odsetek, także wypłaconych w kwocie przewyższającej 2 mln złotych rocznie.
Uzasadniając własne stanowisko w sprawie, wnioskodawca podał, że od 1 stycznia 2011 r. rozszerzono zwolnienie z podatku dla funduszy podlegających nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w krajach Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego innych niż Polska. W związku z tym, że specyfika form organizacyjno-prawnych znacząco różni się od form funduszy inwestycyjnych funkcjonujących w innych państwach UE i EOG, ustawodawca uwzględnił sytuację, w której podmiot na gruncie prawa siedziby jest uznawany za fundusz inwestycyjny, natomiast zgodnie z przepisami prawa polskiego podmiot ten takim funduszem nie jest. Z tych też powodów w ustawie użyte zostało pojęcie szersze, a mianowicie "instytucje wspólnego inwestowania".
Fundusz spełnia warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., gdyż wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu będzie zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze niepublicznego proponowania nabycia udziałów Funduszu, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. Ponadto siedzibą Funduszu jest Luksemburg. Fundusz podlega w Luksemburgu opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Fundusz posiada zezwolenie CSSF (Commission de Surveillance du Secteur Financier), a ponadto Fundusz będzie prowadził działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego, a tytuły uczestnictwa Funduszu będą mogły być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie, gdy osoby te dokonują jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 125.000 EUR. Wskazano też, że działalność Funduszu podlega bezpośredniemu nadzorowi CSSF w Luksemburgu. Fundusz posiada bank-depozytariusza przechowującego aktywa Funduszu.
W zakresie zaś obowiązku spełnienia przez Fundusz warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., tj. bycia zarządzanym przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibą, wnioskodawca wskazał, że organ powinien uwzględnić najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. wyroki z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2663/18, i z 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK1279/13. Wnioskodawca powołał ponadto wyrok TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-18/23, z którego - w jego ocenie - wynika wprost, że fundusz luksemburski zarządzany wewnętrznie jest uprawniony do korzystania ze zwolnienia w podatku dochodowym od osób prawnych przewidzianego art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., stwierdzając, że wyrok TSUE został wydany w sprawie funduszu inwestycyjnego o identycznym statusie prawnym.
W konsekwencji, mając na uwadze stanowisko TSUE i interpretując art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. w zgodzie z art. 63 ust. 1 TFUE, uznać należy, że fundusz zarządzany wewnętrznie jako zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym ("registered AIFM") spełnia przesłanki pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia w podatku dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako: "organ", "DKIS") w interpretacji indywidulanej z 29 lipca 2025 r. uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu organ przywołał brzmienie przepisów art. 3 ust. 2, ust. 3 pkt 5 i ust. 5, art. 21 ust. 1, art. 26 ust. 1 i ust. 1g, art. 26 ust. 2e, art. 22a i art. 22b, art. 4a pkt 29, art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 58, art. 17 ust. 11 i ust. 12, art. 6 ust. 4, art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. Podkreślił, że wprowadzenie do polskiego porządku prawnego art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. było wynikiem podjęcia przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązania wobec Komisji Europejskiej w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093. W uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej zwolnienie podmiotowe dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych zaznaczono, że proponowane warunki określające zakres podmiotowy zwolnienia zostały ustalone tak, aby zwolnieniem objęte zostały podmioty równoważne polskim funduszom inwestycyjnym i polskim funduszom emerytalnym. Konsekwentnie, w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 234, poz. 1389) wskazano, że niezależnie od przedstawionych powyżej zmian, w projekcie zaproponowano również wprowadzenie dodatkowego wymogu, który będą musiały spełnić zagraniczne fundusze inwestycyjne, aby móc skorzystać z wyłączenia z opodatkowania podatkiem dochodowym, wskazującego, że muszą być, podobnie jak ma to miejsce w przypadku funduszy inwestycyjnych tworzonych w oparciu o przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych, zarządzane przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.
Zdaniem organu, nie ulega zatem wątpliwości, że wolą ustawodawcy było ustanowienie zwolnienia podmiotowego dla zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania, ale tylko takich, które działają na podobnych zasadach do polskich funduszy inwestycyjnych. Zatem, dokonując analizy, czy zagraniczna instytucja wspólnego inwestowania będzie spełniała warunki określone w art. 6 ust. 1 pkt 10 lit. a i d-f u.p.d.o.p. w kontekście zwolnienia podmiotowego lub przedmiotowego (w kontekście odesłania w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.), należy uwzględnić, czy daną instytucję, w tym przypadku jednostkę zbiorowego inwestowania posiadającą status SIF-SICAV, można uznać za równoważną polskiemu funduszowi inwestycyjnemu.
