I SA/Ol 396/23

I SA/Ol 396/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Jolanta Strumiłło /przewodniczący/
Przemysław Krzykowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 354/24 - Wyrok NSA z 2025-03-19
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1775
art. 3 ust. 3
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608  art. 4 ust. 1 lit. c
Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) sędzia WSA Andrzej Brzuzy po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 16 sierpnia 2023 r., nr 192/OR14/2023 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją wydaną w stosunku do D. Z. (dalej jako: strona, skarżący) z 16 sierpnia 2023 r. Dyrektor Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako: Dyrektor, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elblągu (dalej jako Kierownik, organ I instancji) z 16 maja 2023 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2022.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że strona ubiegała się o przyznanie m.in.: jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, uzupełniającej płatności podstawowej. W dniu 27 września 2022 r. przeprowadzono kontrolę administracyjną wniosku, podczas której stwierdzono brak tytułu prawnego do działek ewidencyjnych o nr: [...] (dalej jako sporne działki). W celu wyjaśnienia błędów stwierdzonych w kontroli administracyjnej do producenta zostało wysłane wezwanie z dnia 27.09.2022 r. W odpowiedzi na wezwanie przedstawiono odpis umowy dzierżawy nieruchomości gruntów rolnych, zawartą w dniu 07.04.2018 r. między W. P. a stroną dotyczącą spornych działek. W dniu 30.11.2022 r. do Biura zostało złożone oświadczenie, podpisane przez K. Z., dotyczące wykonania usług rolniczych na zlecenie strony na działkach. Do oświadczenia została dołączona faktura potwierdzająca wykonanie usług: talerzowania, siewu oraz opryskiwania.
W dniu 27.04.2023 r. Kierownik postanowieniem dopuścił do toczącego się postępowania dowód w postaci dokumentów złożonych do Biura Powiatowego ARiMR przez D. L. Przedstawione dokumenty zawierały: wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia 07 kwietnia 2018 r., operat szkody z dnia 15 maja 2022 r. oraz wezwanie do zaniechania naruszeń prawa własności z dnia 31 maja 2022 r.
Kierownik decyzją z dnia 16 maja 2023 r. przyznał stronie:
- Jednolita Płatność Obszarowa - w wysokości 20 186,85 zł,
- Płatność za zazielenienie - w wysokości 13 548,31 zł,
- Płatność redystrybucyjna - w wysokości 5 295,78 zł,
- Płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno - w wysokości 1 138,22 zł,
- Uzupełniająca płatność podstawową w wysokości 753,36 zł.
Wyżej wymienionym rozstrzygnięciem organ I instancji przyznał producentowi kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 480,74 zł. Ponadto Kierownik umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 29 maja 2022 r., umorzył w całości postępowanie w sprawie przyznania płatności związanej do samic gatunku krowa domowa (Bos taurus) oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania uzupełniającej płatności podstawowej w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 29 maja 2022r.
Utrzymując w mocy powyższą decyzję Dyrektor wskazał, że właścicielami spornych działek jest rodzeństwo D. L., dla których jest ona rodziną zastępczą po śmierci matki i ojczyma, czyli W. P. Umowę dzierżawy z 07 kwietnia 2018 r. wypowiedziano na podstawie art. 209 k.c. w związku z art. 667 § 2 k.c., 694 k.c., 696 k.c. ze skutkiem natychmiastowym w dniu 24 marca 2022 r. Wypowiadający umowę wskazano, że skarżący nie uprawiał działek. W dniu 13 marca 2022 r., po zmroku, skarżący będąc po spożyciu alkoholu wjechał razem z A. S. maszyną rolniczą na sporne działki w celu ich zniszczenia. Doszło wówczas do bezprawnego rozkopania znacznych części zagospodarowanych działek. Na miejsce wezwano policję. Zgromadzono dokumentację zdjęciową oraz nagrania. Świadkami zdarzenia byli także liczni sąsiedzi. Wyrządzono szkodę oszacowano na ok. 4000 zł. Nadto operat szkody z dnia 15 maja 2022 r. wykazał, że szkodę na użytkach zielonych - łąkach spowodowała osoba poprzez umyślne przeoranie działek w kilku miejscach. Następnie w dniu 31 maja 2022 r. rodzeństwo D. L., w związku z bezprawnym wjazdem na teren nieruchomości w dniu 26 maja 2022 r. oraz z bezprawnym wjazdem na teren nieruchomości w dniu 31 maja 2022 r., ponownie wezwało do niezwłocznego zaprzestania naruszeń przysługującego im prawa własności nieruchomości poprzez zaniechanie podejmowania czynności na nieruchomościach przez stronę.
