I SA/Ol 404/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M.N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. na kwotę 70.119 zł. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów (k.u.p.) kwoty 279.200 zł, wynikającej z 13 faktur VAT wystawionych przez firmę I. na zakup reglanulatu, uznając je za dokumentujące nierzeczywiste zdarzenia gospodarcze. DIAS utrzymał w mocy decyzję NUS, odrzucając zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego, wskazując na skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej (Op) z powodu wszczęcia postępowania w sprawie przestępstwa skarbowego. Organ odwoławczy szczegółowo opisał czynności podjęte w ramach tego postępowania, wskazując na ich związek z realizacją celów śledztwa. DIAS podzielił również stanowisko NUS co do braku możliwości zaliczenia spornych faktur do k.u.p., opierając się na zeznaniach M.W. (pełnomocnika firmy I.), decyzjach wymiarowych wobec firmy I. oraz protokołach kontroli, które jednoznacznie wskazywały na fikcyjny charakter transakcji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym brak możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących k.u.p. i przedawnienia. Podniósł również kwestię wyroku TSUE w sprawie Glencore jako podstawę do wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę. Sąd uznał, że kluczowe dla sprawy jest ustalenie, czy faktury dokumentują rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Analizując zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i dokumenty z postępowań wobec firmy I., sąd stwierdził, że faktury te nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, a firma I. nie była rzeczywistym dostawcą towaru. Sąd podkreślił, że podatnik ma obowiązek udokumentowania poniesionych kosztów i ich związku z przychodami, a brak takiego dowodu skutkuje zakwestionowaniem k.u.p. Sąd odniósł się również do zarzutów proceduralnych, w tym kwestii zawieszenia postępowania i możliwości zapoznania się z aktami, uznając je za niezasadne. Sąd potwierdził również skuteczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym skarbowym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie kwalifikacji faktur dokumentujących fikcyjne transakcje jako nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów, a także kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym skarbowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z zakupem reglanulatu od firmy I. i interpretacji przepisów podatkowych obowiązujących w 2013 r.
Zagadnienia prawne (4)
Czy faktury dokumentujące zakup towarów, wystawione przez podmiot, który nie był ich rzeczywistym dostawcą, mogą stanowić koszty uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury dokumentujące nierzeczywiste zdarzenia gospodarcze, wystawione przez podmiot, który nie był rzeczywistym dostawcą towaru, nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów kluczowe jest udowodnienie rzeczywistego poniesienia kosztu i jego związku z przychodem. Analiza dowodów (zeznania świadków, dokumenty kontroli) wykazała, że firma wystawiająca faktury nie była rzeczywistym dostawcą, a transakcje były fikcyjne.
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego, wiążącego się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, skutecznie zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte w sposób nieinstrumentalny, a strona została o tym zawiadomiona, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest skutecznie zawieszony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa skarbowego przez wystawianie nierzetelnych faktur, co potwierdzają zebrane dowody i czynności procesowe. Brak dowodów na instrumentalne wszczęcie postępowania.
Czy organ podatkowy może wykorzystywać dowody z innych postępowań podatkowych, w tym decyzje wydane wobec kontrahenta?
Odpowiedź sądu
Tak, ale organ musi samodzielnie ocenić te dowody w całokształcie materiału dowodowego i zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo TSUE i NSA, stwierdził, że organy podatkowe sprostały temu obowiązkowi, dokonując własnych ustaleń i oceniając dowody z innych postępowań.
Czy brak numeru NIP w postanowieniu o wszczęciu postępowania podatkowego stanowi istotne naruszenie proceduralne?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli tożsamość strony jest jednoznacznie ustalona, a brak NIP nie wpływa na treść i znaczenie postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na stanowisko NSA, zgodnie z którym ewentualny brak NIP na postanowieniu o wszczęciu postępowania nie ma znaczenia merytorycznego.