Odnosząc się do orzeczenia TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-18/23, organ wskazał, że po pierwsze, wyrok TSUE nie dotyczy stanu faktycznego, w którym podmiot zarządzający wewnętrznie funduszem działa na podstawie licencji i wpisu do rejestru (i nie musi uzyskać w tym celu właściwego zezwolenia). Po drugie, wyrok TSUE stanowi odpowiedź na pytanie prejudycjalne dotyczące wyłącznie sytuacji, w których prawo krajowe zezwala jedynie na tworzenie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania zarządzanych zewnętrznie. Po trzecie, wyrok TSUE dotyczy sytuacji, w których takie ustawodawstwo krajowe odmawia funduszowi spełniającemu wszystkie okoliczności wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. (czyli także okoliczność posiadania zezwolenia przez organ/podmiot zarządzający) prawa do zwolnienia wyłącznie ze względu na fakt wykonywania zarządu przez organ wewnętrzny. W ocenie organu, ze względu na okoliczności sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić, że sytuacja taka w całości dotyczy ustawodawstwa polskiego i - w dalszej kolejności - że wyrok TSUE dotyczy analizowanego zdarzenia przyszłego. Niezależnie bowiem od zasadności rozważenia dyskryminacji podmiotów spełniających wszystkie warunki z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., a jedynie zarządzanych wewnętrznie, nierozstrzygnięte pozostaje pytanie, na ile analizowany fundusz jest takim podmiotem.
W opinii organu, luksemburska spółka inwestycyjna o zmiennym kapitale wydaje się być odpowiednikiem krajowej spółki akcyjnej, która w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (t. j. Dz. U z 2024 r. poz. 1034 ze zm. dalej: "u.f.i.") jest dopuszczalną formą prawną utworzenia alternatywnego funduszu inwestycyjnego (ASI) (zastrzec przy tym należy, że polskie prawo spółek nie przewiduje możliwości utworzenia spółki akcyjnej o zmiennym kapitale).
Ustawodawca w odniesieniu do zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania przy zwolnieniu podatkowym nie kierował się sposobem ich zarządzania (wewnętrznie, zewnętrznie), a jedynie zakresem uregulowania krajowych instytucji finansowych. Zwolnieniu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., podlegają podmioty zarządzane przez podmioty prowadzące swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę. Zasadniczo, odwołuje się ono do podmiotów zarządzanych przez inny podmiot, odpowiednio do polskich ram działania funduszy inwestycyjnych. Niezależnie jednak od aspektu tego, czy podmiot ten jest zarządzany wewnętrznie czy zewnętrznie, zarząd ten powinien być wykonywany na podstawie zezwolenia właściwych organów.
W ocenie organu, za wzorzec oceny możliwości zwolnienia od podatku SIF-SICAV należy przyjąć regulacje krajowe dotyczące działalności alternatywnych spółek inwestycyjnych zarządzanych wewnętrznie, których zarząd działa na podstawie rejestracji (nie zezwolenia). Takie spółki, podobnie jak inne krajowe alternatywne spółki inwestycyjne, są opodatkowane na zasadach ogólnych jak inne spółki kapitałowe. W zakresie zwolnień przysługuje im zwolnienie określone w art. 17 ust. 1 pkt 58a u.p.d.o.f., dotyczące konkretnego rodzaju dochodów alternatywnych spółek inwestycyjnych. Fundusz SIF-SICAV nie podlegałby więc zwolnieniom przedmiotowym przewidzianym dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych oraz specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych, stosujących zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych utworzonych na podstawie u.f.i., o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 57 u.p.d.o.p., nie tylko ze względu na fakt zarządzania wewnętrznego.
Organ podniósł ponadto, że zgodnie z art. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010, w przypadku gdy forma prawna alternatywnego funduszu inwestycyjnego (AFI) pozwala na zarządzanie wewnętrzne, a organ zarządzający AFI nie powołał zewnętrznego zarządzającego alternatywnym funduszem inwestycyjnym zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym (ZAFI) jest tożsamy z AFI, który w takiej sytuacji uzyskuje zezwolenie jako ZAFI. Tożsamość ta sprawia, że nawet w przypadku wewnętrznie zarządzanego AFI dyrektywa 2011/61/UE wymaga, aby posiadał on zezwolenie jako ZAFI (w przypadku gdy AFI nie spełnia wymagań zwolnienia, o którym mowa w art. 3 tej dyrektywy). Inaczej mówiąc w przypadku luksemburskiej spółki inwestycyjnej wewnętrznie zarządzanej, aby mogła ona podlegać zwolnieniom podatkowym, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., musiałaby mieć ona zezwolenie właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym w Luksemburgu (zezwolenie jako ZAFl w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. b dyrektywy 2011/61/UE).
Mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis zdarzenia przyszłego, DKIS uznał, że w sprawie nie został spełniony warunek wynikający z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., tj. warunek zarządzania przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę. Wskazano, że w tym zakresie z wniosku wynika jedynie, że Fundusz jest zarządzany wewnętrznie, przez Zarząd Funduszu, który uzyskał licencję CSSF na zarządzanie Funduszem i jest zarejestrowany przez CSSF. Nie ma zatem wskazania, że fundusz uzyskał odpowiednie zezwolenie. Z uwagi na powyższe, w momencie dokonywania wypłaty odsetek na rzecz Funduszu wnioskodawca będzie jako płatnik zobowiązany do pobrania podatku u źródła, gdyż odsetki uzyskane przez Fundusz nie będą stanowiły przychodu zwolnionego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.
Zdaniem organu, wyrok TSUE został wydany w odmiennym kontekście faktycznym i prawnym niż zdarzenie przyszłe będące przedmiotem oceny we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. W tym zakresie w postępowaniu sądowym błędnie przyjęto, że zarząd uzyskał zezwolenie właściwego organu Luksemburga, a spór w postępowaniu głównym dotyczył wyłącznie kwestii, czy fundusz powinien spełniać przewidziany w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. warunek dotyczący zarządzania przez podmiot zewnętrzny. Ponadto w ww. postępowaniu przyjęto, że polska ustawa o funduszach inwestycyjnych wyklucza w sposób bezwzględny utworzenie w Polsce wewnętrznie zarządzanego funduszu inwestycyjnego. Okoliczność ta wydaje się nie odzwierciedlać rzeczywistości, gdyż polska ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, dopuszcza utworzenie odpowiednika opisanej we wniosku luksemburskiej spółki SIF-SICAV, jako alternatywnej spółki inwestycyjnej, która w przypadku przyjęcia formy spółki akcyjnej według polskich przepisów powinna właśnie być zarządzana przez spółkę kapitałową będącą alternatywną spółką inwestycyjną, prowadzącą działalność jako wewnętrznie zarządzający ASI (art. 8b ust. 2 pkt 1 u.f.i.)
Powyższą interpretację indywidualną spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego tj.: art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. art. 6 ust. 4 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) i d)-f), art. 6 ust. 1 pkt 11a ,art. 17 ust. 11-12 u.p.d.o.p. oraz art. 18 i art. 63 ust. 1 TFUE poprzez błędną interpretację prowadzącą do błędnego zastosowania polegającego na uznaniu, że opisany w stanie faktycznym wniosku o interpretację luksemburski fundusz inwestycyjny SIF-SICAV zarządzany wewnętrznie nie jest uprawniony do korzystania ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., w szczególności wbrew treści wyroku TSUE w sprawie C-18/23,
- które to naruszenia prawa materialnego miały wpływ na wynik sprawy,
2) przepisów prawa materialnego, tj.: art. 8a ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U z 2024 r. poz. 1034 ze zm. dalej jako: "u.f.i."), art. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010 poprzez ich błędną interpretację prowadzącą do błędnego zastosowania, polegającego na uznaniu, że opisany w stanie faktycznym wniosku o interpretację Fundusz powinien być traktowany dla celów podatkowych jak alternatywna spółka inwestycyjna
- które to naruszenia prawa materialnego miały wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu ponowiono argumentację wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Podniesiono, że z treści wyroku TSUE w sprawie C-18/23 wynika wprost, że Fundusz, jako fundusz luksemburski zarządzany wewnętrznie, jest uprawniony do korzystania ze zwolnienia w podatku dochodowym od osób prawnych przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., tym bardziej, że wyrok TSUE został wydany w sprawie podmiotu o identycznym statusie prawnym jak Fundusz.
W konsekwencji, mając na uwadze stanowisko TSUE i interpretując art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. w zgodzie z art. 18 i art. 63 ust. 1 TFUE, uznać należy, że Fundusz, jako fundusz zarządzany wewnętrznie jako zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym ("registered AIFM") spełnia przesłanki pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
W myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej interpretacji indywidualnej na tle przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do wykładni przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. W niniejszej sprawie organ interpretacyjny wskazał na brak spełnienia przez Fundusz w okolicznościach wskazanych w opisie zdarzenia przyszłego warunku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit f) u.p.d.o.p. dotyczącego zarządzania instytucji wspólnego inwestowania przez podmiot, które prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę. W ocenie skarżącej spółki, Fundusz spełnia wszystkie kryteria, w tym w szczególności z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., pozwalające na przyjęcie, że korzysta on ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. W skardze, poprzez odwołanie do orzecznictwa sądów krajowych oraz do wyroku TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-18/23, zarzucono m.in. dokonanie przez organ wykładni przepisów prawa niezgodnie z prawem UE oraz z celem analizowanych regulacji i naruszenie przez to zasady swobody przepływu kapitału. Przedmiot sporu nie odnosił się natomiast do spełnienia pozostałych - oprócz wskazanego powyżej - warunków do zastosowania zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.
Wskazując w pierwszej kolejności na regulacje krajowe, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. zwalnia się od podatku dochody (przychody) instytucji wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 1, spełniające warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f, z wyłączeniem dochodów określonych w pkt 57 lit. a-g.