Zdaniem Dyrektora powyższe świadczy, że strona nie posiadała tytułu prawnego do wyżej wymienionych działek, nie był właścicielem spornych działek i użytkował je wbrew woli właściciela. W związku z powyższym prawidłowo odmówiono mu przyznania płatności do działek spornych działek.
Odnosząc się do zarzutu, że kwestia ważności umowy dzierżawy, jej skutecznego wypowiedzenia nie leży do kompetencji organu administracji lecz do sądu cywilnego, organ odwoławczy wskazał, że organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności oceniają stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Skarżący wykonując: talerzowanie, siew czy opryskiwanie niewątpliwie wykazał wolę użytkowania gruntów. Jednakże bezumowne wykonywanie powyższych prac na gruntach nie będących w jego posiadaniu nie mogło być podstawą do przyznania płatności. Organ natomiast zasadnie odstąpił od nałożenia na skarżącego kary administracyjnej ze względu na fakt, że skarżący niewątpliwie poniósł pewne nakłady finansowe. Istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje posiadane grunty rolne. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możliwości korzystania z niej przez czas nieokreślony. Dlatego też, należy stwierdzić, że skarżący ewidentnie użytkował grunty wbrew woli właściciela, co wiązało się z odmową przyznania płatności do tych działek. Sprawa bezprawnego użytkowania spornych działek może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięć o charakterze cywilnoprawnym, dochodzonych przed sądami powszechnymi. Kwestie te nie mogą mieć natomiast wpływu na ocenę uprawnienia do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organy administracji nie mogą brać udziału w sporze cywilnym prowadzonym pomiędzy właścicielami/dzierżawcami czy użytkownikami gruntów rolnych.
Powyższą decyzję zaskarżyła w całości strona, reprezentowana przez pełnomocnika adwokata, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zarzucając naruszenie:
1) postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na sprawy:
a) tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako k.p.a.), poprzez brak dokładnego wyjaśnienia przez organ II instancji stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w konsekwencji brak ustalenia przez organ II instancji:, iż:
- skarżący posiadał (i posiada) tytuł prawny do uprawy gruntów rolnych (spornych);
- umowa dzierżawy z dnia 07 kwietnia 2018r., zawarta pomiędzy W. P., a skarżącym jest wiążąca i nie została prawidło wypowiedziana przez następców prawnych W. P.;
- spadkobiercy po W. P. nie przedłożyli żadnych dokumentów potwierdzających wypowiedzenia umowy przez wszystkich współwłaścicieli gruntów rolnych(spornych działek);
- nie zaistniały jakiekolwiek przesłanki, zarówno umowne, jak i kodeksowe, co do jednostronnego rozwiązania przez spadkobierców po W. P. umowy dzierżawy z dnia 07 kwietnia 2018r.;
- uprawnionym do pobierania płatności bezpośrednich może być również osoba, która włada gruntami bezumownie, także wbrew woli właściciela;
b) art. 6, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia i przyjęcie, że fakt jednostronnego wypowiedzenia umowy dzierżawy z dnia 07 kwietnia 2018r. przez jednego ze współwłaścicieli jest wiążące i zastępuje oświadczenie woli pozostałych współwłaścicieli gruntu;
c) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy prawidłowym orzeczeniem było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o przyznaniu skarżącemu wypłaty świadczenia pieniężnego - płatności dla obszarów z ograniczonymi naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami przysługującego producentowi rolnemu będącego dzierżawcą nieruchomość nieruchomości rolnej
2) prawa materialnego, a mianowicie art. 1035 kc. w zw. z art. 199 kc. poprzez jego niezastosowanie przez organ, co skutkowało brakiem przyjęcia, iż:
a) oświadczenie A. P. - wypowiedzenie umowy dzierżawy z 7 .04 .2018r. z dnia 24 marca 2022r. jest bezskuteczne, albowiem oświadczenie to stanowi przekroczenie zwykłego zarządu rzeczą oraz nie wyraża woli wszystkich współwłaścicieli gruntów rolnych (spornych działek).