Przepisy (45)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów enumeratywnie wymienionych w art. 23. Wymagane jest kumulatywne spełnienie dwóch warunków: cel poniesienia wydatku (osiągnięcie przychodu lub zachowanie/zabezpieczenie źródła) oraz brak wydatku na liście kosztów niemożliwych do odliczenia (art. 23). Istotne znaczenie mają zdarzenia faktyczne, a nie prawne.
Op art. 70 § § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu, w tym z powodu wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o czym strona została zawiadomiona.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawą do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd jest naruszenie prawa materialnego lub istotne naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę merytorycznie, stosując przepisy prawa materialnego i procesowego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 23
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Katalog wydatków i odpisów, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
Op art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Op art. 70 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Op art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
Op art. 165 § § 1, § 2, § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy wszczęcia postępowania podatkowego.
Op art. 216 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy postanowień.
Op art. 217 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy postanowień.
Op art. 123 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy czynnego udziału strony w postępowaniu.
Op art. 178 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy prawa do udziału w postępowaniu.
Op art. 200 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy uzasadnienia decyzji.
Op art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Op art. 187 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Op art. 179 § § 1, § 2 i § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy prawa do udziału w postępowaniu.
Konstytucja RP art. 42 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 51 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Op art. 201 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego.
Op art. 129
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy kosztów postępowania.
Op art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
Op art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
Op art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
Op art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy doręczania pism.
Op art. 125
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy doręczania pism.
Op art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy odmowy przeprowadzenia dowodu.
Op art. 190 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy dopuszczania dowodów.
Op art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy oceny dowodów.
Op art. 192
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy dopuszczania dowodów.
Op art. 193 § § 4, § 6, § 7, § 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy dokumentowania czynności.
Op art. 210 § § 1 pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy elementów decyzji.
Op art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy uzasadnienia decyzji.
u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 14 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 24 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 30c
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 45 § ust. 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Op art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Op art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Op art. 210 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.
Op art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ jest obowiązany do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Op art. 108 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy podatku od towarów i usług.
Op art. 208 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy umorzenia postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury dokumentujące zakup reglanulatu od firmy I. nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. • Firma I. nie była rzeczywistym dostawcą towaru. • Wszczęcie postępowania karnego skarbowego skutecznie zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Odrzucone argumenty
Zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie. • Postępowanie podatkowe nie zostało prawidłowo wszczęte. • Strona została pozbawiona prawa zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do materiałów dowodowych. • Brak było podstaw do skorygowania kosztów uzyskania przychodów, gdyż organy nie udowodniły nadużycia prawa. • Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie został skutecznie zawieszony.
Godne uwagi sformułowania
faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych • nie stanowią kosztów uzyskania przychodów • nie doszło do przedawnienia zobowiązania • wszczęcie postępowania karnego skarbowego zostało poprzedzone śledztwem • nie nabywała towarów wykazywanych w wystawianych fakturach, zatem nie mogła dokonywać ich odsprzedaży • prowadził przestępczą działalność polegającą na wystawianiu fikcyjnych faktur sprzedaży • nie budzi przy tym zastrzeżeń Sądu włączenie do akt kontrolowanej sprawy dokumentów pochodzących z innych postępowań • nie można automatycznie obciążać podatnika odpowiedzialnością na podstawie decyzji wobec kontrahenta • nie wystarczy wykazanie, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć towar lub usługę i wykorzystać je w działalności gospodarczej, aby wydatek ten móc zaliczyć do k.u.p.
Skład orzekający
Katarzyna Górska
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Brzuzy
sędzia
Anna Janowska
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie kwalifikacji faktur dokumentujących fikcyjne transakcje jako nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów, a także kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym skarbowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z zakupem reglanulatu od firmy I. i interpretacji przepisów podatkowych obowiązujących w 2013 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu fikcyjnych faktur i ich wpływu na koszty uzyskania przychodów, co jest istotne dla wielu podatników. Analiza dowodów i argumentacji organów oraz sądu jest pouczająca.
“Fikcyjne faktury kontra koszty uzyskania przychodów: Sąd wyjaśnia, kiedy wydatki nie zmniejszą podatku.”
Dane finansowe
WPS: 279 200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.