Zgodnie zaś z treścią art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. zwalnia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania, z zastrzeżeniem ust. 4, posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki:
a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,
b) wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa w papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego,
c) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,
d) ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,
e) posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji,
f) zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.
Ustawodawca w art. 6 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.p. wymienił instytucje wspólnego inwestowania, które mogą korzystać ze zwolnienia przedmiotowego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. pod warunkiem spełnienia wszystkich kryteriów wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f (łącznie), a w szczególności zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę (art. 6 ust. 1 pkt 10a lit f).
Odwołując się do zapadłego na gruncie powołanych przepisów prawa orzecznictwa sądowego, należy wskazać, że NSA niejednokrotnie już analizował kwestię zgodności przepisów ustawy krajowej z prawem unijnym oraz ewentualnej (wynikającej z treści prawa krajowego) dyskryminacji zagranicznych funduszy inwestycyjnych (zob. wyroki NSA: z 18 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1866/18; z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2663/18; z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II FSK 699/19; CBOSA; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzeczeniach tych podkreślano, że nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dokonana ustawą z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; Dz. U. Nr 226, poz. 1478 ), na mocy której wprowadzono do ustawy art. 6 ust. 1 pkt 10a, została dokonana w celu zapewnienia zgodności polskich przepisów podatkowych z normami prawa europejskiego i stanowiła następstwo wszczętego przez Komisję Europejską w trybie art. 226 TWE postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w związku ze stwierdzeniem ograniczenia swobodnego przepływu kapitału, zagwarantowanego na mocy art. 56 Traktatu WE oraz swobody przedsiębiorczości, o której mowa w art. 43 Traktatu WE.
W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej (Sejm RP VI kadencji, nr druku 3500) wskazano, że obowiązujący stan prawny prowadził "do nierównego traktowania funduszy inwestujących na rynku polskim, a tym samym do naruszenia traktatowej swobody przepływu kapitału, do której respektowania zobowiązały się państwa członkowskie UE i EOG (zasada ustanowiona art. 63 TFUE (dawny art. 56 TWE) i art. 40 Porozumienia EOG) i na którą wskazała Komisja Europejska w naruszeniu nr 2006/4093. W celu usunięcia wskazanego przez Komisję Europejską naruszenia i zrównania w prawach podatkowych polskich i zagranicznych funduszy, nie pozbawiając polskich podatników praw nabytych, stosownego rozszerzenia o fundusze inwestycyjne i emerytalne, podlegające nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w innych krajach UE lub EOG, wymaga katalog zwolnień podmiotowych zawarty w art. 6 ustawy o CIT. Należy zaznaczyć, że specyfika form organizacyjno-prawnych polskich funduszy różni się w znacznej mierze od form funduszy funkcjonujących w innych państwach członkowskich UE i EOG. Dążąc zatem do zapewnienia równego traktowania, należało uwzględnić sytuację, w której podmiot na gruncie państwa siedziby jest uznawany za fundusz inwestycyjny, natomiast zgodnie z przepisami prawa polskiego podmiot ten takim funduszem nie jest. [...] W związku z tym, wprowadzając zwolnienie dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych, określono warunki materialne i formalne, które pozwalają na objęcie tym rozwiązaniem wyłącznie takich podmiotów, które działają na analogicznych zasadach jak krajowe fundusze inwestycyjne i emerytalne".
Z projektu nowelizacji wynika zatem, że zmiana miała na celu dopełnienie zobowiązania wobec Komisji Europejskiej i zrównanie w zakresie korzystania z wyłączenia z opodatkowania podatkiem dochodowym sytuacji zagranicznych funduszy inwestycyjnych z funduszami inwestycyjnymi tworzonymi w oparciu o przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych. Ratio legis wprowadzonych rozwiązań było zatem zapewnienie równego traktowania polskich i europejskich funduszy inwestycyjnych w zakresie zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych. Określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. należy więc oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z UE oraz EOG. Do tych bowiem zasad odwoływano się przy dokonywaniu wskazanej wyżej nowelizacji u.p.d.o.p.
Na uwadze należy mieć przy tym, że w płaszczyźnie prawa unijnego kwestii równoważności przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (funduszów inwestycyjnych), poświęcona została dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (Dz.U.UE.L.2009.302.32 ze zm.), dalej jako "UCITS", która ze względu na przewijający się w niej motyw (cel) nadrzędny, tj. ochronę i bezpieczeństwo inwestorów, ustanawiała i jednocześnie ujednolicała na gruncie prawa unijnego wymogi stawiane tego rodzaju instytucjom. Przyjęcie w dyrektywie takich uregulowań, stanowiących pewnego rodzaju wspólny mianownik i zapewniających porównywalność funduszy inwestycyjnych z poszczególnych krajów członkowskich oraz EOG umożliwiało praktyczną realizację zasad traktatowych, m.in. swobody przepływu kapitału oraz zapobiegało naruszaniu zasady niedyskryminacji. Chodziło tu zatem zasadniczo o to, aby porównywalnym (równoważnym) funduszom z różnych krajów członkowskich zapewnić analogiczne warunki funkcjonowania, czego istotnym elementem jest również sposób ich opodatkowania (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2663/18).