W uzasadnieniu dodatkowo podniesiono, że ustalenia obu organów sankcjonujące skuteczność wypowiedzenia umowy dzierżawy[?]przez spadkobiercę posiadającego 1/6 części spadku - należy uznać za błędne i stojące w sprzeczności art.199 kc. Nadto nie zaistniały przesłanki zawarte w § 3 umowy dzierżawy z 07 kwietnia 2018 odnośnie jednostronnego wypowiedzenia umowy. Skarżący wykorzystuje przedmiot dzierżawy zgodnie z przeznaczeniem oraz opłaca czynsz dzierżawny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, wnosząc o rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym.
Skarżący w ustawowym terminie nie odniósł się do wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest ocena czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do odmowy stronie wypłaty świadczenia pieniężnego – płatności ONW zgodnie z zaskarżoną do Sądu decyzją Dyrektora Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z 16 sierpnia 2023 r.
Pełnomocnik skarżącego w treści skargi z 21 września 2023 r. podnosi w szczególności, iż organ prowadził postępowanie z naruszeniem szeregu przepisów k.p.a., co przejawiało się zwłaszcza w zaniechaniu uwzględnienia w ramach oceny materiału dowodowego przepisów zawartych w kodeksie cywilnym odnoszących się do skuteczności wypowiedzenia umowy dzierżawy łączącej skarżącego z aktualnymi właścicielami części działek deklarowanych we wniosku o płatności. W ocenie skarżącego umowa ta nie została wypowiedziana, a skoro tak to skarżący spełnia wszystkie przesłanki uprawniające do przyznania płatności do działek rolnych będących przedmiotem tej umowy.
Odnosząc się do zasadniczych zarzutów wskazanych w skardze zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w myśl art. 3 ust. 3 in fine ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego, organ nie jest zobowiązany w tego typu sprawach do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje skarżąca, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana wyłącznie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 29 marca 2019 r., I GSK 1369/18). Przypomnieć należy, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Ponadto zgodnie z ust. 2 tego artykułu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Jak wynika z przywołanych regulacji prawnych, ustawodawca ograniczył zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego unormowanych w przepisach k.p.a. W omawianej kategorii spraw uczynił bowiem wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a. zgodnie, z którą organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Obowiązek organu został więc ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Jak przyjmuje się literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, z dyspozycji wedle, której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wynika, iż to na stronie (rolniku), która złożyła wniosek o przyznanie płatności, ciąży obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślane jest, że w tym specyficznym postępowaniu to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Na organach nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy - tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. wyroki NSA: z 22 września 2021 r., I GSK 182/21; z 7 lipca 2021 r., I GSK 1950/18; z 4 marca 2015 r., II GSK 98/14; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11; z 6 czerwca 2012 r., II GSK 680/11; z 25 października 2011 r., II GSK 1075/10, te wyroki, podobnie jak inne, powoływane niżej, opublikowany został w Bazie CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, z którym tutejszy Sąd w pełni się zgadza, że płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Istotą płatności jest więc pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał i nie prowadził na nich upraw (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2019 r. sygn. akt I GSK 1366/18). Organy administracji rozpatrujące wnioski o przyznanie płatności oceniają zatem stan posiadania gruntów objętych takimi wnioskami z uwzględnieniem pojęcia posiadania zawartego w Kodeksie cywilnym. Analizując regulacje dotyczące wspierania dochodów rolników nie można jednak zapominać o celu wprowadzenia dopłat. Ideą płatności, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Istotne jest więc rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek (zob. np. wyroki NSA: z 13 grudnia 2007 r., II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r., II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11). Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować.
Przypomnieć należy, że w wyroku z 17 grudnia 2020 r., C-216/19, w sprawie przeciwko Landowi Berlin, (LEX nr 3095408), TSUE stwierdził: "Artykuł 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy został złożony zarówno przez właściciela gruntów rolnych, jak i przez osobę trzecią, która faktycznie wykorzystuje te obszary bez jakiegokolwiek prawa ich użytkowania, kwalifikujące się hektary odpowiadające rzeczonym obszarom są w dyspozycji jedynie właściciela tych obszarów, w rozumieniu tego przepisu." Sprawa rozpoznawana przez TSUE dotyczyła stanu faktycznego gdzie stronami postępowania wyjaśniającego byli właściciel oraz osoba trzecia. Nie ulega wątpliwości, że w sytuacjach spornych, gdzie dwa podmioty występują o płatności do tego samego obszaru, warunkiem niejako dodatkowym przyznania płatności - oprócz tych fundamentalnych określonych w art. 7 i 8 ustawy o płatnościach bezpośrednich, a więc przede wszystkim użytkowania tych gruntów - jest legitymowanie się tytułem prawnym do wskazanych we wniosku działek. Tym samym - w przypadku spraw spornych - aby uzyskać płatności spełnić należy oba warunki, tzn. użytkować grunty rolniczo i posiadać tytuł prawny. Natomiast w sytuacji, gdy producent rolny użytkujący działki rolne objęte konfliktem kontroli krzyżowej nie posiada tytułu prawnego do użytkowanych gruntów, to nie otrzyma on płatności, mimo faktycznego użytkowania tych gruntów (zob. wyroki: WSA w Opolu z dnia 5 października 2022 r. sygn. akt I SA/Op 238/22, WSA w Białymstoku z dnia 2 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Bk 386/22).
W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko Dyrektora, że w zaistniałym sporze pomiędzy skarżącym a właścicielami działek kwestia bezprawnego użytkowania spornych działek może być wyłącznie przedmiotem rozstrzygnięć o charakterze cywilnoprawnym, dochodzonych przed sądami powszechnymi. Kwestie te nie mogą mieć natomiast wpływu na ocenę uprawnienia do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organy administracji nie mogą brać udziału w sporze cywilnym prowadzonym pomiędzy właścicielami/dzierżawcami czy użytkownikami gruntów rolnych. W niniejszej sprawie rolą organów było zatem nie tyle ustalenie skuteczności wypowiedzenia umowy dzierżawy, której przedmiotem były sporne grunty rolne, a ustalenie, czy skarżący jako posiadacz prowadził na spornych działkach działalność rolniczą. Nadmienić bowiem należy, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się również, że bezumowne korzystanie z gruntu, nie wyklucza automatycznie prawa do przyznania płatności obszarowej, jednak, co strona pomija, a do czego odwoływały się organy ARiMR w toku postępowania - warunkiem przyznania płatności jest posiadanie działek rolnych rozumiane jako prowadzenie na nich działalności rolniczej. Przy czym definicja działalności rolniczej została zawarta z kolei w art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 r. i oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub; prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.