W wyroku z 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1279/13, który odnosił się do kwestii podmiotowości prawnopodatkowej instytucji wspólnego inwestowania oraz objęcia tych podmiotów zwolnieniem od podatku dochodowego od osób prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "ustawodawca w omawianym przepisie nawiązuje bezpośrednio i wyłącznie do podmiotów posiadających siedzibę poza granicami Polski, zatem wyprowadzić należy wniosek, że określone w polskiej ustawie podatkowej kryteria kwalifikacji podmiotu jako podatnika podatku dochodowego od osób prawnych nie mogą być ostateczne i rozstrzygające. Istotny jest status podatkowy instytucji wspólnego inwestowania w kraju jej siedziby".
Z kolei w wyroku z 24 lipca 2015 r., sygn. akt II FSK 1455/13, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kryterium zastosowania zwolnienia jest podobieństwo funduszy zagranicznych do funduszy polskich, którym takie zwolnienie przysługuje. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył przy tym, że błędne jest założenie, że "instytucje wspólnego finansowania, o których mowa w analizowanym przepisie, działające na zasadach podobnych do polskich funduszy inwestycyjnych, będą miały takie same jak polskie fundusze podstawy prawne powstawania i działania, ustrój, status organizacyjno-prawny" (por. także wyroki NSA z 29 września 2015 r., sygn. akt II FSK 117/15, z 8 października 2015 r., sygn. akt II FSK 2154/13).
Analogiczne stanowisko zostało wyrażone również w wyroku z 4 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2482/13, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "pogląd, że zagraniczny fundusz inwestycyjny winien funkcjonować w identycznej formie organizacyjno-prawnej, jak polskie fundusze inwestycyjne, nie ma podstawy prawnej, gdyż fundusze zagraniczne winny być równoważne funduszom polskim, a to nie znaczy, że muszą działać w identycznej formie."
Jak wskazał NSA w wyroku z 22 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt II FNP 4/22, rozwijając pojęcie równoważności ram regulacyjnych, w orzecznictwie TSUE wskazuje się, że ustawodawstwo krajowe, które stosuje się bez rozróżnienia do podmiotów gospodarczych będących i niebędących rezydentami, może stanowić ograniczenie swobodnego przepływu kapitału. Nawet zróżnicowanie, które opiera się na obiektywnych kryteriach, może de facto niekorzystnie wpływać na sytuacje transgraniczne (wyroki: z 30 stycznia 2020 r., C-156/17, EU:C:2020:51, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo; z 16 grudnia 2021 r., C-478/19 i C-479/19, EU:C:2021:1015, pkt 39). Jest tak w szczególności w przypadku, gdy przepisy krajowe, stosowane bez rozróżnienia do podmiotów będących rezydentami i niebędących rezydentami, zastrzegają możliwość uzyskania korzyści podatkowej w sytuacjach, w których podmiot gospodarczy spełnia przesłanki lub obowiązki, które ze względu na ich charakter lub de facto są właściwe dla rynku krajowego, tak że jedynie podmioty działające na rynku krajowym mogą spełnić te warunki lub obowiązki, a podmioty niebędące rezydentami mające porównywalne cechy zazwyczaj ich nie spełniają (wyroki: 30 stycznia 2020 r., C-156/17, EU:C:2020:51, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo; z 16 grudnia 2021 r., C-478/19 i C-479/19, EU:C:2021:1015, pkt 40, z 7 kwietnia 2022 r., C-342/20,. EU:C:2022:276).
Skoro w zakresie objętym uregulowaniami dyrektywy UCITS mieszczą się przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania o rożnym instytucjonalnym kształcie, to nie powinny one doznawać dyskryminacji, pod jakimkolwiek względem w innych państwach członkowskich, wyłącznie z powodu cechy odnoszącej się do ich instytucjonalnego kształtu (wyrok NSA z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2663/18).
We wszystkich powołanych wyżej wyrokach NSA podkreślono, że istotny jest przede wszystkim cel przepisu, tj. zapewnienie realizacji podstawowych europejskich zasad traktatowych: zasady niedyskryminacji (art. 18 TFUE), zasady swobody przepływu kapitału (art. 63 ust. 1 TFUE), zasady swobody przedsiębiorczości (art. 49 TFUE).