Istotą płatności jest bowiem pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje posiadane grunty rolne. Związek posiadacza nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możliwości korzystania z niej na czas nieokreślony. W sprawach tego rodzaju istotne jest przy tym udowodnienie przez stronę, która ubiega się o przyznanie płatności, że to ona władała w całym okresie referencyjnym tymi gruntami i miała do tego prawo. Grunty rolne deklarowane we wniosku o przyznanie płatności powinny znajdować się w dyspozycji wnioskodawcy. Płatności obszarowe powinny zatem trafiać do podmiotów, które konkretne grunty uprawiają, które w sposób rzeczywisty i skuteczny, w szczególności niezakłócony, użytkują rolniczo deklarowane działki (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021. sygn. akt 1 GSK 935/21. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 marca 2018 roku. sygn. akt III SA/Lu 598/17).
Przenosząc powyższe wywody na realia niniejszej sprawy wskazać należy, że z punktu widzenia przyznawanych płatności kluczowe jest spełnianie przez wnioskodawcę przesłanki użytkowania rolniczego spornych działek. Legitymowanie się tytułem prawnym do tych nieruchomości może mieć znaczenie drugorzędne.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu trudno mówić o prowadzeniu przez skarżącego racjonalnej, przemyślanej działalności rolniczej. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy można zauważyć, że istnieje wyraźny spór pomiędzy właścicielami działek a stroną skarżącą. Ewidentnym dowodem tego sporu było celowe zniszczenie przez skarżącego upraw dokonanych przez Panią D. L. W piśmie z dnia 24 marca 2022 r. zatytułowanym "Wypowiedzenie umowy dzierżawy z dnia 7 kwietnia 2018 r. można przeczytać, że, cyt.: "W dniu 13.03.2022 r., w niedzielę, po zmroku, będąc po spożyciu alkoholu, wjechał Pan razem z A. S. maszyną rolniczą na działki nr [...] w celu ich zniszczenia. Doszło do bezprawnego rozkopania znacznych części zagospodarowanych działek. O zdarzeniu zawiadomili nas p. T. Natychmiast wraz z D. L. oraz A. L. przyjechaliśmy na działki i wzywaliśmy do zaprzestania zniszczeń. Wtedy pojechaliście maszyną rolniczą na działki nr [...]. Tam doszło do wjechania i bezprawnego rozkopania środkowej części łąk. Na miejsce wezwaliśmy Policję. Zgromadziliśmy dokumentację zdjęciową oraz nagrania. Świadkami zdarzenia byli także K. K., W. M., T. M., M. M., R. T., S. T., R. J., M. R. Wyrządzoną szkodę szacujemy na ok. 4.000 zł. Następnego dnia odbywała się rozprawa administracyjna w sprawie o płatności rolne przed ARiMR. Podczas postępowania administracyjnego zgłosiliśmy zdarzenie organowi. Wobec tego, konieczne jest wypowiedzenie umowy dzierżawy ze skutkiem natychmiastowym."
W aktach kontrolowanej sprawy znajduje się wezwanie do zaniechania naruszenia prawa własności z dnia 31 maja 2022 r. W dokumencie tym można przeczytać, cyt.: "Działając jako współwłaściciele nieruchomości położonych w [...], o nr [...], o pow. 5,96 ha, dla której Sąd Rejonowy, Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], oraz nieruchomości nr [...], o pow. 2,13 ha, nr [...], o pow. 1,71 ha oraz nr [...], o pow. 1,5895 ha dla której Sąd Rejonowy, Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze: [...] w związku z bezprawnym wjazdem na teren nieruchomości w dniu 26.05.2022 r. oraz z bezprawnym wjazdem na teren nieruchomości w dniu 31.05.2022 r., ponownie wzywamy do niezwłocznego zaprzestania naruszeń przysługującego nam i pozostałym współwłaścicielom prawa własności nieruchomości, poprzez zaniechanie podejmowania czynności na nieruchomościach. Umowa dzierżawy z dnia 7.04.2018 r. została Panu skutecznie wypowiedziana - pismem z dnia 24.03.2022 r. i skutecznie odebrana przez Pana w dniu 11.04.2022 r. Wskazujemy, że nie ma Pan tytułu prawnego do nieruchomości. Informacja o braku Pana tytułu prawnego do nieruchomości została także złożona do ARIMR. Niniejsze pismo także zostanie przedłożone do ARIMR. Informujemy, że dalsze naruszanie prawa własności skutkować będzie podjęciem czynności prawnych, mających na celu zabezpieczenie naszych praw".
Z operatu szkody z dnia 15 maja 2022 r. sporządzonego przez biegłego M. W. z Centrum Szacowania Szkód Łowieckich wynika, że szkodę na użytkach zielonych - łąkach spowodowano poprzez umyślne przeoranie działek w kilku miejscach. W wyniku takiego działania została całkowicie zniszczona ruń w miejscach gdzie dokonano orki. Szkody zostały wyrządzone na działkach: [...] w miejscowości [...]. Biegły wycenił koszt renowacji uszkodzonego użytku zielonego na kwotę 3 541,05 zł; wielkość utraconej masy zielonki to 30,50 ton. Wartość utraconego plony oszacowano na 8 658,95 zł. Razem koszt renowacji użytku zielonego i wartość utraconego plonu z tego użytku w wyniku szkody spowodowanej przez zaoranie, biegły wycenił na kwotę: 10 858,00 zł.
W ocenie Sądu w świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów zasadnie organy Agencji wywiodły, iż skarżący nie użytkuje spornych działek rolniczo, nie władając nimi w całym okresie referencyjnym, dokonując zabiegów agrotechnicznych sporadycznie i w oderwaniu od cyklu upraw oraz wyłącznie w celu zakłócenia posiadania tych gruntów przez prawowitych właścicieli. Trafnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zwrócono uwagę, że płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc temu producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje posiadane grunty rolne. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w incydentalnym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony.
Zdaniem Sądu podkreślić należy z całą mocą, że znaczne zniszczenia dokonane przez skarżącego na spornych działkach potwierdzone przez biegłego były działaniami świadomymi. Nie sposób w tej sprawie mówić o sile wyższej czy nadzwyczajnych okolicznościach o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, ale o zamierzonym działaniu którego celem było zniszczenie upraw rolnych. Działanie takie nie ma nic wspólnego z użytkowaniem rolniczym gruntów rolnych. Trafnie w orzecznictwie NSA podnosi się, że poza posiadaniem ustawodawca wymaga utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, co wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dacie składania wniosku (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2011 r. II GSK 1287/10 i z 7 marca 2012 r. II GSK 88/11). Pojęcie posiadania na gruncie ustawy o płatnościach należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Jak już wyżej podniesiono, jako posiadanie gruntów rolnych, w kontekście przyznania dopłat do gruntów, należy zatem rozumieć faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Istotą płatności obszarowych jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Chodzi tu realne decydowanie o tym, co rolniczo na tym terenie dziać się powinno.
Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika jednoznacznie, że skarżący użytkował grunty wbrew woli prawowitych właścicieli. Zauważyć należy, że organ wziął pod uwagę złożoną przez skarżącego fakturę VAT [...] potwierdzającą wykonanie usług: talerzowania, siewu oraz opryskiwania. Wobec powyższego uznając okoliczność poniesienia pewnych nakładów organ odstąpił od nałożenia na skarżącego kary administracyjnej.
Reasumując, postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa, zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, organ odwoławczy w prawidłowy sposób ustalił stan faktyczny sprawy oraz zastosował do niego właściwe przepisy prawa materialnego, szczegółowo wyjaśniając przy tym powody swojego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja zawiera również wszystkie elementy, wskazane w art. 107 § 1 k.p.a. W sposób szczegółowy, odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a., Dyrektor w motywach swej decyzji przedstawił także jej uzasadnienie faktyczne oraz wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. W świetle przywołanej argumentacji niezasadne okazały się tym samym zarzuty dotyczące naruszenia art. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.