Wskazania ponadto wymaga, że w wyroku z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-18/23 TSUE badał zgodność z art. 63 ust. 1 TFUE przepisów państwa członkowskiego, które przewidują, że jedynie przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania zarządzane przez podmiot zewnętrzny, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma swoją siedzibę, może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dochodów z inwestycji dokonanych przez to przedsiębiorstwo, i które w związku z tym nie przyznają takiego zwolnienia przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania zarządzanym wewnętrznie.
Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, choć można się zastanawiać nad zakresem, w jakim opis zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji jest tożsamy ze stanem faktycznym, w jakim orzekał TSUE, to wiele z tez orzeczenia TSUE ma charakter ogólny i odnosi się wprost do właściwego sposobu wykładni przepisów krajowych regulujących zwolnienie od podatku przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania będących nierezydentami.
TSUE w powołanym orzeczeniu wskazał, że w świetle przepisów krajowych mających na celu zwolnienie dochodów przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania i zmierzających do zrównania pod względem podatkowym inwestycji dokonywanych za pośrednictwem takich przedsiębiorstw z inwestycjami dokonywanymi bezpośrednio, przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania posiadające wewnętrzny sposób zarządzania (inaczej niż w przypadku polskich funduszy inwestycyjnych, które mogą być zarządzane wyłącznie zewnętrznie) nie znajduje się w sytuacji obiektywnie odmiennej od przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania posiadającego zewnętrzny sposób zarządzania. Co istotne, zdaniem Trybunału, ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału można dopuścić jedynie wtedy, gdy jest ono uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego i odpowiednie dla zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego przez nie celu oraz nie wykracza poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia. Warunek dotyczący zewnętrznego sposobu zarządzania ma na celu ochronę interesu inwestorów i ma na celu oddzielenie ich kapitału zebranego w funduszu inwestycyjnym od majątku spółki zarządzającej, a przez to oddzielenie ryzyka inwestycyjnego od ryzyka związanego z utworzeniem funduszu i zarządzaniem nim.
Zdaniem Trybunału, środek podatkowy mający na celu uczynienie mniej atrakcyjnymi inwestycji dokonywanych przez przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania mające siedzibę w innym państwie i podlegające w tym państwie kontroli organów nadzoru nad rynkiem finansowym, lecz zarządzane wewnętrznie, nie jest odpowiedni do osiągnięcia zamierzonego celu ochrony inwestorów. Przyznanie zwolnienia podatkowego w odniesieniu do dochodów przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania mającego siedzibę w innym państwie członkowskim nie pociąga za sobą konsekwencji w zakresie form prawnych, jakie przybierają fundusze, które państwo to może rejestrować na swoim terytorium.
Ponadto z wykładni przepisów prawa unijnego dokonanej przez TSUE w wyroku z 10 kwietnia 2014 r. w sprawie C-190/12 (EU.C.2014.249C-190/12), w tym przede wszystkim art. 63 TFUE dotyczącego swobodnego przepływu kapitału wynika, że znajduje on zastosowanie do sytuacji, w której na mocy krajowych przepisów podatkowych ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim, podczas gdy fundusze inwestycyjne mające siedzibę we wspomnianym państwie członkowskim korzystają z takiego zwolnienia (pkt 35 wyroku). Stwierdzenie to było jedynie punktem wyjścia rozważań TSUE co do obowiązywania zwolnienia z opodatkowania w Polsce dywidend dla funduszy inwestycyjnych mających siedzibę poza UE i EOG. Za istotne dla prawidłowego zastosowania prawa unijnego (a zatem także polskiego zwolnienia z opodatkowania) TSUE uznał to, aby informacje dostarczane przez fundusz inwestycyjny domagający się zwolnienia z opodatkowania zostały zweryfikowane w zakresie warunków tworzenia i działania funduszy na okoliczność, czy prowadzą one działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii Europejskiej (pkt 87, 88 i 105 wyroku).
Jak ponadto zaznaczono w wyroku TSUE z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie C-342/20, skoro państwo członkowskie przewiduje korzyść podatkową na rzecz przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, warunki na jakich przyznawana jest ta korzyść nie powinny stanowić ograniczenia swobodnego przepływu kapitału.
Przywołane orzecznictwo (w szczególności wyrok TSUE w sprawie C-18/23) w sposób wyraźny wskazuje, że ocena porównywalności danej kategorii podmiotów utworzonych w oparciu o ustawodawstwo różnych państw powinna być oparta na ocenie funkcji ekonomicznych oraz zasadniczego celu realizowanego przez te podmioty, a nie na ich cechach formalnoprawnych. Aby zatem przepisy podatkowe mogły zostać uznane za zgodne z postanowieniami TFUE dotyczącymi swobodnego przepływu kapitału, odmienne traktowanie powinno obejmować sytuacje, które nie są obiektywnie porównywalne. Otoczenie prawne, w którym działa fundusz inwestycyjny państwa trzeciego, choć oczywiście nie pozostające bez znaczenia, jest tylko jednym z elementów takiej oceny. Jak wynika z wyroku TSUE w sprawie C-190/12 (pkt 58), dla prawidłowego zastosowania norm prawa unijnego zapewniających swobodę przepływu kapitału konieczne jest w pierwszym rzędzie porównanie systemów prawnych obowiązujących w Polsce oraz w państwie członkowskim tak co do zasad tworzenia i działania funduszy inwestycyjnych, jak i w rezultacie zasad ich opodatkowania, które związane są z modelem funkcjonowania takich funduszy. To porównanie jest dopiero punktem wyjścia dla obiektywnej porównywalności sytuacji funduszu inwestycyjnego będącego rezydentem polskim z sytuacją konkretnego podmiotu jako funduszu inwestycyjnego niebędącego rezydentem polskim. Dla uznania funduszy zagranicznych za porównywalne wystarczającym powinno być zatem to, że uwarunkowania prawne, w ramach których podmiot taki powstał i funkcjonuje, są zbliżone, a konstrukcja prawna i schemat działania są podobne do funduszy krajowych. Przesłanek zwolnienia podatkowego nie należy więc interpretować wyłącznie gramatycznie, ale uwzględniać wykładnię prounijną i realizację zasad traktatowych, takich jak zakaz dyskryminacji i swoboda przepływu kapitału oraz cel wprowadzenia regulacji, jakim zasadniczo jest uniknięcie podwójnego opodatkowania na poziomie instrumentu inwestycyjnego i na poziomie posiadaczy jego jednostek uczestnictwa oraz traktowanie pod względem podatkowym inwestycji realizowanych za pośrednictwem przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w taki sam sposób, jak inwestycji dokonywanych bezpośrednio (zob. także: W. Nykiel, M. Wilk w: glosa do wyroku TSUE z 10 kwietnia 2014 r., C-190/12, EPS 2015, nr 6, s. 37-43; A. Wesołowska, Zagraniczny fundusz inwestycyjny a zwolnienie z CIT. Omówienie wyroku TS z dnia 27 lutego 2025 r., C-18/23, Lex/el. 2025).
Założeniem ustawodawcy unijnego (a za nim także krajowego, co potwierdza uzasadnienie nowelizacji wprowadzającej art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.) było zatem to, by warunki określające zakres zwolnienia od podatku zostały ustalone tak, aby zwolnieniem objęte zostały podmioty równoważne (a nie identyczne, tożsame) polskim funduszom inwestycyjnym, a równoważność ta ma zasadniczo dotyczyć celu i sposobu działania takiego podmiotu, a nie jego otoczenia prawnego. Konieczne zatem staje się każdorazowo przeanalizowanie charakteru, zasad funkcjonowania, formy prawnej, zakresu działania oraz szczegółowych zadań realizowanych przez taki podmiot w kontekście ustalonych w ustawie warunków, których wykładnia nie może mieć charakteru zawężającego, ale powinna uwzględniać priorytet (wynikający z zasady niedyskryminacji) równego traktowania w sferze podatkowej (zob. też K. Lasiński-Sulecki, Swobodny przepływ kapitału a opodatkowanie funduszy inwestycyjnych. Wyrok TS z 27.02.2025 r., C-18/23,F., PP 2025/4/53-55).
Kierując się zatem prounijną wykładnią prawa krajowego i zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego, należało uznać, że w przypadku funduszy inwestycyjnych z państw członkowskich, przy ocenie kryteriów ich porównywalności do polskich funduszy inwestycyjnych, trzeba uwzględnić specyfikę systemów prawnych państw ich siedziby, w tym w szczególności różnice w instytucjonalnym ukształtowaniu zasad działalności tych funduszy. Błędna jest więc podana przez organ interpretacja warunków uprawniających do zwolnienia, w szczególności warunku posiadania podmiotu zarządzającego prowadzącego działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym ten podmiot ma siedzibę, poprzez stawianie wymogu posiadania przez zagraniczne fundusze inwestycyjne cech identycznych, zamiast porównywalnych, do cech polskich funduszy inwestycyjnych.
Z powyższego wynika, że fundusze inwestycyjne w różnych krajach działają w innych systemach prawnych i mogą z tego wynikać różnice w ich tworzeniu i funkcjonowaniu w obrocie gospodarczym, co zdaje się też dostrzegać organ interpretacyjny, cytując na s. 23 i 24 interpretacji fragment uzasadnienia analizowanej nowelizacji u.p.d.o.p. oraz poszukując w dalszej części interpretacji wzorca oceny możliwości zwolnienia od podatku dla funduszu SIF-SICAV i odnosząc go do regulacji krajowych dotyczących alternatywnych spółek inwestycyjnych zarządzanych wewnętrznie. Zdaniem Sądu, była to jednak deklaracja bez pokrycia, zważywszy, że finalnie organ uznał za nieprawidłowe stanowisko spółki, wskazując wyłącznie na literalne brzmienie warunku sformułowanego w art. 6 ust. 1 pkt 10 lit. f) u.p.d.o.p. i odnosząc je w okolicznościach wskazanych we wniosku do braku prowadzenia przez zarząd Funduszu działalności na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru. W zaskarżonej interpretacji, chociaż organ deklarował, że fundusze zagraniczne nie mają być identyczne z funduszami polskimi, lecz jedynie porównywalne, owej porównywalności upatrywał jednak w konieczności spełnienia przez fundusze zagraniczne warunków i przesłanek funkcjonowania przewidzianych dla funduszy polskich. W ocenie organu, to, że Fundusz nie mógł skorzystać ze zwolnienia podatkowego nie wynika z faktu, że jest podmiotem prawa luksemburskiego, działającym w określonej przez to prawo formie prawnej, odmiennej niż ta, w której działa fundusz inwestycyjny powołany na podstawie polskiej u.f.i. Natomiast, zdaniem organu, ustawodawca krajowy mógł wprowadzić jako warunek zwolnienia podatkowego określony sposób zarządzania funduszem inwestycyjnym, tj. wykonywania zarządu na podstawie zezwolenia właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w których zarząd ma siedzibę. Organ nie wyjaśnił w tych okolicznościach, w jaki sposób przyznanie Funduszowi zwolnienia od podatku zagrażałoby celowi ochrony inwestorów, czy też groziłoby ryzykiem nadużycia. W orzecznictwie sądowym podkreśla się zaś, że chodzi zasadniczo o to, aby inwestor lub właściciel funduszu nie mogli faktycznie na bieżąco wpływać na formy i zakres działalności funduszu inwestycyjnego. Aby osiągnąć taki cel istotny jest więc przede wszystkim bieżący nadzór odpowiedniej instytucji nad działaniem podmiotu zarządzającego, a nie zezwolenie tej instytucji na działanie takiego podmiotu. Organ nie dokonał analizy, czy warunek, aby ustawodawstwo państwa rezydencji zagranicznego funduszu inwestycyjnego przewidywało formalny wymóg, aby fundusz inwestycyjny był zarządzany przez zarządcę prowadzącego działalność na podstawie zezwolenia, jest dyskryminujący. Stosując wyłącznie wykładnię literalną przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., organ nie dokonał też oceny, czy w niniejszej sprawie nadzór odpowiedniej instytucji nad działaniem podmiotu zarządzającego jest sprawowany, w jakim zakresie nadzór ten jest sprawowany i czy stanowi gwarancję realizacji wskazanego celu zwolnienia podatkowego. Organ wskazał natomiast, że w jego ocenie luksemburska spółka inwestycyjna o zmiennym kapitale wydaje się być odpowiednikiem krajowej spółki akcyjnej, która jest dopuszczalną formą prawną utworzenia alternatywnego funduszu inwestycyjnego (AFI), przy czym ocenę tę wyraził poprzez zastosowanie trybu przypuszczającego (poprzez użycie zwrotu "wydaje się"), co - przy jednoczesnym poczynieniu zastrzeżenia, że polskie prawo spółek nie przewiduje możliwości utworzenia spółki akcyjnej o zmiennym kapitale - nie wskazuje na kategoryczny charakter tej oceny. Wskazał ponadto, że nawet w przypadku wewnętrznie zarządzanego AFI, dyrektywa 2011/61/UE wymaga, aby posiadał one zezwolenie jako ZAFI. Tymczasem zgodnie z regułami postępowania interpretacyjnego, podstawę faktyczną interpretacji stanowi wyłącznie opis zdarzenia przyszłego przedstawiony przez wnioskodawcę (skarżącą). Kwestia posiadania zezwolenia jako ZAFI nie była w niniejszej sprawie przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej i, pomimo 2-krotnego wezwania strony skarżącej w toku postępowania interpretacyjnego, nie była też przedmiotem ewentualnego uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
Zdaniem Sądu, wskazane powyżej okoliczności winny zostać przez organ przeanalizowane, w szczególności przez dokonanie oceny otoczenia prawnego, w którym działa zarząd Funduszu, a następnie celu i warunków zwolnienia podatkowego, jakie wprowadził ustawodawca polski, z uwzględnieniem ich wykładni prounijnej.
Błędna wykładnia art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. polegała zatem na nieuwzględnianiu specyfiki systemów prawnych państw siedziby podmiotów, w tym w szczególności różnic w instytucjonalnym ukształtowaniu ich zasad działalności. Dlatego należy podzielić zarzuty skargi związane z naruszeniem prawa materialnego poprzez wadliwość wykładni, a następnie oceny co do zastosowania przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. w kontekście zasad prawa unijnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wykładnię przepisów zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku.
Naruszenie wskazanej wyżej regulacji miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało uchyleniem zaskarżonej interpretacji zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 4 p.p.s.a.